<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/382/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 08 Oct 2026 19:27:24 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=18838</guid>

            <pubDate>Sat, 15 May 2021 08:51:30 +0000</pubDate>

            <title>Չինաստանի պատմական ձեռքբերումը. «Տյանվեն-1»-ը Մարսի վրա կյանքի նշաններ կորոնի</title>

            <description><![CDATA[<p>Չինաստանն, այսպիսով, Խորհրդային Միությունից և ԱՄՆ-ից հետո երրորդ պետությունն է, որը փափուկ վայրէջք է իրականացրել Մարսի մակերեսին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2021/05/Czmr.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Չինաստանի պատմական ձեռքբերումը. «Տյանվեն-1»-ը Մարսի վրա կյանքի նշաններ կորոնի]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
«Տյանվեն-1» տիեզերական սարքավորումը «Չժուժուն» մարսագնացով կատարել է իր առաջ դրված հանձնարարությունը. մայիսի 15-ին «Տյանվեն-1»-ը Մարսի հետազոտության չինական առաջին առաքելության շրջանակներում բարեհաջող վայրէջք կատարել նախապես ընտրված շրջանում` Մարս մոլորակի Ուտոպիա հարթավայրի հարավային հատվածում:



Մեկ ուղեծրային մոդուլից, վայրէջքային պատիճից և մարսագնացից բաղկացած «Տյանվեն-1«-ն արձակվել էր Հայնան կղզու Վենչան տիեզերակայանից` 2020թ. հուլիսի 23-ին: Սարքավորումը նախորդ շաբաթ օրն էր մուտք գործել «սպասման ուղեծիր», ապա անջատվել է ուղեծրային մոդուլից և մեկ ժամ անց մուտք գործել Մարսի մթնոլորտ: 20 րոպե անց բարեհաջող վայրէջք է կատարել Կարմիր մոլորակի մակերեսին:




https://twitter.com/MarsZhurong/status/1393375501964779530?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1393375501964779530%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_&amp;ref_url=https%3A%2F%2Fbmglobalnews.com%2F2021%2F05%2F15%2Fchinas-zhurong-lands-on-mars-in-latest-advance-for-its-space-program%2F
Ինչպե՞ս է իրականացվել սարքավորման վայրէջքը:



Առաքելությունը ներառում է նաև ելք և պտույտ Մարսի ուղեծրով, վայրէջք և տեղափոխում մոլորակի մակերեսով, որի հիմնական նպատակը մոլորակի վրա կյանքի հնարավոր նշաններ գտնելն է:



Չինաստանն, այսպիսով, Խորհրդային Միությունից և ԱՄՆ-ից հետո երրորդ պետությունն է, որը փափուկ վայրէջք է իրականացրել Մարսի մակերեսին:



Խորհրդային «Մարս-3»-ն այդ գործողությունն առաջին անգամ կատարել էր դեռ 1971թ. դեկտեմբերի 2-ին: Վայրէջքից հետո կայանը Երկիր էր հաղորդել 12 վայրկյանանոց վիդեոազդանշան: Ամերիկյան «Վիկինգ-1»-ը և «Վիկինգ-2»-ը Մարսի վրա առաջին վայրէջքը կատարել էին 1976թ. հուլիսին և օգոստոսին:



«Ռոսկոսմոսի» ղեկավար Դմիտրի Ռոգոզինը շնորհավորել է չինացի գործընկերներին` պատմական ձեռքբերման կապակցությամբ` նշելով, որ ողջունում են տիեզերական առաջատար գերտերությունների կողմից Արևային համակարգի մոլորակների հետազոտությունների վերականգնումը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nshanner-koroni</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=17840</guid>

            <pubDate>Fri, 19 Feb 2021 06:37:01 +0000</pubDate>

            <title>NASA-ի Perseverance ռովերը հաջողությամբ վայրէջք կատարեց Մարսի վրա</title>

            <description><![CDATA[<p>Նոր մարսագնացը Եզերո խառնարանից նմուշներ է հավաքելու և փոխանցելու է Երկիր: Այն գիտնականներին օգնելու է կարմիր մոլորակի վրա կենսաբանական կյանքի գոյությունը հաստատելու հարցում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2021/02/persever.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[NASA-ի Perseverance ռովերը հաջողությամբ վայրէջք կատարեց Մարսի վրա]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ի Perseverance մարսագնացը վայրէջք է կատարել Եզերո խառնարանում: Այն հաղթահարել է 471 մլն կմ և ինքնուրույն վայրէջք կատարել` առանց հեռակառավարման:




https://twitter.com/NASAPersevere/statuses/1362506126839848961
Ես Մարսի վրա անվտանգ եմ: Perseverance-ը մեզ կտեղափոխի ամենուր:



NASA-ն վայրէջքի մասին տեղեկությունը ստացել է ռովերի վրա տեղադրված ընդունիչներից: Վայրէջքի լուսանկարներ և տեսագրություններ դեռևս չկան, բոլոր տվյալները մասնագետները կունենան մեկ շաբաթից, երբ մարսագնացը դրանք փոխանցի Երկիր:




https://twitter.com/NASAPersevere/statuses/1362507436611956736
Բարև աշխարհ: Առաջին տեսարանն իմ հավիտենական տնից:




https://twitter.com/NASAPersevere/statuses/1362508307529785346
Այլ տեսանկյունից: Բարի գալուստ Եզերո խառնարան:



Perseverance-ն ունի երկու միկրոֆոններ, որոնք պատմության մեջ առաջին անգամ հնարավորություն կտան ձայնագրել ձայները Մարսի վրա: Ունի 23 տեսախցիկ և գիտական 7 սարքավորումներ, որոնց օգնությամբ ուսումնասիրվելու է գրունտը` միկրոօրգանիզմների պարունակությունը ստուգելու համար: Ռովերն ունի նաև ուղղաթիռ` Ingenuity, որն օգնելու է տեղորոշման հարցում: Սարքավորման ստեղծումն արժեցել է 85 մլն դոլար: Մեկ ամսվա ընթացքում այն մինչև 5 թռիչք պետք է իրականացնի Մարսի մթնոլորտում:



NASA-ում ցանկանում են ստուգել` հնարավո՞ր կլինեն կառավարվող թռիչքներն այլ մոլորակների վրա: Ingenuity-ն ստեղծվել է հատուկ Մարսի մթնոլորտի պայմանների համար, այն ավելի հզոր է, թիակներն ավելի արագ են պտտվում: Էլեկտրական սնուցումն ապահովում են արևային պանելները, ունի սեփական հաղորդակցության համակարգը և երկու տեսախցիկ. մեկը նկարում է մարսյան լանդշաֆտները թռիչքի ընթացքում, մյուսն օգնում է տեղորոշում իրականացնելու հարցում: Հաջողության դեպքում սա կլինի այլմոլորակային թռիչքի առաջին ցուցադրությունը և նոր հնարավորություններ կբացի այլ մոլորակների ու տիրույթների հետազոտության համար, որտեղ բարդ պայմանների պատճառով ռովերները չեն կարող վայրէջք կատարել:



Ծրագրի հիմնական առաքելությունը գրունտային նմուշների հավաքումն է: Սարքավորումը դրանք կհավաքի հատուկ տիտանային փորձանոթների մեջ, որոնք կարող են 20 տարի պահպանվել մոլորակի վրա` նմուշները պաշտպանելով շրջակա միջավայրի ազդեցությունից: Մինչև 2020-ականների վերջերը NASA-ն և Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նախատեսում են նմուշներ հավաքել և փոխանցել Երկիր: Այդ ընթացքում Մարսի մոտայքում գտնվելու է 4 տիեզերանավ, իսկ հատուկ ռոբոտները հավաքելու են նմուշները և արձակեն դեպի տիեզերք` փոխանցելով գիտնականներին:




https://twitter.com/Oatmeal/statuses/1362475667397373952
Հետաքրքիր փաստեր Mars2020-ի մասին:



ԱՄՆ-ն մինչ օրս միակ երկիրն է, որին հաջողվել է հասնել Մարսի մակերևույթին: Սակայն նախորդ առաքելությունների ժամանակ ռովերները վայրէջք են կատարել հարթ մակերեսներում, իսկ այս դեպքում Perseverance-ը նստել է Եզերո խառնարանում, որը հարուստ է քարերով ու ապարներով:



Գիտնականները ենթադրում են, որ 3,5 մլրդ տարի առաջ Եզերոյով գետ է հոսել, այդ պատճառով այնտեղ կարող են կենսաբանական կյանքի հետքեր պահպանված լինել:



Ռովերի վրա տարիներ շարունակ աշխատել են NASA-ի 30 ինժեներներ: Ծրագրի ընդհանուր արժեքը կազմել է 2,7 մլրդ դոլար: ԱՄՆ-ից բացի` դեպի Մարս առաքելություն են ուղարկել նաև Արաբական միացյալ էմիրությունները և Չինաստանը: Առաջինի ուղեծրային զոնդը հետազոտելու է եղանակային պայմանները, իսկ դեռ ճանապարհին գտնվող չինական հրթիռը տեղափոխում է միաժամանակ ուղեծրային զոնդ, վայրէջքի սարք և մարսագնաց:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/marsi-vra</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14318</guid>

            <pubDate>Mon, 24 Aug 2020 07:44:19 +0000</pubDate>

            <title>Perseverance-ին հետևելու առցանց ծառայություն է ստեղծվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Perseveranc ռովերը և Ingenuity ուղղաթիռը պատմության մեջ կարող են մնալ որպես Մարսի անցյալի գաղտնիքները բացահայտող սարքավորումներ: Դրանք Կարմիր մոլորակ կհասնեն 2021թ. փետրվարին, իսկ մինչ այդ NASA-ն առաջարկում է հետևել նրա տիեզերական ընթացքին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/002-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Perseverance-ին հետևելու առցանց ծառայություն է ստեղծվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Eyes on the Solar System ծառայության միջոցով յուրաքանչյուրը կարող է իրեն զգալ տիեզերական գործակալության թիմի անդամ: Ծրագրում առկա են մեծաթիվ գործառույթներ: Հնարավոր է ոչ միայն դիտել թռիչքը, այլև սարքավորումը համեմատել երկնային այլ մարմինների հետ, մանրամասն դիտարկել դրանք: Ծրագիրն ունի նաև 3D  ռեժիմ, որով նույնպես կարելի է դիտել թռիչքը: Այս դեպքում միայն հատուկ ակնոցներ են անհրաժեշտ:



Mars 2020 առաքելության նախագծման և տեղորոշման մենեջեր Ֆերնանդո Աբիլեյրան նշել է, որ Արեգակնային համակարգն այդ ծառայության միջոցով դիտելիս հետագծի վերաբերյալ նույն տվյալներն են երևում, որոնք տեղորոշման անձնակազմն օգտագործում է Perseverance-ի ուղղությունը Մարսի վրա կարգավորելու համար: Նրա խոսքով՝ այս ծառայությունն այն վայրն է, որտեղ հնարավոր է ճամփորդել գործակալության անձնակազմի հետ միասին:



Հավելենք, որ երբ Perseverance-ը հասնի Մարսին, վայրէջք է կատարելու Ջեզերո խառնարանի մոտ: Այնուհետև ռովերն աշխատանքներ է տանելու՝ Կարմիր մոլորակի վրա մանրէների կյանք որոնելու ուղղությամբ:



Perseveranc-ի ընթացքին հետևելուց բացի՝ ծառայությունը նախատեսում է է նաև Արեգակնային համակարգի այլ մարմինների ուսումնասիրություն: Գիսավորներ, մոլորակներ, աստղեր և տիեզերական սարքավորումներ. այդ ամենն առկա է Eyes on the Solar System-ում: Ամենաուշագրավ հնարավորություններից մեկն այն է, որ կարելի է ոչ միայն իրական ժամանակում տեսնել տիեզերքը, այլև դիտել անցյալն ու նույնիսկ ապագան: Ծրագիրը տրամադրում է արխիվային տվյալներ և տիեզերագնացների կանխատեսումներ:



Սարքավորումները դեպի Կարմիր մոլորակ են ուղևորվել 2020թ. հուլիսի վերջին և տեղ կհասնեն շուրջ 7 ամսվա թռիչքից հետո՝ 2021թ. փետրվարին:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/it/arcanc-carayutyun</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14086</guid>

            <pubDate>Mon, 17 Aug 2020 09:00:47 +0000</pubDate>

            <title>Մարսյան ժամանակագրություն. ինչպիսի՞ն կլինի Կարմիր մոլորակի ապագան</title>

            <description><![CDATA[<p>Ներկայացվում է, թե ինչպես են պատկերացնում Կարմիր Մոլորակի վերաբնակեցումը տիեզերական գործակալությունները, ընկերություններն ու ապագայաբանները:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/spacex.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մարսյան ժամանակագրություն. ինչպիսի՞ն կլինի Կարմիր մոլորակի ապագան]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
2027-2029թթ.



Starship անօդաչու տիեզերանավերը սարքավորումներ են մատակարարում Մարս: Ռոբոտները սկսում են «Ալֆա» բազայի շինաշխատանքները:



2031թ.



Առաջին գաղութարարներն են ժամանում: Ուղեծրում ծավալված է համընդհանուր դիրքավորման համակարգը: Մեկնարկում է ջրի և թթվածնի հայթայթումը:



2035թ.



Բազայի բնակչության թիվը հասնում է 50-ի: Ոմանք դեռ հետադարձ չվերթով Երկիր վերադառնալու հնարավորություն ունեն:



2041թ.



«Ալֆա» են տեղափոխվում հարյուրավոր նոր գաղութարարներ, բացվում են Virgin Galactic դպրոցն ու հյուրանոցը:



2042թ.



Գիտարշավ դեպի Օլիմպոս հանգած հրաբուխի գագաթ (Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր լեռը): Blue Origin ընկերությունը սկսում է Մարսի արբանյակի՝ Ֆոբոսի վրա բազայի կառուցումը:



2045թ.



Ավարտվում է Կարմիր մոլորակի շուրջն առաջին շուրջմոլորակյա ճանապարհորդությունը: Հիմնադրվել է «Բետա« կայանը: «Ալֆայում» կառուցվել է գերծանր հրթիռների համար նախատեսված տիեզերակայան:



2047թ.



«Ալֆա», «Բետա» կայանները և տիեզերակայանը միավորում է արագընթաց տրանսպորտը: Բնակչությունը համալրվում է հարյուրավոր նոր կամավորներով:



2051թ.



Ֆոբոսում աշխատում են շուրջ 100 «հերթափոխականներ»՝ արդյունահանելով սառույց և տեղական այլ պաշարներ: Ձեռնարկվում է Հնդկական տիեզերական գործակալության (ISRO) բազան:



2054թ.



Մեկնարկում է ապագա քաղաքի գմբեթի վեր խոյացումը:



2055թ.



Իր մարսյան բազան է հիմնում նաև Չինաստանը:



2058թ.



Mars City քաղաքի կառուցումն ավարտված է. մինչև 20 հազար մարդ է ընդունում:



2060-ականներ



Մարսյան քաղաքի բնակչությունն իր կառավարությունն է ընտրում: Ծավալվում է մագնիսական դաշտի ուղեծրային գեներատորը:



2070-ականներ



Սկսվում է մոլորակի տարբեր անկյունների վերաբնակեցումը ցիանոբակտերիաներով ու մեթանոգեններով: Մարսի վրա հիմնվում են մի քանի քաղաք-գմբեթներ:



2080-ականներ



Առաջին համամարսյան կառավարություն: Թռիչքները Երկրից դեպի Մարս և հակառակ ուղղությամբ լայն հասանելություն ունեն: «Ալֆա» բազան վերածվում է թանգարանի:



2090-ականներ



Մոլորակի բնակչության թիվը գերազանցում է մեկ միլիոնը: Իրականացվում են երկրափոխության մի շարք նախագծեր: Մարսն անկախություն է հռչակում:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/research/marsian-jamanakagrutyun</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13367</guid>

            <pubDate>Wed, 22 Jul 2020 18:54:00 +0000</pubDate>

            <title>STARMUS 6-րդ փառատոնն անցկացվելու է Հայաստանում՝ հռչակավորների մասնակցությամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտության ու արվեստի միջազգային STARMUS 6-րդ (Stars and Music) փառատոնն անցկացվելու է Հայաստանում՝ 2021թ. սեպտեմբերի 6-11-ը: Այն նվիրված կլինի դեպի Մարս խորհրդային MARS 3 և NASA-ի MARINER 9 առաքելությունների 50-ամյակին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/STARMUS-5-.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[STARMUS 6-րդ փառատոնն անցկացվելու է Հայաստանում՝ հռչակավորների մասնակցությամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը վստահեցրել է, որ փառատոնը հրաշալի է լինելու, և բոլորը հպարտանալու են, որ այն Հայաստանում է անցկացվում:



Փառատոնին նվիրված առցանց քննարկմանը նախագահից բացի, մասնակցել են նաև կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարը, բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարը, STARMUS փառատոնի համահիմնադիր, տնօրեն և խորհրդի անդամ Գարիկ Իսրայելյանը, փառատոնի խորհրդի անդամ, ամերիկացի աստղագետ Ջիլ Տարտերը, փառատոնի խորհրդի անդամ, Astronomy ամսագրի գլխավոր խմբագիր Դևիդ Այքերը, փառատոնի խորհրդական, աստղագետ Միշել Մայորը:



Առցանց քննարկում՝ Հանրապետության նախագահի մասնակցությամբ / © president.am



Հանրապետության նախագահը նշել է, որ այս փառատոնը պետք է տարբերվի նախորդից, որն անցկացվել է Շվեյցարիայում: Սարգսյանն անհրաժեշտ է համարել, որ Հայաստան այցելեն նաև Նոբելյան մրցանակակիրներ և դասախոսություններ ունենան, ոգևորեն գիտնականներին ու երիտասարդությանը:



Արմեն Սարգսյանը փառատոնի նպատակ է նշել երիտասարդներին դեպի գիտություն, նոր տեխնոլոգիաների ոլորտ, դեպի ապագա ուղղորդելը: Նրա խոսքով՝ Հայաստանը կարող է մասնակցել այնպիսի ծրագրերի, ինչպիսին է Մարս թռչելը: Նախագահը ցանկություն է հայտնել, որ STARMUS-ը կապված լինի արհեստական բանականության հետ:




https://www.facebook.com/hakobarshakyanpage/videos/727136128084138/
STARMUS VI անց է կացվելու Հայաստանում 2021 թվականի սեպտեմբերին / © Հակոբ Արշակյան



Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Հակոբ Արշակյանը նշել է, որ փառատոնը, միավորելով ռոք երաժշտությունը, գիտությունը և հատկապես աստղաֆիզիկան, ավելի հրապուրիչ է դարձնում գիտությամբ զբաղվելը՝ հատկապես երիտասարդների համար: Նրա խոսքով՝ աշխարհն առաջ մղողը նորարարական ուժերն են:



Արշակյանն ընդգծել է, որ տիեզերական տեխնոլոգիաները բարձր տեխնոլոգիաների շարքում ամենաարագ զարգացող ճյուղերից են: Նրա խոսքով՝ այս ճյուղը Հայաստանում նույնպես առաջնահերթ է և հեռանկարային զարգացման ծրագրեր է մատնանշում:



Նախարարը երիտասարդներին կոչ է արել մտածել 2021թ. սեպտեմբերին կամ մինչ այդ անելիքների մասին՝ մեծ միջոցառումից առավելագույն արդյունք քաղեն, քանի որ այն իր հնարավորություններով գալիս է Հայաստան:




https://youtu.be/1L0wT--ER3I
Առցանց քննարկում / © president.am



Փառատոնի խորհրդի անդամ Ջիլ Տարտերը հիշեցրել է, որ 50 տարի առաջ սեպտեմբերին Բյուրականի աստղադիտարանում է կայացել ԱՄՆ-ԽՍՀՄ առաջին համատեղ համաժողովը՝ այլմոլորակային բանականության ուսումնասիրությունների վերաբերյալ: Այդ պատճառով փառատոնի անցկացման վայրն ու տարեթիվը մեծ նշանակություն ունեն:



Ամերիկացի աստղագետը հույս է հայտնել, որ կկարողանա այցելել աստղադիտարան, շատ գիտնականներ, երիտասարդներ, քաղաքացիներ կներգրավեն այլմոլորակային քաղաքակրթությունների հետազոտության աշխատանքների գաղափարի շուրջ:



Շվեյցարացի աստղագետ, STARMUS-ի խորհրդական Միշել Մայորը նույնպես իր ուրախությունն է հայտնել հին մշակույթ, վանքեր, եկեղեցիներ ունեցող երկում փառատոնը կազմակերպելու առթիվ: Նա ցանկություն է հայտնել այցելել Տաթև՝ մյուսներին ևս խորհուրդ տալով այն տեսնել:



Փառատոնի խորհրդի անդամ, Astronomy ամսագրի գլխավոր խմբագիր Դևիդ Այքերը նշել է, որ մտադիր են ոլորտի խանդավառ մասնագետների բերել Հայաստան: Նրա խոսքով՝ աստղագիտության բնագավառում հիմա ոսկեդար է. զարգացումները սրընթաց են տեղի ունենում:



STARMUS փառատոնի համահիմնադիր, տնօրեն և խորհրդի անդամ Գարիկ Իսրայելյանը կարևորել է STARMUS-ի՝ Հայաստանում անցկացվելը: Նրա խոսքով՝ կորոնավիրուսով պայմանավորված՝ գիտության արժեքը, կարևորությունն ավելի ավելի են մեծացել: Իսրայելյանի համոզմամբ՝ Մարսի, կորոնավիրուսի և տիեզերագիտության միջև տարբերությունը մեծ չէ, քանի որ բոլոր դեպքերում խոսքը գիտության մասին է:



Գարիկ Իսրայելյանը STARMUS-ի համահիմնադիրն է, տնօրենը և խորհրդի անդամը / © GARIK ISRAELIAN



Գարիկ Իսրայելյանը տեղեկացրել է, որ փառատոնը հետաքրքիր ծրագիր է ունենալու՝ կապված Մարսի և գիտության տարբեր ոլորտների հետ: 2020թ. երեք տիեզերագնացներ կուղևորվեն Մարս և տեղ կհասնեն 2021թ. գարնանը: Արդյունքում, նրա խոսքով, STARMUS-ի ժամանակ  նոր նյութեր կլինեն, և Մարսի հետազոտությունների մասին ամենավերջին նյութերը կլինեն հենց փառատոնի ժամանակ:



Հաղորդվում է, որ փառատոնին մասնակցելու են նաև Հանս Զիմերը, Պիտեր Գեբրիելը, Ժան-Միշել Ժարը և այլք: Մասնակցությունը հաստատել է նաև Queen խմբի կիթառահար, աստղաֆիզիկոս Բրայան Մեյը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/starmus-paraton</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9332</guid>

            <pubDate>Sat, 21 Mar 2020 10:21:16 +0000</pubDate>

            <title>Մարսյան InSight զոնդը վերսկսել է հորատումը՝ շերեփով օգնելով իրեն</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-յի InSight առաքելությունն արդեն մեկ տարի է՝ չի կարողանում ավարտին հասցնել մարսյան գրունտի հորատումը. նրա հարվածային հորատիչը միշտ դուրս է թռչում անցքից: Ինժեներները կարողացել են խնդիրը լուծել՝ գործիքը սեղմելով նմուշառման համար նախատեսված շերեփով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/03/mars-insight.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մարսյան InSight զոնդը վերսկսել է հորատումը՝ շերեփով օգնելով իրեն]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ամերիկյան InSight մոդուլը Կարմիր մոլորակի վրա վայրէջք է կատարել 2018թ. վերջին և այդ պահից հասցրել է հաստատել «մարսաշարժերի» առկայությունը: Սակայն նրա վրա տեղադրված НР³ համակարգի հորատիչը, պարզվել է, այնքան էլ հաջող չէ: Նախատեսվել էր, որ Գերմանիայում արտադրված սարքավորումը կկարողանա մակերեսին 5 մետրանոց հորատանցք փորել և խորքում ջերմային հոսքի չափում իրականացնել: Բայց ամեն ինչ այդքան հարթ չընթացավ:



38 սանտիմետրանոց հորատիչը գործում է հարվածային սկզբունքով՝ ձգելով ներքին զսպանակը և այն բաց թողնելով յուրաքանչյուր հաջորդ շարժման համար: Սակայն ներբեռնվելով՝ այն, փաստորեն, անսովոր կոշտ կամ ամուր հատվածի է հասել, և հետդարձի ուժը միշտ դուրս է նետում անցքից: Ժամանակ առ ժամանակ հորատիչն ուղղելու կարիք է լինում՝ օգտագործելով 1,8 մետրանոց մանիպուլյատորը, որը զինված է նմուշառության համար նախատեսված շերեփով: Սակայն արդեն մեկ տարուց ավելի է՝ խնդիրը լուծված չէ. հորատիչը խցկվել-մնացել է:



Միայն վերջերս նոր հույս է արթնացել, որ աշխատանքները կշարունակվեն: InSight առաքելության թվիթերյան էջը հայտնել է, որ NASA-յի ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի և գերմանական DLR տիեզերական գործակալության մասնագետները հաջողությամբ նոր մոտեցում են որդեգրել և զգուշությամբ հորատիչը հետևից հրել են այն նույն շերեփով: Գործիքն իրականացրել է 25 հարված և շարունակել ընթացքը. հաջողությամբ ոգեշնչված ինժեներները պատրաստվում են շարունակել այդ աշխատանքը՝ հաջորդ շաբաթների ընթացքում և հույս ունեն, որ հորատիչին կհաջողվի հաղթահարել գրունտի խնդրահարույց հատվածը:



Հաղորդվում է, որ НР³-ը նախագծվել էր DLR գործակալության կողմից՝ հաշվի առնելով, որ InSight-ի աշխատանքի տիրույթում գրունտը փխրուն կլինի, իսկ առանձին կոշտ քարերը գործիքը կկարողանա շրջանցել: Սակայն իրականում այն ավելի շատ նման է կավի, քան՝ ավազի, և անցքի պատերն իրենք իրենց չեն քանդվում՝ մնալով ուղիղ և չապահովելով բավարար տարածք, որպեսզի հորատիչը դուրս չթռչի:



Խնդիրը վերջնական լուծված լինելու մասին շուտով հայտնի կդառնա: Ներկայումս մասնագետները սպասում են մարսյան զոնդի այլ տվյալների ու լուսանկարներին, որպեսզի գնահատեն հորատիչի խորացումը: Ակնկալվում է, որ 25 հարվածների շնորհիվ այն կարողացել է խորանալ առնվազն մի քանի սանտիմետր: Եվ եթե ամեն ինչ իսկապես հաջող է անցել, ապա հաջորդ փուլերում գործիքը կարող է հասնել նախատեսված խորությանը՝ այնտեղ իջեցնելով ջերմաստիճանի ցուցիչները:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/sherepov-ognelov</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=8667</guid>

            <pubDate>Thu, 05 Mar 2020 16:23:28 +0000</pubDate>

            <title>Curiosity ռովերը Մարսի մակերևույթի համայնապատկերն է նկարել՝ գերբարձր կետայնությամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ն հրապարակել է մարսյան բնաշխարհի լուսանկարները, որոնք արվել են Curiosity-ից և տիեզերական գործակալության համար ունեն ռեկորդային բարձր կետայնություն:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/03/11111.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Curiosity ռովերը Մարսի մակերևույթի համայնապատկերն է նկարել՝ գերբարձր կետայնությամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-յի Curiosity ինքնակառավարվող լաբորատորիան, որը 2012թ.-ից սկսած հավաքում և իրականացնում է Մարս մոլորակի հողաշերտի և մթնոլորտի բաղադրիչների հետազոտություն, ուղարկել է Կարմիր մոլորակի մակերևույթի համայնապատկերը: Այն ռեկորդային` 1,8 մլն կետայնություն ունի և 650 մլն պիքսել է:



Նկարահանումն արված է նախորդ տարվա նոյեմբերի 24-ից դեկտեմբերի 1-ը և կազմված է ավելի քան 1200 լուսանկարներից:



Գլեն Տորիդոնի շրջակայքը պատկերող լուսանկարը ստացվել է Mastcam ռովերի օգնությամբ: Այն համայնապատկեր ստեղծելու համար նախատեսված տելեօբյեկտիվ ունի՝ Malin Space Science Systems ընկերության (Սան Դիեգո):



Նկարի իրական տարբերակը 1,8 մլրդ պիքսել կետայնություն ունի / © NASA



Լուսանկարի տարբերակը` ռովերի հետ, կետայնությունը՝ 650 մլն պիքսել / © NASA



Բացի այդ, տիեզերական գործակալությունը տեսանյութ է հրապարակել, որտեղ պատմում է լուսանկարների որոշ հիմնական կետերի մասին:




https://youtu.be/X2UaFuJsqxk
Գործակալությունը պատմում է որոշ առանձնահատկությունների մասին / © NASA Jet Propulsion Laboratory



NASA-յի Ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայի գիտնական Էշվին Վասավադան պատմել է, որ քանի դեռ իրենց խմբից շատերը տանը նստած էին, հնդկահավ ուտելով նշում էին Գոհաբանության օրը, Curiosity-ն աչքերի համար է տոն կազմակերպել: Նրա խոսքով՝ առաքելության ընթացքում առաջին անգամ գործունեությունը նվիրվել է ստերեոֆոնային 360 աստիճանանոց համայնապատկերին:



Ավելի վաղ մարսագնացը Կարմիր մոլորակի վրա հայտնաբերել էր թթվածնի մակարդակի բարձրացում և գտել էր բնական աղով հագեցած ապարներ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/gerbardzr-ketaynutyamb</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6277</guid>

            <pubDate>Fri, 13 Dec 2019 12:35:33 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները Մարսի վրա վերաբնակեցման հարմար վայր են գտել</title>

            <description><![CDATA[<p>Կարմիր մոլորակի վրա հնարավոր կլինի վայրէջք կատարել Արկադիայի հարթավայրում, որտեղ ոչ մեծ խորության վրա առկա է ջրի սառույցի մեծ պաշար:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/PIA21493-MAIN_Sol4654B_Rocheport_L257atc-2.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները Մարսի վրա վերաբնակեցման հարմար վայր են գտել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ապագայում դեպի Մարս թռչելու կարևոր պայմաններ են համարվում անվտանգությունն ու ջուրը: Այդպիսին արդեն գտնված է. ամերիկյան հետազոտողները նման հարմար վայր են համարում Արկադիայի հարթավայրը: Այս ընդարձակ ցածրադիր վայրը գտնվում է մոլորակի արևմտյան կիսագնդում: Տեղանքն առանձնանում է իր՝ ոչ մեծ խորության վրա գտնվող ջրային սառույցի պաշարներով: Այն դուրս բերել հնարավոր է նույնիսկ բահի մի քանի հարվածով:



Ջրի պաշարները Մարսի վրա լրացնելու հնարավորությունը թույլ կտա խնայել միջմոլորակային տիեզերանավի քաշի, շահել՝ վառելիքի, գումարի և օգտակար կշռի հարցում: Այդ պատճառով NASA-ի և դեպի Կարմիր մոլորակն առաքելություններ իրականացնել ցանկացող բոլորի համար վայրէջքի տարածքում ջրի պաշար հայթայթելը հիմնական չափանիշ է:



Մարսի վրա ստորգետնյա սառույցի քարտեզ: Տաք գույներով ամենախորը հատվածներն են, իսկ բևեռներում ամենամեծ պաշարն է / ©NASA, JPL-Caltech, ASU



Իրականում ջրային սառույցով հարուստ են Մարսի բևեռները, սակայն այստեղ պայմաններն անտանելի են. ջերմաստիճանը գրեթե միշտ -150 °C է, քիչ է նաև արևի լույսը: Այդ պատճառով են գիտնականները դիտարկում հասարակածին մոտ հատվածը: Հատկապես հյուսիսային կիսագնդում են շատ ցածրադիր հարթավայրերը:



NASA-ի ռեակտիվ շարժման լաբորատորիայից Սիլվեն Պիկոն և նրա գործընկերները դիտարկել են Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) և Mars Odyssey արբանյակներից ստացված տվյալները՝ սառույցի տեղորոշման վերաբերյալ: Ջուրն իր մեջ ջերմությունը պահպանելու ունակության շնորհիվ հեշտ դիտարկելի է:



Արկադիայի հարթավայրը Մարսի վրա / ©naked-science.ru



Այդպիսով, գիտնականները կազմել են ստորգետնյա սառույցի տեղորոշման քարտեզ և ցույց տվել, որ Արկադիայի հարթավայրում այն հաշված սանտիմետրերի խորություն ունի: Դա թույլ կտա արդյունահանել առանց հավելյալ բարդ ու ծանր սարքավորումների: Բացի այդ, սառույցն ինքն իրենով ևս հետաքրքիր է. դրա ուսումնասիրությունը կբացահայտի Մարսի անցյալում տեղի ունեցած կլիմայական շրջափուլերի մասին նոր տեղեկություններ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/marsi-vra-verabnakecman</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=4599</guid>

            <pubDate>Tue, 22 Oct 2019 20:29:10 +0000</pubDate>

            <title>ESA-ն ապացուցել է, որ Մարսի վրա ժամանակին գետեր են հոսել</title>

            <description><![CDATA[<p>Ցամաքած գետի հունը լուսանկարել է Կարմիր մոլորակի ուղեծրում աշխատող զոնդը: Գետի մասին են վկայում նաև հուներում հայտնաբերված «ծովի քարերը»:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/10/inx960x640-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ESA-ն ապացուցել է, որ Մարսի վրա ժամանակին գետեր են հոսել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը (The European Space Agency ESA) հրապարակել է Mars Express ավտոմատացված միջմոլորակային կայանքի (զոնդ) ուղարկած լուսանկարները: Դրանցում Nirgal Vallis հովիտն է՝ հասարակածից հարավ ընկած, իսկ հովտում՝ ցամաքաց գետերի հուները:



Ցամաքած գետի հուն, Մարս / ©kp.ru



Եվրոպացի մասնագետները վստահեցնում են, որ ինչ-որ ժամանակ հովտում գոյություն է ունեցել գետային ծավալուն համակարգ` մոտ 700 կմ երկարությամբ: Այն ջրով է լցված եղել 3,5-4 մլրդ տարի առաջ: Այդ ժամանակ, ըստ մոլորակագետների, Մարսի վրա տաք ու խոնավ է եղել՝ թթվածնով հարուստ մթնոլորտով:



Բարձրավանդակի տարածքը՝ ցամաքած հուներով / ©kp.ru



ESA գիտնականների համոզմամբ՝ սա գետի հուն է, ոչ թե՝ լավայի / ©kp.ru



ESA-ում նշում են, որ նույնատիպ ցամաքած գետեր հանդիպում են նաև Երկրի վրա, օրինակ` ԱՄՆ-ի Կոլորադոյի սարահարթում, Չիլիի Ատակամա անապատում: Իսկ դա փաստում է, որ ժամանակին Մարսը մեր մոլորակի նման է եղել:



Ցամաքած գետի հուն՝ Երկրի վրա / ©kp.ru



Ընդ որում, այս լուսանկարներն առաջինը չեն, որ խոսում են մարսյան ջրի մասին: 2013թ. սկզբին ESA-ի մասնագետները հայտարարեցին Promethei Terra Highlands-ով անցնող երբեմնի ջրառատ գետի հետքերի մասին: Գետից մնացել է 1500 կմ երկարությամբ, 7 կմ լայնությամբ և 300 մ խորությամբ հունը: Գետն անվանվել է Reull Vallis: Նրա նկարը նույնպես Mars Express-ն էր փոխանցել:



2013թ. Մարսի վրա հայտնաբերված գետի հուն / ©kp.ru



«Ծովի քարերը»



2012թ. NASA-ի «Հետաքրքրություն» անունը կրող ռոբոտը, հասնելով Հեյլի խառնարան, Երկիր էր ուղարկել ցամաքած գետ հիշեցնող օբյեկտի լուսանկարները:



«Ծովի քարեր» (գետի հուներին բնորոշ քարեր)՝ 1. Մարս, 2. Երկիր / ©kp.ru



Այնտեղ հստակ երևում են «ծովի քարերը», որը բնորոշ է գետերին: Այդպիսիք կան Երկրի բոլոր գետերում: Այդ քարերի չափերի համաձայն կազմվել է գետի արագությունն ու բարձրությունը. 1 մ/վ և ծնկների բարձրությամբ:



Հայտնաբերված լիճը նման է Անտարկտիդայի լճին



Նախորդ տարի Մարսի վրա առաջին անգամ հայտնաբերվեց հեղուկ ջրով լիճ: ESA-ի մասնագետներին լիճը գտնելու հարցում աջակցել են NASA-ի գործընկերները: Եվրոպացիներն ու ամերիկացիները համատեղ ուսումնասիրեցին տվյալները, որոնք ստացել էին իրենց տիեզերական սարքավորումներից՝ Mars Express-ից և Mars Odyssey-ից:



Հիմնական դիտարկումներն իրականացվել են MARSIS (Mars Advanced Radar for Subsurface and Ionosphere Sounding instrument) ռադարի օգնությամբ: Ստացված տվյալները հաստատել են, որ մոլորակի հարավային կիսագնդի Planum Australe շրջանում առկա է ստորգետնյա ջրավազան: Այն կայուն վիճակ է ունեցել՝ լճի նման: Գրեթե համապատասխանում է Անտարկտիդայի Արևելք լճին:



Հեղուկ ջրով լիճը՝ Մարսի վրա / ©kp.ru



Հաղորդվում է, որ մարսյան լիճը Արևելքից փոքր է: Խորությունն ընդամենը մեկ մետր է, լայնությունը՝ 20 կմ: Այն գտնվում է սառույցի ու փոշու 1,5 կմ-անոց շերտի տակ: Աղբյուրը եզրակացնում է, որ Մարսի ամբողջ ջրային պաշարը չէ, որ միլիարդավոր տարիներ առաջ ցամաքել է: Ինչ-որ մասը մնացել է: Այն հույս է տալիս այնտեղ կյանք որոնողներին:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/marsi-vra-jamanakin-geter-en-hosel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=3156</guid>

            <pubDate>Wed, 28 Aug 2019 08:35:12 +0000</pubDate>

            <title>Starship տիեզերանավի նախատիպը հաջողությամբ է անցել երկրորդ փորձը</title>

            <description><![CDATA[<p>SpaceX-ի արտադրության Starhopper սարքավորումը կարողացել է բարձրանալ 150մ, թռչել 100 մետր հեռու և փափուկ վայրէջք կատարել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/08/7.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Starship տիեզերանավի նախատիպը հաջողությամբ է անցել երկրորդ փորձը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Օգոստոսի 27-ին Տեխասում գտնվող Բոկա-Չիկա հրապարակում SpaceX ընկերությունը հաջողությամբ իրականացրել է Starhopper-ի նախատիպի երկորդ փորձարկումները: Այս անգամ սարքավորումը կարողացել է բարձրանալ 150 մետր: Այնուհետև նույն՝ Raptor շարժիչի օգնությամբ 100 մետր տեղաշարժվել է և փափուկ վայրէջք կատարել: Նախորդ փորձարկումների ժամանակ՝ հուլիսին կայացած, Starhopper-ը կարողացել է բարձրանալ ընդամենը 20 մետր և վայրէջք կատարել: SpaceX-ի հիմնադիր և ղեկավար Իլոն Մասկը համոզված է, որ Starship-ը մի օր վայրէջք կկատարի Մարսի ժանգոտ ավազներին: 




https://youtu.be/bYb3bfA6_sQ
Starhopper-ի փորձարկումը / ©SpaceX



Starhopper համակարգը Starship ղեկավարվող, խոշոր տիեզերանավի նախատիպն է, որը կարողանալու է մարդկանց հասցնել Լուսին և Մարս: Նորագույն սարքավորումը պատրաստված է չժանգոտվող պողպատից, ու հզոր մեթանային շարժիչ: Այն NASA-ի կողմից դեռևս 2011թ.-ից մշակվող SLS համակարգի մրցակիցն է: Starhopper-ի արագընթաց պրոգրեսը և Տեխասում հաջողված փորձարկումները Տիեզերական գործակալության ինժեներներին ստիպել են հայտարարել, որ SLS հրթիռի ստենդային փարձարկումները մեկնարկել են:



Միևնույն ժամանակ SpaceX-ն անցնում է լիարժեք նախատիպի վրա կատարվող աշխատանքներին: 2020թ. նախատեսվում է սեփական Falcon Super Heavy գերծանր հրթիռի արձակումը, որը Starship-ը կբարձրացնի տիեզերք: Ամբողջական տիեզերանավի առաջին թռիչքը պետք է կայանա 2021թ., իսկ դեպի Լուսին և ավելի հեռուն արշավները կմեկնարկեն 2023թ.-ից:



 
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/starship-tiezeranav</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>