<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1717/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 29 Sep 2026 08:05:46 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14669</guid>

            <pubDate>Tue, 08 Sep 2020 14:03:43 +0000</pubDate>

            <title>10 մլն աստղերի դիտարկմամբ ոչ երկրային քաղաքակրթության ոչ մի ազդանշան չի հայտնաբերվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Առագաստ համաստեղության ավելի քան 10 մլն աստղի և արտաարեգակնային 75 մոլորակի ուսումնասիրության արդյունքում ավստրալացի աստղագետներն այլմոլորակային քաղաքակրթության մասին վկայող ոչ մի նշան չեն գտել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/09/vela.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[10 մլն աստղերի դիտարկմամբ ոչ երկրային քաղաքակրթության ոչ մի ազդանշան չի հայտնաբերվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առագաստի համաստեղությունը (լատ.՝ Vela) երկնքի Հարավային կիսագնդում է: Նրա հարավային սահմանն անցնում է Ծիր Կաթինի ամենաաստղային հատվածով: Զբաղեցնում է 499,6 քառակուսի աստիճան և ունի 195 աստղ, որոնք տեսանելի են անզեն աչքով, ևս միլիոնավոր աստղեր, որոնք առանց աստղադիտակի նկատելի չեն:



Ավստրալիայի Murchison Widefield Array (MWA) աստղադիտարանի հիման վրա դիտարկումներ են իրականացվել: Ռադիոաստղագիտական հետազոտությունների միջազգային կենտրոնի (ICRAR) Կերտինյան համալսարանի գիտնականները ծավալուն հետազոտության արդյունքում ցածր հաճախականությամբ ոչ մի ռադիոազդանշան չեն հայտնաբերել, որը կարող էր պատկանել այլմոլորակային քաղաքակրթությանը:



Առագաստ համաստեղությունը / © IAU and Sky &amp; Telescope magazine (Roger Sinnott &amp; Rick Fienberg)



Նշված աշխատությունում ուսումնասիրվել են արտաարեգակնային 6 մոլորակների ազդանշանները: Ընդհանրացնելով նույն գիտնականների նախորդ երկու հետազոտությունների արդյունքները՝ աստղագետները «ստուգել են» 75 հայտնի արտաարեգակնային մոլորակների ազդանշանների առկայությունը: Այնուամենայնիվ՝ ոչինչ չեն գտել: Նույն արդյունքն է գրանցվել նաև Առագաստ համաստեղության՝ ավելի քան 10 մլն աստղերի արդյունավետ իզոտրոպային-ճառագայթային հզորության վերին սահմանների հաշվարկների վերլուծությամբ: Երկնքի այդ մեծ տիրույթի դիտարկումը, գիտնականների խոսքով, այլմոլորակային բանականության որոնումների ծրագրի (SETI) շրջանակներում ամենամեծն է:



Այդպիսով, աստղագետները նախազգուշացնում են, որ ծրագիրը դեռևս երկար ճանապարհ ունի անցնելու, իսկ նմանատիպ արդյունքները նրանց չեն հիասթափեցնում, քանի որ ցույց են տալիս, որ հեշտ է պատահաբար այլմոլորակային բանականության որոնում իրականացնել՝ հետազոտելով աստղաֆիզիկական այլ երևույթներ:



Մարդկանց, իրականում, հայտնի չէ, թե ինչպիսի տեխնոլոգիան է ունակ մշակելու ոչ երկրային քաղաքակրթությունը. գիտությունը որպես նմուշ կարող է ընդունել միայն սեփական տեխնոլոգիաները: Միևնույն ժամանակ՝ աստղագետները «դիտարկել են» ընդամենը 10 մլն աստղ, իսկ Ծիր Կաթինում, տարբեր գնահատականներով, դրանք 100-400 մլրդ-ն են:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/azdanshan-chi</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12945</guid>

            <pubDate>Tue, 07 Jul 2020 18:57:31 +0000</pubDate>

            <title>Մեր գալակտիկայում կարող է գոյություն ունենալ ընդամենը 36 զարգացած քաղաքակրթություն</title>

            <description><![CDATA[<p>Այլմոլորակային զարգացած քաղաքակրթությունների ազդանշանների բացակայությունն, իրականում, մարդկության և ժամանակակից քաղաքակրթության համար շատ վատ նորություն է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/Mlechnyiy-Put.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մեր գալակտիկայում կարող է գոյություն ունենալ ընդամենը 36 զարգացած քաղաքակրթություն]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Երկրի վրա քաղաքակրթությունները հավերժ չեն: Հռոմեական կայսրությունը գոյություն է ունեցել 1000 տարուց քիչ, իսկ մայաների քաղաքակրթությունը՝ շուրջ 2 հազարամյակ: Եվ որքան զարգացած է քաղաքակրթությունը, այնքան քիչ է գոյատևում: Իսկ որքա՞ն է մեզ մնացել: Անպատասխանատվության և սպառման այսպիսի տեմպերի պարագայում, ենթադրվում է, ոչ երկար:



Նույնը կարող էր տեղի ունենալ նաև այլ մոլորակներում: Եվ, հավանաբար, այդպես էլ պատահում է: Նրանց կարճատև կյանքը կարող է բացատրել, թե ինչում մենք մինչ օրս չենք հայտնաբերել այլմոլորակային կյանքի ոչ մի ազդանշան:



Վերջին հաշվարկներով՝ Ծիր Կաթին գալակտիկայում պետք է գոյություն ունենան քաղաքակրթություններ ունեցող մի քանի տասնյակ աշխարհներ՝ բավականին զարգացած: Սակայն այդ աշխարհները, հավանաբար, այնքան հեռու են, որ նրանց բնակիչների ազդանշանները Երկիր չեն հասնում կամ տարածության միջով թռչում են հազարավոր տարիներ: Այդ դեպքում, երբ ազդանշանը հասնի, տվյալ հեռավոր մոլորակում կարող է և քաղաքակրթություն արդեն չլինի: Կամ մենք չենք լինի: Թոմ Ուեթսբին և Քրիստոֆեր Կոնսելիսը նշել են, որ հնարավոր է պատկերացնել գալակտիկա, որտեղ բանական կյանք կլինի, սակայն շփումը քիչ հավանական է:



Անգլիայի Նոթինգհեմի համալսարանից Ուեթսբիի և Կոնսելիսի վերլուծության հիմքում շուրջ 60 տարի առաջ Դրեյքի կողմից առաջ քաշված, որոշակիորեն ձևափոխված հավասարումն է: Ֆրենկ Դրեյքը նշել է հանգամանքներ, որոնք, սկզբունքորեն, թույլ են տալիս գնահատել, թե գալակտիկայում քանի բանական քաղաքակրթություններ կարող են գոյություն ունենալ:



Գիտնականներն իրենց նոր՝ CETI հավասարման մեջ ցույց են տվել, որ բանական քաղաքակրթությունների քանակը կախված է նրանից, թե որքան աստղեր կան գալակտիկայում և նրանցից քանիսի տարիքն է 5 միլիարդից ավելի:



Պարզվել է, որ որոշ հանգամանքներ սահմանափակում են այլմոլորակային կյանքի հայտնաբերումը: Օրինակ՝ մեր գալակտիկայի գրեթե բոլոր աստղերը ավելի քան 5 միլիարդ տարեկան են, իսկ նրանց միջին տարիքը կազմում է մոտ 10 միլիարդ: Որոշ աստղեր բացառվում են՝ դրանց վրա հիմնական տարրերի բացակայության պատճառով: Մյուսներից, հավանաբար, միայն 20%-ը մոլորակներ ունեն Ոսկեծամիկի կամ Կյանքի գոտում:



Քանի որ գալակտիկայում ավելի քան 200 միլիարդ աստղ կա, հետևաբար պետք է գոյություն ունենան միլիարդավոր հավանական բնակեցված աշխարհներ: Բայց մինչև դա հայտարարելը պետք է կատարել ևս մեկ կարևոր բացառում:



Կարելի է վստահորեն պնդել, որ ազդանշաններ ուղարկելու ընդունակ քաղաքակրթությունը կարող է գոյատևել 100 տարի: Երկրի վրա ռադիոալիքները հայտնաբերվել են 1865թ. (հեղինակ՝ շոտլանդացի ֆիզիկոս Ջեյմս Քլերք Մասվել): Դրանցից օգտվել սովորել են 1895թ. երբ ռուս ֆիզիկոս Ալեքսանդր Պոպովը ստեղծել է առաջին ռադիոհաղորդիչը:



Այդ ամենը հաշվի առնելով և ուշադրություն դարձնելով, որ զարգացած քաղաքակրթությունների գոյության միջին տևողությունը 100 տարի է, ներկայումս մեր գալակտիկայում պետք է գոյություն ունենա ընդամենը 36 բավականին զարգացած քաղաքակրթություն:



Մեզ մոտ հարևանը, հավանաբար, կգտնվի 17 հազար լուսային տարի հեռավորության վրա, ինչն, ըստ Ուեթսբիի և Կոնսելիսի, անհնար կդարձնի տվյալների փոխանակությունը կամ նույնիսկ ժամանակակից տեխնոլոգիաների միջոցով այդ արեգակնային համակարգերի հայտնաբերումը: Ամենալավատեսական դեպքում մեզ ամենամոտ քաղաքակրթությունը կարող է գտնվել մեզանից 300 լուսային տարի հեռավորության վրա:



Գիտնականների խոսքով՝ մեր գալակտիկայում քաղաքակրթությունների կյանքի տևողությունը հայտնի չէ, իսկ դա, անշուշտ, CETI-ի հավասարման համար ամենակարևոր հանգամանքն է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/zargacac-qaxaqakrtutyun</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12592</guid>

            <pubDate>Wed, 24 Jun 2020 17:59:54 +0000</pubDate>

            <title>Այլմոլորակայինների որսալու համար կատալոգ է ստեղծվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Breakthrough Listen «Տարաշխարհի կատալոգը» (Exotica Catalog) կազմվել է բանական այլմոլորակային կյանքի որոնումների գործընթացը կրճատելու նպատակով. ներկայացված են Տիեզերքի դիտարկվող բոլոր հայտնի մարմինները:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/exotic-katalog.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Այլմոլորակայինների որսալու համար կատալոգ է ստեղծվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Որոշ մարդիկ տարված են այլ մոլորակներում բնակվող օտար քաղաքակրթություններով, թեև պատկերացում չունենք՝ նրանք իրականում կա՞ն արդյոք: Այժմ որոնումների սիրահարների (էնտուզիաստ) և գիտնականների մոտ միասնական անվճար կատալոգ է հայտնվել, որտեղ ներկայացված են 737 հայտնի աստղագիտական մարմիններ:



Կատալոգը ստեղծվել է լավ ֆինանսավորվող Breakthrough Listen ծրագրի շրջանակներում, որն ուղղված է հավանական «տեխնոսիգնատուրների»՝ տեխնոլոգիապես զարգացած այլմոլորակային քաղաքակրթությունների բացահայտմանը:



Exotica Catalog-ը կազմվել է գիտնականների կողմից՝ Բերքլիի Կալիֆորնիական համալսարանի աստղաֆիզիկոս Բրայան Լեքիի ղեկավարությամբ: Ցանկում ներառված են Տիեզերքում հայտնի մարմինները և երևույթները՝ գիսաստղերից մինչև գալակտիկաների միջուկներ ու ռադիոճայթյուններ:



Breakthrough Listen-ում նշել են, որ կատալոգով կիսվելով՝ հույս ունեն, որ այն կօգնի հետազոտությունների անցկացմանը՝ դառնալով ընդհանուր ուղեցույց: Ազդանշանների միասնական բազայի ստեղծումը պետք է կրճատի ոչ երկրային բանականության (SETI) որոնումների գործընթացը. այն համալրվելու է նոր՝ «տեխնոսիգնատուրների» հավանական աղբյուրներով:



Կատալոգը բաղկացած է 4 հիմնական բաժիններից. Prototypes, Superlatives, Anomalies և Controls: Prototypes-ը նվիրված է դիտարկվող աստղագիտական երևույթներին՝ բացառությամբ նրանց, որոնք առավել բարդ են բացատրության համար:



Superlatives-ում նկարագրվում են երբևէ դիտարկված ամենաանհավանական մարմինները՝ տաք մոլորակները, գալակտիկաների ամենաակտիվ միջուկները կամ ամենաարագ պտտվող աստղերը:



Anomalies բաժնում այն մարմիններն են, որոնց մասին հայտնի է, որ գոյություն ունեն, սակայն մնում են առեղծվածային: Օրինակ KIC 8462852 աստղը, որը տարբերվում է խավարման տարօրինակ պատկերով, ինչի հետևանքով ի հայտ են եկել այլմոլորակային գերկառույցների մասին հիպոթեզերը:



Controls-ում տեղեկատվություն է այն մարմինների մասին, որոնք նախկինում համարվել են անոմալիաներ, սակայն պարզվել է, որ դա ընդամենը դիտարկման սարքերի տեխնիկական սարքերի հետևանք է: Այս բաժնի իմաստը կեղծ տեխնոսիգնատուրները լուսավորելն է:



Նույնիսկ նրանց համար, ովքեր այլմոլորակայինների որսորդներ չեն, կատալոգը կարող է օգտակար լինել. այն Տիեզերքի դիտարկման ամբողջական հաշվետվություն է՝ հիմնված մի քանի հազարամյակների տվյալների վրա:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/aylmolorakayinneri</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>