<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/768/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 18:07:44 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21327</guid>

            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 09:08:37 +0000</pubDate>

            <title>Մոդելը ցույց է տվել, թե մագնիսի որ հատվածներն են դժվարացնում վերամագնիսացումը</title>

            <description><![CDATA[<p>Ճապոնացի հետազոտողները համակարգչային մոդելով պարզել են, թե մագնիսական դոմենների սահմանների որ հատվածներն են ամենաշատը խոչընդոտում մագնիսացման ուղղության փոփոխությանը։ Արդյունքը կարող է օգնել հասկանալ, թե բարձր հաճախականությամբ աշխատող սարքերում ինչից են առաջանում մագնիսական կորուստները։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-magnetic-domains-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մոդելը ցույց է տվել, թե մագնիսի որ հատվածներն են դժվարացնում վերամագնիսացումը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Տոկիոյի գիտության համալսարանի հետազոտողները նմանակել են երկաթի հիմքով նանոբյուրեղային նյութի վարքը փոփոխական մագնիսական դաշտում։ Նոյեմբերի 17-ին NPG Asia Materials ամսագրում հրապարակված աշխատանքում նրանք համեմատել են երեք հաճախականություն՝ 100 կիլոհերց, 1 մեգահերց և 10 մեգահերց։



Մագնիսական դոմենները նյութի փոքր տիրույթներ են, որոնց ներսում մագնիսացումը հիմնականում նույն ուղղությունն ունի։ Երբ արտաքին դաշտը փոխում է ուղղությունը, որոշ դոմեններ ընդարձակվում են, մյուսները՝ փոքրանում։ Դրանց միջև սահմանները, որոնք կոչվում են դոմենային պատեր, այդ ընթացքում տեղաշարժվում են։



«Ֆուգակու» գերհամակարգչով կատարված հաշվարկներում հաճախականության աճին զուգահեռ դոմեններն ավելի մանր հատվածների են բաժանվել, իսկ դրանց միջև պատերը շատացել են։ 100 կիլոհերցի դեպքում մոդելում գերակշռել են լայն տիրույթները, իսկ 10 մեգահերցի դեպքում դրանց տեղում առաջացել է ավելի խիտ ու բարդ պատկեր։



Հեղինակներն օգտագործել են պատկերների վերլուծության մի մեթոդ, որը թույլ է տվել դոմենների ձևն ու փոխդասավորությունը կապել վերամագնիսացման համար անհրաժեշտ էներգիայի հետ։ Հաշվարկի արդյունքները նորից տեղադրելով մագնիսացման քարտեզի վրա՝ նրանք պարզել են, որ էներգետիկ արգելքին ամենից շատ նպաստել են հակառակ ուղղությամբ մագնիսացված և ընդարձակվող դոմենների ծայրերն ու որոշ բարակ դոմենային պատեր։



Ինչպես հայտնում է համալսարանը, այսպիսի նյութեր օգտագործվում են տրանսֆորմատորներում և էլեկտրաէներգիայի փոխակերպման սարքերում։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե կառուցվածքի որ հատվածներն արժե ուսումնասիրել այդ սարքերում մագնիսական կորուստների պատճառները հասկանալու համար։



Աշխատանքում չեն չափել իրական նմուշի ջերմացումը կամ սարքի արդյունավետությունը։ Հեղինակներն առաջարկում են մոդելի արդյունքները ստուգել տարբեր հաճախականություններում՝ փորձի ընթացքում հետևելով, թե ինչպես են շարժվում դոմենային պատերը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/magnetic-domain-walls</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21291</guid>

            <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 06:58:30 +0000</pubDate>

            <title>ԵՄ-ն հինգ շուկայից պողպատի ներմուծման համար մինչև 27,9 տոկոս մաքսատուրք է սահմանել</title>

            <description><![CDATA[<p>Նոյեմբերի 17-ից Եվրամիությունը հակադեմպինգային մաքսատուրքեր է կիրառում Հնդկաստանից, Ճապոնիայից, Թայվանից, Թուրքիայից և Վիետնամից ներմուծվող սառը գլանվածքով հարթ պողպատե արտադրանքի որոշ տեսակների նկատմամբ։ Ամենաբարձր դրույքաչափը՝ 27,9 տոկոսը, սահմանվել է Ճապոնիայից ներմուծման համար։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/steel-coils-archive.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ԵՄ-ն հինգ շուկայից պողպատի ներմուծման համար մինչև 27,9 տոկոս մաքսատուրք է սահմանել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Եվրահանձնաժողովը նոյեմբերի 16-ին հայտնել է, որ իր հետաքննության համաձայն՝ տվյալ արտադրանքը ԵՄ շուկայում վաճառվել է դեմպինգային գներով։ Նույն օրը ԵՄ պաշտոնական տեղեկագրում հրապարակվել է վերջնական մաքսատուրքերը սահմանող կանոնակարգը։



Կանոնակարգը սահմանում է 9,5 տոկոս դրույքաչափ Հնդկաստանի և 16 տոկոս՝ Վիետնամի համար։ Թայվանի արտադրողների համար դրույքաչափերը 20,7-ից 27 տոկոս են, իսկ Թուրքիայի արտադրողների համար՝ 3-ից 7,8 տոկոս։



Հետաքննությունը սկսվել էր 2025 թվականին Եվրոպական պողպատի ասոցիացիայի՝ EUROFER-ի բողոքից հետո։ Ինչպես հաղորդում է Reuters-ը, ասոցիացիան պնդում էր, որ ցածր գներով ներմուծումը վտանգում է եվրոպական արտադրությունն ու աշխատատեղերը։



Հնդկաստանի և Թայվանի դեպքում հանձնաժողովը արտահանման գներն ուղղակիորեն չի համեմատել ներքին շուկայում գրանցված վաճառքի գների հետ։ Հանձնաժողովի գնահատմամբ՝ Հնդկաստանում պետական միջոցներն ազդել են երկաթի հանքաքարի գնի վրա, իսկ Թայվանում Չինաստանից էժան պողպատի ներմուծումը նվազեցրել է տեղական գները։ Այդ պատճառով հանձնաժողովը համեմատության համար առանձին է հաշվարկել ապրանքի նորմալ արժեքը։



Այս պողպատն օգտագործվում է ավտոմեքենաների, ինքնաթիռների ու կենցաղային տեխնիկայի արտադրության, ինչպես նաև շինարարության մեջ։ Reuters-ի տվյալներով՝ ԵՄ-ում սառը գլանվածքով հարթ պողպատի շուկան գնահատվում է մոտ 23,2 միլիարդ եվրո, իսկ նշված հինգ շուկաներից ներմուծումը՝ շուրջ 1,78 միլիարդ եվրո։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/eu-cold-rolled-steel-duties</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21272</guid>

            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 14:30:32 +0000</pubDate>

            <title>Առաջին երկու F-15EX կործանիչները ժամանել են Ճապոնիա՝ մշտական տեղակայման համար</title>

            <description><![CDATA[<p>ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/kadena-f15ex-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Առաջին երկու F-15EX կործանիչները ժամանել են Ճապոնիա՝ մշտական տեղակայման համար]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի 18-րդ ավիաթևը հայտնել է, որ Կադենա ժամանած Boeing F-15EX-երը կփոխարինեն ավիաբազայում ավելի քան չորս տասնամյակ ծառայած F-15C և F-15D կործանիչներին։ Հին ինքնաթիռները փուլ առ փուլ սկսել էին դուրս բերել 2022 թվականի նոյեմբերին։



Ավիաթևի հաղորդմամբ՝ Կադենան ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկրորդ բազան է, որը մշտական տեղակայման համար ստացել է F-15EX։ Առաջինը Օրեգոնի օդային ազգային գվարդիայի բազան էր՝ Փորթլենդում։



Կադենայում F-15EX-եր արդեն եղել էին։ Փորձարկող ստորաբաժանման ինքնաթիռներն այնտեղ ժամանակավորապես ուղարկվել էին, որպեսզի տեղում օդաչուներն ու տեխնիկական անձնակազմը ծանոթանան նոր տարբերակին։ Անցումային շրջանում բազայում հերթափոխով ծառայել են նաև այլ կործանիչներ։



Պաշտպանական ոլորտը լուսաբանող Janes-ը, վերլուծելով ԱՄՆ պաշտպանության գերատեսչության հրապարակած լուսանկարները, հաստատել է երկու ինքնաթիռների ժամանումը։ Դրանք նույն F-15 ընտանիքի նոր տարբերակն են։



ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը ժամանումը ներկայացրել են որպես վերազինման հերթական փուլ։ Այժմ ստորաբաժանումը պետք է նոր ինքնաթիռները ներառի իր թռիչքային աշխատանքներում։ Ավիաթևի հաղորդագրության մեջ չի նշվում, թե երբ կավարտվի հին նավատորմի ամբողջական փոխարինումը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/military/f15ex-kadena-arrival</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21257</guid>

            <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 06:08:37 +0000</pubDate>

            <title>Ճապոնիայի տնտեսությունը երեք եռամսյակ աճից հետո փոքր-ինչ կրճատվել է</title>

            <description><![CDATA[<p>Ճապոնիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում նախորդ եռամսյակի համեմատ նվազել է 0,02 տոկոսով։ Մասնավոր սպառումն ու արտահանումը կրճատվել են, իսկ ներմուծումն աճել է։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/tokyo-ginza-daniel-ramirez.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ճապոնիայի տնտեսությունը երեք եռամսյակ աճից հետո փոքր-ինչ կրճատվել է]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ճապոնիայի կառավարությունը նոյեմբերի 16-ին հրապարակել է երրորդ եռամսյակի ՀՆԱ-ի նախնական գնահատականը։ Տարեկանացված հաշվարկով անկումը կազմել է 0,1 տոկոս։ Այդ ցուցանիշը ցույց է տալիս, թե որքան կփոխվեր ՀՆԱ-ն, եթե եռամսյակային տեմպը պահպանվեր չորս եռամսյակ շարունակ։



Ինչպես հաղորդում է Reuters-ը, նախորդ եռամսյակում իրական ՀՆԱ-ն տարեկանացված հաշվարկով աճել էր 1,7 տոկոսով՝ ըստ վերանայված գնահատականի։ Գործակալության հարցմանը մասնակցած տնտեսագետների կանխատեսումների միջնարժեքն այս անգամ 0,3 տոկոս աճ էր։ Reuters-ի տվյալներով՝ եռամսյակային անկումը կազմել է 0,02 տոկոս․ պաշտոնական ամփոփագրում այն կլորացված է մինչև մեկ տասնորդական նիշ։



Մասնավոր սպառումը, որին բաժին է ընկնում Ճապոնիայի տնտեսական արդյունքի կեսից ավելին, նախորդ եռամսյակի համեմատ նվազել է 0,3 տոկոսով։ Reuters-ը սպառման թուլացումը կապում է բարձր գների և անբարենպաստ եղանակի հետ։



Արտաքին առևտրի հաշվեկշիռը ՀՆԱ-ի փոփոխությունից հանել է 0,6 տոկոսային կետ։ Ապրանքների և ծառայությունների ներմուծումն ավելացել է 2,5 տոկոսով, իսկ արտահանումը՝ նվազել 0,2 տոկոսով։



Մասնավոր ներդրումները ոչ բնակելի հիմնական միջոցներում աճել են 1,6 տոկոսով։ Ընդհանուր ներքին պահանջարկը, չնայած սպառման նվազմանը, ՀՆԱ-ի աճին նպաստել է 0,6 տոկոսային կետով՝ գրեթե չեզոքացնելով արտաքին առևտրի բացասական ազդեցությունը։



Կառավարությունը երրորդ եռամսյակի երկրորդ նախնական գնահատականը կհրապարակի դեկտեմբերի 8-ին։ Այդ հաշվարկում կօգտագործվեն լրացուցիչ տվյալներ, այդ թվում՝ ընկերությունների հաշվետվությունները։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/japan-gdp-q3-2026</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21032</guid>

            <pubDate>Mon, 09 Nov 2026 16:02:11 +0000</pubDate>

            <title>Ճապոնիան Ֆիլիպիններին ռադար ու անօդաչուներ կտրամադրի ծովային հսկողության համար</title>

            <description><![CDATA[<p>Ճապոնիան և Ֆիլիպինները Մանիլայում ստորագրել են 4,3 միլիարդ իենի (մոտ 27 միլիոն դոլարի) անվտանգության աջակցության փաստաթղթերը։ Դրանցով Տոկիոն նախատեսում է Ֆիլիպիններին տրամադրել առափնյա ռադիոլոկացիոն համակարգ և դիտարկման անօդաչուներ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/japan-ph-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ճապոնիան Ֆիլիպիններին ռադար ու անօդաչուներ կտրամադրի ծովային հսկողության համար]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ճապոնիայի արտգործնախարարությունը հայտնել է, որ նոյեմբերի 9-ին փաստաթղթերը ստորագրել և փոխանակել են Ֆիլիպինների արտգործնախարար Մարիա Թերեսա Լազարոն ու Ճապոնիայի դեսպան Կացուրո Կիտագավան։ Ռադարը նախատեսված է Ֆիլիպինների ռազմածովային ուժերի, իսկ անօդաչուները՝ ռազմաօդային ուժերի համար։



Օգնությունը տրամադրվելու է Ճապոնիայի անվտանգության աջակցության պետական ծրագրով (OSA)։ Ծրագիրը գործում է 2023 թվականից և գործընկեր երկրներին սարքավորումներ ու ենթակառուցվածքային աջակցություն տրամադրելու հնարավորություն է տալիս։ Ճապոնիայի ԱԳՆ-ի այս հաղորդագրության մեջ մատակարարման ժամկետ նշված չէ։



Ֆիլիպինները նախկինում ևս Ճապոնիայից առափնյա ռադարներ է ստացել նույն ծրագրով։ Ինչպես հաղորդում է ֆիլիպինյան Philstar-ը, նախորդ փաթեթի հինգ համակարգերը երկիր են հասել 2026 թվականի հունվարին։ Նոր համաձայնագրում ներառված համակարգը Տոկիոն դասակարգում է որպես պաշտպանական սարքավորում։ Ճապոնիայի ԱԳՆ-ի տվյալներով՝ սա այդ կարգավիճակով պատրաստի սարքավորման փոխանցման առաջին ծրագիրն է OSA-ի շրջանակում։



Ճապոնիայի արտգործնախարարությունը հատկապես առանձնացրել է Հարավչինական ծովի և Լուսոնի նեղուցի նավագնացության ուղիները։ Թայվանի և Լուսոն կղզու միջև ընկած նեղուցը Հարավչինական ծովը կապում է Խաղաղ օվկիանոսի հետ։ Տոկիոն ակնկալում է, որ սարքավորումները Մանիլային կօգնեն ավելի լավ հետևել այդ ջրերում տիրող իրավիճակին։



Associated Press-ը նշում է, որ համաձայնագիրը ստորագրվել է Հարավչինական ծովում Մանիլայի և Պեկինի միջև շարունակվող լարվածության պայմաններում։ Լազարոն, ըստ Philstar-ի, ստորագրումը համարել է Ճապոնիայի հետ համապարփակ ռազմավարական գործընկերության գործնական դրսևորում։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/japan-philippines-security-aid</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20796</guid>

            <pubDate>Sun, 01 Nov 2026 08:05:59 +0000</pubDate>

            <title>Կենդանի բջջում լիպիդային կաթիլների շարժմանը հետևել են 3D-ով</title>

            <description><![CDATA[<p>Տոկիոյի համալսարանի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը վայրկյանում ստանում է կենդանի բջջի 19,2 եռաչափ քիմիական պատկեր։ Առանց ներկանյութերի աշխատող համակարգով նրանք հետևել են բջջի ներսում լիպիդային կաթիլների շարժմանը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-mip-3d.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Կենդանի բջջում լիպիդային կաթիլների շարժմանը հետևել են 3D-ով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մասատո Ֆուկուշիմայի և գործընկերների աշխատանքը հոկտեմբերի 30-ին հրապարակվել է Nature Communications-ում։ Համակարգը մեկ ամբողջական եռաչափ պատկերի համար ծախսում է 52 միլիվայրկյան՝ նախորդ միջին ինֆրակարմիր ֆոտոջերմային տոմոգրաֆիայի տարբերակներից գրեթե 400 անգամ արագ։ Համեմատությունը վերաբերում է հենց այս տեխնոլոգիային։



Ինչպես համալսարանը բացատրում է, միջին ինֆրակարմիր ճառագայթումն առաջացնում է մոլեկուլների քիմիական կապերի տատանումներ։ Կլանված էներգիան փոքր-ինչ տաքացնում է նմուշը և փոխում դրա բեկման ցուցիչը։ Տեսանելի լույսով չափելով այդ փոփոխությունը՝ հետազոտողները տեղեկություն են ստանում բջջի ներսի քիմիական կազմի մասին։



Արագությունն ավելացնելու համար թիմը կիրառել է հզոր իմպուլսային լազեր և լույսի տարածական մոդուլյատոր, որն արագ փոխում է լուսավորման անկյունը։ Բջիջը դիտարկվում է 11 ուղղությունից՝ ինֆրակարմիր ճառագայթման միացված և անջատված վիճակներում։ Չափումների տարբերություններից համակարգը վերականգնում է եռաչափ քիմիական պատկերը՝ առանց մի քանի հաջորդական նկարահանումների ազդանշանները միջինացնելու։



Մեթոդը փորձարկել են լաբորատորիայում աճեցված COS-7 բջիջների վրա։ Կենդանի բջիջներում լիպիդային կաթիլների տեղաշարժին հետևել են մոտ 3,6 վայրկյան։ Այս կառուցվածքները ծառայում են որպես ճարպերի պահեստներ և մասնակցում բջջի նյութափոխանակությանը։



Եռաչափ հետագծերը ցույց են տվել, որ կաթիլների շարժունակությունը բջջի տարբեր հատվածներում նույնը չէ։ Դրանց տեղաշարժը տարբերվել է նաև ըստ ուղղության։ Միայն հարթ պատկերը թույլ չէր տա ամբողջությամբ գնահատել խորությամբ տեղաշարժը և շարժման սահմանափակումները։



Առանձին փորձով ֆիքսված բջջում մոտ մեկ վայրկյանում գրանցել են տարբեր հաճախականություններով 20 եռաչափ պատկեր։ Ստացված սպեկտրները թույլ են տվել տարբերակել կորիզակի և լիպիդային կաթիլի քիմիական ազդանշանները։ Սա ցույց է տալիս, որ համակարգը կարող է համատեղել կառուցվածքի դիտարկումն ու տեղային քիմիական վերլուծությունը։



Առայժմ մեթոդը ցուցադրվել է առանձին բջիջների և բարակ նմուշների համար։ Հաստ հյուսվածքներում ջրի կողմից ինֆրակարմիր լույսի կլանումն ու տեսանելի լույսի ցրումը կսահմանափակեն դիտարկման խորությունը։ Հեղինակները հետագա կիրառությունների թվում դիտարկում են բջջային կաթիլների ձևավորման, միաձուլման և նյութափոխանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/live-cell-3d-chemical-imaging</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20612</guid>

            <pubDate>Mon, 26 Oct 2026 05:12:48 +0000</pubDate>

            <title>Մայր չղջիկների սրտազարկն արագացել է սեփական ձագերի կանչերից</title>

            <description><![CDATA[<p>Ճապոնական տնային չղջիկների մայրերը սեփական ձագերի ձայնագրություններին ավելի ուժեղ սրտային արձագանք են տվել, քան այլ ձագերի կանչերին։ Տարբերությունը պահպանվել է նաև մեծացած ձագերի արձակած էխոլոկացիոն ազդանշանները լսելիս։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/bat-maternal-heart-20261026.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մայր չղջիկների սրտազարկն արագացել է սեփական ձագերի կանչերից]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Դոշիշայի համալսարանի և Տոկիոյի գիտության ինստիտուտի հետազոտողները ուսումնասիրել են Pipistrellus abramus տեսակի չղջիկներին՝ պարզելու, թե ինչպես է մայրը ֆիզիոլոգիապես արձագանքում սեփական ձագի ձայնին։ Աշխատանքը հոկտեմբերի 23-ին հրապարակվել է Frontiers in Ethology հանդեսում։ Նույն օրը արդյունքները ներկայացրել է նաև հանդեսի հրատարակիչը։



Փորձին մասնակցել են չորս մայր չղջիկներ։ Գիտնականները ձայնագրել են նրանց արու ձագերի՝ մորից առանձնանալիս արձակած կանչերը ծնվելուց երկու օր անց, իսկ 30 օրականում՝ էխոլոկացիոն ազդանշանները։ Մայրերի էլեկտրասրտագրությունները գրանցել են ծննդաբերությունից 38–45 օր անց, երբ ձագերն արդեն մեծացել էին։



Սեփական ձագերի երկու տեսակի կանչերն էլ մայրերի մոտ սրտազարկի վիճակագրորեն նշանակալի արագացում են առաջացրել։ Ուրիշ մայրերի ձագերի կանչերը նման հաստատված փոփոխություն չեն տվել։ Չորս մայրերից յուրաքանչյուրի միջին արձագանքն ավելի ուժեղ է եղել սեփական ձագերինը լսելիս։



Ամենամեծ արագացումն արձանագրվել է սեփական՝ 30 օրական ձագերի էխոլոկացիոն կանչերին ի պատասխան։ Հեղինակների ենթադրությամբ՝ մայրերն ավելի լավ են հիշել վերջերս լսած ձայները։ Սակայն փորձը չի տարանջատում ձագի տարիքի, կանչի կառուցվածքի և հիշողության թարմության ազդեցությունները, ուստի այդ բացատրությունը դեռ ստուգման կարիք ունի։



Մայրերի սրտազարկն արագացել է նաև անծանոթ հասուն արուի կանչը լսելիս։ Սա ցույց է տալիս չափման կարևոր սահմանը. պուլսը կարող է արտացոլել թե՛ մայրական ակտիվացումը, թե՛ տագնապը կամ սթրեսը։ Միայն սրտի հաճախությունից հնարավոր չէ որոշել՝ կենդանին դրական, թե բացասական հույզ է ապրում։



Հետազոտությունը փոքր ընտրանքով լաբորատոր փորձ է, ոչ բոլոր չղջիկներին վերաբերող վերջնական եզրակացություն։ Այն լրացնում է ձագերի ճանաչման վարքային դիտարկումները՝ ցույց տալով նաև չափելի սրտային արձագանք։ Հեղինակները հետագա աշխատանքներում առաջարկում են համադրել վարքը, կանչերի փոփոխությունն ու սրտի ռիթմի ավելի մանրամասն ցուցանիշները։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/bat-maternal-heart</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20543</guid>

            <pubDate>Mon, 19 Oct 2026 05:11:45 +0000</pubDate>

            <title>Ճապոնիայի հնագույն ժայթքումից հետո որոշ շրջաններում բնակչությունն աճել է</title>

            <description><![CDATA[<p>Մոտ 7300 տարի առաջ Կիկայ-Ակահոյայի աղետալի ժայթքումից հետո Ճապոնիայի որոշ շրջաններում բնակչությունը կտրուկ նվազել է, իսկ մյուսներում աճը շարունակվել է։ Հնագիտական տվյալների նոր վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ աղետի հետևանքները չեն տեղավորվում համատարած կործանման կամ անխափան շարունակականության պարզ պատկերում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/kikai-ash-cover-20261019.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ճապոնիայի հնագույն ժայթքումից հետո որոշ շրջաններում բնակչությունն աճել է]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Լունդի և Քեմբրիջի համալսարանների ու այլ հաստատությունների հետազոտողները արդյունքները հոկտեմբերի 14-ին հրապարակել են Science Advances ամսագրում։ Նրանք ուսումնասիրել են, թե ժայթքումից առաջ և հետո ինչպես են փոխվել Ջոմոն մշակույթի որսորդ-հավաքչական համայնքների բնակեցման միտումները։
Թիմը Ճապոնիայի չորս հիմնական կղզիները բաժանել է 61 տարածքային միավորի և համադրել հնագիտական գտածոների ռադիոածխածնային թվագրումները։ Դրանց հաճախականությունը բնակչության ուղղակի հաշվառում չէ, այլ անցյալում մարդկային գործունեության ծավալի անուղղակի ցուցիչ։ Բայեսյան մոդելներով հեղինակները գնահատել են տարածաշրջանային փոփոխությունները՝ հաշվի առնելով նաև նմուշառման անհավասարությունը։
Կյուշուի հարավում բնակչության նվազումը սկսվել էր ժայթքումից շատ առաջ։ Աղետը հարվածել է արդեն սակավ բնակեցված տարածքներին, որտեղ շարժուն խմբերը պարբերաբար փոխում էին իրենց բնակության վայրը։ Հետազոտողները տարբերակում են այս նախնական նվազումը ժայթքմանը հաջորդած ծանր կորուստներից ու տարածքների դատարկումից։
Հյուսիսային Կյուշուում, ընդհակառակը, մինչաղետյան աճի միտումը պահպանվել է նաև դրանից հետո՝ չնայած էկոհամակարգերի զգալի վնասմանը։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ ամենից տուժած վայրերից մարդկանց տեղափոխությունը կարող էր նպաստել այդ աճին։ Սա հնարավոր բացատրություն է, ոչ թե միգրացիայի ուղղակի չափում։
Լունդի համալսարանը նշում է, որ վերապրածները, հավանաբար, կենտրոնացել են հյուսիսային ափերին։ Ծովային էկոհամակարգերն այնտեղ կարող էին ավելի արագ վերականգնվել, քան մոխրով ծածկված ցամաքային միջավայրերը։ Ձկնորսության և ծովային այլ պաշարների ավելի ինտենսիվ օգտագործումը ևս կարող էր աջակցել համայնքներին։
Ավելի հեռավոր որոշ շրջաններում նախկին աճը փոխարինվել է լճացմամբ կամ անկմամբ։ Հեղինակները քննարկում են ժայթքման առաջացրած կլիմայական կարճատև փոփոխությունների և սննդային պաշարների վնասման հնարավոր դերը, սակայն այդ մեխանիզմները դեռ առանձին ստուգման կարիք ունեն։
Արդյունքների մեկնաբանությունն ունի սահմանափակումներ․ որոշ վայրերից թվագրված նմուշները քիչ են, իսկ հաստ մոխրաշերտը կարող է դժվարացնել հնավայրերի հայտնաբերումը։ Վերլուծությունը չի հաստատում, որ բնակչության բոլոր տարբերությունները բացատրվում են միայն մոխրի հաստությամբ։ Այն ցույց է տալիս ավելի բազմազան պատկեր, որտեղ աղետի ազդեցությանը զուգահեռ կարևոր են նաև մինչաղետյան պայմաններն ու մարդկանց հարմարվելու հնարավորությունները։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/kikai-jomon-population</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20229</guid>

            <pubDate>Sun, 20 Sep 2026 09:12:02 +0000</pubDate>

            <title>Electron հրթիռը ուղեծիր է դուրս բերել Synspective-ի տասներկուերորդ ռադարային արբանյակը</title>

            <description><![CDATA[<p>Rocket Lab-ի Electron հրթիռը սեպտեմբերի 19-ին ուղեծիր է դուրս բերել ճապոնական Synspective ընկերության տասներկուերորդ StriX ռադարային արբանյակը։ Այն նախատեսված է Երկրի մակերևույթը դիտարկելու համար, սակայն շահագործման կհանձնվի առաջիկա ամիսների փորձարկումներից հետո։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/electron-capstone-cover.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Electron հրթիռը ուղեծիր է դուրս բերել Synspective-ի տասներկուերորդ ռադարային արբանյակը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[«Owl By The Dozen» առաքելությունը մեկնարկել է Նոր Զելանդիայի Մահիա թերակղզու արձակման համալիրից։ Rocket Lab-ը հայտնել է, որ հրթիռն արբանյակը հասցրել է 572 կիլոմետր բարձրությամբ ցածր երկրամերձ ուղեծիր։

Արձակումը տեղի է ունեցել Երևանի ժամանակով սեպտեմբերի 19-ի ժամը 07։22-ին։ Հաջողությունը հաստատել է նաև արբանյակի պատվիրատուն՝ Synspective-ը։ Ընկերության հաղորդագրության համաձայն՝ առաջիկա ամիսներին կստուգվեն սարքի դիտարկման հնարավորությունները, և միայն դրանից հետո այն կանցնի աշխատանքի։

StriX-ը Երկրի մակերևույթի պատկերներ է ստանում ռադարով։ Այն դեպի ուսումնասիրվող տարածք է ուղարկում միկրոալիքային ազդանշան և գրանցում անդրադարձը։ Այսպիսով ստացվող պատկերը ցույց է տալիս տեղանքի ու շինությունների հատկությունները, ոչ թե դրանց սովորական լուսանկարը։

SAR՝ սինթեզված բացվածքով ռադար անվանումը նկարագրում է պատկերի ստացման եղանակը։ Շարժվող արբանյակը միավորում է տարբեր դիրքերից գրանցված ազդանշանները՝ ստանալով շատ ավելի մեծ ալեհավաքի աշխատանքի նման արդյունք։ Այս սկզբունքը Synspective-ը բացատրում է իր համակարգի նկարագրության մեջ։

Այս արձակմամբ Rocket Lab-ի և Synspective-ի համագործակցությունը չի ավարտվում։ Հրթիռային ընկերության տվյալներով՝ մինչև տասնամյակի վերջ նախատեսված է ևս 15 առանձին Electron առաքելություն՝ արբանյակային ցանցն ընդլայնելու համար։ Դա ապագա արձակումների ծրագիր է, ոչ թե արդեն ուղեծրում գտնվող սարքերի թիվը։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/it/electron-synspective-strix-12-launch</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14263</guid>

            <pubDate>Sat, 22 Aug 2020 16:21:02 +0000</pubDate>

            <title>Ճապոնիայի երկնքում անհայտ, պայծառ մարմնի թռիչքի տեսանյութը հրապարակվել է սոցցանցում</title>

            <description><![CDATA[<p>Տոկիոյի և Կանտո շրջանի բնակիչները երկնքում անհայտ տեսակի, պայծառ մարմին են նկատել ու նկարահանել: Ենթադրվում է, որ խոսքը երկնաքարի բեկորի մասին է: Տեսանյութում նկատվող երևույթը նման է Հայաստանի երկնքում արձանագրված լուսավոր մարմնին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/8-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ճապոնիայի երկնքում անհայտ, պայծառ մարմնի թռիչքի տեսանյութը հրապարակվել է սոցցանցում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ականատեսները համացանցում տեսանյութ են տեղադրել, որտեղ երևում է Ճապոնիայի երկնքում թռչող պայծառ, անհայտ մարմին:



Այն նկատվել է տեղի ժամանակով 22:30-ին: Մասնագետներին դեռևս հայտնի չէ, թե դա ինչ էր: Տարբերակներից մեկի համաձայն՝ մարմինը երկնաքարի բեկոր կարող է լինել:




https://twitter.com/dfuji1/status/1296823163876040706?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1296823163876040706%7Ctwgr%5E&amp;ref_url=https%3A%2F%2Fnaked-science.ru%2Farticle%2Fastronomy%2Fv-set-vylozhili-video-proleta-nad-territoriej-yaponii-neizvestnogo




Նույնատիպ երևույթ դիտարկվել է նաև հուլիսի 2-ին՝ Տիբա պրեֆեկտուրայում: Իսկ 2017թ. ճապոնական կղզիների վրայով «հրե գունդ» էր թռչել, որը, հետազոտողների կարծիքով, մոլորակի մթնոլորտում այրված աստղակերպի մասնիկ էր:



Հիշեցնենք, որ օրերս ՄՏԿ-62/63 առաքելության տիեզերագնաց Իվան Վագները տեսանյութ էր հրապարակել, որտեղ Հարավային կիսագնդի երկնքում երևում են 5 անհայտ, պայծառ մարմիններ: Գիտնականների մի մասի կարծիքով՝ դրանք SpaceX-ի Starlink արբանյակները կարող են լինել:



Հավելենք, որ այս տարվա մայիսի 28-ին Հայաստանի երկնքում նույնատիպ պայծառ մարմին էր նկատվել: Աստղաֆիզիկոս Ռուսլան Մարտիրոսյանը պատմել էր, որ խոշոր և վառ երկնաքարը, դատելով ուսումնասիրված տեսանյութից, շատ մեծ է եղել և մեծ արագությամբ մտել է մոլորակի մթնոլորտ: Նրա խոսքով՝ երկնաքարերը, որպես կանոն, քայքայվում են` հասնելով ընդհուպ մինչև մի քանի միլիմետրի:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/hraparakvel-soccancum</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>