<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/2298/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 18:07:44 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20747</guid>

            <pubDate>Fri, 30 Oct 2026 12:11:18 +0000</pubDate>

            <title>NASA-ն ներկայացրել է Երկրի մագնիսոլորտն ուսումնասիրող TRACERS-ի առաջին արդյունքները</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի TRACERS զույգ արբանյակների առաջին արդյունքները հուշում են, որ Երկրի մագնիսոլորտի սահմանին մագնիսական վերամիացման տարածական տարբերությունները գերակշռում են ժամանակային փոփոխություններին։ 207 համատեղ դիտարկումների վրա հիմնված եզրակացությունը դեռ պետք է ստուգվի ավելի մեծ տվյալաշարով։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/tracers-orbit-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[NASA-ն ներկայացրել է Երկրի մագնիսոլորտն ուսումնասիրող TRACERS-ի առաջին արդյունքները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ն հոկտեմբերի 29-ին ներկայացրել է TRACERS առաքելության առաջին գիտական արդյունքները։ Նույն օրը հետազոտությունը հրապարակվել է Journal of Geophysical Research: Space Physics ամսագրում։ Գիտնականները փորձել են տարբերակել մագնիսական վերամիացման տարածական և ժամանակային փոփոխությունները՝ հասկանալու համար, թե դրանցից որն է գերակշռում Երկրի մագնիսոլորտի սահմանին։



Մագնիսական վերամիացման ժամանակ արևային քամու և Երկրի մագնիսական ուժագծերը վերադասավորվում են՝ հնարավորություն տալով մասնիկներին ու էներգիային անցնել մագնիսոլորտի սահմանով։ Այդ գործընթացը կարևոր դեր ունի տիեզերական եղանակի ձևավորման մեջ։ Դրա հետևանքները կարող են առնչվել արբանյակների աշխատանքին, կապին ու էլեկտրացանցերին։



Երկու TRACERS արբանյակները նույն ուղեծրով թռչում են մեկը մյուսի հետևից։ Նրանք անցնում են բևեռային ձագարաձև շրջաններով, որտեղ արևային քամու մասնիկները մագնիսական դաշտի երկայնքով ուղղվում են դեպի վերին մթնոլորտ։ Նույն շրջանի հաջորդական չափումները թույլ են տալիս ստուգել՝ արդյոք դիտված կառուցվածքները փոխվել են երկու անցումների միջև ընկած ժամանակում։



Սթիվեն Ֆյուզելիեի գլխավորած խումբը վերլուծել է 2025-ի նոյեմբերից մինչև 2026-ի փետրվարն ընկած ժամանակահատվածում հարավային բևեռային ձագարով 207 համատեղ անցումների տվյալները։ Օգտագործվել են երկու արբանյակների իոնային վերլուծիչների չափումները։ 129 դեպքում գերակշռել են տարածական տարբերությունները, 48-ում՝ ժամանակային փոփոխությունները, իսկ 30 դեպք միանշանակ դասակարգել չի հաջողվել։



Տարածական փոփոխությունների գերակշռությունը պահպանվել է միջմոլորակային մագնիսական դաշտի ուսումնասիրված բոլոր ուղղությունների և արևային քամու ճնշման բոլոր խմբերի համար։ Սա չի նշանակում, որ գործընթացը ժամանակի ընթացքում չի փոխվում. տարածական տարբերություններով բնութագրվող անցումներից գրեթե բոլորում հեղինակները հայտնաբերել են նաև ժամանակային փոփոխություններ։



Հեղինակներն արդյունքները նախնական են համարում։ Դիտարկումների քանակը մոտ տասն անգամ փոքր է առաքելության սկզբնական ծրագրով նախատեսվածից, իսկ որոշ դեպքերի դասակարգումը պարունակում է սուբյեկտիվության տարր։ Պատճառներից մեկը առաջին արբանյակի մարտկոցների խնդիրն է. այն ստիպված է աշխատել միայն ուղեծրի լուսավորված հատվածում։ Ավելի մեծ տվյալաշարը պետք է օգնի ստուգել հայտնաբերված օրինաչափությունը։



NASA-ի տվյալներով՝ երկու սարքերն այժմ հարավային բևեռային ձագարը պարբերաբար դիտարկում են օրական մի քանի անգամ, իսկ սեպտեմբերին առաքելությունը երկարաձգվել է մինչև 2027-ի գարուն։ Հետագա չափումները կարող են հստակեցնել՝ ինչպես են արևային քամու տարբեր պայմանները փոխում Երկրի մագնիսական միջավայրին էներգիայի փոխանցումը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/tracers-first-results</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20688</guid>

            <pubDate>Thu, 29 Oct 2026 04:09:52 +0000</pubDate>

            <title>Մոդելավորումը կասկածի տակ է դրել գիսաստղերի դերը Երկրի վրա կյանքի առաջացման մեջ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիսաստղերը, հավանաբար, չեն եղել Երկրի վրա կյանքի առաջացման համար անհրաժեշտ մոլեկուլների հուսալի աղբյուր։ Նոր համակարգչային մոդելավորումը ցույց է տվել, որ բախման ժամանակ դրանց մեծ մասը կքայքայվեր, իսկ պահպանված նյութերը արագ կնոսրանային ջրում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-comet-life-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մոդելավորումը կասկածի տակ է դրել գիսաստղերի դերը Երկրի վրա կյանքի առաջացման մեջ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Քեմբրիջի համալսարանի գլխավորած թիմը վերագնահատել է այն վարկածը, ըստ որի՝ գիսաստղերը վաղ Երկիր են հասցրել կյանքի առաջացման համար անհրաժեշտ քիմիական նախանյութերը։ Աշխատանքը հրապարակվել է Scientific Reports ամսագրում հոկտեմբերի 28-ին։ Հեղինակները համադրել են գիսաստղերի ուղեծրային էվոլյուցիայի, մթնոլորտ մտնելու և մակերևույթին բախվելու մոդելները։



Ուսումնասիրության կենտրոնում ցիանաջրածինն է՝ HCN-ը։ Այս պարզ մոլեկուլը մասնակցում է մի շարք նախակենսաբանական ռեակցիաների, որոնցով կարող են առաջանալ շաքարներ, նուկլեոտիդներ և այլ կարևոր միացություններ։ Գիսաստղերում դրա առկայությունը դեռ չի նշանակում, որ այն կարող էր անվնաս հասնել Երկրի մակերևույթ և պահպանվել բավարար խտությամբ։



Հաշվարկներում հաջող առաքման պայմանները դժվարությամբ են համատեղվում։ Փոքր գիսաստղերը հաճախ քայքայվում են մթնոլորտում, իսկ մեծ արագությամբ բախումները ոչնչացնում են փխրուն օրգանական մոլեկուլները։ Դրանց պահպանման համար նպաստավոր դանդաղ և սահող բախումները հնարավոր են միայն չափի, արագության ու անկյան սահմանափակ համադրությունների դեպքում։



Թիմը կատարել է Երկրի վաղ գիսաստղային ռմբակոծության 100 հազար վիճակագրական մոդելավորում։ Դրանց 54 տոկոսում չի եղել ցամաքին՝ մոդելում բավարար համարված խտությամբ HCN հասցնող որևէ բախում։ Հեղինակներն ընդգծում են, որ հաշվարկներում մի շարք անորոշ պայմաններ ընտրել են հենց գիսաստղային առաքման համար հնարավորինս նպաստավոր սահմաններում։



Քեմբրիջի համալսարանը հաղորդել է, որ նույնիսկ պահպանված HCN-ը երկար չէր մնա խտացված․ ջուրը արագ կնոսրացներ այն։ Հետևաբար հետագա քիմիական ռեակցիաները պետք է շատ արագ ընթանային։ Գլխավոր հեղինակ Ռիչարդ Էնսլոուի խոսքով՝ եզակի հաջող պատահականությունը լիովին բացառել հնարավոր չէ, բայց այն չէր լինի նախանյութերի կայուն մատակարարման մեխանիզմ։



Համեմատական հաշվարկներում Մարսը գիսաստղային առաքման համար ավելի նպաստավոր թիրախ է եղել՝ փոքր չափի և ավելի ցածր բախման արագությունների պատճառով։ Սակայն սա Մարսի վրա կյանքի գոյության ապացույց չէ․ կարևոր են նաև հին մթնոլորտի, ջրի և բաց ցամաքի պայմանները։ Երկրի համար հեղինակները քննարկում են այլ հնարավոր ուղիներ՝ տեղում ընթացող քիմիական գործընթացներ կամ աստղակերպերի բախումներից հետո նախանյութերի սինթեզ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/comets-life-origin</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>