<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/504/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 08 Oct 2026 19:27:24 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13362</guid>

            <pubDate>Wed, 22 Jul 2020 15:33:37 +0000</pubDate>

            <title>Թեստը հնարավորություն է տվել քաղցկեղը բացահայտել ի հայտ գալուց 4 տարի առաջ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները մեթոդ են մշակել, որը թույլ է տալիս քաղցկեղի մի քանի կառուցվածքներ հայտնաբերել ավելի վաղ, քան հիվանդության առաջին նշանները: Այդ նպատակով մասնագետներն օգտագործել են արյան հետազոտությունը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/laboratoria.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Թեստը հնարավորություն է տվել քաղցկեղը բացահայտել ի հայտ գալուց 4 տարի առաջ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Վաղ շրջանում քաղցկեղի բացահայտումը կարևոր է հատկապես պացիենտի համա: Ուշ շրջանում այն բուժելն առավել բարդ է. ուռուցքի վիրահատական հեռացումը և համեմատաբար «մեղմ» դեղամիջոցները, որոնք օրգանիզմին լուրջ վնաս չեն պատճառում, արդյունավետ չեն: Հիվանդությունը հայտնաբերելու թեստերը քիչ են և նրանցից որոշների հստակությունը կասկածելի է:



Շրջանառվող ուռուցքային ԴՆԹ-ն (ctDNA) քաղցկեղի հնարավոր կենսանիշ է (բիոմարկեր): Գիտնականները պարզել են, որ նրա ուսումնասիրությունն օգտակար է ուռուցքի ոչ ինվազիվ հայտնաբերման, բուժման և ժամանակին ու դրանից հետո պացիենտին վիճակին հետևելու համար: Սակայն ԴՆԹ-ն արյան մեջ բավականին քիչ է, հատկապես վաղ փուլերում, ինչն ախտորոշման մեթոդները դարձնում է ոչ հստակ:



Ներկայումս հետազոտողները հիմնականում կենտրոնացած են այն պացիենտների մոտ քաղցկեղի հայտնաբերման հարցի վրա, որոնց մոտ արդեն ախտորոշված է: ԱՄՆ-ի և Չինաստանի գիտնականների խումբը ներկայացրել է PanSeer թեստը, որը վաղ շրջանում հայտնաբերում է ստամոքսի, կերակրափողի, թոքերի, երիկամների և կոլորեկտալային քաղցկեղը: Այն թույլ է տալիս հիվանդությունը նկատել 4 տարի ավելի վաղ, քան ավանդական մեթոդների դեպքում:



Հետազոտության համահեղինակ Կուն Չժանը նշել է, որ թեստի կոնցեպցիան ապացուցելու փուլից անցել են հուսալի և ոչ թանկարժեք պրոդուկտի արտադրությանը, որը կարող է կիրառվել հիվանդանոցներում:



Հետազոտությանը մասնակցել են ավելի քան 120 հազար կամավորներ: 30-75 տարեկան տղամարդիկ և կանայք պարբերաբար արյուն են հանձնել և 2007-2017թթ. բժիշկների մոտ հետազոտություն են անցել: Այդ ընթացքում գիտնականները հավաքել են 1,6 մլն նմուշ, որոնք ներկայումս պահվում են Չինաստանի Ֆուդանի համալսարանի արխիվում:



Հետազոտության ընթացքում խումբը վերլուծել է արյան նմուշները, որոնց վերցրել են առանց ախտանշանների 605 մարդուց, որոնցից 191-ի մոտ ավելի ուշ ախտորոշվել է ուղիղ աղիի, կերակրափողի, երիկամի, թոքերի կամ ստամոքսի քաղցկեղ: Գիտնականներն օգտագործել են ախտորոշման ավանդական մեթոդներ՝ հասկանալու՝ կարո՞ղ են նշմարել հիվանդության զարգացման նախազգուշացումը: Մասնագետներն ուսումնասիրել են նաև քաղցկեղով 223 մարդուց վերցված պլազման, ինչպես նաև հիվանդ ու առողջ հյուսվածքների 200 նմուշ:



Դա թույլ է տվել գտնել քաղցկեղի նշաններ, շրջանառվող քաղցկեղային ԴՆԹ-ի ոչ մեծ մասնիկներ և դրանց հիման վրա մշակել թեստ: Նոր մեթոդը թույլ է տվել 4 տարի առաջ 95% ճշտությամբ հայտնաբերել հիվանդության տարածված տեսակներից 5-ի զարգացում: Հաստատված ախտորոշմամբ պացիենտների 88%-ի մոտ թեստը նույն նշաններն է հայտնաբերել:



Նշվում է, որ թեստը մի քանի թերություն ունի. այն կարող է հայտնաբերել քաղցկեղը, սակայն չի հստակեցնում, թե որ հյուսվածքներն են վարակված, և չի կարող փոխարինել հին մեթոդներին: Հեղինակները վստահ են, որ մշակումը կլինիկական հետազոտություններին ու հիվանդանոցներում կիրառությանը մոտ է: Նրանց առաջիկա նպատակն է՝ ստուգել փորձարկվողներին՝ հաշվի առնելով ժառանգականությունը, տարիքը, կենսակերպը, այլ հանգամանքներ՝ թեստն առավել հստակ դարձնելու համար:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/qaxckexy-bacahaytel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13007</guid>

            <pubDate>Thu, 09 Jul 2020 13:22:32 +0000</pubDate>

            <title>Աղավնիներին սովորեցրել են ախտորոշել քաղցկեղը</title>

            <description><![CDATA[<p>Թխակապույտ աղավնիները կարողացել են լիովին վարպետորեն տարբերել կաթնագեղձի բարորակ ուռուցքը չարորակից:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/sn-pigeons_1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Աղավնիներին սովորեցրել են ախտորոշել քաղցկեղը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Համապատասխան ուսուցումից հետո թռչունները կարողացել են կաթնագեղձի ուռուցքը հուսալի կերպով տարբերել լուսանկարների բարորակ ուռուցքներից: Ուշագրավ է, որ աղավնիները սովորել են իրենց գիտելիքները կիրառել թեստային նմուշների հաջորդ խմբի համար (2015):



ԱՄՆ-ի Այովայի համալսարանի գիտնականների երեք փորձարկումներին մասնակցել են թխակապույտ աղավնիներ, որոնց պահել են առանձին խցիկներում՝ հատուկ սննդակարգով: Նրանց ցուցադրել են կաթնագեղձի բարորակ ու չարորակ ուռուցքների նկարներ, և եթե թռչունը ճիշտ է նշել ուռուցքի տեսակը, նրան կեր են տվել:




https://youtu.be/flzGjnJLyS0
Թխակապույտ աղավնիների մասնակցությամբ փորձերը / © Victor Navarro



Վարժեցման տևողությունը կազմել է 15 օր: Առաջին փորձարկման ընթացքում աղավնիներին ցուցադրել են նորագոյացությունների հյուսվածաբանական պատրաստուկներ՝ տարբեր մեծությունների: Երկրորդ փորձում ցուցադրել են ուռուցքներին բնորոշ միկրոկալցիֆիկացիայի ռենտգենային նկարներ: Երրորդում՝ կոշտուկներով մամոգրամներ՝ առանց կալցիֆիկատների, ինչպես նաև բարորակ ու չարորակ ուռուցքների նմուշների տարբեր լուսանկարներ:



Արդյունքում թռչունները սովորել են մամոգրաֆիական պատկերներում տարբերել օնկոլոգիական հիվանդություններին բնորոշ միկրոկալցիֆիկացիաներ: Աղավնիների ճիշտ կողմնորոշման հստակությունը կախված է եղել լուսանկարի գույնից ու պատկերի որակից:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/axavninerin-sovorecrel-en</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12464</guid>

            <pubDate>Sat, 20 Jun 2020 14:38:08 +0000</pubDate>

            <title>Ի՞նչ է քաղցկեղն ու ինչպե՞ս կանխել դրա զարգացումը. 21-րդ դարի պատիժը</title>

            <description><![CDATA[<p>Քաղցկեղը հիվանդություն է, որը մարդու օրգանիզմը ներսից է վնասում: Նրանից ոչ ոք ապահովագրված չէ, և բժշկությունը տարեցտարի նոր մեթոդներ է հնարում՝ օնկոլոգիական հիվանդությունների դեմ պայքարի համար:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/opuxol.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ի՞նչ է քաղցկեղն ու ինչպե՞ս կանխել դրա զարգացումը. 21-րդ դարի պատիժը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
«Հիվանդություն» բառը լսելիս մենք հաճախ այն պատկերացնում ենք մարդու օրգանիզմի վրա ազդող միկրոօրգանիզմների կամ վիրուսների տեսքով: Դրանց համար մարդը և՛ սննդի աղբյուր է, և՛ բնակավայր: Որոշները հաստատվում են լորձաթաղանթներում, մյուսները՝ արյան հետ տարածվում են ամբողջ օրգանիզմում, իսկ երրորդներն ընդհանրապես ոչնչացնում են մարմնի բջիջները՝ իրեն սեփական հետնորդներին բազմացնելու նպատակով: Դեղերի և բուժման միջոցով մարդն արդեն դարեր շարունակ պայքարում է հիվանդության դեմ, պարբերաբար հնարում է նոր մեթոդներ: Սակայն սարսափելի վտանգը վրա է հասնում հենց ներսից:



Ի՞նչ է քաղցկեղը



Օրգանիզմի մուտացված բջիջներից առաջացող հիվանդություն: Մինչ օրս 100 %-անոց կանխատեսում հնարավոր չի եղել, թե որտեղ, երբ և ինչպես այն կառաջանա: Բժշկությանը հայտնի են միայն մուտացիայի հավանականությունը բարձրացնող հանգամանքները (կանցերոգեններ, քաղցկեղ առաջացնողներ). ռադիացիոն ճառագայթում, տոքսիկ նյութերի ազդեցություն, իմունիտետի ընդհանուր անկում և այլն, սակայն նույնիսկ դրանք 100 %-ով չեն հանգեցնում քաղցկեղային հիվանդությունների: Ժամանակակից թերապիան նույնպես մարդուն պաշտպանել ուռուցքի առաջացումից:



Хромосома՝ քրոմոսոմ, Теломеры՝ տելոմերներ / © cont.ws



ՈՒռուցքը կամ կարցինոման առաջանում է այն ժամանակ, երբ մարմնի (ոչ սեռային) բջիջը սկսում է անկանոն կերպով կիսվել ու աճել: Սովորաբար օրգանիզմի յուրաքանչյուր բջիջ ապրում է հստակ սահմանված ժամկետացանկով՝ բջջային ցիկլով: Երբ ծրագիրն իրականացված է, բջիջը դադարում է կիսվել և մահանում է, իսկ մաքրուհի-բջիջները՝ ֆագոցիտները, վերացնում են դրա հետքերը, որպեսզի օրգանական աղբի պատճառով հյուսվածքներում բորբոքում չառաջանա: Բջիջն իր մոտալուտ մահվան մասին «տեղեկանում է» տելոմերների շնորհիվ: Վերջիններս ԴՆԹ-ի մանրագույն հատվածներ են քրոմոսոմների վերջում: Երբ բջիջը կիսվում է, տելոմերների մի մասը մահանում է: Եվ երբ բոլոր տելոմերները սպառված են, կիսումը դադարում է: Այդ երևույթը նախորդ դարի 60-ականներին բացահայտել է Լեոնարդ Հեյֆլիկը:



Ընդհանրապես՝ ինչո՞ւ է բջիջը մահանում: Դա պայմանավորված է նրանով, որ կիսման գործընթացում ի հայտ են գալիս մանրադիտակային մուտացիաներ՝ աննշան և կործանարար: Հենց նրանց պատճառով է օրգանիզմը ծերանում: Մուտացիաներն ինչ-որ պահի շատ են լինում, և բջջային ծրագիրը սկսում է մեկը մյուսի հետևից խափանվել: Դրանք հիմնականում ծագում են շրջակա միջավայրի ագրեսիվ դրսևորումներից, սակայն նույնիսկ լիարժեք մեկուսի բնակվող մարդը հավերժ չի կարող ապրել. բնությունն այդ մասին հոգ է տարել:



Ուռուցքները և նրանց տեսակները



Կարցինոմաները լինում են բարորակ և չարորակ: Երկուսն էլ վտանգավոր են օրգանիզմի համար, սակայն երկրորդներն առավել վտանգավոր են: Դրանք բաղկացած են չարորակ (մալիգնիզացված) բջիջներից. դրանք գործնականում լիարժեք վատնել են այն գծերը, որոնք բնորոշ են նրանց «հարազատ» հյուսվածքին, և կարող են անվերահսկելիորեն ու անդադար բազմանալ: Բացի այդ՝ դրանք ծնունդ են տալիս մետաստազների. բջիջ-մուտանտներ, որոնք առաջանում են մեկ ուռուցքում, առանձնանում են դրանից և արյան հոսքով տարածվում ամբողջ օրգանիզմում: Նոր վայրում ամրանալով՝ բջիջը շարունակում է բազմանալ նաև այնտեղ, ինչը հանգեցնում է տիրոջ ինքնազգացողության վատթարացմանը:



Չարորակ ադրենոկարցինոմա, «երկաթե» քաղցկեղ / © cont.ws



Բջջի կիսման արդյունքում է մեր օրգանիզմը կատարում իր կենսագործունեությունը: Սակայն երբ բջիջ-մուտանտը դադարում է կատարել իր դերը, շարքից հանում է հյուսվածքի առողջ բջիջներին: Քանի որ օրգանիզմի մի մասը դադարում է կատարել իր գործառույթը, ընդհանուր աշխատանքը խախտվում է: Բացի այդ՝ քաղցկեղային բջիջը դառնում է իրական մակաբույծ. չկարողանալով և չցանկանալով մահանալ՝ ավելի շատ է կիսվում՝ օրգանիզմից խլելով բոլոր ռեսուրսները: Ժամանակի ընթացքում մարդը թուլանում է, ահագնացող ցավերը կյանքն ավելի են բարդացնում: Թուլանում է նաև իմունիտետը, և մարդը խոցելի է դառնում նաև արտաքին միկրոօրգանիզմների համար:



Ինչո՞ւ է քաղցկեղը բուժելն այդքան բարդ



Քաղցկեղային հիվանդությունների առանցքային խնդիրն այն է, որ մարդու իմունիտետը բջիջ-մուտանտներին որպես օտար չի ճանաչում: Դրա հետևանքով օրգանիզմը ոչ մի կերպ չի արձագանքում ներքին մակաբույծներին և մահանում՝ «չգիտակցելով» խնդիրը: Մյուս կողմից՝ հիվանդ բջիջները ոչնցացնելու համար նախատեսված դեղերին օրգանիզմը վերաբերում է որպես ագրեսորների՝ խոչընդոտելով դրանց գործունեությանը: Ուռուցքի բուժման նպատակով գիտնականները դիմում են խորամանկ ու արտասովոր մեթոդների:



Նրանք օրգանիզմ են ներմուծում մետաղի նանոմասնիկներ, որոնք հեշտությամբ են անցնում բջիջների մեմբրանների միջով: Հայտնվելով ուռուցքի մեջ՝ ջերմացվում են ռադիոճառագայթմամբ: Արդյունքում՝ ուռուցքը մահանում է գործնականում անվնաս կերպով: Մյուսները մարդուն վարակում են «ստերիլ» սալմոնելներով: Դրանք հեշտությամբ են անցնում գրեթե բոլոր մեմբրաններով, և յուրաքանչյուրի վրա մի կտոր դեղամիջոց է ամրացված: Հայտնվելով կարցինոմայում՝ դեղն առանձնանում է և սկսում ազդել: Արդյունքում՝ մարդը վարակվում է անվտանգ սալմոնելներով, բայց կյանքին արդեն վտանգ չի սպառնում:



Ուռուցքի վերաճումը չարորակի. բջիջները տեղափոխվում են այլ հյուսվածքներ / © cont.ws



Բոլորին հայտնի քիմիաթերապիան գործուն, սակայն քաղցկեղի ոչնչացման վտանգավոր մեթոդ է: Ուժգին կենսակտիվ քիմիական նյութերի ազդեցությունից տառապում է ամբողջ օրգանիզմը և հաճախ քիմիաթերապիա անցնող ու քաղցկեղը հաղթահարած մարդիկ ամբողջ կյանքում հաշմանդամ են մնում: Մինչև վերջերս դա համարվում էր քաղցկեղի դեմ պայքարի ամենագործուն մեթոդներից մեկը: Կարցինոման հնարավոր է պարզապես կտրել հանել, սակայն ոչ մի երաշխիք չկա, որ այն մետաստազներ չի թողնի:



Եզրափակում



Քաղցկեղը մարմնի արձագանքն է արտաքին ու ներքին մուտածիններին: Հնարավոր է առավելագույնս պահպանել անվտանգություն՝ խուսափելով կանցերածինների հետ շփումից. նիկոտին, ալկոհոլ, քիմիական նյութերով ու հիվանդածին մանրէներով հարուստ օդ, անառողջ սնունդ: Որքան կոփված է օրգանիզմը, այնքան ուժգին է դիմակայում արտաքին հիվանդությանը, բայց նրա սեփական բջիջները հաճախ ավելի վտանգավոր են: Բարեբախտաբար՝ յուրաքանչյուր տարի բժշկությունը քաղցկեղի դեմ պայքարի նոր ու ավելի արդյունավետ, անվտանգ մեթոդներ է մշակում՝ բարձրացնելով հավանականությունը, որ ապագայում քաղցկեղի դեմ բուժումը կնմանվի սովորական մրսածության բուժման:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/inch-e-qaxckexn</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=12344</guid>

            <pubDate>Wed, 17 Jun 2020 13:28:15 +0000</pubDate>

            <title>Գենոմոդիֆիկացված այծերը կարող են քաղցկեղը բուժող դեղամիջոցով կաթ տալ</title>

            <description><![CDATA[<p>Այծերի օգնությամբ ցետուկսիմաբ դեղամիջոցի զանգվածային արտադրության շնորհիվ գիտնականները հույս ունեն բուժել կոլոռեկտալային քաղցկեղը, թոքերի քաղցկեղը և այլ հիվանդություններ՝ ավելի մատչելի գներով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/06/KAK5OFRNPBEVFKUULJV4BS5HYY.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գենոմոդիֆիկացված այծերը կարող են քաղցկեղը բուժող դեղամիջոցով կաթ տալ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Վերջին տասնամյակներում հետազոտողները քաղցկեղի դեմ պայքարի համար բազմիցս են դիմել հակամարմիններին՝ մարդու իմունային համակարգի հիմնական զենքին: Այն դեպքում, երբ իմունային համակարգը սովորաբար հակամարմինների մեծ խումբ է օգտագործում պաթոգենի տարբեր մասերի վրա ազդելու համար, որոշ հակամարմիններ ունակ են ճանաչելու միակ առանձնահատուկ թիրախը:



Այդ գործողությունն իրականացնում են այսպես կոչված մոնոկլոնային հակամարմինները կամ mAbs-ը, որոնք ի վիճակի են տարբերելու քաղցկեղային բջիջները սովորականներից:



«Մոնոկլոնային» տերմինը վերաբերում է բջիջների մեկ կլոնից մեկ հակամարմնի կրկնօրինակի ստեղծման գործընթացին: Խոսքը ծնողական մեկ յուրահատուկ բջջի և բջջի մասնատումից առաջացող հետնորդների մասին է: Որոշ մոնոկլոնային հակամարմիններ օգտագործվում են գենային ինժեներիայի մեջ՝ տարբեր աղբյուրների մասերը միավորելով բուժման համար ցանկալի բնութագիր ունեցող մեկ նոր հակամարմնի մեջ:



Նորզելանդական AgResearch պետական ինստիտուտից Գյոթց Լայբլեի ղեկավարած հետազոտական խումբը հաստատել է, որ գենային մոդիֆիկացիայի ենթարկված այծերը կարող են արտադրել քաղցկեղը բուժող դեղամիջոց՝ ցետուկսիմաբ: Ներկայումս այդ դեղամիջոցով բուժումը կարող է արժենալ ընդհուպ մինչև 13 հազար ԱՄՆ դոլար՝ ամսական:



Այծերի օգնությամբ դեղամիջոցի զանգվածային արտադրության շնորհիվ գիտնականները հույս ունեն բուժել կոլոռեկտալային քաղցկեղը, թոքերի քաղցկեղը և այլ հիվանդություններ՝ ավելի հասանելի գներով: Լայբլեն նշել է, որ կենդանիների օգնությամբ ցետուկսիմաբ արտադրելն ավելի մատչելի կլինի, քանի որ նրանց կաթնային երկաթը կարող է մեծ քանակությամբ սպիտակուցներ արտադրել:



Գիտնականի խոսքով՝ ինչպես արտադրողների, այնպես էլ օնկոլոգիական հիվանդություն ունեցողների համար ծախսերի նվազեցումը նոր հետազոտության հիմնական շարժիչ ուժն է դարձել:



Ցետուկսիմաբն արտադրման մեջ թանկարժեք է ոչ միայն այն պատճառով, որ լաբորատորիայում է ստեղծվում: Այդ նյութի սպիտակուցի քիմիական կառուցվածքն այնքան բարդ է, որ դեղագործական ընկերություններն առանձնահատուկ մոնոկլոնային հակամարմինների ստացծման համար կենսաբանական մեխանիզմներ են կիրառում մկների՝ հատուկ մոդիֆիկացված կուլտիվացված բջիջներում: Լայբլեն նշել է, որ դա երկարատև և ծախսատար գործընթաց է: Կաթնասունների բջիջների կուլտիվացման համար վերահսկելի միջավայր է անհրաժեշ, ինչը հանգեցնում է արտադրության և ծավալման ձգձգումների:



Նոր հետազոտությունում Լայբլեն և նրա գործընկերները նախատեսում են տրանսգենային այծերի կաթից ստանալ քաղցկեղի բուժման համար անհրաժեշտ քանակությամբ սպիտակուցներ, որպեսզի նրանց դարձնեն ցետուկսիմաբի արտադրության համար նպաստավոր հարթակ դարձնեն: Այդ նյութը կոմերցիոն արտադրությունում հայտնի է Էրբիտուկս անվամբ:



Կաթի մեջ mAb արտադրելու համար տեղեկություն պահպանող գեները ներդրվել են այծի բջիջներում, ինչից գիտնականները ստեղծել կենդանի այծերի՝ օգտագործելով միևնույն տեխնոլոգիան, ինչը հայտնի է դարձել Դոլլի այծի կլոնավորման շնորհիվ:



Լայբլեն նշել է, որ այծերի կաթից առանձնացված mAb-ը լիովին գործունյա է, իսկ կենդանիներն առողջ են, չեն տարբերվում մյուսներից:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dexamijocov-kat-tal</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=8156</guid>

            <pubDate>Sun, 16 Feb 2020 11:00:04 +0000</pubDate>

            <title>Սեռական զուգընկերների մեծ քանակը կապել են քաղցկեղի կամ այլ հիվանդության բարձր վտանգի հետ</title>

            <description><![CDATA[<p>Հետազոտողները պարզել են, որ եթե մարդը կյանքում ունեցել է 10 և ավելի սեռական զուգընկեր, ապա ամենայն հավանականությամբ նրա մոտ կախտորոշվի քաղցկեղ կամ այլ վտանգավոր հիվանդություն:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/02/ezgif.com-gif-maker-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Սեռական զուգընկերների մեծ քանակը կապել են քաղցկեղի կամ այլ հիվանդության բարձր վտանգի հետ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Աշխարհի գիտնականները փորձում են գտնել վտանգավոր հիվանդությունների միջև պատճառահետևանքային կապերը: Ներկայումս Վիեննայի բժշկական համալսարանի, Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի և այլ հաստատությունների մասնագետների միջազգային խումբն իր եզրակացությունն է ներկայացրել, որը վերաբերում է սեռական զուգընկերների քանակին և հիվանդությունների շարքին, առաջին հերթին՝ քաղցկեղին:



Մասնագետները հետազոտել են բրիտանացի 2537 տղամարդու և 3185 կնոջ ցուցանիշները, որոնք ստացվել են ELSA (English Longitudinal Study of Ageing) հետազոտական նախագծի շրջանակներում:



Մասնակիցների միջին տարիքը 64 է եղել: Տղամարդկանց շուրջ 28%-ը նշել են, որ հարցման պահին իրենք ունեցել են 0-1 սեռական զուգընկեր, 29%-ը՝ 2-4, 20%-ն ունեցել է 5-9, իսկ 22%-ը՝ 10 և ավել զուգընկեր: Կանանց դեպքում համապատասխան ցուցանիշը կազմել է 41%, 35%, 16% և մոտ 8%:



Ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց դեպքում սեռական զուգընկերների մեծ թիվը պայմանավորված է եղել կողակցի բացակայությամբ, ինչպես նաև բարձր կամ, ընդհակառակը, ցածր բավարարվածությամբ: Բացի այդ, դա ուղեկցվել է ծխախոտի և ալկոհոլի նկատմամբ հակմամբ:



Առավել հետաքրքրական է հանդիսացել կապը սեռական զուգընկերների քանակի և վտանգավոր հիվանդությունների միջև, որոնցից են քաղցկեղը, սրտի իշեմիկ հիվանդությունը և կաթվածը:



Այն կանանց մոտ, ովքեր ամբողջ կյանքում ունեցել են 10 և ավելի սեռական զուգընկերներ, քաղցկեղի վտանգն 91%-ով ավելի բարձր է եղել, քան նրանց մոտ, ովքեր մեկից ավելի զուգընկեր չեն ունեցել: Նմանատիպ պատկեր է արձանագրվել նաև տղամարդկանց մոտ: Երկուսից չորս զուգընկերոջ մասին հաղորդած տղամարդկանց մոտ սարսափելի ախտորոշման վտանգը 57%-ով բարձր է եղել, քան միայն մեկն ունեցածների մոտ: 10 և ավելիի դեպքում տարբերությունը կազմել է արդեն 69%:



Ուշագրավ է, որ 5 և ավել տղամարդկանց հետ հանդիպած կանայք ունեցել են 64%-ով ավելի բարձր հավանականություն՝ խրոնիկ հիվանդությունների, քան նրանք, ովքեր ունեցել են 0-1 զուգընկեր:



Հետազոտության հեղինակները նշել են, որ քաղցկեղի վտանգի աճը կարող է դիտարկվել նրա այն տեսակների հաշվին, որոնք կապված են սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակների հետ, բայց չեն շտապել հիվանդությունների պատճառների մասին կատարել հստակ եզրակացություններ:



Ավելի վաղ մասնագետների մեկ այլ խումբ պարզել էր, որ մենոպաուզայի դեպքում հորմոնալ թերապիան բարձրացնում է կրծքի քացղկեղի վտանգը: Մասնագետների ևս մեկ խումբ առաջ էր քաշել կապը վեյփինգի և վտանգավոր հիվանդության միջև:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/serakan-zugynkernei</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=7344</guid>

            <pubDate>Mon, 20 Jan 2020 12:43:59 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները պարզել են՝ իմունային համակարգի կարևոր տարրն ինչպես է խոչընդոտում քաղցկեղի դեմ պայքարին</title>

            <description><![CDATA[<p>Եթե այդ մոլեկուլի հակամարմիններն անցնեն փորձարկումները, ապա դա նոր հույս կտա քաղցկեղի իմունաթերապիայի հարցում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/01/FlamboyantEagerIriomotecat-size_restricted.gif"
                                            type="image/gif"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները պարզել են՝ իմունային համակարգի կարևոր տարրն ինչպես է խոչընդոտում քաղցկեղի դեմ պայքարին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Դարտմուրի գիտնականները հետազոտել են, թե ինչպես է իմունային պատասխանի կարգավորմանը մասնակցող VISTA-յի մոլեկուլը խոչընդոտում իմունային համակարգի հարձակմանը քաղցկեղային բջիջներին:



Իրենց աշխատանքում հեղինակները նկարագրում են, թե ինչպես է VISTA-ն կարգավորում T բջիջների պատասխանները: VISTA-ն (V-domain Ig suppressor of T-cell activation, T բջիջների ակտիվացման V դոմենային իմունոգլոբուլինային սուպրեսոր) իմունային համակարգի «վերահսկող կետերից» մեկն է: Այդ մոլեկուլը մեծ քանակությամբ էքսպրեսացվում է ուռուցքը ինֆիլտրացնող լիմֆոցիտներում: VISTA-ն հակամարմինների հետ համալիր կերպով ճնշում է ուռուցքային բջիջների պոլիֆերացիան:



Բացի այդ, VISTA-ն սահմանափակում է T լիմֆոցիտների ակտիվացման վաղ մակարդակները՝ միաժամանակ կանխելով աուտոիմունային հիվանդությունների զարգացումը: Այդ մոլեկուլը, օրինակ, կարևոր դեր է խաղում տրանսպլանտանտների գոյատևման հարցում՝ պահպանելով իմունային պատասխանն ընդդեմ փոխպատվաստված օրգանի:



T լիմֆոցիտները օրգանիզմի իմունային համակարգի հիմքն են: Դրանք առանձնանում են մի քանի տեսակների, որոնցից յուրաքանչյուրն իմունային համակարգում ունի իր դերակատարությունը: Օրինակ՝ T սպանողները (քիլլեր) ոչնչացնում են քաղցկեղային և մակաբույծներով վարակված բջիջները: T օգնականները (հելփեր) ճանաչում են օտարածին անտիգենները և ակտիվացնում են քիլլերներին և այլ լիմֆոցիտների: Իսկ T սուպրեսսորներն իրականացնում են իմունային պատասխանի կենտրոնական կարգավորումը՝ վերահսկելով դրա ուժը և տևողությունը:



Ինչպես յուրաքանչյուր համակարգ, իմունայինը նույնպես հստակ հավասարակշռության ու «զսպող և հակակշռող» համակարգի կարիք ունի: Այն ապահովում են T սուպրեսսորները, որոնք լռեցնում են արտաքին վտանգների դեմ պայքարի համար անհրաժեշտ T քիլլերների և T հելփերների ակտիվությունը: Եթե վերջիններն արդյունավետ չկառավարվեն, կսկսեն իրենց պահել ինչպես վերահսկողությունից դուրս հայտնված ուժային կառույց. կասկածել բոլորին անխտիր ու կազմակերպել «զանգվածային գնդակահարություններ» սեփական օրգանիզմի բջիջների նկատմամբ: Դա տեղի է ունենում, օրինակ, աուտոիմունային հիվանդությունների դեպքում:



VISTA պրոտեինը, որը բջջային մեմբրանի վրա միավորվում է ռեցեպտորների հետ / © Mehta, Huang, Cohran et al., Cell Reports, 2019



Որպեսզի դա տեղի չունենա, իմունային համակարգն իմունիտետի նվազեցման համար օգտագործում է միացությունների շարք, որոնցից մեկը VISTA-ն է: Ինչպես հայտնի է, այս մոլեկուլի՝ իմունային պատասխանը ճնշող բնույթը կենսական նշանակություն ունի օրգանիզմի համար: Սակայն քաղցկեղի դեպքում այն մահացու է. քաղցկեղային բջիջներն օրգանիզմի ներքին հակածիններն են: Նրանց «դաշնակցային կառուցվածքից» խաբվելով՝ VISTA-ն T բջիջներին թույլ չի տալիս հարձակվել «յուրայինների» վրա, և քաղցկեղն իմունային համակարգի անգործության դեպքում անխոչընդոտ խժռում է օրգանիզմը:



Բայց դրանում կա նաև լավ նորություն. վերջին 10 տարում, երբ դարտմուրյան խումբը զբաղվում է մոլեկուլ-թիրախի, ինչպիսին է VISTA-ն, և դրանց աշխատանքի մեխանիզմների որոնմամբ, գիտնականները մոտեցել են VISTA-յի հակամարմինների մշակմանը:



Հետազոտական խմբի ղեկավար Ռենդոլֆ Նոելը նշել է, որ իրենք տեղեկացել են, որ իմունային համակարգը հանգստի վիճակում պահումը բարդ և շատ ակտիվ գործընթաց է: Մանրամասն ներկայացնելով VISTA-յի դերն իմունային համակարգում՝ գիտնականները կարողացել են մոտենալ այն եզրակացությանը, որ այդ մոլեկուլի առանձնահատուկ արգելափակումը հիվանդներին հնարավորություն է տալիս: Նոելի խոսքով՝ ինչպես և վերահսկող կետերի մյուս  բացասական կարգավորիչները, VISTA-յի արգելափակումը քաղցկեղի դեպքում կարող է մեծացնել տիրոջ ընդունակությունը՝ ստեղծելու պաշտպանիչ, ուռուցքին համապատասխան իմունային պատասխաններ:



Այդպիսով, եթե VISTA-յին հատուկ կլինիկական փորձարկումները հաջող անցնեն, քաղցկեղի բուժման ժամանակ VISTA-յի անջատումն իմունային համակարգին թույլ կտա արդյունավետ հարձակում գործելու քաղցկեղային բջիջների վրա: Դա կօգնի առավել ուժգին առաջ մղելու քաղցկեղի թերապիան:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/qaxckexi-dem-payqarin</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=7168</guid>

            <pubDate>Mon, 13 Jan 2020 11:27:08 +0000</pubDate>

            <title>Հայ բժիշկները ստամոքսի քաղցկեղի բուժման արդյունավետ մեթոդ են կիրառում՝ ապաքինման բարձր հավանականությամբ</title>

            <description><![CDATA[<p>Նախավիրահատական քիմիաթերապիայի շնորհիվ հաջողվել է կանխել ուռուցքի զարգացումը, ինչը թույլ է տվել առավել նպաստավոր պայմաններում իրականացնել նորագոյացության արմատական հեռացում:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/01/304d5a7e4b8c5158fe058317da99597a.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հայ բժիշկները ստամոքսի քաղցկեղի բուժման արդյունավետ մեթոդ են կիրառում՝ ապաքինման բարձր հավանականությամբ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ստամոքսի քաղցկեղը Հայաստանում հաճախ հանդիպող օնկոլոգիական հիվանդություններից է: Մեկ դարից ավելի բուժման լավագույն մեթոդը վիրահատական միջամտությունն է համարվել, երբ զարգացող քիմիաթերապիայի և ճառագայթային թերապիայի հնարավորությունները մեծ չէին:



Հիմնական մեթոդ համարվող և ուռուցքի ու նրա տարածման հնարավոր ուղիների հեռացմամբ սահմանափակվող վիրահատությունը հիմնականում զուգակցվում է քիմիաթերապիայի հետ: Մասնագետները նշում են, որ ստամոքսի քաղցկեղը հիմնականում ախտորոշվում է ոչ սկզբնական փուլում, ոչ առաջին մակարդակում, երբ հնարավոր կլիներ վիրահատությամբ ամբողջովին բուժել:



Նախավիրահատական՝ նեոդյուվանտ, և հետվիրահատական՝ ադյուվանտ քիմիաթերապիան ներկայումս արմատական փոփոխություններ է մտցրել ստամոքսի քաղցկեղի բուժման ոլորտում: Ապացուցված է, որ քիմիաթերապիայի և վիրահատության համատեղման դեպքում բուժման արդյունավետությունն ավելի բարձր է, իսկ կրկնվելու հավանականությունը՝ նվազ:



Հայաստանի «Միքայելյան» համալսարանական կլինիկայի օնկոլոգների և վիրաբույժների խմբի համատեղ աշխատանքի շնորհիվ այդ մեթոդով միջազգային ստանդարտներին համապատասխան բուժումը հնարավոր է դառնում:



Վիրահատարանում / ©newsarmenia.am



Թիմային աշխատանքի լավագույն օրինակներից է, երբ ստամոքսի՝ տեղային տարածմամբ քաղցկեղով հիվանդին ենթարկել են նախավիրահատական քիմիաթերապիայի, ապա վիրահատական բուժում իրականացրել, և պաթոմորֆոլոգիական հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ուռուցքը փոքրացել անհետացել է, իսկ հիվանդության զարգացման ընթացքը վերադարձել է նախնական մակարդակի: Նախավիրահատական քիմիաթերապիայի շնորհիվ հաջողվել է կանխել ուռուցքի զարգացումը, ինչը թույլ է տվել առավել նպաստավոր պայմաններում իրականացնել նորագոյացության արմատական հեռացում: Հետվիրահատական քիմիաթերապիան կապահովի առավել կայուն արդյունք՝ ապաքինման առավելագույն հավանականությամբ:



Նշվում է, որ կլինիկայում քիմիաթերապիայի՝ կիրառվող այս սխեման առավել արդյունավետ է, հիվանդների մոտ բարդացումներ չեն լինում, վիրահատությունից հետո արագ են վերականգնվում:



Հաղորդվում է, որ քաղցկեղի բուժման նման մոտեցումը ցույց է տալիս, որ Հայաստանում հնարավոր է կազմակերպել որակյալ բուժում՝ եվրոպական և ամերիկյան չափանիշներով, մասնավորապես Երևանի պետական բժշկական համալսարանի «Միքայելյան» համալսարանական կլինիկայում, ինչը բնակչության համար կարևոր նշանակություն ունի:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/stamoqsi-qaxckexi-bujman</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6751</guid>

            <pubDate>Sat, 28 Dec 2019 14:22:17 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները պատմել են, թե ֆիզիկական ինչպիսի ակտիվությունն է նվազեցնում քաղցկեղի 7 տեսակների զարգացման վտանգը</title>

            <description><![CDATA[<p>Շաբաթական 2,5 ժամ մարզվելու դեպքում էականորեն նվազում է քաղցկեղի տեսակների գրեթե կեսի զարգացման հավանականությունը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/aea586_8e8e0c8c7ec24e11a7eb28cc77ba1888_mv2_d_2049_1537_s_2.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները պատմել են, թե ֆիզիկական ինչպիսի ակտիվությունն է նվազեցնում քաղցկեղի 7 տեսակների զարգացման վտանգը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Շուրջ 750 հազար մասնակիցների նկատմամբ իրականացված պրոսպեկտիվ հետազոտությունների հիման վրա արված մետա-անալիզը ցույց է տվել, թե ինչպես են փոխկապակցված ֆիզիկական ակտիվությունն ու քաղցկեղի մի քանի տեսակների վտանգի նվազեցումը: Հետազոտությունը հեղինակել են Քաղցկեղի ազգային ինստիտուտի, Ամերիկյան օնկոլոգիական համայնքի և Հարվարդի հանրային առողջության դպրոցի խումբը:



Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության մակարդակի և օնկոլոգիական հիվանդությունների զարգացման վտանգի միջև կապը դեռ վաղուց է հաստատվել: Սակայն հարց է մնում, թե սովորական ակտիվության մակարդակն ու տիպը, որոնք խորհուրդ են տրվում առողջ ապրելակերպի համար, որքանով կարող են կապ ունենալ վտանգի իրական նվազեցման հետ:



Միջին վիճակագրական մարդու համար այսօր խորհուրդ տրվող ֆիզիկական ակտիվության մակարդակը շաբաթական 2,5-5 ժամ է, եթե դրանք կլինեն չափավոր ինտենսիվության վարժություններ կամ 1,2-2,5 ժամ, եթե դրանք ֆիզիկական բարձր ծանրաբեռնվածություն են: Առօրյա կյանքում, մարդու ծանրաբեռնվածության մակարդակը հասկանալու համար, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը չափավոր ծանրաբեռնվածություն է համարում արագ քայլքը, պարը, այգում կամ տանն աշխատելը, խաղերը և զբաղմունքը երեխաների հետ: Բարձր ինտենսիվություն ունեն վազքը, լեռնագնացությունը, արագ հեծանվավազքը, էներգետիկ լողը, սպորտային խաղերը (օրինակ՝ ֆուտբոլը), 20կգ-ից ավել ծանրություն բարձրացնելը կամ դաշտում ծանր հողային աշխատանքները: 



Ինտենսիվության մակարդակն ավելի ստանդարտավորված հաշվարկի համար չափվում է MET միավորներով. այն ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ մարդու մետաբոլիզմի մակարդակի հարաբերակցությունն է հանգստի վիճակի մետաբոլիզմի նկատմամբ: Մեկ MET-ն էներգիայի այն քանակն է, որը ծախսվում է հանգստի վիճակում՝ հավասար 1կկալ/կգ/ժամ այրման: Չափավոր ինտենսիվության վարժությունները, ԱՄԿ-ի համաձայն, ստիպում են ավելի արագ շարժվել, որպեսզի 3-6 անգամ ավելի շատ էներգիա այրվի մեկ րոպեում, քան հանգստի ժամանակ (3-6 MET), իսկ բարձր ինտենսիվությամբ վարժությունները՝ ավելի քան 6 անգամ (6 MET-ից ավելի):



Իրենց ուսումնասիրությունում հետազոտողները դիտարկել են 9 աշխատություն, որտեղ հարցվածները ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության մակարդակի ինքնահաշվետվություն են ներկայացրել: Դիտարկվել է այդ մակարդակի և քաղցկեղի 15 տեսակների միջև հիվանդացության կապը:



Բացահայտվել է, որ չափավոր-ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության (այսինքն` 7,5-15 ժամ MET շաբաթական կամ այն նույն 2,5 ժամ և ավելին) մակարդակի ամենահասարակ խորհուրդներին հետևելու դեպքում 15-ից 7 տեսակի քաղցկեղով հիվանդանալու վտանգը վիճակագրորեն նվազել է: Որոշ տեսակների համար նույնիսկ պարզվել է, որ ինչքան շատ է MET ժամը, այնքան նվազում է հիվանդանալու վտանգը: Մի քանիսի դեպքում էլ վտանգի որոշակի նվազումից հետո հետագա ինտենսիվությունը հավելյալ նվազեցման չի հանգեցրել:



Ֆիզիկական ակտիվությունը, պարզվել է, կապ ունի տղամարդկանց հաստ աղիքի քաղցկեղի զարգացման ավելի ցածր վտանգի հետ (8% շաբաթական 7,5 ժամի համար, 14%՝ շաբաթական 15 ժամի համար), կանանց մոտ կաթնագեղձի քաղցկեղի զարգացման հետ՝ 6-10%, էնդոմետրիումի՝ 10-18%, երիկամի՝ 11-17%, միելոմայի՝ 14-19%, լյարդի՝ 18-27%, ոչ հոջկինյան լիմֆոմայի՝ 11-18% կանանց մոտ: Չափաբաժնից կախված պատասխանն իր կառուցվածքով գծային է եղել՝  ասոցացման կեսի համար, և անգծային՝ մյուսների համար:



Գիտնականները նշել են, որ ավելի հստակ և ընդհանուր տվյալների համար անհրաժեշտ են ավելի շատ հետազոտություններ: Այս մետա-անալիզի թերություններ համարել են քաղցկեղի ոչ բոլոր ուսումնասիրված տեսակները (ենթադրվում է՝ դրանց թիվը 15-ից ավելին է), ընտրության անբավարար էթնիկական առանձնահատկությունները, դիֆերենցիացիայի անբավարարությունը՝ ակտիվության տեսակներով, և ակտիվության հաշվառումը՝ փորձարկվողների ինքնագնահատականի հիման վրա:



Սակայն արդյունքները ցույց են տալիս, որ ակտիվության խորհուրդ տրվող մակարդակները նշանակալի ազդեցություն են ունենում օնկոհիվանդությունների վտանգի վրա: Դրանք կարող են հիմք հանդիսանալ պրոֆիլակտիկ խորհուրդների համար՝ ինչպես այսօր, այնպես էլ ապագայում՝ առավել արդյունավետ միջոցների որոնման համար: Դոկտոր Ալփա Պատելի խոսքով՝ ներկայումս խորհուրդ տրվող ծանրաբեռնվածության մակարդակը հիմնվում է այն հիվանդությունների ազդեցության վրա, ինչպիսիք են դիաբետը կամ սիրտ-անոթային հիվանդությունները: Մետա-անալիզի տվյալները ցույց են տալիս, որ քաղցկեղը նույնպես պետք է ավելացնել այդ ցանկում:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/qaxckexi-zargacman-vtangy</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6028</guid>

            <pubDate>Thu, 05 Dec 2019 13:12:37 +0000</pubDate>

            <title>Քաղցկեղը հնարավոր չէ կանգնեցնել, բայց կարելի է զգուշանալ</title>

            <description><![CDATA[<p>2017թ. աշխարհում քաղցկեղից մահացել է 9,6 մլն մարդ, և տարեցտարի այդ թիվն աճում է: Մամուլում կան բազմաթիվ խորհուրդներ. դրանք քիչ տոկոսով կարող են նվազեցնել հավանականությունը, բայց ամբողջությամբ վերացնել՝ ոչ:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/Onkologi-doktersehat.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Քաղցկեղը հնարավոր չէ կանգնեցնել, բայց կարելի է զգուշանալ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Լրատվամիջոցներում հաճախ տարածվում են պատմություններ, թե ինչպես կարելի է պայքարել քաղցկեղի դեմ: Աղբյուրը նշում է, որ այդ հիվանդությունից մարդկությունը չի կարող ձերբազատվել, թեև արդեն հայտնի է, թե որ խավն է ավելի հաճախ տառապում այդ հիվանդությամբ:



Մարդությունը սովոր է, որ գիտնականները պարբերաբար նոր միջոցներ գտնեն՝ տարբեր հիվանդությունների դեմ պայքարում: Թվում, թե ուր որ է՝ կգտնվի նաև քաղցկեղի դեմ միջոցը: Բայց դա մոտ ապագայում հնարավոր չէ: Այդ հիվանդության դեմ պայքարի մի քանի մեթոդներ որոշակիորեն օգտակար են, մեծացնում են ողջ մնալու հավանականությունը: Սակայն պատվաստումները արդյունավետ են միայն բջիջների հստակ տեսակների կամ վիրուսների համար:



Պատվաստանյութը շատ կարճ ժամանակ հետո կորցնում է արդյունավետությունը, քանի որ վիրուսներն արագորեն փոփոխություններ են կրում: Այդպես է նաև գրիպը, իսկ ՄԻԱՎ-ի դեպքում մուտացիան ավելի արագ է տեղի ունենում: Քաղցկեղածին բջիջների դեպքում իրավիճակն այլ է. յուրաքանչյուր մարդու մոտ ԴՆԹ-ն տարբերվում է մյուսներից, ուստի անհրաժեշտ է ունենալ միլիարդավոր տեսակների պատվաստանյութեր՝ յուրաքանչյուր ԴՆԹ-ի համար:



Այդպես է նաև դեղամիջոցների դեպքում. սպանելով քաղցկեղածին բջիջները՝ չսպանելով դրա շուրջը գտնվող ԴՆԹ բջիջները, մեծ դժվարություններ են առաջացնում: Հաճախ ռադիացիայի կամ քիմիաթերապիայի միջոցով բուժման հետևանքով քաղցկեղածին բջիջները ցրվում են՝ տարածվելով այլ օրգաններում: Բժիշկները կարողանում են մեծացնել այդ հիվանդությունից հետո ողջ մնալու հավանականություն, բայց դրանից մահացությունները կանգնեցնել չեն կարողանում: Հաղորդվում է, որ առավել բարդ է պայքարելը երեխա չունեցողների կամ քիչ երեխա ունեցողների մոտ առկա հիվանդության դեմ: 



Խորհուրդ է տրվում մեծ հույսեր չկապել նաև գենետիկ խմբագրման վրա, ինչի մասին խոսակցություններ են գնում: Մամուլի հրապարակումներում նշված գործընթացի հաջողությունների մասին շատ է հաղորդվում, բայց իրականությունն այլ է: Հայտնի է, որ բազմաթիվ ԴՆԹ-ների գործառույթներ դեռևս բացահայտված չեն, և հստակ չէ, թե որ ԴՆԹ-ն խմբագրելու դեպքում հնարավոր է քաղցկեղի դեմն առնել: Վտանգ կա նաև բուժելու փոխարեն այլ գործառույթներ ևս վնասելու:



Քաղցկեղից խուսափելու մի քանի մեթոդներ են խորհուրդ է տրվում հոդվածում, որոնցից մեկը վազքն է. սիրողական մակարդակի վազքն անարդյունք կլինի, անհրաժեշտ է մարզական վազքի դիմել: Հայտնի է, որ վազորդների մոտ հիվանդանալու հավանականությունն ավելի քիչ է:



Մյուս խորհուրդը շատ երեխա ունենալն է: Ներկայումս Եվրոպայում և «եվրոպական» բնույթի հասարակություններում նկատվում է ծնելիության նվազում: Ըստ ներկայացվող տվյալների՝ 4 և ավելի երեխաներ ունեցողների մոտ կրկնակի անգամ նվազում է քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը:



Կան նաև այլ խորհուրդներ՝ չծխել, ապրել մաքուր շրջակա միջավայրում, չշնչել այրվող պլաստիկի, աղբի, տերևների ծուխը, հեռու մնալ խոշոր հրդեհից: Խորհուրդ է տրվում նաև քիչ խմել գազավորված ըմպելիքներ՝ օնկոլոգի մոտ չհայտնվելու համար: Բայց այս ամենը հիվանդանալու հավանականությունը նվազեցնում է միայն մի քանի տասնյակ տոկոսով, բայց ոչ՝ ամբողջությամբ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/hnaravor-che-kangnecnel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=3320</guid>

            <pubDate>Wed, 04 Sep 2019 13:18:06 +0000</pubDate>

            <title>Առողջապահությո՞ւն, թե՞ անձնական շահ. նախարարի ու խորհրդականի պայքարին ԵՊԲՀ ռեկտորն ու այլ անձինք են միանում</title>

            <description><![CDATA[<p>Փոխադարձ մեղադրանքներ, ԵՊԲՀ ռեկտոր, իրանական ընկերություն, ուռուցքաբանության կենտրոն. ի՞նչ իրավիճակ է ստեղծվել ՀՀ առողջապահության ոլորտում</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/09/00-916.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Առողջապահությո՞ւն, թե՞ անձնական շահ. նախարարի ու խորհրդականի պայքարին ԵՊԲՀ ռեկտորն ու այլ անձինք են միանում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Սեպտեմբերի 3-ին միջադեպ տեղի ունեցավ Առողջապահության նախարարի մամուլի ասուլիսի ժամանակ: Նախարարի նախկին խորհրդատու Գևորգ Թամամյանի միջամտությամբ ասուլիսը տապալվեց: Արսեն Թորոսյանը և իր նախկին խորհրդականը բանավեճը շարունակեցին անջատ՝ ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերով և ասուլիսներով:



Ինչի՞ց է սկսվել կոնֆլիկտը



Օգոստոսի 20-ին Առողջապահության նախարարի ուռուցքաբանության գծով խորհրդատու Գևորգ Թամամյանն իր ֆեյսբուքյան էջում հայտարարություն էր տարածել՝ հաղորդելով իր հրաժարականի մասին: Թամամյանը գերատեսչության ղեկավարությանը մեղադրել էր սին մեկնաբանություններ և պոպուլիստական հայտարարություններ կատարելու մեջ: 




https://www.facebook.com/gevorg.tamamyan/posts/2631783740167956




Նախարարը ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերում, անդրադառնալով իր դեմ սկսված արշավին, նշեց, որ այն կազմակերպած է ԵՊԲՀ-ի ռեկտոր Արմեն Մուրադյանի կողմից: Նրա խոսքով՝ Արմեն Մուրադյանն իր պաշտոնը ժառանգություն է ստացել, կարծում է, որ նոր իշխանությունները մեծ վտանգ են ներկայացնում Մուրադյանի պաշտոնավարման համար: Արսեն Թորոսյանի համոզմաբ՝ իր դեմ արշավն սկսվել է ԵՊԲՀ խորհրդի կազմը փոխելու մտադրությունից հետո:



Ինչո՞ւմ են մեղադրում իրար



Նախարարի նախկին խորհրդական Գևորգ Թամամյանը, Արսեն Թորոսյանի մամուլի ասուլիսը տապալելուց հետո, զբաղեցնելով նրա տեղը, մի շարք մեղադրանքներ ներկայացրեց Առողջապահության նախարարի հասցեին:



Դրանցից մեկը Թորոսյանի զինվորական ծառայությանն էր վերաբերում: Թամամյանի խոսքով՝ Թորոսյանը բանակում ծառայել է որպես գրագիր, ինչն ինչքը ավելի քիչ պատվաբեր ծառայություն է համարում:



Ի պատասխան մեղադրանքին՝ Արսեն Թորոսյանը նշեց, որ դա անձնական հարց է և ընդհանրապես կապ չունի իր պաշտոնավարման և կոնֆլիկտի իրական խնդրի հետ:



Նախկին խորհրդական, արյունաբան Թամամյանը, խոսելով պետպատվերի շրջանակներում կատարվող վերաբաշխումների մասին, նախարարին մեղադրեց անհիմն վերաբաշխումների մեջ: Մասնավորապես նշեց նախարարի կնոջ հիվանդանոցին մեծ քանակով պետպատվեր հատկացնելու  մասին:



Արսեն Թորոսյանը պատախանեց, որ իր կինը հիվանդանոց չունի, պարզապես աշխատում է որպես տնօրեն, իսկ Թամամյանի նշած 2,7 մլրդ դրամ հատկացումը չի համապատասխանում իրականությանը, թիվը չափազանցված է, բաշխման գործընթացում ներգրավված են նաև այլ հաստատություններ:



Ի՞նչ կապ ունի իրանական ընկերությունը



Թամամյանի հաջորդ մեղադրանքը Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնում իրականացված ստուգումներին էր վերաբերում: Նրա համոզմամբ՝ Կենտրոնի տնօրենի նկատմամբ անհիմն կերպով է ճնշում գործադրվում, քանի որ ԱԱԾ-ն ստուգումներով թերացումներ, յուրացումներ չի արձանագրել:



Մինչդեռ նախարարը փաստաթղթերով ներկայացրեց եղելությունը: Իրանական Վարան Փարթո Դարման ընկերությունը ցանկացել է Հայաստանում ներդրում կատարել ուռուցքաբանության ոլորտում: Այդ նպատակով հիմնվել է ընկերություն: Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի տնօրեն Արմեն Տանանյանը պահանջել է այդ ընկերության բաժնետոմսերի 50%-ը: Հետագայում պահանջել է կատարվելիք ներդրումների 50%-ը նույնպես փոխանցել իրեն:




https://www.facebook.com/ATorosyanOfficial/posts/1002408199945445




Արդյունքում՝ Կենտրոնը մինչ օրս չի կատարել գործունեություն, ինչի համար դիմել է Նախարարին՝ խնդիրը կարգավորելու և Տանանյանին այս գործից հեռացնելու խնդրանքով: Ուռուցքաբանության կենտրոնի տնօրենը հեռացվել է աշխատանքից:



Իրանական ընկերության նամակի հրապարակումից հետո Թորոսյանի դեմ արշավը նոր թափ ստացավ:



Ի՞նչ կապ ունի Արմեն Մուրադյանը



Առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանն իր ֆեյսբուքյան ուղիղ եթերի ժամանակ հայտարարեց, որ Թամամյանն ինքնուրույն չի գործում, նրան ուղղորդում է ԵՊԲՀ ռեկտոր Արմեն Մուրադյանը:




https://www.facebook.com/ATorosyanOfficial/videos/2457258191022061/




Նախարարի խոսքով՝ խնդիրը ծագել է նախորդ տարվանից, երբ առաջացել է Երևանի պետական բժշկական համալսարանի խորհրդի կազմը փոխելու հարց, իսկ Մուրադյանն անհանգստացած իր պաշտոնով, ուստի դիմում է նախարարի վարնակիշը գցելու քայլերին:



Ի պատասխան Թորոսյանի հայտարարությանը՝ Արմեն Մուրադյանը բարձր գնահատեց Գևորգ Թամամյանի մարդկային հատկանիշները և մասնագիտական հմտությունները: Նրա խոսքով՝ նախարարը ցուցաբերել է ցինիզմ՝ նշելով, թե Վերականգնողական կենտրոնում պահվում է 50 հաշմանդամ, 50-ն էլ հաշմանդամ են մեռնելու, ինչո՞ւ են նրանց վրա գումար ծախսում:




https://www.facebook.com/650745045088039/videos/2378449058934981/




Արսեն Թորոսյանն իր հերթին հերքել է 50 հոգու վերաբերյալ Արմեն Մուրադյանի և Գևորգ Թամամյանի հայտարարությունները: 



Նախարարն իսկապե՞ս թերացել է



Բազմաթիվ քաղաքացիներ, ովքեր ինչ-ինչ խնդիրներով առընչվել են քաղցկեղի բուժման պրոցեսին, փաստում են, որ ոլորտ կարգավորվում է, էականորեն փոխվել է թե բժշկական անձնակազմի սպասարկման որակը, թե բուժման արդյունավետությունն է բարձրացել:




https://www.facebook.com/vahankerobyan/posts/3075194052523112





https://www.facebook.com/styopa.safaryan.9/posts/1076078832597615




Menu.am-ի հիմնադիր Վահան Քերոբյանի, Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի հիմնադիր Ստյոպա Սաֆարյանի կարծիքներին հետևել է նաև բժկական կենտրոններից մեկի հայտարարությունը, որն արձանագրել է ոլորտում կատարվող լրջագույն փոփոխությունները:




https://www.facebook.com/astghikmc/posts/1825408314272624




Ի՞նչ է սպասվում



Մուրադյանի և Թամամյանի աջակիցները պահանջում են Արսեն Թորոսյանի հրաժարականը: Հաղորդվում է, որ ԵՊԲՀ ռեկտորը պատրաստվում է դիմել դատարան՝ Արսեն Թորոսյանի դեմ հայցադիմումով:



Առողջապահության նախարարն իր հերթին նշել է, որ այսպիսի մի արշավ էլ նախորդ տարի էր սկսվել իր դեմ: Խոսքը Արա Մինասյանի մասին է՝ Սերժ Սարգսյանի խնամին, ում ուղղված մեղադրանքներից հետո նույնպես Արսեն Թորոսյանին բազմաթիվ մութ ծրագրերի մեջ մեղադրեցին: Արդյունքում Արա Մինասյանի մեղադրանքը հաստատվեց: Նա այժմ հետախուզման մեջ է:




https://www.facebook.com/ATorosyanOfficial/videos/385616345409767/




Նախարար Թորոսյանի խոսքով՝ այս միջադեպը շատ նման է Մինասյանի գործին, ուստի հույս ունի, որ կարճ ժամանակում ամեն ինչ իր տեղը կընկնի, և իր դեմ արշավը հաջողություն չի ունենալու:



Նախարարի նախկին խորհրդական Գևորգ Թամամյանն էլ այս ընթացքում հայտարարարում է, որ նախարարի կողմից ճշմարտությունը թաքցվում է, իրականությունը շուտով ջրի երես է դուրս գալու:




https://www.facebook.com/gevorg.tamamyan/posts/2659076814105315

]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/aroxjapahutyun-te-andznakan-shah</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>