<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1761/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 04 Oct 2026 11:22:36 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=19674</guid>

            <pubDate>Wed, 18 Aug 2021 18:24:31 +0000</pubDate>

            <title>Ֆիզիկոսները պարզել են, թե ինչպես է պետք ձեռքերը ճիշտ լվանալ</title>

            <description><![CDATA[<p>Մոդելավորումը ցույց է տվել, թե ինչից է հիմնականում կախված ձեռքերը լվանալու արդյունավետությունը և թե ինչքան ժամանակ է պետք հատկացնել դրա համար:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2021/08/1569126412_0_160_3072_1888_1920x0_80_0_0_af0c704ddb639800900b0804559c8b88.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ֆիզիկոսները պարզել են, թե ինչպես է պետք ձեռքերը ճիշտ լվանալ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Անկասկած` որ հիգիենայի կանոններին հետևելը, հատկապես` ձեռքերի լվացումը, օգնում է վարակների տարածումը վերահսկելու հարցում և նվազեցնում է վարակվելու ռիսկերը: Ընդ որում` ջրի տակ սովորական լվացվելը բավական չէ. Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տեղեկագրի համաձայն` լավագույն արդյունքի համար անհրաժեշտ է մանրազննություն, ժամանակ ու շարժում: Սակայն ձեռքի լվացման հետ կապված ֆիզիկական գործողությունները մինչ օրս չի ուսումնասիրվել հեղուկի մեխանիկայի համատեքստում:



Hammond Consulting Limited-ի գիտնականները մոդել են պատրաստել, որը ցույց է տվել խնամքի այդ գործընթացի առանցքային մեխանիզմը: Որոշվել է այն ժամանակահատվածը, որն անհրաժեշտ է արդյունավետ մաքրման համար, այդ թվում` վիրուսներից ու բակտերիաներից:



Մաթեմատիկական մոդելը կառուցված է երկու հաշվարկների վրա. ձեռքերը ներկայացված են որպես երկու անհարթ մակերեսներ, որոնք շարժվում են մեկը մյուսին հպվելով, բայց առանձնացած են հեղուկ ծածկույթով: Մասնիկները մնում են այսպես կոչված փոսիկներում, և դրանցից ձերբազատվելու համար ջրի հոսքի էներգիան պետք է մեծ լինի: Դա կախված է ձեռքերի շարժման արագությունից. առավել ուժեղ հոսքը հեշտությամբ է լվանում մասնիկները:



Ձեռքերը թույլ շարժելու դեպքում հեղուկի կողմից առաջացող ուժը բավարար չէ, որպեսզի հաղթահարի մասնիկները պահող ուժին: Գիտնականները նշել են, որ գնահատելով հոսքի ուժը` կարելի է հասկանալ, թե ինչպես են շարժվում մասնիկները, և պարզել` դրանք հեռացվո՞ւմ են, թե՞ ոչ: Ձեռքերի միջև առավել նեղ հատվածները, անհարթությունը, մակերեսների հարաբերական արագ շարժումը կամ մածուցիկ հեղուկը նպաստում են մասնիկների հեռացմանը:



Սակայն նույնիսկ ակտիվ շարժումների ու ձեռքերի շփման պարագայում ամեն ինչ արագ չի ստացվի: Նոր հաշվարկները համաձայնեցված են ԱՄՆ-ի հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնի տեղեկագրերով, ըստ որոնց` ձեռքերը պետք է լվանալ առնվազն 20 վայրկյան, որպեսզի հնարավոր վիրուսներն ու բակտերիաները ոչնչանան:



Մոդելավորումը հաշվի չի առնում քիմիական կամ կենսաբանական գործընթացները, որոնք կապված են օճառի կիրառման հետ: Այդուհանդերձ, ձեռքերից մասնիկների ֆիզիկական լվացմանն օգնող մեխանիզմների հստակեցումը կարող է նպաստել հիգիենայի միջոցների արդյունավետության և անվտանգության բարձրացմանը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/jisht-lvanal</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=17861</guid>

            <pubDate>Sat, 20 Feb 2021 15:59:13 +0000</pubDate>

            <title>Ռուսաստանում առաջին անգամ H5N8 թռչնագրիպը մարդուն է փոխանցվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Ռուսաստանի հարավում գտնվող թռչնաֆաբրիկաներից մեկի թվով յոթ աշխատակիցների մոտ նոր տեսակի թռչնի գրիպ է հայտնաբերվել: Սա գրանցված առաջին դեպքն է, երբ վիրուսը թռչնից մարդուն է փոխանցվել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2021/02/1032769285_0_153_3098_1896_1920x0_80_0_0_c80973fb0f14512884d722ee162d629b.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ռուսաստանում առաջին անգամ H5N8 թռչնագրիպը մարդուն է փոխանցվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ռոսպոտրեբնադզորի ղեկավար Աննա Պոպովան նշել է, որ սա առաջին հաստատված դեպքն է, երբ մարդը վարակվել է թռչնի գրիպի A (H5N8) վիրուսով: «Վեկտոր» կենտրոնի գիտնականները վիրուսը հայտնաբերել են այն ընկերության աշխատակիցների մոտ, որտեղ 2020թ. դեկտեմբերին թռչնագրիպի բռնկում էր գրանցվել:



Նշվում է, որ մարդկանց և կենդանիների պաշտպանության ուղղությամբ կարճ ժամանակում միջոցներ են ձեռնարկվել, բոլոր վտանգները հասցվել են նվազագույնի, և իրավիճակը հետագա զարգացում չի ունեցել:



Հաղորդվում է, որ յոթ աշխատակիցներն իրենց լավ են զգում, կլինիկական բուժումը թեթև է անցել: Սակայն գիտնականները նրանց օրգանիզմներում փոփոխություն են նկատել. բոլորի մոտ իմունային պատասխան է ձևավորվել: Աշխատակիցների հիվանդացությունը ներկայումս անցել է:



Վերահսկողական մարմնի ղեկավարը շեշտել է, որ թեև վիրուսը միջտեսակային արգելքը հաղթահարել է` թռչնից փոխանցվելով մարդուն, սակայն մարդուց մարդուն փոխանցվելու դեպքեր չեն գրանցվել: Ռուսաստանն այս դեպքի առիթով տեղեկացրել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությանը:



«Վեկտոր» կենտրոնն արդեն GISAID միջազգային բազայում տեղակայել է A (H5N8) վիրուսի լիագենոմային սեքվենավորման տվյալներն այն մուտացիաներով, որոնք վիրուսին թույլ են տվել հաղթահարել միջտեսակային արգելքը:



2020թ. աշխարհի 41 երկրներում գրանցվել են թռչնագրիպի բարձրպաթոգենային 1,5 հազար օջախներ, դրանցից 1127-ը` եվրոպական երկրներում: Սակայն Ռուսաստանում գրանցված դեպքը, երբ թռչնից մարդուն է փոխանցվել, աննախադեպ է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/mardun-poxancvel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12935</guid>

            <pubDate>Tue, 07 Jul 2020 07:20:42 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները հայտարարել են սառածության հալոցքի հետևանքով հնագույն վիրուսների վերականգնման վտանգի մասին</title>

            <description><![CDATA[<p>Կլիմայական փոփոխությունները մեծացնում են բազմամյա սառույցների միջից սիբիրյան խոցի, հնագույն էկոհամակարգերի մասնիկների՝ բակտերիաների ու վիրուսների «ազատագրման» վտանգը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/unnamed-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները հայտարարել են սառածության հալոցքի հետևանքով հնագույն վիրուսների վերականգնման վտանգի մասին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
ՌԴ գիտությունների ակադեմիայի ՀՌՕ Աշխարհագրության խաղաղօվկիանոսյան ինստիտուտի Հյուսիս-արևելյան փորձագիտական կայանի ավագ գիտաշխատող Սերգեյ Դավիդովը հայտարարել է, որ գլոբալ տաքացման հետևանքով սառածության հալոցքը կարող է հանգեցնել նրան, որ հնագույն էկոհամակարգերի մասնիկները, այդ թվում՝ վիրուսները, դուրս գան մակերես:



Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանի տարածքի ավելի քան 10%-ում բազմամյա սառածություն է: Դրանցում կան նյութեր, որոնք արդեն միլիոնավոր տարիներ սառած են: Գիտնականը նշել է, որ հալոցքի դեպքում կարող է վերականգնվել այն ամենը, ինչ նախկինում է եղել. մամոնտային էկոհամակարգ՝ մամոնտներով, ոչխարակովերով, բրդոտ ռնգեղջյուրներով, որտեղ գոյություն են ունեցել նաև վիրուսներ: Հաղորդվում է, որ հետազոտողները ներկայումս նոր վիրուսներ են հայտնաբերում, որոնք «մարդկանց վրա ուշադրություն չեն դարձնում»: Դավիդովը հայտնել է, որ հյուսիսսիբիրյան յուկագիր ժողովրդի թիվը պակասել է սև ծաղիկ հիվանդության հետևանքով: Գիտնականը չի բացառել, որ այդ վիրուսը կարող է ինչ-որ տեղ սառույցներում պահպանված լինի, ուստի նա անհրաժեշտ է համարել ուսումնասիրել նախկինում բռնկված համաճարակները:



Բացի այդ՝ Դավիդովը նշել է, որ մամոնտների մնացորդներում հայտնաբերվել է սիբիրյան խոց: ՌԴ ԳԱ Սիբիրյան բաժանմունքի Մելնիկովի անվան սառցագիտության ինստիտուտի գիտական հարցերով տնօրենի տեղակալ, ՀԱԴ համալսարանի բնական գիտությունների ինստիտուտի BEST միջազգային գիտակրթական կենտրոնի բիոգեոքիմիայի և կլիմատոլոգիայի ոլորտի առաջատար գիտաշխատող Ալեքսանդր Ֆյոդորովը հաղորդել է, որ Յակուտիայում կլիմայական փոփոխությունները մեծացնում են գերեզմաններից սիբիրյան խոցի և հնագույն բակտերիաների «ազատագրման» վտանգը:



Ֆյոդորովի խոսքով, սակայն, այդ խնդիրները նախկինում էլ եղել են, մինչև կլիմայական տաքացումը: Գետերի հունային գործընթացները հաճախ թաքցրել են այդպիսի գերեզմանները: Իսկ կլիմայի տաքացմամբ այդ վտանգն ավելի է մեծացել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/verakangnman-vtangi</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>