<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/aratasaurus-museunacionali/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20904</guid>

            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 16:09:20 +0000</pubDate>

            <title>Դինոզավրի 115 միլիոն տարվա ոսկրում հեմի հետքեր են հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Բրազիլիայում հայտնաբերված դինոզավրի ոտքի բրածո ոսկրում գիտնականները գտել են հեմի՝ հեմոգլոբինի բաղադրիչի հետքեր։ Դրանք պահպանվել են ոսկրի անոթային խողովակներում՝ հանքայնացած գոյացությունների ներսում, որոնք հետազոտողները համարում են արյան կարմիր բջիջների մնացորդներ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/curtin-dinosaur-heme-20261104.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Դինոզավրի 115 միլիոն տարվա ոսկրում հեմի հետքեր են հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Քերթինի համալսարանի երկրաքիմիկոս Քլիթի Գրայսի ղեկավարած միջազգային խումբն արդյունքները հրապարակել է «Proceedings of the National Academy of Sciences» ամսագրում։ Համալսարանը նոյեմբերի 3-ին հայտնել է, որ հետազոտված ոսկորը պատկանել է Բրազիլիայի հյուսիս-արևելքում հայտնաբերված Aratasaurus museunacionali տեսակի թերոպոդ դինոզավրին։



Հետազոտողները ոսկրի այն նեղ խողովակներում, որոնցով կենդանու կենդանության օրոք անցել են արյունատար անոթները, մանրադիտակով նկատել են ձվաձև գոյացություններ։ Նման կառուցվածքների ձևը միայնակ բավարար չէ պարզելու համար, թե դրանք բջիջների մնացորդներ են, թե առաջացել են ոսկրի բրածոյացման ընթացքում։



Ոսկրից անջատված նյութում հեղուկ քրոմատագրությամբ և զանգվածային սպեկտրաչափությամբ հայտնաբերել են հեմ B և դրա՝ բրածոյացման ընթացքում փոփոխված ձևերը։ Շրջակա ապարում գերակշռում էին այլ միացություններ՝ քլորոֆիլից և բակտերիաքլորոֆիլից առաջացած պորֆիրիններ։ Այդ տարբերությունը, հեղինակների գնահատմամբ, հուշում է, որ հեմը հենց ոսկրից է ծագել։



Ռամանյան սպեկտրաչափությամբ թիմը հեմին բնորոշ ազդանշաններ է գրանցել հենց ձվաձև գոյացությունների ներսում։ Էլեկտրոնային մանրադիտակով նույն գոյացություններում գտել են նաև երկաթ, ազոտ ու ածխածին, ինչպես նաև հաուսմանիտ՝ մանգանի օքսիդի հանքանյութ։



Հեղինակները ենթադրում են, որ կենդանու մնացորդներն արագ ծածկվել են թթվածնով աղքատ նստվածքով, իսկ հանքայնացումը նպաստել է բջիջների ձևի և մոլեկուլային հետքերի պահպանմանը։ Թե այդ պայմաններից յուրաքանչյուրն ինչ դեր է ունեցել, դեռ պարզ չէ։



Գտածոն բրածո ոսկրում հեմի պահպանման օրինակ է։ Այն չի նշանակում, որ հետազոտողները գտել են հեղուկ արյուն կամ ամբողջական հեմոգլոբին։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dinosaur-bone-heme</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>