<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/575/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 22 Sep 2026 08:47:41 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=13362</guid>

            <pubDate>Wed, 22 Jul 2020 15:33:37 +0000</pubDate>

            <title>Թեստը հնարավորություն է տվել քաղցկեղը բացահայտել ի հայտ գալուց 4 տարի առաջ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները մեթոդ են մշակել, որը թույլ է տալիս քաղցկեղի մի քանի կառուցվածքներ հայտնաբերել ավելի վաղ, քան հիվանդության առաջին նշանները: Այդ նպատակով մասնագետներն օգտագործել են արյան հետազոտությունը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/07/laboratoria.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Թեստը հնարավորություն է տվել քաղցկեղը բացահայտել ի հայտ գալուց 4 տարի առաջ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Վաղ շրջանում քաղցկեղի բացահայտումը կարևոր է հատկապես պացիենտի համա: Ուշ շրջանում այն բուժելն առավել բարդ է. ուռուցքի վիրահատական հեռացումը և համեմատաբար «մեղմ» դեղամիջոցները, որոնք օրգանիզմին լուրջ վնաս չեն պատճառում, արդյունավետ չեն: Հիվանդությունը հայտնաբերելու թեստերը քիչ են և նրանցից որոշների հստակությունը կասկածելի է:



Շրջանառվող ուռուցքային ԴՆԹ-ն (ctDNA) քաղցկեղի հնարավոր կենսանիշ է (բիոմարկեր): Գիտնականները պարզել են, որ նրա ուսումնասիրությունն օգտակար է ուռուցքի ոչ ինվազիվ հայտնաբերման, բուժման և ժամանակին ու դրանից հետո պացիենտին վիճակին հետևելու համար: Սակայն ԴՆԹ-ն արյան մեջ բավականին քիչ է, հատկապես վաղ փուլերում, ինչն ախտորոշման մեթոդները դարձնում է ոչ հստակ:



Ներկայումս հետազոտողները հիմնականում կենտրոնացած են այն պացիենտների մոտ քաղցկեղի հայտնաբերման հարցի վրա, որոնց մոտ արդեն ախտորոշված է: ԱՄՆ-ի և Չինաստանի գիտնականների խումբը ներկայացրել է PanSeer թեստը, որը վաղ շրջանում հայտնաբերում է ստամոքսի, կերակրափողի, թոքերի, երիկամների և կոլորեկտալային քաղցկեղը: Այն թույլ է տալիս հիվանդությունը նկատել 4 տարի ավելի վաղ, քան ավանդական մեթոդների դեպքում:



Հետազոտության համահեղինակ Կուն Չժանը նշել է, որ թեստի կոնցեպցիան ապացուցելու փուլից անցել են հուսալի և ոչ թանկարժեք պրոդուկտի արտադրությանը, որը կարող է կիրառվել հիվանդանոցներում:



Հետազոտությանը մասնակցել են ավելի քան 120 հազար կամավորներ: 30-75 տարեկան տղամարդիկ և կանայք պարբերաբար արյուն են հանձնել և 2007-2017թթ. բժիշկների մոտ հետազոտություն են անցել: Այդ ընթացքում գիտնականները հավաքել են 1,6 մլն նմուշ, որոնք ներկայումս պահվում են Չինաստանի Ֆուդանի համալսարանի արխիվում:



Հետազոտության ընթացքում խումբը վերլուծել է արյան նմուշները, որոնց վերցրել են առանց ախտանշանների 605 մարդուց, որոնցից 191-ի մոտ ավելի ուշ ախտորոշվել է ուղիղ աղիի, կերակրափողի, երիկամի, թոքերի կամ ստամոքսի քաղցկեղ: Գիտնականներն օգտագործել են ախտորոշման ավանդական մեթոդներ՝ հասկանալու՝ կարո՞ղ են նշմարել հիվանդության զարգացման նախազգուշացումը: Մասնագետներն ուսումնասիրել են նաև քաղցկեղով 223 մարդուց վերցված պլազման, ինչպես նաև հիվանդ ու առողջ հյուսվածքների 200 նմուշ:



Դա թույլ է տվել գտնել քաղցկեղի նշաններ, շրջանառվող քաղցկեղային ԴՆԹ-ի ոչ մեծ մասնիկներ և դրանց հիման վրա մշակել թեստ: Նոր մեթոդը թույլ է տվել 4 տարի առաջ 95% ճշտությամբ հայտնաբերել հիվանդության տարածված տեսակներից 5-ի զարգացում: Հաստատված ախտորոշմամբ պացիենտների 88%-ի մոտ թեստը նույն նշաններն է հայտնաբերել:



Նշվում է, որ թեստը մի քանի թերություն ունի. այն կարող է հայտնաբերել քաղցկեղը, սակայն չի հստակեցնում, թե որ հյուսվածքներն են վարակված, և չի կարող փոխարինել հին մեթոդներին: Հեղինակները վստահ են, որ մշակումը կլինիկական հետազոտություններին ու հիվանդանոցներում կիրառությանը մոտ է: Նրանց առաջիկա նպատակն է՝ ստուգել փորձարկվողներին՝ հաշվի առնելով ժառանգականությունը, տարիքը, կենսակերպը, այլ հանգամանքներ՝ թեստն առավել հստակ դարձնելու համար:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/qaxckexy-bacahaytel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6028</guid>

            <pubDate>Thu, 05 Dec 2019 13:12:37 +0000</pubDate>

            <title>Քաղցկեղը հնարավոր չէ կանգնեցնել, բայց կարելի է զգուշանալ</title>

            <description><![CDATA[<p>2017թ. աշխարհում քաղցկեղից մահացել է 9,6 մլն մարդ, և տարեցտարի այդ թիվն աճում է: Մամուլում կան բազմաթիվ խորհուրդներ. դրանք քիչ տոկոսով կարող են նվազեցնել հավանականությունը, բայց ամբողջությամբ վերացնել՝ ոչ:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/Onkologi-doktersehat.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Քաղցկեղը հնարավոր չէ կանգնեցնել, բայց կարելի է զգուշանալ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Լրատվամիջոցներում հաճախ տարածվում են պատմություններ, թե ինչպես կարելի է պայքարել քաղցկեղի դեմ: Աղբյուրը նշում է, որ այդ հիվանդությունից մարդկությունը չի կարող ձերբազատվել, թեև արդեն հայտնի է, թե որ խավն է ավելի հաճախ տառապում այդ հիվանդությամբ:



Մարդությունը սովոր է, որ գիտնականները պարբերաբար նոր միջոցներ գտնեն՝ տարբեր հիվանդությունների դեմ պայքարում: Թվում, թե ուր որ է՝ կգտնվի նաև քաղցկեղի դեմ միջոցը: Բայց դա մոտ ապագայում հնարավոր չէ: Այդ հիվանդության դեմ պայքարի մի քանի մեթոդներ որոշակիորեն օգտակար են, մեծացնում են ողջ մնալու հավանականությունը: Սակայն պատվաստումները արդյունավետ են միայն բջիջների հստակ տեսակների կամ վիրուսների համար:



Պատվաստանյութը շատ կարճ ժամանակ հետո կորցնում է արդյունավետությունը, քանի որ վիրուսներն արագորեն փոփոխություններ են կրում: Այդպես է նաև գրիպը, իսկ ՄԻԱՎ-ի դեպքում մուտացիան ավելի արագ է տեղի ունենում: Քաղցկեղածին բջիջների դեպքում իրավիճակն այլ է. յուրաքանչյուր մարդու մոտ ԴՆԹ-ն տարբերվում է մյուսներից, ուստի անհրաժեշտ է ունենալ միլիարդավոր տեսակների պատվաստանյութեր՝ յուրաքանչյուր ԴՆԹ-ի համար:



Այդպես է նաև դեղամիջոցների դեպքում. սպանելով քաղցկեղածին բջիջները՝ չսպանելով դրա շուրջը գտնվող ԴՆԹ բջիջները, մեծ դժվարություններ են առաջացնում: Հաճախ ռադիացիայի կամ քիմիաթերապիայի միջոցով բուժման հետևանքով քաղցկեղածին բջիջները ցրվում են՝ տարածվելով այլ օրգաններում: Բժիշկները կարողանում են մեծացնել այդ հիվանդությունից հետո ողջ մնալու հավանականություն, բայց դրանից մահացությունները կանգնեցնել չեն կարողանում: Հաղորդվում է, որ առավել բարդ է պայքարելը երեխա չունեցողների կամ քիչ երեխա ունեցողների մոտ առկա հիվանդության դեմ: 



Խորհուրդ է տրվում մեծ հույսեր չկապել նաև գենետիկ խմբագրման վրա, ինչի մասին խոսակցություններ են գնում: Մամուլի հրապարակումներում նշված գործընթացի հաջողությունների մասին շատ է հաղորդվում, բայց իրականությունն այլ է: Հայտնի է, որ բազմաթիվ ԴՆԹ-ների գործառույթներ դեռևս բացահայտված չեն, և հստակ չէ, թե որ ԴՆԹ-ն խմբագրելու դեպքում հնարավոր է քաղցկեղի դեմն առնել: Վտանգ կա նաև բուժելու փոխարեն այլ գործառույթներ ևս վնասելու:



Քաղցկեղից խուսափելու մի քանի մեթոդներ են խորհուրդ է տրվում հոդվածում, որոնցից մեկը վազքն է. սիրողական մակարդակի վազքն անարդյունք կլինի, անհրաժեշտ է մարզական վազքի դիմել: Հայտնի է, որ վազորդների մոտ հիվանդանալու հավանականությունն ավելի քիչ է:



Մյուս խորհուրդը շատ երեխա ունենալն է: Ներկայումս Եվրոպայում և «եվրոպական» բնույթի հասարակություններում նկատվում է ծնելիության նվազում: Ըստ ներկայացվող տվյալների՝ 4 և ավելի երեխաներ ունեցողների մոտ կրկնակի անգամ նվազում է քաղցկեղի առաջացման հավանականությունը:



Կան նաև այլ խորհուրդներ՝ չծխել, ապրել մաքուր շրջակա միջավայրում, չշնչել այրվող պլաստիկի, աղբի, տերևների ծուխը, հեռու մնալ խոշոր հրդեհից: Խորհուրդ է տրվում նաև քիչ խմել գազավորված ըմպելիքներ՝ օնկոլոգի մոտ չհայտնվելու համար: Բայց այս ամենը հիվանդանալու հավանականությունը նվազեցնում է միայն մի քանի տասնյակ տոկոսով, բայց ոչ՝ ամբողջությամբ:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/hnaravor-che-kangnecnel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=3395</guid>

            <pubDate>Sat, 07 Sep 2019 15:36:14 +0000</pubDate>

            <title>Հետազոտողները գտել են լոխնեսյան հրեշի ճշմարտանման բացատրությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները եզրակացրել են, որ աշխարհին հայտնի «հրեշը», ամենայն հավանականությամբ, հսկայական օձաձուկ է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/09/69816314_2398296836914198_8028318887349059584_n.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հետազոտողները գտել են լոխնեսյան հրեշի ճշմարտանման բացատրությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Օգոստոսի վերջին հայտնի է դարձել, որ գիտնականների միջազգային խումբը հետազոտման համար շոտլանդական Լոխ-Նեսս լճի ջրից 250 նմուշ է վերցրել: Ուսումնասիրությունը կատարվում է լոխնեսսյան հրեշի ֆենոմենի բացատրությունը գտնելու նպատակով: Նմուշները պարունակել են լճում բնակվող կենդանիների ԴՆԹ մասնիկներ, թեփուկներ, մաշկային տարրեր: Գիտնականները սեկվենացրել են նմուշները. աշխարհի այս հատվածում բնակվող այս կամ այն կենսաբանական տեսակին համապատասխանությունը գտնելու համար ստուգվել են 500 մլն հաջորդականություններ:



Հետազոտողները ներկայացրել են իրենց աշխատանքի արդյունքը: Փորձագետների կարծիքով՝ լոխնեսսյան հրեշը օձաձուկ է, իսկ ավելի հստակ՝ բազմաթիվ առանձնյակներ են: Հայտնի է, որ առավել խոշորների չափերը կարող են հասնել մինչև 1,8 մետրի: Այս տեսության օգտին է խոսում օձաձկների ԴՆԹ մասնիկների մեծ քանակությունը: Նորզելանդական Օտագոյի համալսարանի պրոֆեսոր Նիլ Ջեմելը հայտարարել է, որ իրենց տվյալները թույլ չեն տալիս որոշել դրանց չափերը, բայց նյութերի մեծ մասը խոսում է այն մասին, որ չի կարելի հերքել Լոխ-Նեսսում հսկայական օձաձկների գոյությունը:



Պլեզիոզավր / ©dinosaurs



Ջեմելի և նրա գործընկերների առաջադրած բացատրությունները համընկնում են դեռևս 1930-ականներին ներկայացվածների հետ: Պրոֆեսորը ենթադրում է, որ հազիվ թե իրենց բացահայտումը պատասխանի բոլոր հարցերի, և միշտ կգտնվեն մարդիկ, ովքեր կհավատան հրեշի գոյությանը: Ակնհայտ է նաև, որ չեն դադարելու Նեսսիի որոնումները (հրեշի հիպոթետիկ անվանում):



Հանելուկային հրեշի գոյության կողմնակիցները ենթադրում են, որ խոսքը գնում է պլեզիոզավրի (երկայնավիզ ծովամողես) վերապրուկի մասին: Այսպիսի սողունները Երկրի վրա ապրել են 199,6-65,5 մլն տարի առաջ, ունեցել են մոտ 20 մետր երկարություն: Պլեզիոզավրերն ունեցել են թիականման վերջույթներ և հարթ մարմին:




https://youtu.be/mkw593Qa19U
 Պլեզիոզավր / ©National Geographic



Նրանց մի մասն ունեցել է երկար վիզ, մյուսները՝ կարճ: Առաջինների մոտ գլուխները փոքր են, իսկ կարճ վիզ ունեցողներինը՝ խոշոր:



Մասնագետները բազմիցս հերքել են այս տարբերակը՝ նշելով, որ այդպիսի խոշոր արարածները դժվար թե այսքան երկար ժամանակ աննկատ մնային: Մասնավորապես, նրանց դիակներն ուշ թե շուտ դուրս կգային ափ: Բացի այդ, պլեզիոզավրերն ապրել են տաք և արևադարձային ծովերում: Ամենայն հավանականությամբ՝ այսպիսի սառը ջրերում նրանք այսքան երկար չէին ապրի:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/loxnesyan-hreshi-bacatrutyuny</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>