<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/382/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 18:07:44 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21303</guid>

            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 12:07:37 +0000</pubDate>

            <title>Մարսի Իդուբի շրջանի բաց գույնի ապարները հարուստ են հիդրատացված սիլիցիումի երկօքսիդով</title>

            <description><![CDATA[<p>«Փերսևերանս» մարսագնացի նոր չափումները ցույց են տվել, որ Ջեզերո խառնարանից դուրս՝ Իդուբի կոչվող տեղամասում, բաց գույնի ապարները հարուստ են հիդրատացված սիլիցիումի երկօքսիդով։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարող է օգնել պարզելու, թե ինչ պայմաններում է ջուրը փոխազդել Մարսի հնագույն կեղևի հետ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/idubi-mars-nasa.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մարսի Իդուբի շրջանի բաց գույնի ապարները հարուստ են հիդրատացված սիլիցիումի երկօքսիդով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ն նոյեմբերի 16-ին հայտնել է, որ մարսագնացի SuperCam գործիքից ստացված տվյալների համաձայն՝ այդ ապարները մագմատիկ ծագում չունեն։ Դրանց բեկորները նկատելիորեն ավելի բաց են, քան շրջակա փոշոտ մակերևույթն ու նախկինում ուսումնասիրված մագմատիկ և երկնաքարային հարվածներից առաջացած ապարները։



Իդուբին գտնվում է Լակ դը Շարմ շրջանում, որտեղ մակերևույթին բացված է Մարսի հնագույն կեղևը։ Մարսագնացն այնտեղի ապարներից մեկը հոկտեմբերի 29-ին լուսանկարել է Mastcam-Z-ի ձախ տեսախցիկով, ապա նույն օրը տեղամասում խոշոր պլանով կադր է արել նաև ռոբոտային բազկի WATSON տեսախցիկով։



Երկրի վրա հիդրատացված սիլիցիումի երկօքսիդ կարող է առաջանալ տարբեր պայմաններում՝ ստորգետնյա ջրերի ազդեցությամբ, տաք ջրային լուծույթներից կամ հողի ձևավորման ընթացքում։ Իդուբիում ինչ պայմաններ են եղել, դեռ պետք է պարզել։



Նախորդ հետազոտության հեղինակները Ջեզերոյի ներսում սիլիցիումի երկօքսիդով հարուստ ապարներ արդեն նկարագրել էին։ Ըստ առաքելության թիմի՝ խառնարանի ներքին եզրին հանդիպած նմուշները չափազանց փոքր էին, որպեսզի մարսագնացը մոտիկից մանրամասն չափեր դրանց քիմիական ու հանքաբանական կազմը։ Իդուբիում հետազոտվող ապարներն ավելի մեծ են, և այդ չափումներն արդեն սկսվել են։



Երկրի վրա նման նյութը կարող է պահպանել միկրոբրածոներ։ Այդ հատկությունն է Իդուբիի ապարները հետաքրքիր դարձնում կյանքի հնարավոր հետքերի որոնման համար։ Առաքելության թիմը դեռ չի հայտնել այդ ապարներում նման հետքեր գտնելու մասին։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/perseverance-idubi-silica</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20688</guid>

            <pubDate>Thu, 29 Oct 2026 04:09:52 +0000</pubDate>

            <title>Մոդելավորումը կասկածի տակ է դրել գիսաստղերի դերը Երկրի վրա կյանքի առաջացման մեջ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիսաստղերը, հավանաբար, չեն եղել Երկրի վրա կյանքի առաջացման համար անհրաժեշտ մոլեկուլների հուսալի աղբյուր։ Նոր համակարգչային մոդելավորումը ցույց է տվել, որ բախման ժամանակ դրանց մեծ մասը կքայքայվեր, իսկ պահպանված նյութերը արագ կնոսրանային ջրում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-comet-life-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մոդելավորումը կասկածի տակ է դրել գիսաստղերի դերը Երկրի վրա կյանքի առաջացման մեջ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Քեմբրիջի համալսարանի գլխավորած թիմը վերագնահատել է այն վարկածը, ըստ որի՝ գիսաստղերը վաղ Երկիր են հասցրել կյանքի առաջացման համար անհրաժեշտ քիմիական նախանյութերը։ Աշխատանքը հրապարակվել է Scientific Reports ամսագրում հոկտեմբերի 28-ին։ Հեղինակները համադրել են գիսաստղերի ուղեծրային էվոլյուցիայի, մթնոլորտ մտնելու և մակերևույթին բախվելու մոդելները։



Ուսումնասիրության կենտրոնում ցիանաջրածինն է՝ HCN-ը։ Այս պարզ մոլեկուլը մասնակցում է մի շարք նախակենսաբանական ռեակցիաների, որոնցով կարող են առաջանալ շաքարներ, նուկլեոտիդներ և այլ կարևոր միացություններ։ Գիսաստղերում դրա առկայությունը դեռ չի նշանակում, որ այն կարող էր անվնաս հասնել Երկրի մակերևույթ և պահպանվել բավարար խտությամբ։



Հաշվարկներում հաջող առաքման պայմանները դժվարությամբ են համատեղվում։ Փոքր գիսաստղերը հաճախ քայքայվում են մթնոլորտում, իսկ մեծ արագությամբ բախումները ոչնչացնում են փխրուն օրգանական մոլեկուլները։ Դրանց պահպանման համար նպաստավոր դանդաղ և սահող բախումները հնարավոր են միայն չափի, արագության ու անկյան սահմանափակ համադրությունների դեպքում։



Թիմը կատարել է Երկրի վաղ գիսաստղային ռմբակոծության 100 հազար վիճակագրական մոդելավորում։ Դրանց 54 տոկոսում չի եղել ցամաքին՝ մոդելում բավարար համարված խտությամբ HCN հասցնող որևէ բախում։ Հեղինակներն ընդգծում են, որ հաշվարկներում մի շարք անորոշ պայմաններ ընտրել են հենց գիսաստղային առաքման համար հնարավորինս նպաստավոր սահմաններում։



Քեմբրիջի համալսարանը հաղորդել է, որ նույնիսկ պահպանված HCN-ը երկար չէր մնա խտացված․ ջուրը արագ կնոսրացներ այն։ Հետևաբար հետագա քիմիական ռեակցիաները պետք է շատ արագ ընթանային։ Գլխավոր հեղինակ Ռիչարդ Էնսլոուի խոսքով՝ եզակի հաջող պատահականությունը լիովին բացառել հնարավոր չէ, բայց այն չէր լինի նախանյութերի կայուն մատակարարման մեխանիզմ։



Համեմատական հաշվարկներում Մարսը գիսաստղային առաքման համար ավելի նպաստավոր թիրախ է եղել՝ փոքր չափի և ավելի ցածր բախման արագությունների պատճառով։ Սակայն սա Մարսի վրա կյանքի գոյության ապացույց չէ․ կարևոր են նաև հին մթնոլորտի, ջրի և բաց ցամաքի պայմանները։ Երկրի համար հեղինակները քննարկում են այլ հնարավոր ուղիներ՝ տեղում ընթացող քիմիական գործընթացներ կամ աստղակերպերի բախումներից հետո նախանյութերի սինթեզ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/comets-life-origin</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20674</guid>

            <pubDate>Wed, 28 Oct 2026 14:14:04 +0000</pubDate>

            <title>Սկաֆանդրի նյութերի նմուշների վրա մարսյան փոշու գերմանր մասնիկներ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Perseverance մարսագնացի տվյալների վերլուծությամբ գիտնականները գնահատել են մակերևույթներին կառչած փոշու մասնիկների չափերը․ ամենափոքրերից որոշները մոտ 100–200 նանոմետր են։ Դրանք կարող են բարդացնել Մարս մեկնող ապագա անձնակազմերի սկաֆանդրների և բնակելի մոդուլների պաշտպանությունը փոշուց։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-mars-dust-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Սկաֆանդրի նյութերի նմուշների վրա մարսյան փոշու գերմանր մասնիկներ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ն արդյունքների մասին հոկտեմբերի 26-ին հայտնել է պաշտոնական հաղորդագրությամբ։ Սենթ Լուիսի Վաշինգտոնի համալսարանի հետազոտող Սքոթ Վան Բոմելի ղեկավարած խմբի աշխատանքը նույն օրը հրապարակվել է PNAS ամսագրում։ Տվյալներն ընդգրկում են մարսագնացի աշխատանքի 1645 մարսյան օր։



Հետազոտողները վերլուծել են փոշին, որը կպել է մարսագնացի չափիչ սարքերի ստուգաչափման նմուշներին և սկաֆանդրների համար նախատեսված նյութերին։ Դրանց թվում են տեֆլոնն ու Vectran մանրաթելը․ վերջիններիս փոքր քառակուսիները Մարս են ուղարկվել՝ պարզելու, թե ապագա սկաֆանդրների նյութերն ինչպես են դիմանում մոլորակի պայմաններին։



PIXL ռենտգենյան սպեկտրաչափի տվյալներով և փոշու շերտի մոդելով խումբը գնահատել է մասնիկների չափերն ու բաղադրությունը։ Սա գերմանր հատիկների անմիջական մանրադիտակային լուսանկար չէ։ Չափերի գնահատականը ենթադրում է մասնիկների մեկ շերտ, ուստի մի քանի շերտի դեպքում առանձին հատիկները կարող են հաշվարկվածից էլ փոքր լինել։



Տարբեր մակերևույթներ տարբեր չափի փոշի են պահել։ Vectran-ի վրա մասնիկների բնորոշ չափը մոտ 2 միկրոմետր է եղել, իսկ որոշ այլ նմուշների վրա՝ հարյուրավոր նանոմետրեր։ Հեղինակների գնահատմամբ՝ կպչունությանը նպաստում են էլեկտրաստատիկ ուժերը, իսկ հյուսվածքի անհարթություններում՝ նաև հատիկների մեխանիկական խցանումը։



Ամենափոքր մասնիկները մնացել են մակերևույթներին՝ չնայած մարսագնացի շարժման ու հորատման ժամանակ առաջացող ցնցումներին։ Փոշու բաղադրությունը հիմնականում համապատասխանում է նախկին առաքելությունների արդյունքներին․ այն պարունակում է երկաթով և ծծմբով հարստացած սիլիկատային նյութ։ Նոր տվյալներում արձանագրվել է նաև ֆոսֆորի հարստացում։



Մասնիկների չափը կարևոր է հնարավոր ներշնչման համար։ Երկրի վրա նման մանր փոշին կարող է հասնել թոքերի խորքային հատվածներ։ Սակայն այս աշխատանքը մարդկանց վրա մարսյան փոշու ազդեցության փորձարկում չէ․ առողջական վտանգը կախված կլինի ներշնչված քանակից, ազդեցության տևողությունից և մասնիկների հատկություններից։



Արդյունքները կարող են օգնել ընտրելու սկաֆանդրների ու բնակելի մոդուլների նյութերը, կատարելագործելու մաքրման միջոցներն ու օդային ֆիլտրերը։ Հեղինակները շեշտում են, որ Մարսի փոշուն հատուկ ազդեցության սահմանները ճշգրտելու համար անհրաժեշտ են լրացուցիչ լաբորատոր և թունաբանական հետազոտություններ։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/mars-ultrafine-dust</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20319</guid>

            <pubDate>Thu, 22 Oct 2026 16:48:10 +0000</pubDate>

            <title>«Կեղծ լուսաբացը» լուսավորել է Հիմալայների գիշերային երկինքը</title>

            <description><![CDATA[<p>Հանլեի մութ երկնքի արգելոցում լուսանկարել են զոդիակային լույսը՝ Յուպիտերի, Մարսի և աստղակույտ M44-ի հետ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/28-zodiacal-night.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[«Կեղծ լուսաբացը» լուսավորել է Հիմալայների գիշերային երկինքը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Հնդկաստանի Լադաք շրջանում՝ Հանլեի մութ երկնքի արգելոցում, լուսանկարիչներ Նիլամ և Աջայ Թալվարները պատկերել են հորիզոնից բարձրացող զոդիակային լույսը։ NASA-ի APOD-ը կադրը հրապարակել է սեպտեմբերի 19-ին։Զոդիակային լույսը երբեմն անվանում են «կեղծ լուսաբաց»։ Այն երևում է որպես թույլ լուսավոր շերտ և առաջանում է Արեգակի լույսը ցրող միջմոլորակային փոշու պատճառով։Կադրն արվել է աստղագիտական մթնշաղից քիչ առաջ՝ ծովի մակարդակից մոտ 4500 մետր բարձրության վրա։Լուսավոր շերտի ներքևում՝ արևելյան հորիզոնի մոտ, երևում է Յուպիտերը։ Դեպի զենիթ բարձրանալիս նույն ուղղությամբ կարելի է գտնել M44 բաց աստղակույտը և դեղնավուն Մարսը։ Գիշերային երկնքով անցնող ասուպները լրացնում են կոմպոզիցիան։NASA-ի «Ջունո» կայանի չափումների հիման վրա հետազոտողները ենթադրել են, որ զոդիակային լույսը ստեղծող փոշու մի մասի աղբյուրը կարող է լինել Մարսի շրջակայքը։ Փոշու այդ հնարավոր աղբյուրի մասին եզրակացությունը գիտական վարկած է։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/zodiacal-light-hanle-ladakh-night-sky</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20562</guid>

            <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 05:07:06 +0000</pubDate>

            <title>Ճապոնիան MMX ապարատն ուղարկել է Ֆոբոսից նմուշներ բերելու</title>

            <description><![CDATA[<p>Ճապոնական MMX տիեզերական ապարատը հաջողությամբ արձակվել է դեպի Մարսի արբանյակները։ Առաքելության նպատակն է Ֆոբոսի մակերևույթից նմուշներ հավաքել և 2031 թվականին դրանք հասցնել Երկիր՝ օգնելու պարզել Մարսի երկու արբանյակների ծագումը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/mmx-phobos-cover-20261020.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ճապոնիան MMX ապարատն ուղարկել է Ֆոբոսից նմուշներ բերելու]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ճապոնիայի օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալությունը՝ JAXA-ն, հոկտեմբերի 20-ին հաստատել է, որ H3 հրթիռը MMX ապարատը բարձրացրել է Տանեգասիմա տիեզերակայանից։ Արձակումը տեղի է ունեցել ճապոնական ժամանակով 04:41-ին՝ Երևանի ժամանակով հոկտեմբերի 19-ի 23:41-ին։ Մոտ 1 ժամ 11 րոպե անց ապարատը հաջողությամբ անջատվել է հրթիռից։



MMX-ը նախատեսված է Մարսի երկու արբանյակների՝ Ֆոբոսի և Դեյմոսի հետազոտության համար։ Գիտնականները փորձում են տարբերակել դրանց ծագման երկու հիմնական վարկածը․ դրանք կա՛մ Մարսի ձգողությամբ որսված աստերոիդներ են, կա՛մ առաջացել են մոլորակի հետ խոշոր մարմնի բախումից հետո ուղեծրում մնացած բեկորներից։ Ֆոբոսի նյութը Երկրի լաբորատորիաներում ուսումնասիրելը կարող է օգնել լուծել այդ հարցը։



NASA-ն առաքելության նախապատրաստման մասին հաղորդագրությունում նշում է, որ MMX-ի ժամանումը Մարսի մոտ նախատեսվում է 2027 թվականի օգոստոսին։ Ապարատը նախ կուսումնասիրի արբանյակները, իսկ Ֆոբոսից նմուշառումը կսկսվի ոչ շուտ, քան 2028 թվականի դեկտեմբերին։ Առաջադրանքը Մարսի մակերևույթից հող բերելը չէ․ նմուշները պետք է վերցվեն նրա արբանյակից։



MMX-ի հետ ճանապարհ է ընկել նաև գերմանաֆրանսիական Idefix փոքր ինքնագնացը։ Գերմանիայի օդատիեզերական կենտրոնը՝ DLR-ը, հայտնում է, որ այն Ֆոբոսի վրա պետք է հայտնվի 2028–2029 թվականների սահմանագծին և աշխատի մոտ 100 օր։ Դրա չափումները կօգնեն գնահատել մակերևույթի մեխանիկական, ջերմային ու հանքաբանական հատկությունները և ընտրել հիմնական ապարատի վայրէջքի ու նմուշառման հարմար տեղերը։



Ֆոբոսի չափազանց թույլ ձգողությունը վայրէջքն անսովոր է դարձնում։ Ըստ DLR-ի՝ Idefix-ը կարձակվի մակերևույթից մոտ 40–100 մետր բարձրությունից, հպումից հետո կարող է ցատկել, ապա պետք է ինքնուրույն ուղղվի և բացի արևային վահանակները։ Այդ գործողությունները դեռ առջևում են․ հաջող արձակումը դրանց կատարման երաշխիք չէ։



Արբանյակի բաղադրությունն ուսումնասիրելու համար MMX-ը նաև կրում է NASA-ի MEGANE սարքը։ Այն մակերևույթից արձակվող նեյտրոնների և գամմա ճառագայթների էներգիան չափելով՝ կօգնի որոշել քիմիական տարրերի կազմը։ Նմուշառման համակարգերից մեկը մակերևութային նյութը կհավաքի սեղմված ազոտի հոսքով, իսկ ճապոնական մյուս համակարգը նախատեսված է ավելի խոր շերտից նմուշ վերցնելու համար։



Առաքելության ծրագրով՝ MMX-ը պետք է հավաքի առնվազն 10 գրամ նյութ և վերադարձնի այն 2031 թվականին։ Եթե բոլոր փուլերը հաջողվեն, սա կլինի Մարսի արբանյակից նմուշներ Երկիր հասցնելու առաջին առաքելությունը։ Մինչ այդ ապարատը դեռ պետք է հասնի Մարսի համակարգ, հետազոտի Ֆոբոսը, վայրէջք կատարի և ապահովի նմուշներով վերադարձը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/mmx-phobos-launch</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=18838</guid>

            <pubDate>Sat, 15 May 2021 08:51:30 +0000</pubDate>

            <title>Չինաստանի պատմական ձեռքբերումը. «Տյանվեն-1»-ը Մարսի վրա կյանքի նշաններ կորոնի</title>

            <description><![CDATA[<p>Չինաստանն, այսպիսով, Խորհրդային Միությունից և ԱՄՆ-ից հետո երրորդ պետությունն է, որը փափուկ վայրէջք է իրականացրել Մարսի մակերեսին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2021/05/Czmr.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Չինաստանի պատմական ձեռքբերումը. «Տյանվեն-1»-ը Մարսի վրա կյանքի նշաններ կորոնի]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
«Տյանվեն-1» տիեզերական սարքավորումը «Չժուժուն» մարսագնացով կատարել է իր առաջ դրված հանձնարարությունը. մայիսի 15-ին «Տյանվեն-1»-ը Մարսի հետազոտության չինական առաջին առաքելության շրջանակներում բարեհաջող վայրէջք կատարել նախապես ընտրված շրջանում` Մարս մոլորակի Ուտոպիա հարթավայրի հարավային հատվածում:



Մեկ ուղեծրային մոդուլից, վայրէջքային պատիճից և մարսագնացից բաղկացած «Տյանվեն-1«-ն արձակվել էր Հայնան կղզու Վենչան տիեզերակայանից` 2020թ. հուլիսի 23-ին: Սարքավորումը նախորդ շաբաթ օրն էր մուտք գործել «սպասման ուղեծիր», ապա անջատվել է ուղեծրային մոդուլից և մեկ ժամ անց մուտք գործել Մարսի մթնոլորտ: 20 րոպե անց բարեհաջող վայրէջք է կատարել Կարմիր մոլորակի մակերեսին:




https://twitter.com/MarsZhurong/status/1393375501964779530?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1393375501964779530%7Ctwgr%5E%7Ctwcon%5Es1_&amp;ref_url=https%3A%2F%2Fbmglobalnews.com%2F2021%2F05%2F15%2Fchinas-zhurong-lands-on-mars-in-latest-advance-for-its-space-program%2F
Ինչպե՞ս է իրականացվել սարքավորման վայրէջքը:



Առաքելությունը ներառում է նաև ելք և պտույտ Մարսի ուղեծրով, վայրէջք և տեղափոխում մոլորակի մակերեսով, որի հիմնական նպատակը մոլորակի վրա կյանքի հնարավոր նշաններ գտնելն է:



Չինաստանն, այսպիսով, Խորհրդային Միությունից և ԱՄՆ-ից հետո երրորդ պետությունն է, որը փափուկ վայրէջք է իրականացրել Մարսի մակերեսին:



Խորհրդային «Մարս-3»-ն այդ գործողությունն առաջին անգամ կատարել էր դեռ 1971թ. դեկտեմբերի 2-ին: Վայրէջքից հետո կայանը Երկիր էր հաղորդել 12 վայրկյանանոց վիդեոազդանշան: Ամերիկյան «Վիկինգ-1»-ը և «Վիկինգ-2»-ը Մարսի վրա առաջին վայրէջքը կատարել էին 1976թ. հուլիսին և օգոստոսին:



«Ռոսկոսմոսի» ղեկավար Դմիտրի Ռոգոզինը շնորհավորել է չինացի գործընկերներին` պատմական ձեռքբերման կապակցությամբ` նշելով, որ ողջունում են տիեզերական առաջատար գերտերությունների կողմից Արևային համակարգի մոլորակների հետազոտությունների վերականգնումը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/nshanner-koroni</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=17840</guid>

            <pubDate>Fri, 19 Feb 2021 06:37:01 +0000</pubDate>

            <title>NASA-ի Perseverance ռովերը հաջողությամբ վայրէջք կատարեց Մարսի վրա</title>

            <description><![CDATA[<p>Նոր մարսագնացը Եզերո խառնարանից նմուշներ է հավաքելու և փոխանցելու է Երկիր: Այն գիտնականներին օգնելու է կարմիր մոլորակի վրա կենսաբանական կյանքի գոյությունը հաստատելու հարցում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2021/02/persever.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[NASA-ի Perseverance ռովերը հաջողությամբ վայրէջք կատարեց Մարսի վրա]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-ի Perseverance մարսագնացը վայրէջք է կատարել Եզերո խառնարանում: Այն հաղթահարել է 471 մլն կմ և ինքնուրույն վայրէջք կատարել` առանց հեռակառավարման:




https://twitter.com/NASAPersevere/statuses/1362506126839848961
Ես Մարսի վրա անվտանգ եմ: Perseverance-ը մեզ կտեղափոխի ամենուր:



NASA-ն վայրէջքի մասին տեղեկությունը ստացել է ռովերի վրա տեղադրված ընդունիչներից: Վայրէջքի լուսանկարներ և տեսագրություններ դեռևս չկան, բոլոր տվյալները մասնագետները կունենան մեկ շաբաթից, երբ մարսագնացը դրանք փոխանցի Երկիր:




https://twitter.com/NASAPersevere/statuses/1362507436611956736
Բարև աշխարհ: Առաջին տեսարանն իմ հավիտենական տնից:




https://twitter.com/NASAPersevere/statuses/1362508307529785346
Այլ տեսանկյունից: Բարի գալուստ Եզերո խառնարան:



Perseverance-ն ունի երկու միկրոֆոններ, որոնք պատմության մեջ առաջին անգամ հնարավորություն կտան ձայնագրել ձայները Մարսի վրա: Ունի 23 տեսախցիկ և գիտական 7 սարքավորումներ, որոնց օգնությամբ ուսումնասիրվելու է գրունտը` միկրոօրգանիզմների պարունակությունը ստուգելու համար: Ռովերն ունի նաև ուղղաթիռ` Ingenuity, որն օգնելու է տեղորոշման հարցում: Սարքավորման ստեղծումն արժեցել է 85 մլն դոլար: Մեկ ամսվա ընթացքում այն մինչև 5 թռիչք պետք է իրականացնի Մարսի մթնոլորտում:



NASA-ում ցանկանում են ստուգել` հնարավո՞ր կլինեն կառավարվող թռիչքներն այլ մոլորակների վրա: Ingenuity-ն ստեղծվել է հատուկ Մարսի մթնոլորտի պայմանների համար, այն ավելի հզոր է, թիակներն ավելի արագ են պտտվում: Էլեկտրական սնուցումն ապահովում են արևային պանելները, ունի սեփական հաղորդակցության համակարգը և երկու տեսախցիկ. մեկը նկարում է մարսյան լանդշաֆտները թռիչքի ընթացքում, մյուսն օգնում է տեղորոշում իրականացնելու հարցում: Հաջողության դեպքում սա կլինի այլմոլորակային թռիչքի առաջին ցուցադրությունը և նոր հնարավորություններ կբացի այլ մոլորակների ու տիրույթների հետազոտության համար, որտեղ բարդ պայմանների պատճառով ռովերները չեն կարող վայրէջք կատարել:



Ծրագրի հիմնական առաքելությունը գրունտային նմուշների հավաքումն է: Սարքավորումը դրանք կհավաքի հատուկ տիտանային փորձանոթների մեջ, որոնք կարող են 20 տարի պահպանվել մոլորակի վրա` նմուշները պաշտպանելով շրջակա միջավայրի ազդեցությունից: Մինչև 2020-ականների վերջերը NASA-ն և Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նախատեսում են նմուշներ հավաքել և փոխանցել Երկիր: Այդ ընթացքում Մարսի մոտայքում գտնվելու է 4 տիեզերանավ, իսկ հատուկ ռոբոտները հավաքելու են նմուշները և արձակեն դեպի տիեզերք` փոխանցելով գիտնականներին:




https://twitter.com/Oatmeal/statuses/1362475667397373952
Հետաքրքիր փաստեր Mars2020-ի մասին:



ԱՄՆ-ն մինչ օրս միակ երկիրն է, որին հաջողվել է հասնել Մարսի մակերևույթին: Սակայն նախորդ առաքելությունների ժամանակ ռովերները վայրէջք են կատարել հարթ մակերեսներում, իսկ այս դեպքում Perseverance-ը նստել է Եզերո խառնարանում, որը հարուստ է քարերով ու ապարներով:



Գիտնականները ենթադրում են, որ 3,5 մլրդ տարի առաջ Եզերոյով գետ է հոսել, այդ պատճառով այնտեղ կարող են կենսաբանական կյանքի հետքեր պահպանված լինել:



Ռովերի վրա տարիներ շարունակ աշխատել են NASA-ի 30 ինժեներներ: Ծրագրի ընդհանուր արժեքը կազմել է 2,7 մլրդ դոլար: ԱՄՆ-ից բացի` դեպի Մարս առաքելություն են ուղարկել նաև Արաբական միացյալ էմիրությունները և Չինաստանը: Առաջինի ուղեծրային զոնդը հետազոտելու է եղանակային պայմանները, իսկ դեռ ճանապարհին գտնվող չինական հրթիռը տեղափոխում է միաժամանակ ուղեծրային զոնդ, վայրէջքի սարք և մարսագնաց:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/marsi-vra</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14318</guid>

            <pubDate>Mon, 24 Aug 2020 07:44:19 +0000</pubDate>

            <title>Perseverance-ին հետևելու առցանց ծառայություն է ստեղծվել</title>

            <description><![CDATA[<p>Perseveranc ռովերը և Ingenuity ուղղաթիռը պատմության մեջ կարող են մնալ որպես Մարսի անցյալի գաղտնիքները բացահայտող սարքավորումներ: Դրանք Կարմիր մոլորակ կհասնեն 2021թ. փետրվարին, իսկ մինչ այդ NASA-ն առաջարկում է հետևել նրա տիեզերական ընթացքին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/002-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Perseverance-ին հետևելու առցանց ծառայություն է ստեղծվել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Eyes on the Solar System ծառայության միջոցով յուրաքանչյուրը կարող է իրեն զգալ տիեզերական գործակալության թիմի անդամ: Ծրագրում առկա են մեծաթիվ գործառույթներ: Հնարավոր է ոչ միայն դիտել թռիչքը, այլև սարքավորումը համեմատել երկնային այլ մարմինների հետ, մանրամասն դիտարկել դրանք: Ծրագիրն ունի նաև 3D  ռեժիմ, որով նույնպես կարելի է դիտել թռիչքը: Այս դեպքում միայն հատուկ ակնոցներ են անհրաժեշտ:



Mars 2020 առաքելության նախագծման և տեղորոշման մենեջեր Ֆերնանդո Աբիլեյրան նշել է, որ Արեգակնային համակարգն այդ ծառայության միջոցով դիտելիս հետագծի վերաբերյալ նույն տվյալներն են երևում, որոնք տեղորոշման անձնակազմն օգտագործում է Perseverance-ի ուղղությունը Մարսի վրա կարգավորելու համար: Նրա խոսքով՝ այս ծառայությունն այն վայրն է, որտեղ հնարավոր է ճամփորդել գործակալության անձնակազմի հետ միասին:



Հավելենք, որ երբ Perseverance-ը հասնի Մարսին, վայրէջք է կատարելու Ջեզերո խառնարանի մոտ: Այնուհետև ռովերն աշխատանքներ է տանելու՝ Կարմիր մոլորակի վրա մանրէների կյանք որոնելու ուղղությամբ:



Perseveranc-ի ընթացքին հետևելուց բացի՝ ծառայությունը նախատեսում է է նաև Արեգակնային համակարգի այլ մարմինների ուսումնասիրություն: Գիսավորներ, մոլորակներ, աստղեր և տիեզերական սարքավորումներ. այդ ամենն առկա է Eyes on the Solar System-ում: Ամենաուշագրավ հնարավորություններից մեկն այն է, որ կարելի է ոչ միայն իրական ժամանակում տեսնել տիեզերքը, այլև դիտել անցյալն ու նույնիսկ ապագան: Ծրագիրը տրամադրում է արխիվային տվյալներ և տիեզերագնացների կանխատեսումներ:



Սարքավորումները դեպի Կարմիր մոլորակ են ուղևորվել 2020թ. հուլիսի վերջին և տեղ կհասնեն շուրջ 7 ամսվա թռիչքից հետո՝ 2021թ. փետրվարին:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/it/arcanc-carayutyun</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14086</guid>

            <pubDate>Mon, 17 Aug 2020 09:00:47 +0000</pubDate>

            <title>Մարսյան ժամանակագրություն. ինչպիսի՞ն կլինի Կարմիր մոլորակի ապագան</title>

            <description><![CDATA[<p>Ներկայացվում է, թե ինչպես են պատկերացնում Կարմիր Մոլորակի վերաբնակեցումը տիեզերական գործակալությունները, ընկերություններն ու ապագայաբանները:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/spacex.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մարսյան ժամանակագրություն. ինչպիսի՞ն կլինի Կարմիր մոլորակի ապագան]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
2027-2029թթ.



Starship անօդաչու տիեզերանավերը սարքավորումներ են մատակարարում Մարս: Ռոբոտները սկսում են «Ալֆա» բազայի շինաշխատանքները:



2031թ.



Առաջին գաղութարարներն են ժամանում: Ուղեծրում ծավալված է համընդհանուր դիրքավորման համակարգը: Մեկնարկում է ջրի և թթվածնի հայթայթումը:



2035թ.



Բազայի բնակչության թիվը հասնում է 50-ի: Ոմանք դեռ հետադարձ չվերթով Երկիր վերադառնալու հնարավորություն ունեն:



2041թ.



«Ալֆա» են տեղափոխվում հարյուրավոր նոր գաղութարարներ, բացվում են Virgin Galactic դպրոցն ու հյուրանոցը:



2042թ.



Գիտարշավ դեպի Օլիմպոս հանգած հրաբուխի գագաթ (Արեգակնային համակարգի ամենաբարձր լեռը): Blue Origin ընկերությունը սկսում է Մարսի արբանյակի՝ Ֆոբոսի վրա բազայի կառուցումը:



2045թ.



Ավարտվում է Կարմիր մոլորակի շուրջն առաջին շուրջմոլորակյա ճանապարհորդությունը: Հիմնադրվել է «Բետա« կայանը: «Ալֆայում» կառուցվել է գերծանր հրթիռների համար նախատեսված տիեզերակայան:



2047թ.



«Ալֆա», «Բետա» կայանները և տիեզերակայանը միավորում է արագընթաց տրանսպորտը: Բնակչությունը համալրվում է հարյուրավոր նոր կամավորներով:



2051թ.



Ֆոբոսում աշխատում են շուրջ 100 «հերթափոխականներ»՝ արդյունահանելով սառույց և տեղական այլ պաշարներ: Ձեռնարկվում է Հնդկական տիեզերական գործակալության (ISRO) բազան:



2054թ.



Մեկնարկում է ապագա քաղաքի գմբեթի վեր խոյացումը:



2055թ.



Իր մարսյան բազան է հիմնում նաև Չինաստանը:



2058թ.



Mars City քաղաքի կառուցումն ավարտված է. մինչև 20 հազար մարդ է ընդունում:



2060-ականներ



Մարսյան քաղաքի բնակչությունն իր կառավարությունն է ընտրում: Ծավալվում է մագնիսական դաշտի ուղեծրային գեներատորը:



2070-ականներ



Սկսվում է մոլորակի տարբեր անկյունների վերաբնակեցումը ցիանոբակտերիաներով ու մեթանոգեններով: Մարսի վրա հիմնվում են մի քանի քաղաք-գմբեթներ:



2080-ականներ



Առաջին համամարսյան կառավարություն: Թռիչքները Երկրից դեպի Մարս և հակառակ ուղղությամբ լայն հասանելություն ունեն: «Ալֆա» բազան վերածվում է թանգարանի:



2090-ականներ



Մոլորակի բնակչության թիվը գերազանցում է մեկ միլիոնը: Իրականացվում են երկրափոխության մի շարք նախագծեր: Մարսն անկախություն է հռչակում:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/research/marsian-jamanakagrutyun</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13367</guid>

            <pubDate>Wed, 22 Jul 2020 18:54:00 +0000</pubDate>

            <title>STARMUS 6-րդ փառատոնն անցկացվելու է Հայաստանում՝ հռչակավորների մասնակցությամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտության ու արվեստի միջազգային STARMUS 6-րդ (Stars and Music) փառատոնն անցկացվելու է Հայաստանում՝ 2021թ. սեպտեմբերի 6-11-ը: Այն նվիրված կլինի դեպի Մարս խորհրդային MARS 3 և NASA-ի MARINER 9 առաքելությունների 50-ամյակին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/STARMUS-5-.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[STARMUS 6-րդ փառատոնն անցկացվելու է Հայաստանում՝ հռչակավորների մասնակցությամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանը վստահեցրել է, որ փառատոնը հրաշալի է լինելու, և բոլորը հպարտանալու են, որ այն Հայաստանում է անցկացվում:



Փառատոնին նվիրված առցանց քննարկմանը նախագահից բացի, մասնակցել են նաև կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարը, բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարը, STARMUS փառատոնի համահիմնադիր, տնօրեն և խորհրդի անդամ Գարիկ Իսրայելյանը, փառատոնի խորհրդի անդամ, ամերիկացի աստղագետ Ջիլ Տարտերը, փառատոնի խորհրդի անդամ, Astronomy ամսագրի գլխավոր խմբագիր Դևիդ Այքերը, փառատոնի խորհրդական, աստղագետ Միշել Մայորը:



Առցանց քննարկում՝ Հանրապետության նախագահի մասնակցությամբ / © president.am



Հանրապետության նախագահը նշել է, որ այս փառատոնը պետք է տարբերվի նախորդից, որն անցկացվել է Շվեյցարիայում: Սարգսյանն անհրաժեշտ է համարել, որ Հայաստան այցելեն նաև Նոբելյան մրցանակակիրներ և դասախոսություններ ունենան, ոգևորեն գիտնականներին ու երիտասարդությանը:



Արմեն Սարգսյանը փառատոնի նպատակ է նշել երիտասարդներին դեպի գիտություն, նոր տեխնոլոգիաների ոլորտ, դեպի ապագա ուղղորդելը: Նրա խոսքով՝ Հայաստանը կարող է մասնակցել այնպիսի ծրագրերի, ինչպիսին է Մարս թռչելը: Նախագահը ցանկություն է հայտնել, որ STARMUS-ը կապված լինի արհեստական բանականության հետ:




https://www.facebook.com/hakobarshakyanpage/videos/727136128084138/
STARMUS VI անց է կացվելու Հայաստանում 2021 թվականի սեպտեմբերին / © Հակոբ Արշակյան



Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Հակոբ Արշակյանը նշել է, որ փառատոնը, միավորելով ռոք երաժշտությունը, գիտությունը և հատկապես աստղաֆիզիկան, ավելի հրապուրիչ է դարձնում գիտությամբ զբաղվելը՝ հատկապես երիտասարդների համար: Նրա խոսքով՝ աշխարհն առաջ մղողը նորարարական ուժերն են:



Արշակյանն ընդգծել է, որ տիեզերական տեխնոլոգիաները բարձր տեխնոլոգիաների շարքում ամենաարագ զարգացող ճյուղերից են: Նրա խոսքով՝ այս ճյուղը Հայաստանում նույնպես առաջնահերթ է և հեռանկարային զարգացման ծրագրեր է մատնանշում:



Նախարարը երիտասարդներին կոչ է արել մտածել 2021թ. սեպտեմբերին կամ մինչ այդ անելիքների մասին՝ մեծ միջոցառումից առավելագույն արդյունք քաղեն, քանի որ այն իր հնարավորություններով գալիս է Հայաստան:




https://youtu.be/1L0wT--ER3I
Առցանց քննարկում / © president.am



Փառատոնի խորհրդի անդամ Ջիլ Տարտերը հիշեցրել է, որ 50 տարի առաջ սեպտեմբերին Բյուրականի աստղադիտարանում է կայացել ԱՄՆ-ԽՍՀՄ առաջին համատեղ համաժողովը՝ այլմոլորակային բանականության ուսումնասիրությունների վերաբերյալ: Այդ պատճառով փառատոնի անցկացման վայրն ու տարեթիվը մեծ նշանակություն ունեն:



Ամերիկացի աստղագետը հույս է հայտնել, որ կկարողանա այցելել աստղադիտարան, շատ գիտնականներ, երիտասարդներ, քաղաքացիներ կներգրավեն այլմոլորակային քաղաքակրթությունների հետազոտության աշխատանքների գաղափարի շուրջ:



Շվեյցարացի աստղագետ, STARMUS-ի խորհրդական Միշել Մայորը նույնպես իր ուրախությունն է հայտնել հին մշակույթ, վանքեր, եկեղեցիներ ունեցող երկում փառատոնը կազմակերպելու առթիվ: Նա ցանկություն է հայտնել այցելել Տաթև՝ մյուսներին ևս խորհուրդ տալով այն տեսնել:



Փառատոնի խորհրդի անդամ, Astronomy ամսագրի գլխավոր խմբագիր Դևիդ Այքերը նշել է, որ մտադիր են ոլորտի խանդավառ մասնագետների բերել Հայաստան: Նրա խոսքով՝ աստղագիտության բնագավառում հիմա ոսկեդար է. զարգացումները սրընթաց են տեղի ունենում:



STARMUS փառատոնի համահիմնադիր, տնօրեն և խորհրդի անդամ Գարիկ Իսրայելյանը կարևորել է STARMUS-ի՝ Հայաստանում անցկացվելը: Նրա խոսքով՝ կորոնավիրուսով պայմանավորված՝ գիտության արժեքը, կարևորությունն ավելի ավելի են մեծացել: Իսրայելյանի համոզմամբ՝ Մարսի, կորոնավիրուսի և տիեզերագիտության միջև տարբերությունը մեծ չէ, քանի որ բոլոր դեպքերում խոսքը գիտության մասին է:



Գարիկ Իսրայելյանը STARMUS-ի համահիմնադիրն է, տնօրենը և խորհրդի անդամը / © GARIK ISRAELIAN



Գարիկ Իսրայելյանը տեղեկացրել է, որ փառատոնը հետաքրքիր ծրագիր է ունենալու՝ կապված Մարսի և գիտության տարբեր ոլորտների հետ: 2020թ. երեք տիեզերագնացներ կուղևորվեն Մարս և տեղ կհասնեն 2021թ. գարնանը: Արդյունքում, նրա խոսքով, STARMUS-ի ժամանակ  նոր նյութեր կլինեն, և Մարսի հետազոտությունների մասին ամենավերջին նյութերը կլինեն հենց փառատոնի ժամանակ:



Հաղորդվում է, որ փառատոնին մասնակցելու են նաև Հանս Զիմերը, Պիտեր Գեբրիելը, Ժան-Միշել Ժարը և այլք: Մասնակցությունը հաստատել է նաև Queen խմբի կիթառահար, աստղաֆիզիկոս Բրայան Մեյը:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/starmus-paraton</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>