<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/198/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Mon, 09 Nov 2026 04:10:28 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14497</guid>

            <pubDate>Mon, 31 Aug 2020 17:32:54 +0000</pubDate>

            <title>Շոտլանդիայում աճուրդի ժամանակ տեքսել տեսակի ոչխարը վաճառվել է 490 հազար դոլարով</title>

            <description><![CDATA[<p>Պատմության մեջ սա ոչխարի վաճառքի ռեկորդային գին է: «Կրկնակի Ադամանդ» անունը ստացած կենդանու բարձր գինը պայմանավորված է նրա որակական հատկանիշներով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/texel.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Շոտլանդիայում աճուրդի ժամանակ տեքսել տեսակի ոչխարը վաճառվել է 490 հազար դոլարով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Տեքսել տեսակի երիտասարդ ոչխարը նախորդ շաբաթ Շոտլանդիայում աճուրդի ժամանակ վաճառվել է 490 հազար դոլարով: «Կրկնակի Ադամանդ» անունը ստացած կենդանին ոչխարների պատկառելի սերնդից է: Այն ստացվել է 86 հազար դոլար արժողությամբ խոյ-չեմպիոնի և 46 հազար դոլարանոց ոչխարի արհեստական սերումից:



Տեքսելին գնելու համար ուժերը միավորած երեք գնորդներից մեկը՝ Ջեֆ Էյքենը, խոստովանել է, որ գումարը բավականին մեծ է թվում, սակայն իրենք վճարել են, որպեսզի տիրապետեն նման լավ գեներով արուին: Նրա խոսքով՝ նախատեսվում է Կրկնակի Ադամանդի սերունդների հաշվին հետ բերել ծախսած գումարը:



Ջեֆ Էյքենն ընգծել է, որ նման արուի համար արժեր այդքան գումար հատկացնել, և դա չի անդրադառնա ֆերմերային հանրության վրա: Հաղորդվում է, որ այդ աճուրդային պայմաններում նման գնով կատարվող գնումը ոչխարների համար ռեկորդային է: Նախորդ ռեկորդը՝ 300 հազար դոլար, սահմանվել է 2009թ.:




https://www.facebook.com/britishtexel/videos/347788299724072/
Տեքսելի աճուրդը / © British Texel Sheep Society



Տեքսել տեսակի ոչխարների պատմական հայրենիքը Հյուսիսային Հոլանդիայի նիդեռլանդական կղզիներն են, որոնցից մեկի անունով էլ կոչվել է տեսակը: Տեքսելները բուծվել են դեռևս Հռոմեական կայսրության շրջանում, սակայն լայն տարածում ստացել են միայն 19-րդ դարում: Տեսակի որակը բարելավվել է անգլիական լեյսթեր և լինքոլն տեսակների հետ խաչասերման միջոցով:



Տեքսելները բարձր են գնահատվում իրենց մսային յուրահատուկ հատկանիշների, արգասաբերության, գառնուկների կենսակայունության համար: Բացի այդ՝ տեսակը լավ է հարմարվում բաց տարածքում բուծման առումով, դիմակայուն է եղանակային պայմանների և հիվանդությունների նկատմամբ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/offtop/vochxary-vajarvel-e</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14162</guid>

            <pubDate>Wed, 19 Aug 2020 15:38:45 +0000</pubDate>

            <title>Վնասակար խորհուրդներ. ինչպե՞ս չպետք է դաստիարակել շանը</title>

            <description><![CDATA[<p>Որոշել եք շո՞ւն պահել, նրան նույնիսկ անո՞ւն եք դրել: Այժմ անհրաժեշտ է դաստիարակել: Առաջարկում ենք ծանոթանալ այն վնասակար խորհուրդներին, որոնք երբեք չպետք է կիրառել ընտանիքի «նոր անդամի» հետ շփելիս:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/165055749_165055749-fe079bcf2ac144e09049163a69c2e7be106410695_t1070_h3d6157304b6b2c53672b9e574ecb3ed05941cf1b.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Վնասակար խորհուրդներ. ինչպե՞ս չպետք է դաստիարակել շանը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Խուսափել անասնաբույժից



Բազմաթիվ տերեր իրենց շներին անասնաբույժի են տանում միայն խիստ անհրաժեշտության ու ակնհայտ խնդրի դեպքում: Սակայն միշտ չէ, որ հիվանդությունն ախտանշաններով է արտահայտվում՝ հիմնականում նախնական փուլերում:



Եթե ցանկանում եք չվնասել ձեր կենդանուն, ապա մասնագետները խորհուրդ են տալիս նրան անասնաբույժի տանել տարին մեկ անգամ, հետևել պատվաստումների ժամանակացույցին: Ախտանշանների ի հայտ գալու դեպքում ինքնուրույն չբուժել, հատկապես՝ մարդկանց համար նախատեսված դեղերով:



Փակվել սեփական աշխարհում



Որքան շունը հնարավորություն ունենա ծանոթանալու արտաքին աշխարհի և նրա բնակիչների հետ, այնքան շատ հավանական կլինի, որ նա կդառնա սիրալիր ու հանգիստ: Հակառակ դեպքում՝ շանը մեկուսացնելով, նա սկսում է վախենալ փողոցի կենդանիներից, հյուրերից ու նույնիսկ սեփական ստվերից:



Սա, իհարկե, կինոլոգների համար հաճախորդ ապահովելու լավ տարբերակ է, սակայն նման երևույթից խուսափելու նպատակով շանն անհրաժեշտ է թույլ տալ ծանոթանալ տարբեր հոտերի, ձայների ու մարմինների: Հաճախ փոխեք զբոսանքի երթուղին, ծանոթացրեք հարևան ընտանի կենդանիների հետ:



Մի՛ շարժվիր



Կամ քի՛չ շարժվիր: Կամ երբ զբոսանքը վերածվում է շանը «զուգարան ուղեկցելու» համար կատարվող պարտադրված գործողության: Սակայն կենդանուն այդ կերպ զրկում ենք կուտակված էներգիան արտահայտելու հնարավորությունից: Դա բացասաբար է անդրադառնում ոչ միայն նրա մկանների ու հոդերի, այլև շան հոգեբանական առողջության վրա:



Մի մոռացեք, որ զբոսանքի տևողությունն ու ակտիվության տեսակը կախված են շան տեսակից: Փոքրիկ տերյերի կամ պինչերի համար օրվա մեջ 1-1,5 ժամ զբոսնելն էլ բավական է, իսկ լաբրադորի կամ հովվաշան համար մի քանի ժամ զբոսնելուց բացի՝ պետք է նաև ֆիզիկական վարժություններ անելու հնարավորություն ընձեռնել:



Սերն արտահայտել ուտելիքի միջոցով



Օրինակ՝ հոգատարորեն սեղանի տակը նետել այն ուտելիքի կտորը, որն ամբողջ ընտանիքն է ուտում: Այդպիսով շունը ոչ միայն կվարժվի մուրացկանությանը, այլև կվտանգվի նրա առողջությունը. մարդկանց սննդում մեծ է աղի, համեմունքների ու յուղի պարունակությունը:



Մյուս ծայրահեղությունը կենդանուն հում մսով կերակրելն է, որպես իսկական գիշետիչ: Այդ «բնական» մոտեցումը նույնպես օգտակար չէ. կհանգեցնեն աղեստամոքսային հիվանդությունների ու մակաբույծների առաջացման:



«Սիրո արտահայտման» մեկ այլ սխալ միջոց է կերակրելն ըստ անհրաժեշտության՝ հաճախակի: Դա իր հերթին կարող է հանգեցնել նյութափոխանակության խանգարմանը, սրտի, երիկամների և լյարդի հիվանդության: Մասնագետները խորհուրդ են տալիս կենդանուն կերակրել հավասարակշռված սննդակարգով, սնվելու ռեժիմը խստորեն պահպանել:



Քիթը խթել խոտի մեջ



Այդ պատկերը գլխում ծագում է, երբ խոսք է գնում շների կամ կատուների դաստիարակության մասին: Սակայն իրականում այն կյանքի կոչելն անմիտ է և նույնիսկ վնասակար: Շները դժվարությամբ են կապ տեսնում իրենց գործողությունների և դրանց նկատմամբ հետագա արձագանքի միջև: Ուստի դաստիարակության տվյալ մեթոդը կարող է առաջացնել սթրես և տիրոջ նկատմամբ անվստահություն:



Անհամապատասխան վայրում «զուգարան գնալը» ոչ միշտ է վատ վարքի կամ անդաստիարակության նշան: Նման վարքը կարող է պայմանավորված լինել առողջական խնդիրներով, օրինակ՝ բարձր անհանգստությամբ կամ միզաքարային հիվանդությամբ: Այդ դեպքում շանն անհրաժեշտ է ոչ թե դաստիարակել, այլ՝ բժշկի տանել:



Ձայնը բարձրացնել



Նաև՝ ձեռք բարձրացնել: Դրանք կենդանիների հետ շփման լավագույն մեթոդները չեն: Շների վարժեցման ժամանակ այդ մեթոդի փոխարեն խորհուրդ են տալիս կիրառել «բլիթի» մեթոդով: Այդօրինակ մոտեցումը ոչ միայն հարգալից է, այլև՝ արդյունավետ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/research/dastiarakel-shany</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13641</guid>

            <pubDate>Fri, 31 Jul 2020 16:14:52 +0000</pubDate>

            <title>Նշվել է Բոտսվանայում փղերի առեղծվածային մահվան հնարավոր պատճառը</title>

            <description><![CDATA[<p>Մայիս ամսից Բոտսվանայում մահացել է ավելի քան 300 փիղ: Պատճառը մինչ օրս պարզել հնարավոր չէր. կառավարությունը մատնանշում էր Covid-19-ով պայմանավորված սահմանափակումները: Շուրջ երեք ամիս անց Վայրի բնության և ազգային պարկերի վարչությունը վերջապես բացատրություն ունի տեղի ունեցածի մասին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/1690.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Նշվել է Բոտսվանայում փղերի առեղծվածային մահվան հնարավոր պատճառը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Նախնական ուսումնասիրությունները հանգում են բնական տոքսինների տարբերակին: Վարչության տնօրեն Սիրիլ Տաոլոն քիչ հավանական է համարել, որ փղերի մահվան պատճառը վարակիչ հիվանդությունները լինեն:



Սկզբնական հետազոտությունները բացառել են որսագողության, սիբիրյան խոցի և այլ տարածված պատճառներ: Տաոլոն նշել է, որ ստացել են տվյալներ այլ երկրներից, նաև ԱՄՆ-ից, որոնք ցույց են տալիս, որ կենդանիների մահացության պատճառը վարակիչ հիվանդությունը կարող է լինել: Նրա խոսքով՝ ներկայումս ուսումնասիրվում են շրջակա միջավայրի առավել լայն հանգամանքներ, ինչպիսիք են բնական տոքսինները, որոնք մշակվում են բակտերիաների կողմից և տարածված են շրջակա միջավայրում, օրինակ՝ ջրամբարներում:



Կառավարությունը նմուշներ է ուղարկել Բոտսվանայի, ՀԱՀ-ի, Զիմբաբվեի, ԱՄՆ-ի լաբորատորիաներ՝ փորձարկումներ կատարելու: Բակտերիոլոգիական և գիստոպաթոլոգիական հետազոտությունների նախնական արդյունքներն արդեն առկա են: Ամենայն հավականությամբ՝ փղերին սպանում է բնական տոքսինը: Ավելի վաղ ականատեսները հաղորդել էին, որ մահից առաջ կենդանիներն անկանոն պտտվում են, ինչը խոսում է նրանց կենտրոնական նյարդային համակարգի վնասման մասին:



Փղերի մահն անհանգստացրել է բնության պաշտպաններին: Նրանց մտահոգում է, որ մահացությունը կարող է դուրս գալ վերահսկողությունից, եթե ամբողջական պատճառը ժամանակին չպարզվի:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/pxeri-arexcvacayin</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13431</guid>

            <pubDate>Fri, 24 Jul 2020 14:05:33 +0000</pubDate>

            <title>Վազի՛ր, Ֆորեսթ, վազի՛ր. կենդանիների թագավորության լավագույն 6 վազորդները</title>

            <description><![CDATA[<p>Հեպարդները համարվում են ամենաարագավազ կենդանիները, սակայն նրանք այդ մեծ արագությամբ կարող են անցնել ընդամենը մի քանի հարյուր մետր: Մինչդեռ կան կենդանիներ (նաև՝ մարդը), ովքեր մարաթոնյան վազքուղում կարող են ավելի լավ ցուցանիշներ գրանցել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/man-v-horse-2016.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Վազի՛ր, Ֆորեսթ, վազի՛ր. կենդանիների թագավորության լավագույն 6 վազորդները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բոլորը կհիշեն այն տեղեկությունը, թե հեպարդներն ամենաարագավազ կենդանիներն են: Մեկ թռիչքով նրանք կարող են գերազանցել 11 կմ/ժ-ը: Լավագույն դեպքում կարող են հասնել 1G արագության: Սա ընկնող աղյուսի արագություն է: Խնդիրը, սակայն, այն է, որ այս կենդանին վազում է արագ, բայց՝ քիչ: Իսկ օրինակ մարաթոնային վազորդները, թեև՝ դանդաղ, բայց վազքի համեմատաբար բարձր տեմպ կարող են պահել ավելի քան 400 մ՝ 10 անգամ շատ: Տեսնենք, թե ինչի են ընդունակ ստորև ներկայացված 6 «հերոսները»:



Ձի



6-յակում ձիերն ամենադանդաղն են վազում: Այս կաթնասունները կարող են զարգացնել միջինիում 90 կմ/ժ արագություն, ընդ որում՝ մոտ 30 կմ տարածությունում միջին արագությունն ընկնում է 16-17 կմ.ժ-ով, իսկ ստանդարտ մարաթոնը՝ 42 կմ և 195 մ-ը, անցնում են 2,5 ժամում: Սելեկցիայի արդյունքում ձիերը ձեռք են բերել ներդրված կնեսաբանական մեխանիզմ՝ արդյունավետ արյան շրջանառության համար:



Մարվարյան ձի / © Virendra Kankariya



Երբ նրանք սկսում են վազել, նրանց փայծաղը մեծ քանակության էրիթրոցիտներ է արտազատում, որպեսզի մեծացնի արյան տարողունակությունը թթվածնի համար: Բրիտանական Լլանուրտիդ Ուելս քաղաքում ամեն տարի մրցույթներ են անցկացվում. ստորջրյա լող և 35 կմ-անոց մրցավազք՝ «Մարդն ընդդեմ ձիու»: Մարդիկ միայն երկու անգամ են հաղթել, բայց լավ վազորդները միայն 10 րոպե են զիջել: Ձիերի մոտ արյան շրջանառության համակարգը մարդու համեմատ արդյունավետ է, չնայած մարդն էլ ունի ջերմափոխության կատարյալ համակարգ:



Մարդ



Մարդու հովացման համակարգի արդյունավետությունը (քրտնելը) և թոքերի մեծ ծավալը մեզ դարձնում են ընտիր վազորդներ՝ երկար տարածության համար: Մարդու և կենդանիների մեջ գլխավոր տարբերություններից մեկն այն է, որ մենք չունենք բնատուր դիմացկունություն. մենք պետք է մշտապես մարզվենք:



Մարաթոնյան վազքը՝ հին հունական սափորի վրա պատկերված / © Matthias Kabel



Բացի այդ, մարդը ցանկացած քայլի մեծ էներգիա է ծախսում: Առավելագույն արագությունը, որ մարդը կարողացել է գերազանցել, 44 կմ/ժ-ն է: Այդ արագությամբ 100 մ վազել է թեթևատլետ Հուսեյն Բոլտը: 30 կմ վազքի առավելագույն միջին արագության ռեկորդակիրը Բեռլինից Հայլե Գեբրեսելասին է՝ 20,5 կմ/ժ: Նրան է պատկանում նաև մարաթոնյան վազքի ռեկորդը՝ 2 ժամ 4 րոպե: Գուցե մարդը չի թռչում, բայց հիանալի վազում է:



Լծկան շներ



Յուրաքանչյուր տարի Ալյասկայում անցկացվում են 15-օրյա մրցույթներ, որտեղ շների լծվածքն անցնում է 1868 կմ: Համատեղ վազող շները սահնակը քարշ են տալիս 24 կմ/ժ արագությամբ՝ 6 ժամ անընդմեջ: Առավելագույն արագությունը կարող է հասնել 40 կմ/ժ-ի:



Լծկան շներ / © Frank Kovalchek



Ալյասկայի խասկիները սովորական մարաթոնի ժամանակ եզրափակիչը հատում են 1,5 ժամից էլ շուտ: Դրա համար այս ցեղատեսակը պետք է մարզվի տարածության վրա, մրցույթների ժամանակ օրական ուտի 10 հազար կալորիա՝ էներգիա կուտակելու համար:



Ուղտ



Ի տարբերություն քաղաքային մարաթոնի՝ անապատում չկան հսկիչ-անցագրային կետեր, որտեղ հնարավոր կլինի օրգանիզմում ջրի պակասը լրացնել: Ուղտերին դա չի հուզում, քանի որ էվոլյուցիան նրանց հատուկ համակարգ է պարգևել, ինչի շնորիվ նա յուղ է պահեստավորում: Բացի այդ, ուղտերն առավոտյան նվազեցնում են իրենց մարմնի ջերմաստիճանը, ինչը բարձրացնում է նրանց դիմացկունությունն օրվա ընթացքում:



Ուղտեր / © Bernard Gagnon



Այդ ամենը կենդանուն թույլ են տալիս դասական մարաթոնյան տարածությունն անցնել 1 ժամ 2 րոպեում՝ 40 կմ/ժ միջին արագությամբ: Ուղտի առավելագույն արագությունը 65 կմ/ժ է: Ընդ որում՝ նրանք դա անում են այրող արևի ներքո:



Ամերիկյան այծյամ



Ոչ բոլոր կենդանիներին է բախտ վիճակվել լինել և՛ գերարագ, և՛ դիմացկուն: Օրինակ՝ հեպարդը. նա կարող է զարգացնել ավելի քան 100 կմ/ժ արագություն, սակայն դրանով կարող է անցնել ընդամենը մի քանի հարյուր մետր:



Ամերիկյան այծյամներ / © Rvannatta



Ամերիկյան այծյամները կարող են զարգացնել 90-100 կմ/ժ և անցնել մի քանի կիլոմետր: Ընդ որում՝ այծյամի միջին արագությունը 30 կմ-ի վրա շուրջ 50 կմ/ժ է, իսկ դասական մարաթոնն անցնում են 45 րոպեում:



Ջայլամ



Ջայլամների երկար ոտքերը հիմնականում կազմված են ջլերից, որոնք նրանց թույլ են տալիս մեծ արագությամբ երկար տարածություն անցնել: Նրանց ոտքերը կարծես հարմարեցված են ամեն ինչով՝ ցատկելու համար: Հավաքելով արագություն՝ զսպանակային գործողությունը ոտքերը կտրում է գետնից՝ պահելով իմպուլսը:



Ջայլամի ոտնաթաթը / © Скампецкий



Առավելագույն արագությունը կազմում է 80 կմ/ժ, իսկ 30 կմ-ի միջինը՝ 50 կմ/ժ: Մարաթոնյան տարածությունն այս կենդանին անցնում է 40 րոպեում:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/lavaguyn-vazordnery</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12885</guid>

            <pubDate>Sat, 04 Jul 2020 19:08:09 +0000</pubDate>

            <title>Երկրի «այլմոլորակայինը». ինչի՞ համար են շոշափուկներն աստղաքթի մոտ</title>

            <description><![CDATA[<p>Աստղաքիթը մյուս խլուրդներից տարբերվում է դնչի վրա քսաներկու շոշափուկներով, ինչով կենդանին հիշեցնում է այլմոլորակայինի:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/aunque-parezca-mentira-este-topo-ve-mejor-que-tu-y-que-yo.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Երկրի «այլմոլորակայինը». ինչի՞ համար են շոշափուկներն աստղաքթի մոտ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Աստղաքիթը խլուրդների ընտանիքի կաթնասուն է: Այս տեսակը հանդիպում է միայն Հյուսիսային Ամերիկայում՝ Հարավարևելյան Կանադայում և ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում: Մյուս խլուրդներից այս կենդանին տարբերվում է արտասովոր դունչով. աստղաքթի մոտ այդ հատվածում 22 մաշկային աճույթներ են:



Ինչի՞ համար են այդ տարօրինակ շոշափուկները: Ինչպես հայտնի է՝ տեսողությունը խլուրդների մոտ ամենաուժեղ կողմը չէ: Դրա փոխարեն աստղաքիթն ունի հրաշալի շոշափելիք, ինչի շնորհիվ նա կարող է վայրկյանական գտնել հավանական որսը: Կենդանին իր շոշափուկներն այնքան արագ է շարժում, որ մարդու աչքն ի վիճակի չէ հետևելու դրանց. աստղաքիթը դրանցով մեկ վայրկյանում կարող է մինչև 13 փոքր մարմին ստուգել:



Աստղաքիթ / © flickr/Peter Schoenberger



Բացի այդ՝ գիտնականներն այս աճույթները համարում են գիտությանը հայտնի ամենազգայուն շոշափման համակարգը: Կենսաբան Քենեթ Կատանիան այդ օրգանում արձանագրել է ավելի քան 100 հազար նյարդաթել: Դա հինգ անգամ ավելին է, քան մարդու ձեռքում:



Շոշափուկներն առանց հոգնելու ուսումնասիրում են շրջակա միջավայրը և վերլուծում ամենը: Աստղաքթերն իրենց համար որս են գտնում ջրում, գետնի տակ: Նրանք ուտում են անձրևորդերի, միջատների և նրանց թրթուրների, ինչպես նաև խեցգետնակերպ և փոքր ձկների:



Աստղաքիթը մեծ կենդանի չէ. սովորաբար նրա մարմինը հազիվ է գերազանցում 10 սմ-ը, երբեմն հասնում 20-ի: Դնչիկի տրամագիծն ընդամենը 1 սմ է, հասուն առանձնյակների քաշը՝ մոտ 85 գ: Այս խլուրդն ունի նաև պոչ՝ 8 սմ երկարությամբ:



Աստղաքիթ / © lapku



Աստղաքիթն առաջին կաթնասունն է, որ ջրի տակ հոտ է զգում: Դրա համար խլուրդները պղպջակներ են արձակում, ապա շոշափուկներով դրանք հետ են քաշում՝ այդպիսով որսալով հոտը: Այս արտասովոր ունակություններով կենդանով սնվում են բուերը, ճուռակները, աքիսները, կատուներն ու շները: Ջրում նրանց վտանգ են սպառնում ջրաքիսները, խոշոր պերկեսները և ձկնկուլները:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/astxaqti-mot</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12869</guid>

            <pubDate>Sat, 04 Jul 2020 04:50:00 +0000</pubDate>

            <title>Հետազոտությունը հաստատել է, որ կենդանիները կարող են երկրաշարժերը կանխազգալ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները վաղուց են հասկացել, որ կենդանիները կանխազգում են երկրաշարժերը: Բայց մինչ օրս դա ապացուցել չէր հաջողվել. աղետից առաջ կենդանիների վարքի փոփոխության դիտարկումները բավական չէին: Եվրոպացի գիտնականների խումբը վերջապես կարողացել է բացատրել այդ արտասովոր երևույթը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/unnamed.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հետազոտությունը հաստատել է, որ կենդանիները կարող են երկրաշարժերը կանխազգալ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Երկրաշարժերը մարդկության և շրջակա միջավայրի համար լրջագույն վտանգ են ներկայացնում: Բացի այդ՝ դրանք միշտ սկսվում են անսպասելի. գոյություն չունի այնպիսի հուսալի համակարգ, որը թեկուզ մի քանի ժամ առաջ կծանուցի երկրաշարժի ուժգնության, վայրի և ժամանակի մասին:



Ներկայումս երկրաշարժերի կանխատեսման համակարգերը հիմնված են տեղանքի և սեյսմիկ ակտիվության դիտարկումների տվյալների վրա, սակայն նույնիսկ այդպիսի վերլուծությունը հնարավոր չէ ամենուրեք կատարել. տարածաշրջանների ակտիվության վերաբերյալ տվյալները հավաքագրվում են միայն վերջին հարյուր տարում, ընդ որում՝ ոչ լիարժեք: Նախազգուշացման համակարգերն ուղարկում են բացառապես հնարավոր վտանգի մասին ծանուցում:



Բնական աղետներից առաջ կենդանիների արտասովոր վարքի մասին մարդիկ վաղուց գիտեն: Օրինակ՝ չինական Հայչենի երկրաշարժը՝ 1975թ., կանխատեսվել է հենց օձերի ու առնետների դիտարկումների արդյունքում. կենդանիներն արագ լքել էին իրենց բները: Տեղի իշխանություններն ուշադրություն էին դարձրել նրանց տարօրինակ վարքի վրա և աղետից առաջ հասցրել էին մարդկանց տարհանել: Չնայած այդպիսի դեպքերի առատությանը՝ լիարժեք վիճակագրական վերլուծության համար տվյալները քիչ էին:



Մաքս Պլանկի՝ Կենդանիների վարքի հետազոտության ինստիտուտի նոր հետազոտությունը վերջապես հաստատել է, որ կենդանիները կարողանում են կանխազգալ աղետները:



ա) Կենտրոնական Իտալիա, 2016թ. հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին տեղի ունեցած երկրաշարժի քարտեզ: Շրջանակները ցույց են տալիս այն տարածքը, որտեղ երկրաշարժը մարդիկ զգացել են: բ) Մանրամասն քարտեզ, որը ցույց է տալիս երկրաշարժի էպիկենտրոնները՝ ուսումնասիրված նշված հետազոտության շրջանակներում, և ֆերմայի գտնվելու վայրը, որտեղ հետազոտվել են կենդանիները: գ) դիտարկվող կովը. ընդունիչը կապված է կենդանու վզին / © Martin Wikelski. Ethology



Դա ապացուցելու նպատակով անհրաժեշտ է հետևել երեք կանոնի. կենդանիները պետք է հստակ տարբերեն մոտեցող երկրաշարժի նշանները, փոխեն իրենց պահվածքը, մշտապես արձագանքեն որոշակի կերպով և նրանց վարքն ամեն անգամ պետք է էապես տարբերվի սովորականից: Բազմաթիվ զեկույցներում այդ պայմանները հաշվի առնված չեն եղել:



Գիտնականները, Մարտին Վիկելսկիի գլխավորությամբ, Իտալիայի Կապրիլյա գյուղի ֆերմայում մի քանի կենդանիների, որոնք երկրաշարժերի նկատմամբ հնարավոր զգայուն են (6 կով, 5 ոչխար և 2 շուն) ամրացրել են ընդունիչներ: Դիտարկումների ընթացքում՝ 2016թ. հոկտեմբերից մինչև 2017թ. ապրիլ ամիսները, նշված տարածաշրջանում տեղի է ունեցել ավելի քան 18 ցնցում՝ մինչև 6,6 մագնիտուդ (Ռիխտերի սանդղակով) ուժգնությամբ: Խումբն առանձնացրել է նրանք, որոնք ազդել են հետազոտության տիրույթի ակտիվության վրա. ֆերմայի մոտակայքում արձանագրված, հեռավոր, բայց բավականին ուժգին ցնցումներ:



Այնուհետև գիտնականներն ուսումնասիրել են կենդանիների վարքը՝ համադրելով սեյսմիկ ակտիվության քարտեզից ստացված տվյալների հետ: Պարզվել է, որ այն փոխվում է մոտավորապես 1-12 ժամը մեկ: Որքան մոտ է կենդանին գտնվել էպիկենտրոնին մոտ, այնքան շուտ է սկսել արձագանքել ստորգետնյա ցնցումներին: Ընդ որում՝ պարզվել է, որ խմբի կենդանիների վարքում փոփոխությունները ճանաչելն ավելի հեշտ է, քան՝ մյուսների:



Դեռևս գիտնականներին չի հաջողվել հաստատել, թե հատկապես ինչն է կենդանիներին ստիպում արտասովոր դրսևորում ցուցաբերել. անհրաժեշտ են հավելյալ, առավել զանգվածային հետազոտությունները: Սակայն նրանք վստահ են, որ կենդանիների մշտական դիտարկումը կարող է օգնել երկրաշարժերի՝ արագ կանխատեսման համակարգերի մշակմանը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/yerkrasharjery-kanxazgal</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11909</guid>

            <pubDate>Fri, 05 Jun 2020 14:36:59 +0000</pubDate>

            <title>Օպտիկական խաբկանք. ճագա՞ր եք տեսնում, թե՞՝ ագռավ</title>

            <description><![CDATA[<p>Պատկերը փորձում են հասկանալ նույնիսկ կենդանաբաններ, թռչնաբաններ, ճագարների մասնագետները և նույնիսկ փիլիսոփաներ: Այն հիշեցնում է 19-րդ դարի հայտնի օպտիկական խաբկանքը, որտեղ բադը նման է ճագարի կամ հակառակը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/003.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Օպտիկական խաբկանք. ճագա՞ր եք տեսնում, թե՞՝ ագռավ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ինչպե՞ս դադարեցնել գրասենյակի աշխատանքը՝ կոտրելով աշխատակիցների ուղեղը: Հեշտությամբ. վերցնել սև ճագար (կամ սպիտակավիզ ագռավ), շոյել նրան և նկարահանել այդ գործընթացը: Այնուհետև տեսանյութը տեղադրել սոցցանցում և վերջ. բազմաթիվ հավանումներ, մեկնաբանություններ, շատերը կկիսվեն ձեր հրապարակմամբ, իսկ մեծ մասը «գլուխ կկոտրեն»՝ հասկանալու, թե ինչ եք շոյում՝ ագռա՞վ, թե՞՝ ճագար:




https://twitter.com/dsquintana/status/1163083819605475328
Ճագարները սիրում են, երբ քիթը շոյում են:



Տեսանյութը հնարավոր է դիտել բազմաթիվ անգամներ: Ընդ որում՝ այն փորձում են հասկանալ նույնիսկ կենդանաբաններ, թռչնաբաններ, ճագարների մասնագետները և նույնիսկ փիլիսոփաներ:



Corvus albicollis / © Masa Sakano



Փետրավորների հարցերով մասնագետները վստահեցնում են, որ տեսանյութում ագռավ է՝ սպիտակ վզով, տեսակը՝ corvus albicollis: Տեսակի խոշոր ներկայացուցիչ է, բնակվում է Արևելյան և Հարավային Աֆրիկայի ժայռոտ ու լեռնային վայրերում: Տեսանյութում երևում է սպիտակ վիզը, և երբ մարդը շոյում է այն, կտուցը հաճույքից կիսաբացվում է: Սակայն տեսանյութի անվանումն այլ բան է ասում. «Ճագարները սիրում են, երբ քիթը շոյում են»:



Լագոմորֆների (ճագարներ, նապաստակներ, ծվծվաններ) հարցերով մասնագետները նույնպես չեն կարողացել վեճը լուծել: Ճագար լինելու դեպքում ականջներն այլ կերպ կլինեին: Ընդ որում՝ շատերը նշում են, թե սա ագռավ է, պարզապես գրառումն է շեղում: Եվ հենց այդ գրառումն էլ ստիպում է մտածել, թե հնարավոր է՝ ճագար լինի:



Պատկերն առավել նման է 19-րդ դարի հայտնի օպտիկական խաբկանքին, որտեղ բադը նման է ճագարի կամ հակառակը: Փիլիսոփայության դոկտոր, նեյրոկենսաբան (Ալբերտայի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետ) Քայլ Մեթյուսոնը 2018թ. հետազոտել է այս դասական օրինակը՝ հասկանալու, թե ինչպես է մեր ուղեղը բացատրում տեղեկատվությունը՝ տեսողական և տեքստային հուշումների օգնությամբ:



Բադը նման է ճագարի կամ հակառակը / © Ալբերտայի համալսարան



Փորձարկվողների մոտ կեսը նկարում տեսել է միևնույն կենդանուն՝ ճագարին կամ բադին: Սակայն երբ Մեթյուսոնը նշել է՝ «պատկերացրեք՝ բադն ուտում է ճագարին», ապա նրանք մեծ հավանականությամբ նկատել են աջ կողմում՝ բադի, ձախ կողմում՝ ճագարի: Մեթյուսոնն ընդգծել է, որ աշխարհի մասին նախազգուշացումները կարող են ազդել տեսածի վրա:



Ընկալելու այդպիսի առանձնահատկությունը ստիպում է տեսնել ոչ միայն ուղեղով: Մարդու ուղեղը կառուցված է այնպես, որ տեսածի մասին եզրակացություն է կազմվում նախորդ փորձի հիման վրա: Ուշագրավ է նաև այն, որ տեսանյութում կայուն պատկեր է. կադրում շարժումը կարևոր ազդանշան կարող է լինել մարմնի (տվյալ դեպքում՝ ճագարի կամ ագռավի) խորության և կառուցվածքի մասին:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/jagar-eq-tesnum</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=11515</guid>

            <pubDate>Sat, 23 May 2020 13:13:46 +0000</pubDate>

            <title>Ապացուցվել է, որ շները կարող են մարդուց վարակվել կորոնավիրուսով</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները Covid-19-ով վարակված մարդկանց խորհուրդ են տալիս ընտանի կենդանիներին խնամել բացառապես դիմակներով, իսկ հնարավորության դեպքում՝ նաև սահմանափակել անմիջական շփումը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/05/100533999_2946603995416810_1146705596007841792_o.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ապացուցվել է, որ շները կարող են մարդուց վարակվել կորոնավիրուսով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Առաջին երկու շները, որոնց մոտ կորոնավիրուս է ախտորոշվել, պոմերանյան շպիցն ու գերմանական հովվաշունն են: Նրանք ամենայն հավանականությամբ վարակվել են իրենց տերերից: Շների մոտ հայտնաբերվել են վիրուսային ՌՆԹ և SARS-CoV-2-ի հակամարմիններ: Բացի այդ` շներից մեկի մոտ դեռևս կենդանի վիրուս է շրջանառվել: Հետազոտությունն իրականացրել են Հոնկոնգի համալսարանի համաճարակաբանները:



Շների մոտ վիրուսային գենետիկական հաջորդականության ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ նրանք նույնական են մարդու մոտ հայտնաբերվածների հետ: Գենետիկական նման կապը վստահաբար հաստատում է տերերից կենդանիներին վարակի փոխանցման փաստը: Հետազոտությունը ցույց չի տվել ոչ մի ապացույց այն բանի, որ շները կարող են վիրուսը փոխանցել այլ կենդանիների կամ մարդկանց: Սակայն գիտնականների ձեռքի տակ տվյալները դեռևս բավարար չեն հստակեցնելու, թե որ ուղղությամբ կարող է վիրուսը տարածվել:



Նշվում է, որ մարդուց շանը վարակի փոխանցման հավանականությունը մեծ չէ: Վարակված տերերի հետ բնակվող, գիտնականների կողմից դիտարկվող 15 շներից միայն 2-ն են վարակվել SARS-CoV-2-ով: Ախտանշանները նույնպես բարդ չեն եղել: Սակայն մարդուց կենդանուն և հակառակը վարակի փոխանցման հանգամանքը պետք է հստակեցվի՝ վարակի բռնկումների կանխարգելման ու կանխատեսման համար:



Սա մարդկանց հետ շփում ունեցած կենդանիների վարակվածության առաջին դեպքը չէ: Ավելի վաղ SARS-CoV-2 վիրուս է հայտնաբերվել 3 ընտանի կատուների մոտ՝ 1-ը՝ Հոնկոնգում, 2-ը՝ ԱՄՆ-ում: Կորոնավիրուսի թեստավորման դրական արդյունք է արձանագրվել նաև Նյու Յորքի կենդանաբանական այգու 4 վագրերի ու 3 առյուծների մոտ:



Նոր տվյալները հաստատում են ապրիլին արված հետազոտության արդյունքները, երբ չինացի հետազոտողները միտումնավոր վարակել էին շներին: Գիտնականները Covid-19-ով վարակված մարդկանց խորհուրդ են տալիս ընտանի կենդանիներին խնամելիս դիմակ կրել և, հնարավորության դեպքում, սահմանափակել անմիջական շփումը:



Հետազոտողները նախատեսում են ուսումնասիրել կորոնավիրուսի փոխանցման ուղիները: Արդեն հաստատվել է, որ SARS-CoV-2-ը մարդկային պոպուլյացիայում է հայտնվել չղջիկներից, բայց բացառված չէ, որ կատուներն ու շները կարող էին փոխանցման ճանապարհին միջանկյալ օղակ հանդիսանալ. չէ՞ որ Չինաստանում այդ կենդանիների միսը սննդակարգի բավականին պահանջված բաղադրիչ է:



Գիտնականները նաև ցանկանում են հասկանալ՝ արդյո՞ք Covid-19-ի՝ մարդկանց բնորոշ ախտանշանները կարող են ի հայտ գալ նաև շների մոտ: Օրինակ, կորոնավիրուսով վարակված մարդկանց մոտ նկատվում է հոտառության կորուստ: Դա կարող է ազդել հատուկ վարժեցված շների վրա, որոնք հոտառությամբ հայտնաբերում են պայթուցիչ, թմրանյութ կամ արգելված այլ նյութեր:



Ուշագրավ է, որ մի քանի ամիս առաջ ռուսական համաճարակաբանական կենտրոնի մասնագետներից Վիկտոր Մալեևը նշել էր, որ կատուներին ու շներին մարդու համար SARS-CoV-2-ի վարակի հավանական աղբյուր չպետք է համարել: Նրա խոսքով՝ այդ կենդանիները կարող են այնպիսի կորոնավիրուսների վարակակիր լինել, որոնք մարդու համար վտանգավոր չեն:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/shnery-karox-en</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10369</guid>

            <pubDate>Fri, 17 Apr 2020 20:30:58 +0000</pubDate>

            <title>Քանի դեռ Հարավային Աֆրիկայում մարդիկ մեկուսացած են, առյուծները քնում են ճանապարհներին</title>

            <description><![CDATA[<p>Կենդանիներն աստիճանաբար վարժվում են նոր կենսակերպին՝ զբաղեցնելով այն վայրերը, որտեղ մարդիկ չկան:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/02-3.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Քանի դեռ Հարավային Աֆրիկայում մարդիկ մեկուսացած են, առյուծները քնում են ճանապարհներին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Covid-19-ի պատճառով ամբողջ աշխարհում նոր սահմանափակումներ են մտցվում, և մարդիկ փողոցներում աստիճանաբար նվազում են: Միևնույն ժամանակ կենդանիները սկսում են վարժվել կյանքի նոր պայմաններին:



Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Կրյուգեր ազգային պարկի հսկիչ Ռիչարդ Սոուրին շրջայց է կատարել և նկատել է, որ առյուծները քնած են անմիջապես ճանապարհի վրա:



Առյուծները քնել են ճանապարհին, ՀԱՀ / © @SANParksKNP



Պարկի ներկայացուցիչը նշել է, որ դա անսովոր երևույթ է: Նրա խոսքով՝ ճանապարհին ընդհանրապես տրանսպորտը երթևեկում է, և կենդանիներն այդ պատճառով դրան չեն մոտենում: Սակայն մարտի 25-ից պարկը փակված է, կարանտին է հայտարարված, և կենդանիները, լռությանը վարժվելով, դուրս են եկել ճանապարհ:



Առյուծները քնել են ճանապարհին, ՀԱՀ / © @SANParksKNP



Կրյուգեր ազգային պարկի ներկայացուցիչ Իսահակ Ֆախալան նշել է, որ կենդանիները գնում են այնտեղ, որտեղից սովորաբար փախչում էին զբոսաշրջիկների պատճառով: Նրա խոսքով՝ մարդիկ պետք է հասկանան, որ պարկը հիմնականում վայրի տարածք է: Իսկ մարդկանց բացակայության պարագայում վայրի բնությունն առավել ակտիվ է:



Առյուծները քնել են ճանապարհին, ՀԱՀ / © @SANParksKNP



Ֆախալան շեշտել է, որ նախօրեին պարկում անձրև է տեղացել, և խոտը թաց է եղել: Հնարավոր է, որ նաև այդ պատճառով են առյուծները պառկել չոր ասֆալտին:



Նշենք, որ սա առաջին դեպքը չէ, երբ պանդեմիայի ժամանակ կենդանիները փոխում են իրենց կենսակերպը: Օրինակ՝ մարտի վերջերին Ուելսի Լանդիդնո քաղաքն օկուպացվել էր լեռնային այծերի կողմից:




https://www.facebook.com/shesht.am/posts/634734487377657




Նրանք վազվզել են փողոցներում և մուտք գործել բակերը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/offtop/aryucnery-qnum-en</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9979</guid>

            <pubDate>Mon, 06 Apr 2020 16:18:55 +0000</pubDate>

            <title>Միջուկային փորձարկումների հետևանքներն օգնել են պարզել ժամանակակից ամենախոշոր ձկների կյանքի տևողությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Հսկա կետանման շնաձկների հյուսվածքներում առկա ռադիոակտիվ նուկլիդները ցույց են տվել, որ նրանց ողնաշարը ձևավորվել է «տարեկան օղակներով»՝ մոտավորապես 50 տարվա ընթացքում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/70605.ngsversion.1422284532871.adapt_.1900.1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Միջուկային փորձարկումների հետևանքներն օգնել են պարզել ժամանակակից ամենախոշոր ձկների կյանքի տևողությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կետանման շնաձկները (Rhincodontidae) ամենախոշոր շնաձկներն են, և առհասարակ՝ Երկրի վրա ներկայումս առկա ձկների շարքում են ամենամեծը: Հասուն առանձնյակների չափերը կարող են գերազանցել 10 մետրը, իսկ որոշ տեղեկություններով` 20 մետրը: Առանց այդ էլ լինելով ոչ մեծաքանակ՝ վերջին տարիներին նրանց թիվն ավելի է նվազում, այնպես որ այդ զարմանալի կենդանիների կյանքի շատ կողմեր մնում են չբացահայտված:



Գիտնականներն անգամ հստակ չգիտեն կետանման շնաձկների կյանքի տևողությունը. կան չապացուցված տեղեկություններ, որ նրանք կարող են ապրել 100 տարուց ավելի: Այդ հարցի պատասխանը տալու համար կատարվել է նոր հետազոտություն: Հսկա ձկների կյանքի տևողությունը որոշելու համար աշխատության հեղինակները գնահատել են նրանց օրգանիզմում ածխածնի ռադիոկատիվ նուկլիդների քանակը:



Հազվադեպ հանդիպող շնաձկանն անմիջապես ուսումնասիրելն այնքան էլ հեշտ չէ: Ուստի գիտնականներն օգտագործել են նրանց ողնաշարի նմուշները՝ գտնված 2007թ. Թայվանի ձկան շուկայում: Եվս մեկ նմուշ վերցվել է պակիստանցի ձկնորսների ցանցերում մոլորված ու սատկած շնաձկից: Մանրադիտակի օգնությամբ կենսաբանները դիտարկել են շերտերը, որոնք առաջացել են հյուսվածքներից, և հաշվարկել են նրանց քանակը: Ի տարբերություն ծառերի տարեկան օղակների՝ այդ շերտերի ձևավորման արագությունը հստակ հայտնի չէ, այնպես որ՝ նման աշխատանքը դեռևս չի ծառայում ձկան տարիքը պարզելուն:



Այդ պատճառով գիտնականները դիմել են ռադիոնուկլիդային հետազոտությանը: 1940-ականներից սկսած միջուկային զենքի փորձարկումները սկսեցին մթնոլորտ նետել ռադիոակտիվ տարրեր, այդ թվում՝ ածխածին-14, որն ածխածնի շրջանառության բնական ցիկլում է հայտնվել՝ ներառվելով կենսաբանական հյուսվածքներում: Փորձարկումների արգելքից հետո ոչ կայուն նուկլիդները քայքայվել են, իսկ նորերը չեն հայտնվել, ուստի նրանց քանակություն թույլ է տալիս գնահատել հյուսվածքի տարիքը:



Այդպիսի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ կետանման շնաձկների ողնաշարի շերտերն իսկապես ձևավորվում են ըստ տարիների, իսկ «թայվանական» և «պակիստանական» ձկների տարիքը 50 է: Հետազոտության հեղինակներից Մարկ Միկանը նշել է, որ ձկան տարիքն ու չափերն իմանալով՝ կարելի է հաշվարկել նրա աճի արագությունը: Դա առանցքային բնութագիր է, որը խոսում է որսի նկատմամբ տեսակի կայունության և անկումից հետո թվաքանակի վերականգնման նրա ունակության մասին: Կետանման շնաձկները հասնում են մինչև անհրաժեշտ չափերի և վերարտադրողական տարիքի՝ 30 տարուց ոչ շուտ: Ուստի նրանց պոպուլյացիաները դժվար թե արագորեն վերականգնվեն կրճատումից, ինչը դեռևս շարունակվում է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/amenaxoshor-dzkneri</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>