<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1649/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 15 Nov 2026 18:04:59 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20894</guid>

            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 12:04:54 +0000</pubDate>

            <title>Հարավային օվկիանոսի ջրերը դեպի հյուսիս են տանում սննդանյութերի տարբեր պաշարներ</title>

            <description><![CDATA[<p>Հարավային օվկիանոսից դեպի հյուսիս շարժվող երկու ջրազանգվածներից մեկում ավելի արագ են կուտակվում նիտրատն ու ֆոսֆատը, մյուսում՝ սիլիկատը։ Այդ տարբերությունը կարող է ազդել, թե ֆիտոպլանկտոնի որ խմբերն ավելի բարենպաստ պայմաններ կգտնեն այնտեղ, որտեղ ջրերը կրկին հասնում են մակերևույթ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/southern-ocean-roger-revelle-20261104.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հարավային օվկիանոսի ջրերը դեպի հյուսիս են տանում սննդանյութերի տարբեր պաշարներ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բիգելոուի օվկիանոսագիտության լաբորատորիան նոյեմբերի 3-ին ներկայացրել է ուսումնասիրության արդյունքները։ Ուիլյամ Բալչն ու նրա գործընկերները դրանք նոյեմբերի 1-ին հրապարակել են «Journal of Geophysical Research: Oceans» գիտական ամսագրում։



Հարավային կիսագնդի ձմռանը օվկիանոսի վերին ու ավելի խոր շերտերի ջրերը խառնվում են՝ ձևավորելով երկու ջրազանգված։ Դրանք սուզվում են և տասնամյակների ընթացքում շարժվում դեպի հյուսիս։ Անտարկտիկական միջանկյալ ջուրը ձևավորվում է ավելի հարավ և հոսում մերձանտարկտիկական ջրազանգվածի տակ։



Գիտնականները վերլուծել են «Ռոջեր Ռևել» նավի՝ 2020–2021 թվականների արշավի ընթացքում հավաքված նմուշները։ Դրանք վերցրել են Խաղաղ օվկիանոսի հարավային հատվածում՝ հարավային լայնության 30-րդ և 60-րդ զուգահեռականների միջև։



Ջրի՝ մթնոլորտի հետ վերջին շփումից անցած ժամանակը գնահատելու համար հետազոտողները չափել են քլորֆտորածխածինների պարունակությունը։ Այս միացությունները նախկինում լայնորեն օգտագործվել են սառնարաններում ու օդորակիչներում։ Մթնոլորտում դրանց քանակի փոփոխությունների պատմությունն օգնել է պարզել, թե մոտավորապես երբ է ջուրը սուզվել։



Նմուշների համեմատությունը ցույց է տվել, որ մերձանտարկտիկական ջրազանգվածում նիտրատն ու ֆոսֆատն ավելի արագ են կուտակվել, իսկ անտարկտիկական միջանկյալ ջրում՝ սիլիկատը։ Երբ ջուրը նորից հասնում է լուսավոր շերտ, սիլիկատի ավելի մեծ պաշարը կարող է նպաստել դիատոմային ջրիմուռների աճին․ նրանք այդ նյութն օգտագործում են իրենց բջջապատը կառուցելու համար։



Հետազոտողները չեն չափել, թե հեռավոր շրջաններում այդ տարբերությունն ինչպես է փոխում ֆիտոպլանկտոնի կազմը։ Տվյալները նաև թույլ չեն տալիս ամբողջությամբ տարանջատել օրգանական նյութի քայքայման, ջրերի խառնման և սկզբնական պայմանների փոփոխության ազդեցությունները։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/southern-ocean-nutrient-cycling</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20681</guid>

            <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 17:12:54 +0000</pubDate>

            <title>Հարավային օվկիանոսի միջանկյալ ջրերը դարձել են ավելի աղի ու խիտ</title>

            <description><![CDATA[<p>Անտարկտիկայի շուրջ ծովային սառույցի նվազումը շրջել է օվկիանոսի միջանկյալ ջրերի փոփոխության երկարամյա միտումը։ Նոր հետազոտության համաձայն՝ 2016–2024 թվականներին այդ ջրերը դարձել են ավելի աղի ու խիտ՝ նախկին աղազրկման փոխարեն։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-antarctic-water-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հարավային օվկիանոսի միջանկյալ ջրերը դարձել են ավելի աղի ու խիտ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մելբուռնի համալսարանի, Հնդկաստանի գիտության ինստիտուտի և Սաութհեմփթոնի համալսարանի հետազոտողները ցույց են տվել, որ Անտարկտիկայի ծովային սառույցի կտրուկ նվազումից հետո փոխվել են անտարկտիկական միջանկյալ ջրերի հատկությունները։ Nature Climate Change ամսագրում հոկտեմբերի 28-ին հրապարակված աշխատանքը հիմնված է օվկիանոսային դիտարկումների, արբանյակային տվյալների և մթնոլորտային վերավերլուծության վրա։



Գիտնականներն ուսումնասիրել են Argo ինքնավար լողանների ցանցի՝ 2004–2024 թվականների չափումները։ Մինչև 2016 թվականը ջրային այս շերտի աղիությունն ու խտությունը նվազում էին, իսկ այն աստիճանաբար մոտենում էր մակերևույթին։ 2016–2024 թվականներին ուղղությունը շրջվել է․ շերտը դարձել է ավելի աղի ու խիտ և իջել ավելի մեծ խորություն։ Փոփոխությունը նկատվել է Ատլանտյան, Հնդկական և Խաղաղ օվկիանոսների ավազաններում։



Հետազոտության հեղինակները Մելբուռնի համալսարանի կայքում բացատրել են մեխանիզմը։ Ամռանը ծովային սառույցի հալոցքը քաղցրահամ ջուր է հասցնում Հարավային օվկիանոս՝ նվազեցնելով ջրի աղիությունը։ Երբ սառցածածկույթի մակերեսը կտրուկ փոքրացել է, նվազել է նաև հալոցքային ջրի սեզոնային հոսքը։



Անտարկտիկական միջանկյալ ջրերը սովորաբար գտնվում են մակերևույթից մոտ 700–1200 մետր խորության վրա։ Դրանք օվկիանոսի այն կառուցվածքի մասն են, որտեղ խտությունը խորության հետ արագ փոխվում է։ Այդ տարբերությունը սահմանափակում է ջրի ուղղաձիգ խառնումը և ջերմության փոխանցումը վերին շերտերից դեպի խորքեր։



Հեղինակների գնահատմամբ՝ այս կառուցվածքի փոփոխությունը կարող է փոխել օվկիանոսում ջերմության պահեստավորումն ու վերաբաշխումը։ Միջանկյալ ջրերը մասնակցում են նաև ածխածնի և թթվածնի տեղափոխմանը։ Դրանց հատկությունների կայուն փոփոխությունն այդ պատճառով կարևոր է ոչ միայն Անտարկտիկայի մերձակա ջրերի, այլև օվկիանոսային լայն շրջանառության համար։



Կլիմայական հետևանքների չափն ու ժամկետները դեռ հստակ չեն։ Հետազոտողները նշում են, որ տասնամյակների ընթացքում հնարավոր են տարածաշրջանային ծովի մակարդակի, մթնոլորտային շրջանառության և տեղումների փոփոխություններ։ Այդ ազդեցությունները գնահատելու համար անհրաժեշտ է կլիմայական մոդելներում ավելի ճշգրիտ ներկայացնել ծովային սառույցի և օվկիանոսի միջանկյալ շերտերի կապը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/antarctic-water-salinity</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11821</guid>

            <pubDate>Tue, 02 Jun 2020 16:38:50 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները նշել են մոլորակի ամենամաքուր օդն ունեցող տարածաշրջանը</title>

            <description><![CDATA[<p>Չնայած նրան, որ Երկրի վրա դժվար է գտնել մի վայր, որտեղ օդը «նախաստեղծ» լինի և մարդկային ավերիչ գործունեության հետևանքով աղտոտված չլինի, ԱՄՆ-ի և Ավստրալիայի մասնագետներին, ամեն դեպքում, դա հաջողվել է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/101956339_2970391149704761_5367437410248425472_o.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները նշել են մոլորակի ամենամաքուր օդն ունեցող տարածաշրջանը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի համալսարանի մթնոլորտային գիտությունների ֆակուլտետի հետազոտական խումբը և նրանց Ավստրալացի գործընկերները մատնանշել են Երկրի վրա ամենամաքուր օդով տարածաշրջանը, որտեղ բացակայում է օդակաթիլային աղտոտվածությունը՝ մարդու գործունեության արդյունքները:



Այսպես, հետազոտության համաձայն, չնայած մարդածին գործոնների համաշխարհային ազդեցությանը, «նախաստեղծ» օդ ամեն դեպքում հայտնաբերվել է մթնոլորտի սահմանամերձ շերտում, Հարավային օվկիանոսի վրա գտնվող ստորին ամպերում: Այդպես են անվանում Անտարկտիդան եզերող Խաղաղ, Ատլանտյան և Հնդկական օվկիանոսների հարավային հատվածների ամբողջությունը:



Հիմնականում մարդկային գործունեության հետևանքով տեղի ունեցող կլիմայական արագ փոփոխություններով պայմանավորված՝ Երկրի վրա դժվար է գտնել որևէ մի շրջան, որին մարդու ձեռքը չի դիպչել: Գիտնականները ենթադրել են, որ Անտարկտիդան շրջապատող Հարավային օվկիանոսի վրայի մթնոլորտի օդն ավելի քիչ ենթարկված կլինի մարդածին գործոններին և մայրցամաքների փոշուն:



Հետազոտության համահեղինակ Թոմաս Հիլը նշել է, որ որոշել են որպես ախտորոշիչ գործիք օգտագործել Հարավային օվկիանոսի վրայի ամառային օդի բակտերիաները՝ ներքին մթնոլորտի հիմնական տարրերը որոշելու համար: Նրա խոսքով՝ Հարավային օվկիանոսի վրայի ամպերի բաղադրությունը կարգավորող օդակաթիլները կապված են նրանում կենսաբանական գործընթացների հետ, իսկ Անտարկտիդան, ըստ ամենայնի, մեկուսացած է հարավային մայրցամաքներից միկրոօրգանիզմների տարածվելու առումով: Գիտնականը նշել է, որ ընդհանուր առմամբ սա խոսում է այն մասին, որ Հարավային օվկիանոսը Երկրի այն քիչ վայրերից է, որի վրա մարդածին գործունեությունը նվազագույն ազդեցություն է ունեցել:



SOCRATES ծրագրի շրջանակներում հետազոտական նավի վրա աշխատող գիտնականները օդի նմուշներ են վերցրել օվկիանոսի վրայի մթնոլորտի ստորին հատվածից, ծովային սահմանային շերտից՝ ամբողջ երթուղու ընթացքում (Թասմանիայի հարավից մինչև Անտարկտիդայի սառույցներ): Այնուհետև ԴՆԹ-ի սեքվենավորման, աղբյուրի ուսումնասիրության և հետադարձ հետագծերի օգնությամբ հետազոտողները հստակեցրել են օդում միկրոօրգանիզմների առաջացումը: Պարզվել է, որ այդ բակտերիաները «ծովային են», այսինքն՝ մթնոլորտում հայտնվել են անմիջապես օվկիանոսից:



Գիտնականները նշում են, որ Հարավային օվկիանոսում ծովային ցայտը տիրապետող է հեղուկ ամպի կաթիլների ձևավորման համար հասանելի նյութում: Ընդգծվում է, որ Հարավային օվկիանոսի վրայի օդն այնքան մաքուր է, որ հետազոտության համար բավարար քանակով ԴՆԹ չի հայտնաբերվել: Միևնույն ժամանակ գիտնականները վստահ են իրենց փորձարկման մաքրության վրա. ցանկացած փուլում նրանք օդի նմուշները որպես «թանկարժեք պարագաներ» են ուսումնասիրել՝ ցուցաբերելով բացառիկ զգուշավորություն և ամեն ինչ անելով, որպեսզի լաբորատորիայում և քիմիական հակազդակներում բակտերիաների ԴՆԹ-ները չաղտոտվեն:



Ավելի վաղ NASA-յի մասնագետները ցույց էին տվել, թե ինչպես է ավստրալական հրդեհների ծուխն ազդում Երկրի մթնոլորտի վրա, իսկ Microsoft ընկերությունը որոշել է 1 մլրդ դոլար հատկացնել մթնոլորտն ածխածնից մաքրելու համար:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/amenamaqur-odn</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>