<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/429/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 14:10:52 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20351</guid>

            <pubDate>Tue, 29 Sep 2026 07:43:58 +0000</pubDate>

            <title>Պատմության ամենամեծ օբյեկտը ուղեծրում․ կկարողանա՞ Starship-ը երկու տարի անց մարդկանց հասցնել Լուսին</title>

            <description><![CDATA[<p>2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/starship-orbital-flight-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Պատմության ամենամեծ օբյեկտը ուղեծրում․ կկարողանա՞ Starship-ը երկու տարի անց մարդկանց հասցնել Լուսին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Տիեզերական համակարգերը հաճախ տարիներ շարունակ են փորձարկել՝ կատարելով բազմաթիվ արձակումներ։ Խորհրդային «Զենիթ-2»-ը կամ «Պրոտոնը», օրինակ, անցել են տարիներ տևած փորձարկումներ՝ բառացիորեն տասնյակ արձակումներով։ Այդ դեպքում ինչո՞ւ է Starship-ի տասնչորս արձակումներից մեկն այսքան մեծ ուշադրության արժանանում։



Պատճառը աննախադեպ իրադարձությունն է, որն ազդում է տիեզերագնացության զարգացման վրա ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև Ռուսաստանում։ 2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին մարդկությունն առաջին անգամ Երկրի ուղեծիր դուրս բերեց այսքան մեծ ու զանգվածեղ առանձին օբյեկտ։ Ինչ կողմից էլ նայենք, արձակումը պատմական էր։



Starship-ի արձակումը / © SpaceX



Մինչ այդ այս առումով առաջատարը Skylab ուղեծրային կայանն էր, որը տիեզերք էր ուղարկվել դեռ 1973 թվականին։ Դրա երկարությունը չէր հասնում երեսուն մետրի, իսկ տրամագիծը՝ յոթ մետրի։ Ծավալով ու զանգվածով և՛ այն, և՛ ավելի ուշ ստեղծված ամերիկյան շաթլներն ու խորհրդային «Բուրանը» զգալիորեն զիջում էին Starship-ին։



Կարելի է առարկել, որ Starship-ը միաժամանակ և՛ տիեզերանավ է, և՛ հրթիռի երկրորդ աստիճան, ուստի պատմական ռեկորդն այնքան էլ «արդար» չէ։ Բայց հենց երկրորդ աստիճանը՝ տիեզերանավաշինության համար աննախադեպ հսկայական բաքերով հանդերձ, ուղեծիր հասցնելն է տալիս հնարավորություններ, որոնք նախկինում ոչ ոք չուներ։ Այդ բաքերի շնորհիվ տիեզերանավը, ուղեծրում վերալիցքավորվելուց հետո, կկարողանա հասնել Լուսին կամ Մարս և վայրէջք կատարել այնտեղ։



Սակայն հարցը միայն ռեկորդները չեն։ Կան ավելի կարևոր հանգամանքներ։



Ի՞նչը խանգարեց ամբողջությամբ կատարել փորձարկման ծրագիրը



Տասնչորսերորդ փորձնական թռիչքն առաջին իսկ րոպեներից ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով։ Աստիճանների բաժանումից անմիջապես հետո առաջին աստիճանի երկու Raptor շարժիչ չվերագործարկվեց։ Մյուսները փոխհատուցեցին դրանց աշխատանքը, և առաջին աստիճանը հիմնականում իջնում էր նախատեսված պարամետրերով։ Իջեցման ավարտին տեղի ունեցած պայթյունը նախապես ծրագրված էր․ դրա համար պայթուցիկ նյութ էր տեղադրվել։



Երկրորդ աստիճանի խնդիրներն ի հայտ եկան դեռ բարձրանալու ընթացքում․ խափանվեց դրա վեց Raptor շարժիչներից մեկը։ Մի քանի րոպե թռիչքի շարունակությունը հարցականի տակ էր․ SpaceX-ը պետք է որոշեր՝ բավարար չափով վստահո՞ւմ է երկրորդ աստիճանի վիճակին, որպեսզի այն ուղեծիր դուրս բերի։ Ի վերջո որոշումն ընդունվեց, սակայն տատանվելու պատճառներն ավելի քան հասկանալի էին։



Skylab-ի չափերը թույլ էին տալիս տիեզերագնացներին վազել նաև այսպես՝ առանց վազքուղու։ Բայց նույնիսկ այս կայանի տրամագիծը մոտ մեկ քառորդով փոքր էր Starship-ի տրամագծից / © Wikimedia Commons



Երբ մեկ արձակմամբ ուղեծիր եք դուրս բերում երբևէ արձակված ամենամեծ օբյեկտը, դրա հնարավոր անկման ռիսկերը նույնպես մեծանում են։ Իսկ Starship-ի դեպքում խնդիրը սրվում է նաև նյութի պատճառով․ պողպատե կառուցվածքը մթնոլորտում այրվելու նկատմամբ շատ դիմացկուն է։



Հենց այդ ռիսկերի պատճառով էր, որ ԱՄՆ Դաշնային ավիացիոն վարչությունը՝ FAA-ն, ձգձգում էր 14-րդ արձակման արտոնագրի տրամադրումը։ Սկզբում այն նախատեսված էր սեպտեմբերի 22-ին։ Կարգավորող մարմինը պահանջում էր մշակել հնարավոր խափանումների սցենարները և պատրաստ լինել դրանցից յուրաքանչյուրի դեպքում ընդհատելու թռիչքը։



Ի վերջո նման անհրաժեշտություն առաջացավ․ արդեն ուղեծրում տիեզերանավ-երկրորդ աստիճանի համակարգերի ներքին ստուգումները կատարյալ արդյունք չտվեցին։ Թե հատկապես ինչն էր սխալ՝ հայտնի չէ։ Տեխնիկապես հնարավոր տարբերակները, սակայն, շատ չեն․ խնդիրը կարող էր լինել շարժիչում կամ վառելիքի պահպանման ու մատակարարման համակարգերում։ Կրկին ի հայտ եկան այն դժվարությունները, որոնց համակարգն արդեն բախվել էր՝ Raptor շարժիչների և դրանց հետ կապված հանգույցների վերագործարկումը։



Սա չի նշանակում, որ ամբողջ համակարգի վիճակը վատ է։ Իսկապես մեծ ու բարդ նախագծերն արագ չեն հասունանում։ Եթե նոր հրթիռի փորձարկումներն անցնում են ընդհանրապես առանց խնդիրների, հնարավոր է՝ հրթիռն այնքան էլ նոր չէ․ կիրառվել են արդեն փորձված լուծումներ, ուստի խափանումներն էլ քիչ են։



Հիշենք խորհրդային տիեզերագնացության պատմությունը։ Հեղինակի գնահատմամբ՝ ԽՍՀՄ-ում մշակված լավագույն հրթիռային համակարգը՝ Ն-1-ը, հենց շարժիչների խնդիրների պատճառով ձախողեց բոլոր չորս արձակումները։ Ինչպես նա գրել էր իր նախորդ վերլուծությունում, մշակողները համոզված էին, որ հինգերորդը հաջող կլիներ, և այդ տեսակետը շարունակում է պաշտպանել նաև «Ռոսկոսմոսը»։ Սակայն երկրի ղեկավարությունը բավարար ըմբռնում չցուցաբերեց, Ն-1-ի ծրագիրը փակվեց, իսկ դրան փոխարինելու եկած «Էներգիան», նույն գնահատմամբ, այնքան անարդյունավետ էր, որ դրանից ևս գրեթե անմիջապես հրաժարվեցին։



Raptor շարժիչներից մեկի խափանումը տեսանելի էր SpaceX-ի ուղիղ հեռարձակման ժամանակ։ Հեղինակը Raptor-ը համարում է աշխարհի ամենաարդյունավետ հեղուկահրթիռային շարժիչը՝ ընդգծելով դրա լրիվ հոսքով փուլային այրման սխեմայի նորարարությունն ու մշակման դժվարությունները / © SpaceX



Ինչո՞ւ հիշեցինք այս պատմությունը։ Շարժիչների հետ կապված դժվարությունները ոչ միայն Starship-ի տեխնիկական հասունության, այլև այն մշակողների հոգեբանական կայունության փորձությունն են։ Համարժեք արձագանքի դեպքում ԱՄՆ-ը տարիներով կարող է գրեթե մենաշնորհ ձեռք բերել մեծ օգտակար բեռով հեռավոր տիեզերական թռիչքների ոլորտում։ Չափազանց մեծ կամ, հակառակը, անբավարար ռիսկի գնալու դեպքում Starship-ի մշակողները կարող են կրկնել Ն-1-ի և խորհրդային լուսնային ծրագրի ճակատագիրը՝ խոշոր ձախողում առանց այն անխուսափելի դարձնող տեխնիկական պատճառների։



Իսկ ի՞նչ ցույց տվեց տասնչորսերորդ փորձարկումն այս տեսանկյունից։



Հանգստություն պահպանել փոթորկի մեջ



Հեղինակը շեշտում է, որ SpaceX-ում ամենաբարձր մակարդակի առանցքային տեխնիկական որոշումները կայացնում է Իլոն Մասկը՝ մարդ, որը բուհական ինժեներական կրթություն չունի, թեև ինքնուրույն բացառիկ խոր գիտելիքներ է ձեռք բերել։ Համարձակ ու անսպասելի լուծումների տեսանկյունից սա առավելություն է, սակայն ռիսկերի գնահատման առումով երբեմն դարձել է թե՛ նրա, թե՛ ընկերության թույլ կողմը։



Օրինակ՝ Starship-ը չժանգոտվող պողպատից կառուցելու նրա անձնական ընտրությունը սկզբում առաջացրել էր ինժեներների դիմադրությունը։ Սակայն Մասկը պնդեց իր որոշումը, և այն ճիշտ դուրս եկավ։ Նման դեպքերը միայն չժանգոտվող պողպատով չեն սահմանափակվում։



Միևնույն ժամանակ, ըստ հեղինակի, Մասկի՝ անձնական վտանգի զգացողությունը բավական բթացած է։ Մի անգամ նա խնջույքի ժամանակ, կատակելով, ազդրի վրայով նետել էր սումոյի ըմբիշի։ Վերջինս կշռում էր 150 կիլոգրամ, և նրանից զգալիորեն թեթև ձեռնարկատերը լուրջ վնասել էր պարանոցը։ Հետագա տարիներին նա ստիպված էր լինում քնել հատակին, սառույց դնել պարանոցին և մի քանի վիրահատության ենթարկվել։



Երբ նման բնավորությամբ մարդը կարևորագույն որոշումներ է ընդունում մարդկության երբևէ իրականացրած ամենաբարդ տիեզերական ծրագրերից մեկի համար, դա ակամա մտորումների տեղիք է տալիս։ Սակայն այս անգամ Մասկը ցույց տվեց, որ կարող է արագ, հենց ընթացքի մեջ կշռադատված որոշումներ ընդունել։ Վեց շարժիչներից մեկի խափանումից հետո նա, այնուամենայնիվ, համաձայնեց մյուսներից մեկի կրկնակի գործարկմանն ու արագությունը ուղեծիր դուրս գալու համար անհրաժեշտ մակարդակին հասցնելուն։ Բայց միայն այն բանից հետո, երբ երկրորդ աստիճանից ստացված տվյալների վերլուծությունը ցույց տվեց, որ խափանված շարժիչը չի վնասել երեք կենտրոնական Raptor-ների աշխատունակությանը։



Այնուհետև ընտրվեց ավելի զգուշավոր տարբերակը․ նախատեսված վեց պտույտի փոխարեն տիեզերանավը կատարեց ընդամենը երկուսը, որից հետո արգելակման իմպուլսով ուղղվեց դեպի օվկիանոս։ Ջրի մակերևույթի մոտ այն լրացուցիչ արգելակեց՝ նմանակելով աշտարակի մոտ վայրէջքը։



Առաջին աստիճանի իջեցումն ընդհանուր առմամբ ընթացավ նախատեսվածին մոտ․ վերջնական արագությունն այնքան փոքր չէր, որքան 13-րդ փորձարկման ժամանակ, բայց մնում էր ընդունելի։ Երկրորդ աստիճանը նույնպես վերահսկելիորեն վայրէջք կատարեց ջրի վրա։ Ջրի հետ շփումից հետո տեղի ունեցած պայթյունը հեղինակը բացատրում է տաք հրթիռի և սառը ջրի շփմամբ՝ այն համարելով սպասելի։



Starship-ը նախագծված է որպես ամբողջությամբ բազմակի օգտագործման համակարգ։ Սակայն երկու աստիճանների կրկնակի օգտագործմանը անցնելու համար դեռ անհրաժեշտ են լրացուցիչ վստահություն և նոր փորձարկումներ։ Երկու աստիճանների շարժիչների խափանումները՝ երկուսը ստորինում, մեկը վերինում, ըստ հեղինակի, գրեթե հաստատ կխանգարեն դրանք բռնել նաև հաջորդ՝ 15-րդ փորձարկման ժամանակ։ Այդուհանդերձ, այս թռիչքով օգտակար բեռն առաջին անգամ հասավ ուղեծիր, և հավաքվեցին շարժիչների աշխատանքի մասին նոր փորձնական տվյալներ։



Սա ծրագրի համար խիստ անհրաժեշտ, լուրջ հաջողություն է։ ԱՄՆ-ը շարունակում է ծրագրել մարդկանց վայրէջքը Լուսնի հարավային բևեռի շրջանում 2028 թվականի աշնանը։ Առաքելությունը չափազանց բարդ է մի շարք պատճառներով․ դրանց մի մասին հեղինակը նախկինում անդրադարձել էր լուսնային միջավայրի վտանգների մասին հոդվածում՝ պնդելով, որ որոշ խնդիրներ NASA-ում ևս դեռ լիարժեք չեն գիտակցում։



Չինաստանը դեռ հեռու է «Չանչժեն-10» լուսնային հրթիռի՝ մարդկանց Լուսին ուղարկելու տարբերակի լիարժեք պատրաստությունից։ Սակայն այս տարի դրա տարբերակներից մեկն արդեն բեռ է հասցրել ուղեծիր։ Հեղինակի գնահատմամբ՝ սա SpaceX-ին սխալները շտկելու համար քիչ լրացուցիչ ժամանակ է թողնում / © Wikimedia Commons



Որպեսզի վայրէջքն իրականություն դառնա, մեկնարկից հետո Starship-ը պետք է բազմիցս վառելիք ստանա Starship տանկերներից․ առանց դրա հեռավոր թռիչքի համար վառելիքը չի բավականացնի։ Իսկ բազմաթիվ վերալիցքավորումները նախ պահանջում են բազմաթիվ ուղեծրային թռիչքներ, որոնց ընթացքում պետք է փորձարկվի վառելիքի փոխանցումը։ Ֆիզիկայի տեսանկյունից այստեղ անլուծելի խնդիր չկա, բայց գործնականում ոչ ոք երբևէ ուղեծրում հեղուկացված գազեր չի փոխանցել նման մեծ ծավալներով։ Հետևաբար կարող են ի հայտ գալ տեխնիկական մանրամասներ, որոնց մասին առայժմ ոչ ոք չի պատկերացնում։



Այն երեք տարիների ընթացքում, որոնք երկաստիճան Starship-ին անհրաժեշտ եղան առաջին ուղեծրային թռիչքին հասնելու համար, մշակողները բարձրացնում էին համակարգերի հուսալիությունը։ Հենց դա պետք է կարգավորող մարմիններին թույլ տար թույլատրել տիեզերանավի երկարատև մնալը ուղեծրում։ Առանց այդ երկար «կանգառների» բազմաթիվ տանկերներով վերալիցքավորումն անհնար կլիներ։ Ուստի որքան շուտ տեղի ունենար առաջին ուղեծրային թռիչքը, այնքան լավ։



Նախորդ փորձնական թռիչքների ժամանակ Starship-ի բեկորներ արդեն ընկել են Երկիր։ Թեև այժմ դրանց նկատմամբ վերահսկողությունը կորցնելու հավանականությունը շատ ավելի փոքր է, քան առաջին տասը արձակումների ընթացքում, այն դեռ պահպանվում է և բարդացնում ուղեծրային թռիչքի որոշումը / © Dean Olson via X



Իհարկե, պայմանով, որ ռիսկն այնքան մեծ չլիներ, որ հանգեցներ Starship-ի բեկորների զանգվածային անկմանը Երկրի վրա։ Թեև երկու աստիճաններում էլ կա թռիչքն արտակարգ իրավիճակում ընդհատելու համակարգ, ողջամիտ քանակի պայթուցիկ նյութով պողպատե իրանը հեշտ չէ մանրացնել։ Իսկ դրա բեկորները մթնոլորտում վատ են այրվում։



SpaceX-ը կարողացավ պահել հավասարակշռությունը․ ռիսկի գնաց բավարար չափով, բայց ոչ չափազանց։ Հենց ստուգումները ցույց տվեցին արդեն Երկրի շուրջ պտտվող երկրորդ աստիճանի պարամետրերի շեղման առաջին նշանները, որոշվեց նախատեսված վեց պտույտի փոխարեն կատարել միայն երկուսը։ Այնուհետև տիեզերանավը վերահսկելիորեն իջեցրին Հավայան կղզիներից հյուսիս ընկած օվկիանոսային հատվածում՝ պահուստային վայրէջքի գոտիներից մեկում։



Ի՞նչ է հաջորդելու



Մի կողմից՝ փորձարկումները լուրջ լավատեսության հիմք են տալիս։ Եթե Starship-ը միանգամյա օգտագործման հրթիռ լիներ՝ ինչպես Մասկից առաջվա շրջանի համակարգերը, այն արդեն կարելի էր համարել հասուն կառուցվածք․ օգտակար բեռը ուղեծիր է հասցնում, ընդ որում՝ մեծ քանակությամբ։ Բազմակի օգտագործման ուղղությամբ ևս առաջընթացն ակնհայտ է։ Հաջորդ թռիչքը նախատեսվում է հոկտեմբերին։ Հեղինակը մեծ է համարում հավանականությունը, որ մինչև տարեվերջ կհաջողվի բռնել երկու աստիճաններն էլ, ապա կրկին օգտագործել նաև երկրորդը․ առաջինն արդեն կրկնակի օգտագործվել է։ Եթե գործը շարունակվի առանց մեկնարկային հարթակի անսպասելի պայթյունների, որոնք վերջին փորձարկումների արդյունքների ֆոնին նրան այնքան էլ հավանական չեն թվում, երկու տարի անց Starship-ը կարող է մարդկանց հասցնել Լուսին։



Այժմ շատ բան կախված է ոչ միայն Մասկից, նրա ինժեներներից ու աշխատողներից, այլև ամերիկյան բյուրոկրատիայից։ FAA-ն, ամենայն հավանականությամբ, յուրաքանչյուր հաջորդ թռիչքի պարամետրերն ավելի զգուշությամբ կստուգի՝ պահանջելով նոր պահուստային սցենարներ ու անվտանգության միջոցներ։ Եթե «որքան շատ թուղթ, այնքան քիչ պատասխանատվություն» տրամաբանությունը չափազանց ուժեղ դառնա, Starship-ի հետագա փորձարկումները կարող են դանդաղել։



Սա, որքան էլ տարօրինակ թվա, շահավետ չէր լինի ոչ միայն ԱՄՆ-ի, այլև Ռուսաստանի համար։ Ինչո՞ւ։



Հիշենք XXI դարի տիեզերագնացության պատմությունը․ մինչև 2010-ականների երկրորդ կեսը Ռուսաստանում ավելորդ էին համարում գումար ծախսել բազմակի օգտագործման հրթիռների մշակման վրա։ Falcon 9-ի հաջողությունից հետո որոշվեց ստեղծել նմանատիպ հրթիռ, բայց Starship-ի նման՝ մեթանային շարժիչներով։ Հասկանալի է, որ գործընթացն արագ չէ․ «Ամուր-СПГ»-ի թռիչքը սպասվում է ոչ շուտ, քան 2030 թվականին։



Սակայն գործընթացը սկսված է։ Եվ որքան շատ օգտակար բեռ է SpaceX-ը հասցնում տիեզերք, այնքան ավելի ուժեղ է ամերիկյան մրցակցության տված խթանը ռուսական տիեզերական ծրագրին։ Starship-ի ուղեծրային թռիչքների մեկնարկով Starlink-ի ակտիվ օգտագործումն ավելի արագ կընդլայնվի։



Առաջին ուղեծրային արձակման որոշումը հնարավորություն տվեց կապի ցանցի համար դուրս բերել 26 առանձնապես ծանր արբանյակ։ Դրանց ընդհանուր թողունակությունը նախկինում համեմատվում էր ավելի թեթև Falcon 9 հրթիռի տասը արձակմամբ դուրս բերվող սովորական Starlink արբանյակների թողունակության հետ։ Սակայն այս թռիչքի հեռարձակման ժամանակ ընկերության մեկնաբաններն այդ գնահատականը հասցրին քսան արձակման համարժեքի։



Նոր տեսակի արբանյակները՝ Starship-ից ուղեծրում տեղակայելուց առաջ։ Այս թռիչքով արձակվեց 26 արբանյակ, որոնց ընդհանուր զանգվածը, ըստ հոդվածի, զգալիորեն գերազանցում էր 40 տոննան։ Մինչ այս թռիչքը Starship-ն ուղեծիր օգտակար բեռ չէր հասցրել / © SpaceX



Նոր տիեզերանավը նշանակում է ամերիկյան արբանյակային խմբավորման ընդլայնման բոլորովին այլ արագություն։ Հոդվածում բերված տվյալներով՝ Երկրի շուրջ գործող մոտ 17 հազար արբանյակից 11 հազարը պատկանում է SpaceX-ին։ Հեղինակի կանխատեսմամբ՝ արդեն 2030-ականների առաջին կեսին ընկերության արբանյակների թիվը կհաշվվի տասնյակ հազարներով։



Նրա գնահատմամբ՝ դա նշանակում է, որ ռուսական «Ռասսվետ» արբանյակային խմբավորումը կստանա պետության հնարավոր ամբողջ աջակցությունը։ Նույնը վերաբերում է յուրաքանչյուր նոր հրթիռի, որը խոստանում է նվազեցնել արձակման արժեքը, այսինքն՝ ապահովել թեկուզ մասնակի բազմակի օգտագործում։



Ուստի Starship-ով արբանյակների առաջին ուղեծրային տեղակայումը պարզապես մեկ արձակմամբ ուղեծիր ուղարկված ամենամեծ օբյեկտի պատմությունը չէ։ Հեղինակի եզրակացությամբ՝ այն նաև ռուսական տիեզերագնացության զարգացման ամենաուժեղ խթաններից մեկն է, որ կարելի է պատկերացնել։



Ալեքսանդր Բերեզինի՝ Naked Science-ում հրապարակված վերլուծությունը։




]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/starship-first-orbit-moon-2028</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20214</guid>

            <pubDate>Sun, 20 Sep 2026 07:11:56 +0000</pubDate>

            <title>LRO-ի պատկերներում Լուսնի վրա 222 մետր տրամագծով նոր խառնարան են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի LRO ուղեծրային սարքի պատկերներում գիտնականները հայտնաբերել են մոտ 222 մետր տրամագծով և 43 մետր խորությամբ Մաքգեթչին խառնարանը։ Այն առաջացել է 2024 թվականի գարնանը, իսկ նոր ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ հարվածը փոխել է նաև շրջակա գրունտի հատկությունները։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/mcgetchin-cover.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[LRO-ի պատկերներում Լուսնի վրա 222 մետր տրամագծով նոր խառնարան են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Հայտնագործության մասին NASA-ն հայտնել է սեպտեմբերի 16-ին։ Պատկերների մշակման մասնագետ Ռոբերտ Վագները Լուսնի քարտեզների համեմատության ժամանակ նկատել էր արտասովոր պայծառ բիծ։ Այն խառնարանից դուրս նետված նյութի հետքն էր։

«Մինչև» և «հետո» պատկերներով հարվածի ժամանակը սահմանափակել են 2024 թվականի ապրիլի 11-ից մայիսի 22-ն ընկած միջակայքով։ Հետևաբար խոսքը այս օրերին տեղի ունեցած բախման մասին չէ։

Ձախում՝ LRO-ի 2025 թվականի ամռան պատկերները, աջում՝ նույն տարածքը 2011 թվականի գարնանը։ Շրջանագծով նշված լուսավոր բիծը հարվածից դուրս նետված նյութն է / © NASA Goddard, Intuitive Machines, Robert Wagner։

Խառնարանը նկատել են 2025 թվականի հոկտեմբերին, ապա այն ուսումնասիրել ավելի մանրամասն պատկերներով։ Այն անվանակոչվել է ամերիկացի երկրաբան և մոլորակագետ Թոմաս Մաքգեթչինի պատվին։

Diviner ջերմային սարքի չափումները բացահայտել են մոտ յոթ կիլոմետր լայնությամբ գոտի, որը գիշերը շրջակա տարածքից 8–9 աստիճան Ցելսիուսով ավելի սառն է։ Science Advances-ում հրապարակված ուսումնասիրությունը այդ տարբերությունը կապում է հարվածից հետո գրունտի վերին շերտերի փխրունացման հետ։

Ավելի նոսր գրունտը պակաս արդյունավետ է պահում ջերմությունը։ Այսպիսով, հարվածի ազդեցությունը չի սահմանափակվում տեսանելի փոսով՝ փոխվում է նաև շրջակա մակերևույթը, որի վրայով հետագայում կարող են շարժվել լուսնագնացները։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/moon-mcgetchin-crater-222-meters</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=16988</guid>

            <pubDate>Sat, 05 Dec 2020 09:09:36 +0000</pubDate>

            <title>Lunar Outpost ընկերությունը Լուսնից գրունտ բերելու համար 1 դոլար է առաջարկել NASA-յի հայտարարած մրցույթին</title>

            <description><![CDATA[<p>Նշված ցածր գինը պայմանավորված է նրանով, որ ընկերությունն ի սկզբանե նախատեսել է լուսնային գրունտ հավաքել, ուստի Lunar Outpost-ի համր NASA-յի պահանջը կատարելը «էական խնդիր չէր»:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/12/lunar.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Lunar Outpost ընկերությունը Լուսնից գրունտ բերելու համար 1 դոլար է առաջարկել NASA-յի հայտարարած մրցույթին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կոլորադո նահանգից Lunar Outpost ընկերությունը շահել է NASA-յի հայտարարած մրցույթը՝ Լուսնի մակերեսից ռեգոլիթի հավաքման և Երկիր տեղափոխման վերաբերյալ: Ուշագրավ է, որ այդ ծառայության համար ընկերությունն առաջարկել է ընդամենը 1 դոլար:



Նշված ցածր գինը պայմանավորված է նրանով, որ ընկերությունն ի սկզբանե նախատեսել է լուսնային գրունտ հավաքել, ուստի Lunar Outpost-ի համր NASA-յի պահանջը կատարելը «էական խնդիր չէր»: Ընկերությունը ներկայումս բանակցություններ է վարում Blue Origin-ի և առաքման այլ ծառայությունների հետ՝ սարքավորումները Լուսին հասցնելու համար:



Մրցույթի եզրափակչում եռյակում են նաև Masten Space Systems-ը, որը 2023թ. ռեգոլիթ բերելու համար առաջարկել է 15 հազար դոլար, և ճապոնական Ispace-ը: Վերջինս լուսնային գրունտի տեղափոխման առաքելությունը գնահատել է 5 հազար դոլար:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/haytararac-mrcuytin</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14561</guid>

            <pubDate>Thu, 03 Sep 2020 15:34:11 +0000</pubDate>

            <title>Լուսնի վրա ժանգոտ երկաթ են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Լուսնի մերձբևեռային շրջաններում հայտնաբերել են հեմատիտ՝ երկաթի օքսիդ: Նրա առկայությունն արբանյակի վրա, որտեղ թթվածին և հեղուկ ջուր չկա, գիտնականների համար իսկական անակնկալ է եղել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/09/PIA12237-16.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Լուսնի վրա ժանգոտ երկաթ են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Լուսինը երկնային մարմիններից ամենաշատն ուսումնասիրվածն է. մարդիկ նույնիսկ ոտք են դրել նրա վրա: Հայտնի է, որ այնտեղ, ի տարբերություն Երկրի, չկա ոչ թթվածնային մթնոլորտ, ոչ էլ հեղուկ ջուր: Ավելին, Երկրի արբանյակի մակերեսը մշտապես ենթարկվում է արևային քամուն, որը բաղկացած է ջրածնից՝ ունակ էլեկտրոնների դոնոր հանդիսանալու և օքսիդները վերականգնելու: Այդուհանդերձ՝ անսպասելիորեն Լուսնի վրա հայտնաբերվել է հեմատիտ՝ երկաթի օքսիդ (III), որն այնտեղ ինչ-որ կերպ «ժանգոտվել» է:



Հեմատիտի առկայությունը բացահայտվել է հնդկական ուղեծրային Chandrayaan-1 զոնդի հավաքագրած միներալոգիական տվյալների հետազոտության արդյունքում: Աշխատանքի հեղինակներից մեկը՝ Հավայան համալսարանի ֆիզիկոս Մանոա Շուայ Լին, նշել է, որ Լուսինը հեմատիտի առաջացման համար լիովին անհամապատասխան վայր է:



Chandrayaan-1-ում գործել է NASA-յի կողմից ստեղծված Moon Mineralogy Mapper (M3) սարքավորումը, որը Լուսնի մակերեսի գերկենտրոնացված նկարահանում է իրականացրել: Ուսումնասիրելով լուսանկարները՝ Շուայ Լին և նրա գործընկերները մերձբևեռային շրջաններում հեմատիտ են հայտնաբերել: Այն տարածքները, որտեղ «ժանգն» առաջանում է, կորելացվում են ջրային սառույցի առկայությամբ: Երկնաքարերի անկմամբ այն կարող է հալչել, գոլորշիանալ՝ փոխազդվելով երկաթի հետ, թթվայնացնելով այն:



Բացի այդ՝ հեմատիտի ավելի մեծ քանակություն արբանյակի տեսանելի հատվածում էր, քան՝ հակառակ: Դա կարող է թթվեցման այլ մեխանիզմի մասին վկայել. թթվածնի հաշվին, որի մի փոքր մաս այստեղ հասնում է արևային քամու միջոցով՝ երկրային մթնոլորտի վերին շերտերից: Երբ մոլորակի շուրջը պտտվելիս Լուսինը հայտնվում է մագնիսային մթնոլորտի «պոչին» և նրա հոսքի ուղու վրա, նրա որոշ մասնիկներ կարող են հասնել արբանյակի մակերեսին:



Նաև այդ ժամանակահատվածում Երկիրը փակում է արևային քամու հոսքը դեպի Լուսին: Հնարավոր է, որ այդ երեք հանգամանքները, գործելով միլիարդավոր տարիներ, հանգեցրել են ժանգոտ երկաթի աստիճանական կուտակմանը Լուսնի բևեռային շրջաններում: Շուայ Լիի խոսքով՝ Երկիրը լուսնային մակերեսի էվոլյուցիայի հարցում կարևորագույն դերակատարում ունի:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/zhangot-yerkat</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14521</guid>

            <pubDate>Tue, 01 Sep 2020 09:49:36 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները «փոշեկուլ» են ստեղծել Լուսնի համար</title>

            <description><![CDATA[<p>Լուսնի ապագա գաղութացման հիմնական խնդիրներից մեկը փոշին է, որը ծածկում է մակերեսները և կարող է վնասել սարքավորումները: Դրանք լիցքավորված մասնիկներ են և հեշտությամբ չեն մաքրվում, իսկ նոր սարքավորումը կարող է այդ հարցը լուծել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/09/crop.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները «փոշեկուլ» են ստեղծել Լուսնի համար]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Կոլորադո նահանգի՝ Բոուլդերում գտնվող համալսարանի Մթնոլորտային ֆիզիկայի և տիեզերքի լաբորատորիայի (LASP) գիտաշխատող Սյուն Վանի խոսքով՝ լուսնային փոշին ծածկում է բոլոր մակերեսները՝ սաղավարտը, արևային մարտկոցները և այլն, ինչի հետևանքով սարքավորումները կարող են վնասվել:



Այդ պատճառով մասնագետները որոշել են լուծել այդ խնդիրը: Հետազոտական խումբը սարքավորում է մշակել, որն արձակում է բացասաբար լիցքավորված ցածր էներգիայով մասնիկների կոնցենտրացված հոսք: Գիտնականներն արդեն հասցրել են իրենց ստեղծածը փորձարկել վակուումային խցիկի ներսում գտնվող փոշոտ մակերեսներին: Պարզվել է, որ սարքավորումը հրաշալի է աշխատում և փոշում ստիպում է պարզապես «անհետանալ»:



Ներկայումս խումբը դեռ շատ անելիքներ ունի, մինչև իրենց ստեղծածն ապագա գաղութարարների համար կենցաղային սովորական սարքավորում դառնա: Սակայն արդեն հիմա փորձագետները համարում են, որ այդպիսի էլեկտրոնային-ճառագայթային «փոշեորսիչները» Լուսնի վրա անփոխարինելի կլինեն:



Աշխատանքի հեղինակները մեկնաբանել են, որ լուսնային փոշու գլխավոր խնդիրն այն է, որ էլեկտրական լիցք է պարունակում: Հենց դա է նրան կպչուն դարձնում, իսկ կառուցվածքը՝ անհարթ՝ ապակու բեկորների նման:



Այդ իսկ պատճառով էլեկտրոնային ճառագայթները խոստումնալից լուծում են, քանի որ այդպիսի սարքավորումը փոշու մասնիկներին ստիպում է մագնիսների նման վանել միմյանց: Ինչպես փորձը ցույց է տվել, սարքավորումը մակերեսի 75-85%-ը մաքրել է փոշուց ընդամենը մի քանի րոպեում: Այն կիրառվել է տարբեր մակերեսների վրա, այդ թվում՝ սաղավարտի կտորի ու ապակու: Աշխատանքի հեղինակները նշել են, որ նոր տեխնոլոգիան ուղղված է փոշու փոքր մասնիկների մաքրմանը, որը դժվար է կատարել խոզանակի միջոցով:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/stexcel-lusni-hamar</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14397</guid>

            <pubDate>Thu, 27 Aug 2020 16:05:17 +0000</pubDate>

            <title>NASA-ն հաստատել է 2024թ. դեպի Լուսին կին տիեզերագնացի ուղևորության մտադրությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>«Արտեմիդա» առաքելության նախապատրաստական աշխատանքներն ամբողջ թափով ընթանում են: Պատմության մեջ առաջին անգամ կին տիեզերագնաց է ոտք դնելու Լուսնի վրա:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/human_landing_system_2024_surface_astronauts_0-min.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[NASA-ն հաստատել է 2024թ. դեպի Լուսին կին տիեզերագնացի ուղևորության մտադրությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
NASA-յի Աերոնավտիկայի և տիեզերական տարածության հետազոտության ազգային վարչության տնօրեն Ջիմ Բրայդենստայնը հաստատել է, որ գործակալությունը մտադիր է 2024թ. մարդկանց ուղարկել Լուսին և որ նրանց շարքում պատմության մեջ առաջին անգամ կին տիեզերագնաց է լինելու: Նշվել է նաև, որ Լուսնի ուսումնասիրությունների ծրագիրը («Արտեմիդա») հիմնված է տիեզերքի հետազոտությունում առաջանցիկ կանանց ներդրման վրա:



Artemis 1 առաքելության շրջանակներում նախատեսվում է անօդաչու թռիչք Լուսնի շուրջը և վերադարձ դեպի Երկիր՝ SLS (Space Launch System) հրթիռի վրա տեղադրված Orion տիեզերանավով: Ներկայումս Orion-ը գտնվում է վերջնական հավաքման արձակումից առաջ ստուգման փուլում, տեղադրվում են նաև արևային 4 մարտկոցներ:



Բրայդենստայնը նշել է նաև SLS-ի բազային արժեքը՝ 9,1 մլրդ դոլար, և առաքելության վերգետնյա համակարգերի աջակցության պարտավորությունը՝ 2,4 մլրդ դոլար:



Առաքելության երկրորդ փուլում տեղի է ունենալու 4 տիեզերագնացների մասնակցությամբ առաջին թռիչքը Լուսնի շուրջը՝ ազատ վերադարձի հետագծով: Artemis 2-ը մեկնարկելու է 2022 կամ 2023 թվականին:



Լուսնի վրա վայրէջքը նախատեսվում է 2024թ.: Երկու տիեզերագնացներ շուրջ մեկ շաբաթ գտնվելու են մեր մոլորակի բնական արբանյակի վրա:



«Արտեմիդայի» վերջնական նպատակը Լուսնի վրա մշտական բազայի հիմնումն է, որը նախատեսված կլինի 15 տարվա շահագործման համար: NASA-յի ծրագրերի համաձայն՝ դա պետք է տեղի ունենա 2028թ.-ից հետո:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/mtadrutyuny</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10881</guid>

            <pubDate>Fri, 01 May 2020 13:31:56 +0000</pubDate>

            <title>SpaceX-ը, Blue Origin-ը և Dynetics-ը շահել են NASA-յի պայմանագրերը՝ լուսնային վայրէջքի սարքավորումներ ստեղծելու վերաբերյալ</title>

            <description><![CDATA[<p>Իլոն Մասկի ընկերությունը կստեղծի Starship տիեզերանավի տարբերակը, որը կկարողանա լուսնային ուղեծրից մարդկանց հասցնել նրա մակերեսին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/05/95655699_2893208074089736_8221545952712851456_o.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[SpaceX-ը, Blue Origin-ը և Dynetics-ը շահել են NASA-յի պայմանագրերը՝ լուսնային վայրէջքի սարքավորումներ ստեղծելու վերաբերյալ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
SpaceX-ը դարձել է այն երեք ընկերություններից մեկը, որը շահել է NASA-յի պայմանագիրը՝ 2024թ. Լուսին վերադառնալու համար նախատեսված վայրէջքային համակարգերի ստեղծման վերաբերյալ: Իրենց աշխատանքներն են ներկայացնելու նաև Blue Origin-ը (Ջեֆ Բեզոսի) և Dynetics-ը:



NASA-յի տնօրեն Ջիմ Բրայդենստայնը նշել է, որ պայմանագրերի բաշխումը 2024թ. մարդու՝ Լուսին վերադառնալուց առաջ վերջին քայլն էր: SpaceX-ը Starship գերծանր տիեզերանավի լուսնային տարբերակի մշակման համար գործակալությունից ստանալու է 135 մլն դոլար: Այն պետք է լուսնային ուղեծրից մարդկանց հասցնի արբանյակի մակերեսին:



Բրայդենստայնն ընդգծել է, որ հավատում է SpaceX-ի հաջողությանը, քանի որ ընկերությունը լավագույնս հաղթահարում է խնդիրները: Նրա կարծիքով՝ Իլոն Մասկը տիեզերքում «լազերի» նման է:



SpaceX-ն իրականում լավագույնն է ինչպես թռիչքներում ու թեստավորման հարցում, այնպես էլ անհաջողություններում ու կարգավորումներում: NASA-յի տնօրենի խոսքով՝ մարդիկ տեսնում ու մտածում են, որ հենց նոր են տեսել, թե ինչպես է Starship-ը կրկին կործանվել, և հարցադրում են անում նորից նրան գումար հատկացնելու մասին: Սակայն, ըստ Բրայդենստայնի, SpaceX-ն իսկապես լավագույնն է կրկնական (իտերատիվ) թեստավորման և սխալների ուղղման հարցում:



SpaceX-ից բացի՝ 579 մլն դոլար ստացել է Ջեֆ Բեզոսի հիմնադրած Blue Origin ընկերությունը: Այն վայրէջքային մոդուլը՝ Blue Moon-ը, ներկայացրել է դեռևս 2019թ. մայիսին, NASA-յում այն ցանկանում են օգտագործել լուսնի մակերեսին վայրէջքի համար:



Եվս 253 մլն դոլար ստացել է Dynetics ընկերությունը. Sierra Nevada կորպորացիայի գործընկերը պատրաստվում է կառուցել բազմակի օգտագործման վայրէջքային սարքավորում: Այն բաղկացած է լինելու երկու մասից և աշխատելու է Vulcan հրթիռի հետ ամրակցված:



10 ամիս անց NASA-ն գնահատելու է, թե որ ընկերությունն է ավելի շատ առաջ անցել մյուսներից ու ընտրելու է մեկ մատակարարի, որի հետ էլ կնքելու է վերջնական պայմանագիրը՝ վայրէջքային սարքավորման ստեղծման համար:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/lusnayin-vayrejqi</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10100</guid>

            <pubDate>Thu, 09 Apr 2020 11:44:32 +0000</pubDate>

            <title>NASA-յին առաջարկել են լուսնի խառնարանում աստղադիտակ կառուցել</title>

            <description><![CDATA[<p>Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարաններից մեկում հսկայական ռադիոաստղադիտակի կառուցման նախագիծը NASA-յի կողմից աջակցություն է ստացել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/lcrt.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[NASA-յին առաջարկել են լուսնի խառնարանում աստղադիտակ կառուցել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Նորարարական կոնցեպտների աջակցման ծրագրի (NIAC) շրջանակներում NASA-յի փորձագետներն ամեն տարի ընտրում են ամենաառաջատար ու անսովոր գաղափարները՝ ֆինանսավորելով դրանց հետագա մշակումը: Օրերս հրապարակվել է 23 նախագծերի ցանկը, որոնց հեղինակներն ընդհանուր առմամբ 7 մլն դոլար են ստացել հաջորդ փուլերի համար: Այդ ցանկում ամենաարտասովորը Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարանում ռադիոաստղադիտակի կառուցման կոնցեպտն է:



Խառնարանում տեղադրված սարքավորումը՝ Lunar Crater Radio Telescope-ը (LCRT) կարող է դիտարկել այն ալիքները, որոնք Երկրից անհասանելի են, որտեղ այդ աշխատանքին խոչընդոտում են ոչ միայն հաղորդակցության մթնոլորտային ու մերձերկրային ուղիները, այլև հենց իոնոսֆերան (մթնոլորտի վերին շերտը). վերջինս անդրադարձնում է ռադիոալիքները:



Նախատեսվում է, որ LCRT-ն դիտարկելու է վաղ տիեզերքը՝ 10-15 մետրանոց (6-30 ՄՀց) ռադիոալիքային լայնությամբ, որոնք որսված չեն գործող աստղադիտակների օգնությամբ: Այդ նպատակով այն դառնալու է աշխարհում ամենամեծ աստղադիտակը՝ միաձույլ ալեհավաքով և զբաղեցնելու է 3-5 կմ տրամագծով խառնարանը: Համեմատության համար՝ ներկայումս նման լայնարձակ ռադիոաստղադիտակներից ամենամեծը չինական FAST-ն է՝ 500 մ տրամագծով:



Առաքելության սխեման՝ LCRT աստղադիտակի կառույցով / ©Saptarshi Bandyopadhyay



Նախագիծը նախատեսվում է կյանքի կոչել առանց մարդու մասնակցության:  Ըտս հեղինակի՝ Սապտարշի Բանդյոպադհյայի, չափերին և երկրաչափական տվյալներին համապատասխանող խառնարանի ընտրությունից հետո այնտեղ ուղևորվում ռոբոտացված առաքելությունը: Վայրէջքից առաջ բաշխվելով՝ սարքավորումներից մեկը հաստատվում է կենտրոնում, մյուսը սկսում է ռադիոալեհավաքի բարակ հոսանքալարերը ձգել նրանից դեպի խառնարանի ծայրամասերը. այդ նպատակով անվավոր DuAxel-ը պետք է վերափոխվի՝ ընդհուպ մինչև խիստ անկյուններիը հաղթահարելու:



NIAC ծրագրող աշխատանքները բաժանվում են 3 խմբի, և յուրաքանչյուր հաջորդին անցումն ուղեկցվում է ընտրության նոր փուլով: LCRT-ի նախագիծն առայժմ հայտնվել է առաջին խմբում, որով ստացել է 125 հազար դոլար ֆինանսավորում և 9 ամիս իրականացման, բարդության և արժեքի գնահատման համար, ինչպես նաև առաքելության տեխնիկական մանրամասների հստակեցման համար:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/xarnaranum-astxaditak</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=3686</guid>

            <pubDate>Sun, 22 Sep 2019 14:29:59 +0000</pubDate>

            <title>Չինական լուսնագնացը խառնարաններից մեկում հայտնաբերված տարօրինակ նյութի նոր նկարներ է ուղարկել</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները դեռևս դժվարանում են բացատրել, թե Լուսնի հակառակ կողմում գտնվող խառնարանում իրականում ինչ են հայտնաբերել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/09/image-1568928814553000-p1h9rucswo.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Չինական լուսնագնացը խառնարաններից մեկում հայտնաբերված տարօրինակ նյութի նոր նկարներ է ուղարկել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Yutu-2 լուսնագնացի ծրագրին ներգրավված գիտնականներն ուշադրություն են դարձրել երիտասարդ խառնարանին, իսկ ավելի ճիշտ՝ նրանում գտնվող նյութին:



Քանի որ այդ անծանոթ պարագան ընդհանուր պատկերի մեջ ընդգծվում էր, հետազոտողները գտածոն անվանեցին «առեղծվածային փայլով ժելե», ինչն առաջացրել է հանրության հետաքրքրությունը: Ընդ որում՝ գիտնականները նույնպես տպավորված են: Առավել մանրամասն ուսումնասիրության համար Yutu-2-ն ավելի են մոտեցրել խառնարանին:



Լուսնագնացն ունի VNIS գործիք, որն արձանագրում է նյութերից անդրադարձող լույսը: Դա թույլ է տալիս կազմելու քիմիական բաղադրությունը, բայց գիտնականները դեռ չեն շտապում վստահաբար խոսել գտածոյի մասին:



Նոտր-Դամի համալսարանից Կլայվ Նիլի կարծիքով՝ հնարավոր է, որ խոսքը գնում է հարվածային «հայելու» մասին, որը ձևավորվում է մակերևույթին երկնաքարերի հարվածներից լուսնային նյութերի հալեցումից:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/tarorinak-nyuti-nor-nkarner</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=3156</guid>

            <pubDate>Wed, 28 Aug 2019 08:35:12 +0000</pubDate>

            <title>Starship տիեզերանավի նախատիպը հաջողությամբ է անցել երկրորդ փորձը</title>

            <description><![CDATA[<p>SpaceX-ի արտադրության Starhopper սարքավորումը կարողացել է բարձրանալ 150մ, թռչել 100 մետր հեռու և փափուկ վայրէջք կատարել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/08/7.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Starship տիեզերանավի նախատիպը հաջողությամբ է անցել երկրորդ փորձը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Օգոստոսի 27-ին Տեխասում գտնվող Բոկա-Չիկա հրապարակում SpaceX ընկերությունը հաջողությամբ իրականացրել է Starhopper-ի նախատիպի երկորդ փորձարկումները: Այս անգամ սարքավորումը կարողացել է բարձրանալ 150 մետր: Այնուհետև նույն՝ Raptor շարժիչի օգնությամբ 100 մետր տեղաշարժվել է և փափուկ վայրէջք կատարել: Նախորդ փորձարկումների ժամանակ՝ հուլիսին կայացած, Starhopper-ը կարողացել է բարձրանալ ընդամենը 20 մետր և վայրէջք կատարել: SpaceX-ի հիմնադիր և ղեկավար Իլոն Մասկը համոզված է, որ Starship-ը մի օր վայրէջք կկատարի Մարսի ժանգոտ ավազներին: 




https://youtu.be/bYb3bfA6_sQ
Starhopper-ի փորձարկումը / ©SpaceX



Starhopper համակարգը Starship ղեկավարվող, խոշոր տիեզերանավի նախատիպն է, որը կարողանալու է մարդկանց հասցնել Լուսին և Մարս: Նորագույն սարքավորումը պատրաստված է չժանգոտվող պողպատից, ու հզոր մեթանային շարժիչ: Այն NASA-ի կողմից դեռևս 2011թ.-ից մշակվող SLS համակարգի մրցակիցն է: Starhopper-ի արագընթաց պրոգրեսը և Տեխասում հաջողված փորձարկումները Տիեզերական գործակալության ինժեներներին ստիպել են հայտարարել, որ SLS հրթիռի ստենդային փարձարկումները մեկնարկել են:



Միևնույն ժամանակ SpaceX-ն անցնում է լիարժեք նախատիպի վրա կատարվող աշխատանքներին: 2020թ. նախատեսվում է սեփական Falcon Super Heavy գերծանր հրթիռի արձակումը, որը Starship-ը կբարձրացնի տիեզերք: Ամբողջական տիեզերանավի առաջին թռիչքը պետք է կայանա 2021թ., իսկ դեպի Լուսին և ավելի հեռուն արշավները կմեկնարկեն 2023թ.-ից:



 
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/starship-tiezeranav</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>