<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/alma/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 13:02:36 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20799</guid>

            <pubDate>Sun, 01 Nov 2026 09:16:12 +0000</pubDate>

            <title>LMC P3-ի մոտ հայտնաբերել են 26 լուսատարի երկարությամբ գազային հետք</title>

            <description><![CDATA[<p>ALMA ռադիոաստղադիտակով Մեծ Մագելանյան ամպում հայտնաբերել են տաքացած մոլեկուլային գազի նեղ հետք՝ կապված LMC P3 կրկնակի համակարգի հետ։ Այն կարող է լինել արագընթաց նյութի շիթի ազդեցության հետքը և բացատրել համակարգի ուժեղ գամմա-ճառագայթումը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-lmc-p3.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[LMC P3-ի մոտ հայտնաբերել են 26 լուսատարի երկարությամբ գազային հետք]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Նագոյայի համալսարանը արդյունքները հոկտեմբերի 30-ին ներկայացրել է պաշտոնական հաղորդագրությամբ։ Յասուո Ֆուկուիի ղեկավարած խմբի աշխատանքը հրապարակվել է The Astrophysical Journal Letters-ում։ Դիտարկումներն իրականացվել են Չիլիում տեղակայված ALMA համակարգով։



LMC P3-ը գտնվում է DEM L241 գերնոր աստղի մնացորդում։ Համակարգը բաղկացած է զանգվածեղ աստղից և խիտ ուղեկից մարմնից, որը կարող է լինել սև խոռոչ կամ նեյտրոնային աստղ։ 2016 թվականին հայտնաբերված այս գամմա-ճառագայթող կրկնակի համակարգի էներգիայի աղբյուրը մինչ այժմ քննարկման առարկա էր։



Հետազոտողները չափել են ածխածնի մոնօքսիդի՝ CO-ի ճառագայթումը։ Տվյալներում երևացել է մոտ ութ պարսեկ՝ 26 լուսատարի երկարությամբ և մեկ պարսեկ՝ շուրջ երեք լուսատարի լայնությամբ ուղիղ, նեղ կառուցվածք։ Դրա ուղղությունը համընկնում է LMC P3-ի դիրքի հետ, ինչը հուշում է դրանց հնարավոր կապի մասին։



Գազի ջերմաստիճանը գնահատվել է մոտ 33–60 կելվին, մինչդեռ հարևան մոլեկուլային ամպինը մոտ 15 կելվին է։ Թեև երկու միջավայրերն էլ չափազանց սառն են, տարբերությունը կարևոր է․ հեղինակները չեն գտել ճառագայթման աղբյուր, որը կարող էր բացատրել հետքի այդ տաքացումը։



Խումբն առաջարկում է հետևյալ բացատրությունը․ ուղեկից մարմինը զանգվածեղ աստղից նյութ է կլանում, և նրա շուրջ կուտակման սկավառակ է ձևավորվում։ Այդ համակարգից արտանետվող արագ շիթը հարվածում է շրջակա միջաստղային գազին, սեղմում ու տաքացնում այն։ Դիտված մոլեկուլային հետքը կարող է լինել հենց այդ փոխազդեցության արդյունքը։



Հետազոտողների կարծիքով՝ LMC P3-ը կարող է լինել միկրոքվազար՝ աստղային զանգվածի մարմնի շուրջ գործող, քվազարին նման փոքր համակարգ։ Մինչ այդ դիտարկվում էր նաև պուլսարի մասնիկային քամու և զանգվածեղ աստղի քամու բախման սցենարը։ Նոր տվյալները լրացուցիչ փաստարկ են տալիս նյութի կլանմամբ սնուցվող շիթի օգտին։



Սակայն դիտարկումները դեռ միանշանակ չեն որոշում խիտ մարմնի բնույթը։ Սև խոռոչի տարբերակը հեղինակների մեկնաբանությունն է, ոչ վերջնական հաստատված եզրակացություն։ Նրանք առաջարկում են ենթամիլիմետրային դիտարկումներով նման գազային հետքեր որոնել նաև այլ համակարգերում՝ միկրոքվազարների թեկնածուներ հայտնաբերելու համար։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/lmc-p3-molecular-jet</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20173</guid>

            <pubDate>Sat, 19 Sep 2026 21:06:55 +0000</pubDate>

            <title>Աստղագետները հաստատել են միլիոն տարեկանից երիտասարդ մոլորակի գոյությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>Երկրից մոտ 450 լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող Elias 2-24 b մոլորակը դեռ աճում է իրեն շրջապատող գազափոշային սկավառակում։ Նոր հետազոտության հեղինակների գնահատմամբ՝ այն մեկ միլիոն տարեկանից երիտասարդ է և մինչ օրս հայտնաբերված ամենաերիտասարդ մոլորակն է։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/elias-2-24-b.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Աստղագետները հաստատել են միլիոն տարեկանից երիտասարդ մոլորակի գոյությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Չիլիի Դիեգո Պորտալեսի համալսարանի հետազոտող Անդրեա Բեռնարդիի ղեկավարած խումբը վերլուծել է Հավայան կղզիներում գտնվող Քեքի աստղադիտարանի արխիվային դիտարկումները։ Յոթ աստղերի շուրջ ձևավորվող մոլորակներ որոնելիս թիմը հաստատել է Elias 2-24-ի սկավառակում նախկինում նկատված թեկնածուի գոյությունը։ Արդյունքները սեպտեմբերի 16-ին հրապարակվել են The Astrophysical Journal Letters ամսագրում։



Այս համակարգում մոլորակի ներկայության առաջին հուշումը գազափոշային սկավառակի նեղ բացվածքն էր, որը տեսանելի էր ALMA ռադիոաստղադիտակների տվյալներում։ Այնուհետև Եվրոպական հարավային աստղադիտարանի VLT աստղադիտակը նույն տեղում թույլ լուսավոր կետ էր հայտնաբերել։ Քեքի 2018 և 2020 թվականների պատկերները թույլ տվեցին հետևել օբյեկտի շարժմանը և տարբերակել այն ֆոնային աստղից կամ պատկերի մշակման հետևանքով առաջացած կեղծ ազդանշանից։



Դիտարկումների համար օգտագործվել է պսակագիր՝ սարք, որը ճնշում է աստղի պայծառ լույսը, որպեսզի նրա կողքին երևան շատ ավելի թույլ օբյեկտները։ Մոլորակը գտնվում է սկավառակի բացվածքի ներսում՝ աստղից երկնքի հարթության վրա մոտ 55 աստղագիտական միավոր հեռավորությամբ։ Մեկ աստղագիտական միավորը Երկիր–Արեգակ միջին հեռավորությունն է։



Լուսատվությունը մոլորակների զարգացման մոդելների հետ համեմատելով՝ հեղինակները ստացել են Յուպիտերի զանգվածից մոտ 1,9–4 անգամ մեծ զանգվածի գնահատական։ Այդ հաշվարկն արվել է մեկ միլիոն տարվա տարիք ընդունելու և մոլորակի վրա նյութի կուտակման ազդեցությունը չներառելու պայմաններում։ Հետևաբար սա զանգվածի ուղղակի չափում չէ. շարունակվող աճն ու շրջապատող փոշին բարդացնում են գնահատումը։



Հայտնագործությունը կարևոր է հատկապես մոլորակի երիտասարդության և աստղից մեծ հեռավորության համադրության պատճառով։ Ինչպես նշում է NASA-ն, գազային հսկաների ձևավորման որոշ մոդելներ դժվարանում են բացատրել այսքան վաղ փուլում նման օբյեկտի գոյությունը։ Elias 2-24 b-ն նոր հնարավորություն է տալիս ստուգելու, թե ինչպես են մոլորակները հավաքում իրենց նյութը. այն չի նշանակում, որ մոլորակների ձևավորման բոլոր պատկերացումները հերքվել են։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/elias-2-24-b-young-planet</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>