<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/1790/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 13 Nov 2026 10:06:38 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14596</guid>

            <pubDate>Fri, 04 Sep 2020 18:52:17 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականներն առաջին անգամ որոշել են հնագույն մեգալոդոնի իրական չափերը</title>

            <description><![CDATA[<p>Նոր հետազոտությունն օգնել է կազմել հսկայական մեգալոդոնի ոչ միայն երկարությունը, այլև մարմնի մյուս մասերի չափերը: Բացի այդ՝ եթե նախկինում կռճիկավոր ձկների այս մահացած տեսակը համեմատել են համեմատաբար խոշոր սպիտակ շնաձկան հետ, ապա այժմ ուսումնասիրությունում ներառել են լամնոյակերպերի շարքի ժամանակակից 5 շնաձկների:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/09/maxresdefault.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականներն առաջին անգամ որոշել են հնագույն մեգալոդոնի իրական չափերը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Շնաձկան հսկայական տեսակը՝ մեգալոդոնը (Otodus megalodon), որը, ամենահավանական վարկածի համաձայն, ապրել է միոցենի և մլիոցենի դարաշրջաններում, մասնագետներին հայտնի էր գրեթե բացառապես ատամների քարացած նմուշներով: Նրա չափերի նախկին գնահատումները կատարվել են սպիտակ մեծ շնաձկան (Carcharodon carcharias) «մասնակցությամբ՝ համեմատելով այդ երկու տեսակների ատամները:



Մեծ Բրիտանիայի Բրիստոլի և Սուոնսիի համալսարանների գիտնականները, սակայն, ընդգծում են, որ այդպիսի գնահատականները կարող են սխալ լինել, քանի որ Carcharodon carcharias-ը և Otodus megalodon-ը, ըստ ամենայնի, պատկանում են տարբեր ընտանիքների: Ամեն դեպքում՝ եթե նախկինում մասնագետներին հաջողվել է մոտավոր հաստատել միայն մեգալոդոնի իրանի երկարությունը, ապա նոր հետազոտության հեղինակները կարողացել են պարզել մարմնի մյուս հատվածի չափերը, այդ թվում՝ բոլոր ժամանակների ամենամեծ ձկան լողաթևերը:



Կենսաբանները նշել են, որ ատամների կազմաբանության (մորֆոլոգիայի) մանրամասն հետազոտությունը կասկածի տակ է դրել սպիտակ շնաձկան և մեգալոդոնի միջև կապը՝ ցույց տալով, որ Carcharodon carcharias-ը սկիզբ է առնում շնաձուկ-մակոներին և մոտ հարազատ այլ տակսոնների (Cosmopolitodus) ներառող գծից, և ոչ թե՝ մեգալոդոնից: Այդ հիպոթեզը հետագա հաստատու է ստացել քարացած սպիտակ շնաձկան նկարագրությամբ: Համապատասխանաբար՝ մեգալոդոնը վերագրել են լամնոյակերպների շարքի Otodontidae-ին:Հաշվի առնելով տարբեր հիպոթեզեր՝ մեգալոդոնը վերագրել են տարբեր տեսակների: Գիտնականները հետևում են հիպոթեզին, որը հաստատում է մեգալոդոնի կողմից առանձին ընտանիքի (Otodontidae) ձևավորումը, որն առաջացել է Cretalamna մահացած տեսակից:



Մոդելները ցույց են տալիս մեգալոդոնի՝ տարբերակված ընդհանուր երկարության պարագայում էլեկտրադաշտային մեթոդի հիման վրա կազմված մարմնի չափերը. a) ~ 16 մետր, b) ~ 3 մետր, c) ~ 8 մետր, d) ~ 16 մ երկարությամբ մեգալոդոնը՝ 1,65 մ հասակով մարդու համեմատությամբ / © Օլիվեր Է.Դեմուտ



Հետազոտողներին հաջողվել է վերակառուցել մեգալոդոնի մարմնի գծային չափերը նրա կյանքի տարբեր փուլերում՝ շնորհիվ անատոմիական չափումների շարքի, գեոմետրիական մորֆոլոգիայի և ժամանակակից շնաձկների հետ համեմատության: «Նույնատիպի» կարգավիճակում ընդունել են լամնոյակերպերի շարքի առկա 5 տեսակների:



Արդյունքները ցույց են տվել, որ մեգալոդոնի՝ 16 մետրանոց հասուն առանձնյակը, ըստ ամենայնի, ունեցել է 4,65 մետրանոց գլուխ, 3,85՝ պոչ, մեջքի լողաթև՝ 1,62 մետր բարձրություն և 1,99՝ լայնություն, իսկ ծայրից մինչև փորը կազմել է 4,53 ± 0,56 մետր:



Հետազոտության հեղինակների խոսքով՝ դիտարկված տեսակների միջև մորֆոլոգիական տարբերակվածությունը բացատրվում է դնչի չափերի փոփոխությամբ և գանգի ամրությամբ, կրծքային և մեջքային լողաթևերի թափով ու երկարությամբ, ինչպես նաև մեջքային և փորային թիակների հարաբերական երկարությամբ: Ռեգրեսիոն վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ առավել խոշոր նույնատիպերը տարբերվել են ավելի խոշոր գլխով և մեջքային ցցուն լողաթևերով, իսկ փոքր առանձնյակներն ունեցել են համապատասխան գլուխ և մեջքի լողաթևի առավել գոգավոր եզրեր: Միևնույն ժամանակ՝ գիտնականները չեն գտել որևէ ալլոմետրիկ փոփոխություններ կրծքային և պոչային լողաթևերի մոտ: Պոչայինը բոլորի մոտ ունեցել է միևնույն կառուցվածքը:



Բացի այդ՝ կազմաչափական վերլուծությունը գիտնականներին այն եզրակացության է հանգեցրել, որ մեգալոդոնի մեջքի և պոչի լողաթևերը հարմարված են եղել հատուկ նրա գիշատչական էությանը. մեջքի ցցուն լողաթևերը թույլ են տալիս հեռուն լողալ և արագորեն արագություն վերցնել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/megalodoni-irakan-chapery</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13220</guid>

            <pubDate>Fri, 17 Jul 2020 13:00:32 +0000</pubDate>

            <title>Մեծ խորություններում լուսակլանիչ սև մաշկով ձկներ են հայտնաբերվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Խորջրային որոշ ձկների մաշկը կլանում է իր վրա ընկնող լույսի 99,5%-ը՝ մթության մեջ նրանց դարձնելով գրեթե անտեսանելի:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/viper_fish-580a1cf05f9b58564c538b42.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մեծ խորություններում լուսակլանիչ սև մաշկով ձկներ են հայտնաբերվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Արևային լույսը ջրի մեջ արագորեն ցրվում է, և նրա ճառագայթների ավելի քան 99%-ը մի քանի հարյուր մետրից ցած չեն իջնում, իսկ որոշ պղտոր ծովերում՝ նույնիսկ մի քանի տասնյակ մետրից: Ավելի խորը հատվածներում մնում է մութ, և խորջրային օրգանիզմները հազվադեպ են հասնում կենսալուսարձակող հատվածները՝ փոքր-ինչ լույս վայելելու:



Սակայն բազմաթիվ կենդանիներ մթությունն օգտագործում են թաքնվելու համար: Նրանց մարմնի մակերեսն արդյունավետ կերպով ընկալում են նույնիսկ հազվադեպ ֆոտոնները, որոնք հայտնվում են խորը ջրերում՝ դրանք դարձնելով գործնականում անտեսանելի «սև խոռոչներ»:



Վաշինգտոնի Բնագիտական պատմության ազգային թանգարանից Կարեն Օսբորնը և նրա գործընկերները արշավի ժամանակ օգտագործել են հեռակառավարվող դրոններ՝ խորասուզվելով Անտլանտիկայի Մեքսիկական ծոցում և Խաղաղ օվկիանոսի կալիֆորնիական ափամերձ Մոնտերեյի ծոցում: Տասնյակ արտասովոր արարածների կողքին, որոնց կենսաբանները դիտարկել և որսացել են մի քանի կմ խորության վրա, հայտնաբերվել է ձկների 16 տեսակ, որոնք տարբերվել են ընկնող լույսի 99,5%-ն կլանող մաշկի «խիստ սև» գույնով:



Նշվում է, որ այդպիսի ցուցանիշը դեռևս ռեկորդ չէ: Որոշ թռչունների սև փետուրները նույնպես կլանում են ճառագայթների ավելի քան 99%-ը, իսկ սինթետիկ նյութերը հասնում են 99,995%-ի: Միևնույն ժամանակ գիտնականներին հետաքրքրել է, թե ինչպիսի կառուցվածք ունի այդ մեխանիզմը խորջրային ձկների մոտ, ուստի նրանք մանրադիտակի ներքո են հետազոտել նրանց մաշկի կառուցվածքը:



Պարզվել է, որ արտաքին շերտերի բջիջները խիտ հագեցած են մելանոսոմներով, որոնք պարունակում են լուսակլանիչ մելանին նյութը: Միևնույն ժամանակ մելանոսոմների չափերը և ձևը միանգամից չկլանված ֆոտոններին ստիպում են չանդրադառնալ, այլ ուղղվել դեպի ավելի խորը շերտեր, որտեղ նրանց կլանում են նյութի հավելյալ «մնացուկները»:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/sev-mashkov-dzkner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>