<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1709/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Mon, 12 Oct 2026 22:10:33 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13581</guid>

            <pubDate>Thu, 30 Jul 2020 12:07:38 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները Սթոունհենջի գլաքարերի ծագման նոր վարկած են առաջ քաշել</title>

            <description><![CDATA[<p>Մինչև 30 տոննա կշռող ավազային մեծ գլաքարերը հուշարձանի կառուցման համար բերվել են շուրջ 25 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող անտառածածկ ընդարձակ լեռնազանգվածից:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/stownh.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները Սթոունհենջի գլաքարերի ծագման նոր վարկած են առաջ քաշել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Սթոունհենջը՝ Անգլիայի հարավում գտնվող մեգալիթյան կառույցը, հարատև հանելուկ է պատմաբանների ու հնէաբանների համար: Ինչպե՞ս է այն կառուցվել, ի՞նչ նշանակություն է ունեցել, որտեղի՞ց են հայտնվել մեծ գլաքարերը, որոնցով կառուցվել է Սթոունհենջը:



Հնարավոր է՝ նոր հետազոտությունն ամեն դեպքում վերջնականապես կպատասխանի այդ հարցին: Ավազաքարե սարսենային հսկայական գլաքարերի մեծ մասն ունեն միևնույն ծագումը և արդյունահանված են Սթոունհենջից շուրջ 25 կմ հեռավորության վրա գտնվող Վեստ Վուդս անտառային շրջանից:



Այդ բացահայտումը հաստատում է այն տեսությունը, որ քարերը շինարարության վայր են բերվել մեր թվարկությունից շուրջ 2500 տարի առաջ՝ շինարարության երկրորդ փուլի ժամանակ, և կարող է խոսել այն մասին, որ նրա շինարարները կազմակերպվածություն ունեցող հասարակության անդամներ են եղել: Սա իր հերթին հակասում է այն ենթադրությանը, թե գլաքարերից մեկը՝ այսպես կոչված՝ Կրնկաքարը, հանվել է հուշարձանի անմիջական մոտակայքից և ավելի վաղ է տեղադրվել:



Սարսենային գլաքարերը դեպի Սթոունհենջ տեղափոխելու հնարավոր ուղիները / © Nash, Ciborowski et al., Science Advances, 2020



Իրենց հետազոտությունն իրականացնելու համար գիտնականները մշակել են գլաքարերը հետազոտելու հատուկ մեթոդ: Այդ քարերն ունեն մինչև 9 մ բարձրություն և մինչև 30 տ քաշ: Սկզբում նրանք ռենտգենային ճառագայթման միջոցով ուսումնասիրել են ապարների քիմիական կառուցվածքը: Հետազոտության առաջատար հեղինակ Դևիդ Նեշը հայտնել է, որ քարերի մեծ մասն ունեն միևնույն քիմիական բաղադրությունը, ինչը թույլ է տվել հստակեցնել, որ փնտրվողը նույն հիմնական տեղանքն է:



Այնուհետև նրանք հետազոտել են կեռները (նյութի նմուշները), որոնք ստացվել են 1958թ. վերականգնողական աշխատանքների ժամանակ, քարերից մեկից: Նմուշը ենթարկել են բարդ հետազոտության՝ մասս-սպեկտրաչափության կիրառմամբ, ինչի շնորհիվ հայտնաբերվել են ավելի շատ տարրեր՝ մեծ հստակությամբ:



Հետազոտողն ուսումնասիրում է Սթոունհենջի քարերից մեկից վերցված կեռնը / © Sam Frost



Հետազոտության տվյալները համեմատել են 20 հնարավոր հանքավայրերի ապարների հետ: Ամենամոտը գտնվել են Վեստ Վուդսում: Հուշարձանի նախորդ ուսումնասիրությունները պարզել էին, որ մի շարք համեմատաբար ոչ մեծ գլաքարեր (այսպես կոչված՝ կապույտ քարեր, bluestones) բերվել են Ուելսից՝ կառույցից 200 կմ դեպի արևմուտք գտնվող հանքավայրից: Նոր աշխատությունը ցույց է տալիս, որ ոչ մեծ քարերը և սարսենային գլաքարերը բերվել և տեղադրվել են նույն ժամանակահատվածում:



Գիտնականները դեռևս չեն կարող պատասխանել այն հարցին, թե ինչպես են Մառախլապատ Ալբիոնի բնակիչները 25 կմ տեղափոխել շուրջ 30 տ կշռող քարերը: Ամենահավանական հիպոթեզերից մեկն այն է, որ Սթոունհենջի շինարարները կիրառել են փայտե սահնակներ:



Հետագա ուսումնասիրություններում նախատեսվում է հնարավորինս պարզել, թե որ երթուղին է օգտագործվել հսկայական քարերի տեղափոխման համար: Դա կարող է արվել առանձին փոքր ապարների միջոցով, որոնք, ինչպես հույս ունեն մասնագետները, կգտնեն հուշարձանի շրջակայքում:



Ավելի վաղ հաղորդվել էր, որ Սթոունհենջից մի քանի կիլոմետր հեռավորությամբ նեոլիթյան դարաշրջանի հորեր են հայտնաբերվել, որոնք, գիտնականների խոսքով, կառուցվել են շուրջ 4,5 հազար տարի առաջ և ունեցել են տիեզերագիտական նշանակություն:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nor-varkac</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12525</guid>

            <pubDate>Mon, 22 Jun 2020 19:00:49 +0000</pubDate>

            <title>Սթոունհենջից մի քանի կիլոմետր հեռավորությամբ նեոլիթյան դարաշրջանի հորեր են հայտնաբերվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Մեծ Բրիտանիայում հայտնաբերվել են այսպես կոչված Դարինգթոնյան հորերը, որոնք կառուցվել են շուրջ 4,5 հազար տարի առաջ և, գիտնականների խոսքով, ունեցել են տիեզերագիտական նշանակություն:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/durrington1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Սթոունհենջից մի քանի կիլոմետր հեռավորությամբ նեոլիթյան դարաշրջանի հորեր են հայտնաբերվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մեծ Բրիտանիայի Բրեդֆորդի համալսարանի հնագետները հայտարարել են հանրահայտ Սթոունհենջից 3 կմ հեռավորության վրա գտնվող Դարինգթոն Ուուլս բնակավայրի մոտ նեոլիթի դարաշրջանի խոշոր հուշարձանի բացահայտման մասին:



Հայտնաբերվել են նեոլիթյան 20 հանքահորեր, որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. մոտ 2500-ական թվականներով և տարածվում են Դարինգթոնի (Դարինգթոն Ուոլս, նեոլիթյան հենջ) և Վուդհենջի (փայտե շրջան) պատերի շուրջը: Ավելի քան 4 հազար տարի առաջ մարդիկ, ովքեր կառուցել են Սթոունհենջը, նաև փորել են մի շարք գլաններ՝ ձևավորելով շուրջ 2 կմ տրամածգով շրջան:



Ըստ ամենայնի՝ այդ հորերը «տիեզերագիտական նշանակություն» ունեն. գծանշվել են սահմաններ, որոնց ներսում՝ կենտրոնում, տեղակայվել են Դարինգթոն Ուոլսը. կամ ուղղորդել են դեպի այն, կամ՝ պաշտպանել: Յուրաքանչյուր հոր ունեցել է շուրջ 5 մետր խորություն, 10 մետր լայնություն: Ենթադրվում է, որ դրանք կարող են լինել 30-ից ավելին (բոլորի հետազոտությունը ներկայումս անհնար է):



Դարինգթոնի (Ուիլտշիր) պատերը տեղակայված են նախապատմական մի վայրի կենտրոնում, որը հայտնի է Դարինգթոնի հորեր անվամբ / © Heritage Images



Հետազոտության առաջատար հեղինակներից պրոֆեսոր Վինսենտ Գաֆնին նշել է, որ դա աննախադեպ գտածո է, որն ունի մեծ նշանակություն: Սթոունհենջի և նրա լանդշաֆտի գլխավոր հետազոտողներն ապշել են հայտնաբերված կառույցի չափերից և այն փաստից, որ մինչ օրս չի գտնվել, չնայած որ Սթոունհենջին այդքան մոտ է: Գիտնականի խոսքով՝ հորերի և Դարինգթոնի պատերը եզերող ուրվագծի չափերը յուրահատուկ են: Դա ցույց է տալիս հենջի նշանակություն, հուշարձանային կառուցվածքների բարդությունը, ինչպես նաև նեոլիթյան հասարակության ունակությունն ու ցանկությունը՝ հավատքի տիեզերական համակարգերը վավերագրելու այսպիսի մեթոդներով ու չափերով, որոնք անսպասելի էին:



Մասնագետները նշել են, որ հորերի բացահայտումն առաջին ապացույցն է, որ Բրիտանիայի վաղ շրջանի բնակչությունը հիմնականում ֆերմերային հանրություն է եղել, տիրապետել է ինժեներական հմտությունների. այսպիսի չափերի շինվածք կառուցել հնարավոր էր միայն շինարարության բազմաթիվ փուլեր հաշվի առնելով: Բացի այդ՝ ապշեցնում են պատկերացումն ու ջանքերը, որոնք պահանջվել են այսպիսի հսկայական հորերի համար:



Դարինգթոնի հորերի շրջակա տարածքը, հիմնական հուշարձանները և Դարինգթոնի պատերից մինչև նշված մարմիններն ընկած միջին հեռավորությունը, անիմացիա



Չնայած նրան, որ Սթոունհենջի շրջակա տարածքն աշխարհում ամենահետազոտվածն է, Դարինգթոնի հորերը, որոնք հազարամյակներ շարունակ բնական ճանապարհով լցվել են ջրով, մշտապես դիտարկվել են որպես սովորական ոչ մեծ լճակներ: Սակայն ժամանակակից տեխնոլոգիաների, հետախուզական գեոֆիզիկայի, գեոռադարների ու մագնիսաչափերի օգնությամբ հայտնաբերվել է դրանց իրական նշանակությունը: Ռադիոածխածնային թվագրմամբ հորային բների հետազոտությունը ցույց է տվել, թե երբ են կառուցվել:



Պրոֆեսոր Գաֆնին հավելել է, որ երևում են երկու զանգվածային հուշարձաններ՝ իրենց տարածքներով: Լոնդոնի համալսարանական քոլեջից Մայքլ Պարկեր Պիրսոնը և այլ հնագետները ենթադրել են, որ, թեև Սթոունհենջն իր քարե կառուցվածքներով մահացածների վայր է եղել, Դարինգթոնն իր փայտե կառուցվածքներով նախատեսված է եղել ողջերի համար:



Ավելի վաղ Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի հետազոտողները պարզել էին, որ Սթոունհենջի ստորգետնյա քարերը բերված են 230 կմ հեռավորության վրա գտնվող Էյմսբերիի քարհանքից:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/neolityan-darashrjani-horer</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>