<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1656/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 15 Oct 2026 12:04:35 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11947</guid>

            <pubDate>Sat, 06 Jun 2020 20:14:14 +0000</pubDate>

            <title>«5 հազար կյանք՝ տնտեսության պահպանման դիմաց». մոլեկուլային կենսաբանը՝ շվեդական ուղու մասին</title>

            <description><![CDATA[<p>Covid-19-ի դեմ պայքարում Շվեդիան այլ տարբերակ էր ընտրել՝ առանց կարանտինի: Սակայն մահացությունների թիվն այստեղ չափազանց շատ է: Ներկայացնում ենք մոլեկուլային կենսաբան, գիտական լրագրող Իրինա Յակուտենկոյի դիտարկումները:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/adev.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[«5 հազար կյանք՝ տնտեսության պահպանման դիմաց». մոլեկուլային կենսաբանը՝ շվեդական ուղու մասին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մենք արդեն հաղորդել ենք այն մասին, որ Շվեդիան խիստ կարանտինային միջոցներ չի մտցրել, կորոնավիրուսի տարածմամբ պայմանավորված՝ չեն փակվել ռեստորանները, խանութներն ու դպրոցները, չի արգելվել տանից դուրս գալը: Ներկայումս Շվեդիայում վարակվածների թիվն անցել է 40 հազարից, շուրջ 5 հազար մահվան դեպք է գրանցվել. ամենաբարձր ցուցանիշներից է: Նշել էինք նաև, որ գլխավոր համաճարակաբան Անդերս Տեգնելը հայտարարել էր, որ սխալվել են. պետք է հավելյալ սահմանափակումներ կիրառվեին:



Արդյո՞ք ճիշտ կլիներ կիրառել Covid-19-ի դեմ պայքարի շվեդական ուղին՝ խուսափելով նշանակալի կորուստներից. մոլեկուլային կենսաբան և գիտական լրագրող Իրինա Յակուտենկոյի՝ այս հարցի վերաբերյալ մեկնաբանությունները ներկայացնում ենք մեր ընթերցողին.



– Երկար ժամանակ կարանտինային խիստ միջոցառումների ընդդիմադիրները բերում էին Շվեդիայի օրինակը: Այնուհետև ինչ-որ բան այնպես չընթացավ. մահացությունն աճե՞ց, թե՞ ի սկզբանե ամեն ինչ չէր, որ ճիշտ էր հաշվարկվել:



– Նախ՝ կարանտինի ընդդիմադիրները սկզբում քաջածանոթ չէին Շվեդիայում տիրող իրավիճակին: Դե-յուրե այնտեղ սահմանափակումներ չկային, դե-ֆակտո՝ կային: Շվեդները գիտակից ժողովուրդ են, ու թեև այնտեղ կարանտին չկար, տանից դուրս գալու արգելք չկար, բայց շատերը պահպանում էին հեռավորություն, մի մասը երեխաներին մանկապարտեզ չէր տանում: Այսինքն՝ այնպես չէր, թե ընդհանրապես սահմանափակումներ չկային:



Սահմանափակումների բացակայության պարագայում այն է, ինչ՝ Բրազիլիայում. լիակատար աղետ: Իսկ Շվեդիայում՝ քիչ, բայց կային սահմանափակումներ: Դա սկզբում էր, ու՝ կարևոր: Սակայն վարակիչ հիվանդությունները՝ կորոնավիրուսը կամ այլ, փոխանցվում են, երբ մարդիկ հավաքվում են: Ուստի Շվեդիայում տեղի ունեցավ այն, ինչը և պետք է տեղի ունենար. մարդիկ վարակվեցին, հիվանդացան ու մահացան: Հարևանների համեմատությամբ՝ Շվեդիայում մահացությունը չափազանց մեծ է: Ամենաշատը տուժել է խոցելի խումբը, բազմաթիվ բռնկումներ են գրանցվել ծերանոցներում:



Այսինքն, երիտասարդների շրջանում վարակվածությունն ու մահացությունը շատ չէ, ինչպես կանխատեսվել է «համընդհանուր կարանտինի աղանդի» վկաների կողմից: Այսինքն, գիտակցական մակարդակի սահմանափակումներն աշխատել են: Բայց այն պատճառով, որ վիրուսը հասավ ծերանոցներ, տարեցների շրջանում մահացության շատ դեպքեր գրանցվեցին:



– Երբ շվեդ համաճարակաբան Անդերս Տեգնելը նշում է, որ պետք է հավելյալ միջոցներ ձեռնարկվեին, նկատի ունի ոչ թե կարանտինը, այլ՝ ծերանոցների լավ պաշտպանվածությո՞ւնը:



– Որոշ լրատվականներ գրել են, որ Տեգնելն ընդունել է իր սխալները: Իրականում՝ ոչ: Նա շարունակում է համարել, որ պետք է պահպանել ընտրված մոդելը՝ խմբային իմունիտետի առումով, բայց ավելի շատ պաշտպանել բնակչության խոցելի խմբերին, շատացնել թեստավորումը: Ընտրել Շվեդիայում և մնացած աշխարհում ձեռնարկվողի միջինը:



Հարևան երկրների համեմատությամբ՝ շվեդները փոքրաթիվ թեստավորում են կատարում: Այդ պատճառով ժամանակին չեն կարողանում բացահայտել նոր օջախները և մեկուսացնել բոլորին: Նույն խնդիր բախել է նաև ծերանոցների դռները:



– Այսինքն, կառավարությունը հիմնվել է համաճարակաբանի վրա, իսկ վերջինս հաշվի չի առել առանցքային պահերից մե՞կը:



– Վերահսկիչ կետերի մասին տեղեկություն չունենք: Թեև, որքանով գիտեմ, Շվեդիայի կառավարությունն արդեն հայտարարել է, որ հետաքննելու են համաճարակի զսպման ընթացքը: Հնարավոր է՝ շվեդական իշխանությունները վերանայեն Տեգնելի նկատմամբ վստահությունը:



– Շվեդիայում արդեն ո՞ւշ է ինչ-որ միջոցառումներ ձեռնարկելու համար:



– Իհարկե՝ մարդկանց վերակենդանացնել չի լինի, սակայն ընդհանուր առմամբ միջոցներ ձեռնարկելու համար երբեք ուշ չէ: Դա ակնհայտ է ԱՄՆ-ի օրինակով. նրանք սկզբում «վիրուսը վտանգավոր չէ» կոչերով բացթողում ունեցան, սակայն Նյու Յորքում սահմանափակումներ մտցնելուց հետո իրավիճակը բավականին կարգավորվեց: Միանշանակ` վարակի փոխանցման շղթաներն առանձնացնելով՝ վարակվածության և մահացության թվերը նվազում են: Ի դեպ՝ հարցումները ցույց են տալիս, որ շվեդների մեծամասնությունը կողմ է սահմանափակումներին: Սակայն ներկայումս դա հոգեբանական և սոցիալական տեսանկյունից ճիշտ չի լինի:



Երբ աշխարհը մեկուսացված էր, շվեդները զբոսնում էին, իսկ հիմա, երբ բոլորը դուրս են գալիս, բացվում են սահմանները, սկսում են ապրել ինչպես մինչև կորոնավիրուսը, ապա շվեդների համար դա անհարմար կլինի: Այնպես որ՝ հասկանալի չէ, թե ինչ պետք է անեն: Ենթադրում եմ՝ հնարավոր է կիրառվեն տեղային սահմանափակումներ, թեկուզև՝ ծերանոցներում:



– Գերմանիայում նույնպես խիստ կարանտին չէր, և շատ բան խորհրդի կարգավիճակում էր: Սակայն այնտեղ տեղի չունեցավ այն, ինչ՝ Շվեդիայում: Ինչո՞ւ:



– Ոչ, Գերմանիան ու Շվեդիան լիովին տարբեր պատմություններ են, որոշ առումներով՝ հակադիր:



Բեռլինի համալսարանական կլինիկայի վիրուսոլոգիայի «Շարիտ» ինստիտուտում թեստ-համակարգերը սկսել են ստեղծել դեռևս փետրվարին, երբ Եվրոպայում ոչ ոք չէր մտածում համաճարակի մասին, իսկ Գերմանիայում 5 վարակված կար: Մի քանի ամիս հետո թեստ-համակարգը պատրաստ էր, և երբ վիրուսը սկսեց տարածվել, գերմանացիները սկսեցին զանգվածային թեստավորում՝ հայտնաբերելու բոլոր շղթաները: Դա շարունակում են մինչ օրս: Թեստավորման առումով Գերմանիան առաջատար երկրներից է աշխարհում:



Գերմանիան նաև շատ վաղ շրջանում է սահմանափակումներ մտցրել: Դրանք խիստ չէին, սակայն տնտեսությունը 2 ամսի ճնշված էր. ամբողջությամբ փակ էին ռեստորանային ոլորտը, խանութները (բացի մթերայիններն ու դեղատները), դպրոց-մանկապարտեզները, աշխատանքը հեռավար էր, ճանապարհորդությունները, ոչ պլանային վիրահատությունները հետաձգվել էին: Այսինքն, սահմանափակումները տարածվել են ավելի շատ ենթակառուցվածքների վրա: Ամենակարևոր միջոցառումներից էր հեռավորության պահպանումը:



– Ստացվում է՝ սահմանափակումներն աշխատում են, և Շվեդիան կարող է՞ր խուսափել բարձր մահացությունից:



– Իհարկե, կտրելով վարակի տարածման շղթաները՝ հնարավոր կլիներ թույլ չտալ, որ այն հասնի խոցելի խմբերին:



Բազմաթիվ երկրներ, ինչպիսիք Շվեդիայի հարևաններն են՝ Դանիան, Նորվեգիան, Ֆինլանդիան, բավականին վաղ սկսեցին սահմանափակումներ կիրառել և նրանց հաջողվեց քիչ կորուստներ ունենալ:



Շվեդական փորձը ցույց տվեց, որ հնարավոր է շրջանցել առանց լիակատար արգելափակման՝ թույլ չտալով աղետ, բայց ստիպված կլինենք տարեցների շրջանում շատ կորուստներ ունենալ: Փաստ չէ, որ այն հնարավոր է՝ կրկնվի այլ երկրներում, որտեղ քաղաքներում ավելի շատ մարդիկ են ապրում, խտությունը մեծ է, հեռավար աշխատանքի համար բավարար պայմաններ չկան:



– Կարելի՞ է հիմա եզրակացնել, որ շվեդական մոդելը սին է:



– Ես չէի շտապի եզրակացությունների հարցում, քանի որ այս համաճարակի պայմաններում մենք հայտնվեցինք այն իրավիճակում, երբ ոչինչ չգիտենք: Տեղեկատվությունը կուտակվում է առցանց, այն, ինչ ի սկզբանե ճիշտ էր համարվում, դառնում է սխալ և հակառակը:



Օրինակ՝ հիմա երևում է, որ առավել արդյունավետ կլիներ ոչ թե երկրները լիարժեք կարանտինում պահելը, այլ ի սկզբանե թույլ չտալը, որ ձևավորվեն վիրուսի տարածման օջախներ: Այսինքն, հայտնաբերել նրանց, ովքեր հիվանդացել են և շփվել վարակակիրի հետ, և մեկուսացնել նրանց, ոչ թե ամբողջ հասարակությունը:



Այդ դեպքում նվազագույն կորուստներով հնարավոր կլինի հասնել այն արդյունքի, ինչ՝ համընդհանուր կարանտինի դեպքում: Որոշ նոր մոդելներ ցույց են տալիս, որ Covid-19-ի համար կարևոր է զանգվածային և փակ տարածքների միջոցառումների արգելքը, սոցիալական հեռավորությունը:



Շվեդիայում երևում է, որ տնտեսությունը շարունակում է գործել, թեև՝ մեծ վայրէջքով: Բայց տարեցների շրջանում մահացությունը մեծ է: Ստացվում է՝ զոհաբերելով 10 մլն բնակչից 5 հազարին՝ հիմնականում՝ ծերերին, շվեդները կարողացել են պահպանել տնտեսությունը: Կարևոր է չմոռանալ, որ այն պահին, երբ կառավարությունը որոշում էր ընդունում, ընտրության առաջ էր. խիստ կարանտին կամ որևէ միջոցառման բացակայություն: Կարանտինին կտրականապես դեմ էին: Հիմա հասկանում ենք. ընտրությունն այլ էր՝ ոչ թե ոչինչ չանել, այլ՝ թիրախավորված միջոցառումներ անցկացնել: Եթե այն ժամանակ դա հայտնի լիներ, հավանաբար հենց այդ ուղղությամբ կգնային:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/interview/5-hazar-kyanq</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11868</guid>

            <pubDate>Wed, 03 Jun 2020 17:53:33 +0000</pubDate>

            <title>Շվեդիայի գլխավոր համաճարակաբանը խոստովանել է, որ խիստ կարանտինից հրաժարվելը սխալմունք էր</title>

            <description><![CDATA[<p>Անդրես Տեգնելը, ում նախաձեռնությամբ Շվեդիայում միայն նվազագույն սահմանափակումներ են մտցվել, նշել է, որ այլ ռազմավարություն էր պետք ընտրել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/8AFA616A-1E12-4020-B494-C73B2686F469_cx0_cy4_cw0_w1200_r1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Շվեդիայի գլխավոր համաճարակաբանը խոստովանել է, որ խիստ կարանտինից հրաժարվելը սխալմունք էր]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Covid-19 համավարակի ժամանակ Շվեդիան առավել մեղմ սահմանափակող միջոցառումներ է ձեռնարկել, քան պետությունների մեծ մասը: Այսպես, արգելվել են խմբային հավաքները՝ 50 հոգուց ավելի, դադարեցվել են տարեցների տներ այցելությունները, փակվել են համալսարանները և ավագ դպրոցները: Սակայն հանրային վայրերի մեծ մասը շարունակել է աշխատանքը:



Սպասվում էր, որ այդ մեթոդով հնարավոր կլինի վիրուսից պաշտպանել առավել խոցելի խումբը և միևնույն ժամանակ թույլ տալ, որ երկրի ամբողջ բնակչությունը սահուն կերպով վարակվի SARS-CoV-2-ով: Այդպիսի ռազմավարություն առաջարկել է Շվեդիայի գլխավոր համաճարակաբան Անդրես Տեգնելը:



Ամիսներ շարունակ Տեգնելը հրապարակայնորեն հայտարարել է «շվեդական ուղու» ճշմարտացիության մասին՝ կորոնավիրուսի դեմ պայքարում և քննադատել է հարևան երկրներին, որոնք ավելի խիստ միջոցներ էին ձեռնարկել: Նրա խոսքով՝ աշնանը նոր ալիք է լինելու. Շվեդիայում այդ ժամանակ սպասվում է իմունիտետի առավել բարձր մակարդակ, և վարակվածների քանակը, նրա կարծիքով, ավելի ցածր կլինի: Տեգնելը նշել է, որ Ֆինլանդիայում իմունիտետի մակարդակը ցածր է լինելու. «Եվ Ֆինլանդիան կրկի՞ն խիստ կարանտին է մտցնելու»:



Համաճարակաբանի կարծիքով` խիստ կարանտինը հիմնավորված չէ, քանի որ դրա գիտական օգտակարությունն ապացուցված չէ: Իսկ նման միջոցներ ձեռնարկած երկրների իշխանությունները պարզապես կրկնել են չինական մոտեցումը՝ վախենալով առողջապահական համակարգի հնարավոր ծանրաբեռնվածության համար:



Անդրես Տեգնել / © Claudio Bresciani



Սակայն վերջին հարցազրույցի ժամանակ համաճարակաբանը շվեդական ռադիոյին հայտնել է, որ իր ռազմավարությունը կատարյալ չէր. ինքնամեկուսացումից հրաժարվելու պատճառով Covid-19-ից մահացությունը երկրում շատ բարձր է: Տեգնելը խոստովանել է, որ տվյալ պահին առկա տեղեկությունները նախկինում ունենալու դեպքում այլ կերպ կգործեր՝ ընտրելով Շվեդիայի և մյուս երկրների փորձի միջին տարբերակը:



Վերջին պաշտոնական տվյալներով` Շվեդիայում վարակվածության 40803 դեպք է գրանցվել, մահացել են 4542-ը: Այս ցուցանիշը կազմում է 450՝ 1 մլն բնակչի հաշվով. Շվեդիան այսպիսի հաշվարկում աշխարհում 7-րդ տեղում է:



Ավելի վաղ հաղորդվել է, որ գիտնականները ծավալուն ակնարկ են հրապարակել, որտեղ հավաքված են կորոնավիրուսային վարակի տարածման վերաբերյալ 172 հետազոտությունների տվյալներ: Դրանում դիտարկվել է, թե ինչպես են նվազեցնում վարակվելու հավանականությունը ֆիզիկական հեռավորությունը, կտորե դիմակները, աչքերի պաշտպանությունը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/hrajarvely-sxalmunq-er</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>