<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/bbc/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Fri, 09 Oct 2026 08:22:14 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=16602</guid>

            <pubDate>Mon, 09 Nov 2020 09:46:34 +0000</pubDate>

            <title>Ալիևը BBC-ի եթերում խայտառակել է իրեն՝ փաստերը որակելով «կեղծ լուրեր»</title>

            <description><![CDATA[<p>Ադրբեջանի նախագահը միջազգային լրատվամիջոցի հետ հարցազրույցում կասկածի տակ է դրել նույն BBC-ի՝ Ստեփանակերտում աշխատող թղթակցի կողմից ներկայացված փաստերը, որոնք վերաբերում են Արցախի խաղաղ բնակչության կասետային և այլ զինատեսակներով թիրախավորմանը:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/11/Screenshot_1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ալիևը BBC-ի եթերում խայտառակել է իրեն՝ փաստերը որակելով «կեղծ լուրեր»]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, ով, բացի Արցախի նկատմամբ ձեռնարկած ագրեսիան ու ռազմական հանցագործությունները, հայտնի է իր հասցեին հնչող մեղադրանքները «Fake News» որակելով, հերթական անգամ հայտնվել է անհարմար իրավիճակում՝ այս անգամ՝ ամերիկյան հեղինակավոր BBC-ի եթերում:



Մասնավորապես, Ադրբեջանի նախագահը միջազգային լրատվամիջոցի հետ հարցազրույցում կասկածի տակ է դրել նույն BBC-ի՝ Ստեփանակերտում աշխատող թղթակցի կողմից ներկայացված փաստերը, որոնք վերաբերում են Արցախի խաղաղ բնակչության կասետային և այլ զինատեսակներով թիրախավորմանը: Վերջինի վերաբերյալ, հիշեցնենք, փաստագրված վկայություններ է ներկայացրել նաև Human Rights Watch կազմակերպությունը: Խաղաղ բնակչությանը, քաղաքացիական բնակավայրերն ու ենթակառուցվածքները թիրախավորելու վերաբերյալ տվյալներն Ալիևն ապատեղեկատվություն է որակել:




https://youtu.be/4AALSJtaW7A
Հատված հարցազրույցից՝ ռուսերեն տողատակերով / © BBC



Դիտարկմանը, թե ադրբեջանական կողմը Արցախի բնակչության նկատմամբ կիրառել է կասետային զինատեսակներ, ինչի վերաբերյալ կան վկայություններ, լուսանկարներ, տեսանյութեր, ինչպես նաև այդ բոլորը մանրամասն փաստագրված է Human Rights Wathc-ի կողմից, Ալիևը նշել է, որ ադրբեջանական կողմն այդպիսի զինատեսակներ չի կիրառել՝ կրկին անվանելով «կեղծ տեղեկատվություն»:



Ուշագրավ է, որ BBC-ի լրագրողը զարմացած հարցրել է. «Ամեն ինչ կեղծ տեղեկատվությո՞ւն է»: Ադրբեջանի նախագահը դրական է պատասխանել՝ նշելով. «Ինչո՞ւ ոչ»:



Իլհամ Ալիևը հնարավոր երևույթ է համարել նաև Շուշիի Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին երկրորդ անգամ «պատահաբար հրթիռակոծումը». առաջին հարվածը «հրետանու սխալ» անվանելուց հետո լրագրողը դիտարկում է արել՝ կասկած հայտնելով երկրորդ անգամ սխալվելու վերաբերյալ: Ալիևը նշել է, որ հնարավոր է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/bbc-i-yeterum</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=6710</guid>

            <pubDate>Thu, 26 Dec 2019 18:23:57 +0000</pubDate>

            <title>Մխիթարյանի «կարիճ» գոլը BBC-ն համարել է պատմական</title>

            <description><![CDATA[<p>Մխիթարյանի գոլը գրանցվել է 3 տարի առաջ նույն այս օրը՝ դեկտեմբերի 26-ին: Փոխարինման դուրս գալուց հետո 86-րդ րոպեին Զլատան Իբրահիմովիչի փոխանցումից հետո Մխիթարյանն անհարմար դիրքից արագ կողմնորոշվել է՝ «կարիճ» գոլի հեղինակ դառնալով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/12/maxresdefault-1-3.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Մխիթարյանի «կարիճ» գոլը BBC-ն համարել է պատմական]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Բրիտանական BBC-ն հավաքել է վերջին տասնամյակում Boxing Day-ի ժամանակ տեղի ունեցած ուշագրավ իրադարձությունները: ԹՈՓ-ում է հայտնվել նաև Հենրիխ Մխիթարյանը՝ Սանդերլենդի դարպասն ուղարկած անհավատալի գոլով, որը կարիճի հետ են համեմատել:



Ժոզե Մոուրինյոյի կողմից «ֆուտբոլային գեղեցկություն» անունը ստացած գոլը BBC-ն համարել է վերջին տասնամյակի հիշարժան «խորամանկությունը»:



Այսպես, Boxing Day-ի ԹՈՓ 5-յակում են հայտնվել.



1. Մխիթարյանի «կարիճ» գոլը Սանդերլենդի դարպասը, 2016թ.




https://youtu.be/bIMruWIJIkM
Մխիթարյանի գոլը / ©GTRROMAN



Մխիթարյանի գոլը գրանցվել է 3 տարի առաջ նույն այս օրը՝ դեկտեմբերի 26-ին: Փոխարինման դուրս գալուց հետո 86-րդ րոպեին Զլատան Իբրահիմովիչի փոխանցումից հետո Մխիթարյանն անհարմար դիրքից արագ կողմնորոշվել է՝ «կարիճ» գոլի հեղինակ դառնալով:



2. Արսենալի պարտությունը Սոութհեմփթոնից (0:4), 2015թ.



Սոութհեմփթոնը հաղթում է Արսենալին / ©readfootball.com



3. Օլիվյե Ժիրուն գլխով միտումնավոր հարվածում է Նեդում Օնուոհային 



Գլխով հարված / ©prosports.kz



2014թ. այս միջադեպի պատճառն անհայտ է: Օլիվյե Ժիրուն մրցակցին գլխով հարվածելու պատճառով 3 խաղով որակազրկվել է:



4. Մանչեսթեր Յունայթեդը Նյուքասլին հաղթեց 4:3 հաշվով. գոլերից 2-ը վերջին վայրկյաններին են հարվածել



Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնի վերջին Boxing Day-ը / ©GETTY



2012թ. այս հաղթանակը Սըր Ալեքս Ֆերգյուսոնի վերջին Boxing Day-ն էր:



5. Բորնմուտ - Վեստ Հեմ՝ 3:3



Բորնմուտ - Վեստ Հեմ. հերթական գոլից հետո / ©Sky Sports



Այս կրակոտ հանդիպումը կայացել է 2017թ.



Boxing Day-ն Անգլիայում կատաղի ֆուտբոլի 3 շաբաթյակ է: Թիմերը 1 շաբաթվա ընթացքում խաղում են 3-4-ական խաղ, որոնք բավականին զվարճալի են ստացվում:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/mkhitaryani-karij-goly</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=5815</guid>

            <pubDate>Wed, 27 Nov 2019 18:13:26 +0000</pubDate>

            <title>«Մեռիր կամ խոստովանիր». ադրբեջանական բանակում խոշտանգման միջոցով հայկական լրտեսների որոնման մասին</title>

            <description><![CDATA[<p>Անմարդկային խոշտանգումներ, դավաճանության մեջ մեղադրվող 25 և տանջանքներից զոհված 9 մարդ. «Թարթառի գործի» բացահայտումները. BBC-ի ռուսական ծառայությունը զրուցել է տուժածների հարազատների հետ: Այն ներկայացնում ենք մեր ընթերցողին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/11/maxresdefault-6.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[«Մեռիր կամ խոստովանիր». ադրբեջանական բանակում խոշտանգման միջոցով հայկական լրտեսների որոնման մասին]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Նասիրը Բաքու է տեղափոխվել Խաչմազի իր հայրենի գյուղերից մեկից այն բանից հետո, երբ որդուն ձերբակալել են պետական դավաճանության մեղադրանքով: Քաղաքի մերձակայքում հայրը վարձել է փոքր բնակարան, մեսենջերում խումբ է ստեղծել, շփվում է այլ զինվորների հարազատների հետ, հավաքում է փաստաթղթերը, հանդիպում է իրավապաշտպանների և օտարերկրյա դիվանագետների հետ:



Ամեն անգամ նա հանդիպմանը փաստաթղթերով լի պայուսակ է բերում: Նրանցում դատական որոշումներն են, հանձնաժողովների եզրակացությունները և այլ թղթեր ավելի քան հարյուր զինծառայողի մասին, ովքեր ադրբեջանական բանակում խոշտանգումների զոհ են դարձել: Այս պատմության մասին գրեթե ոչինչ հայտնի չի եղել, քանի որ դատական նիստերն անցել են փակ դռների ետևում:



2017թ. մայիսին Ադրբեջանի Գլխավոր դատախազությունը, Պետանվտանգության ծառայությունը, Պաշտպանության և ներքին գործերի նախարարությունները հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ, որում հաղորդվել է Հայաստանի համար լրտեսություն անող զինծառայողների ձերբակալության մասին: Սա ամբողջ պաշտոնական տեղեկատվությունն էր: 2017թ. մայիս-հունիս ամիսներին կատարված խոշտանգումների մասին հանրությունը տեղեկացել է միայն 2019թ., երբ աստիճանաբար բացվեցին գործի մանրամասները:



Իրավապաշտպանների տվյալներով՝ բռնարարքների են ենթարկվել ավելի քան 100 զինծառայող ու սպա, 25-ը դատապարտվել է երկարատև դատապարտման, առնվազն 9-ը զոհվել է տանջանքներից: Ներկայումս Ադրբեջանում այն կոչվում է «Թարթառի գործ». այն շրջանի անունով, ուր զինծառայողների տեղափոխել են հետաքննության համար:



©Մահերամ Զեյնալով



«Եթե խոստովաներ, ողջ կմնար»



Իրավապաշտպան Օքթայ Գյուլալիևի խոսքով՝ զոհվել է 9 մարդ՝ չդիմանալով խոշտանգումներին: Ընդ որում՝ նրանցից հինգի վերաբերյալ քրգործ չի հարուցվել:



Սպանվածներից մեկը ենթասպա Ռուսլան Օջաղվերդիևն է: Նրա կնոջ՝ Ռավանայի հաղորդմամբ, 2017թ. հունիսի 15-ի առավոտյան ամուսինը մեկնել է զորամաս, ինչից հետո չի պատասխանել հեռախոսազանգերին: Մինչև երեկո փորձել է զանգել, չի հաջողվել: Այնուհետև հարևաններին պատմել է անհանգստության մասին: Ավելի ուշ զինվորականները նրան հաղորդել են, որ ամուսնուն տարել են, բայց թե ինչ ուղղությամբ ու ինչու՝ չեն նշել:



Ռավանան հիշում է, որ նույն օրը երեկոյան իրենց զորամասում ասել են, որ ամուսինը վիրավոր է, այլ մանրամասներ չեն հաղորդել: Խորհուրդ են տվել սպասել մինչև հաջորդ օրը:



Առավոտյան սկեսրայրը զանգել է և ասել, որ զորամասում իրեն հայտնել են, որ Ռուսլանը մահացել է: Պատճառ են նշել մարզումների ժամանակ սրտի աշխատանքի դադարումը: Այդ ժամանակ կինը դուրս է եկել փողոց, տեսել՝ հարևաններն արդեն հավաքվել են: Նրանք արդեն տեղեկացված են եղել: Հարևաններն օգնել են ստանալ ամուսնու դին և կատարել թաղման արարողությունը (Ադրբեջանում սովորաբար մահվան օրն են թաղում):



Ռավանային զարմացրել է, որ այդ օրը մզկիթ եկած զինվորականները թույլ չեն տվել լվանալ հանգուցյալի մարմինը, ինչը պահանջում է մուսուլմանական սովորույթը: Իսկ դին արդեն սավանով փաթաթված էր և ծածկված դրոշով: Սրտի նոպայի, վատանալու, Բաքվից շտապօգնության ուղղաթիռ կանչելու մասին պատմությանը Ռավանան չի հավատացել:



Հինգ օր անց Ռուսլանի դին էքսգումացիա են արել և ուղարկել Բաքու՝ փորձաքննության: Պարզվել է, որ մահը վրա է հասել «կրծքավանդակին հարվածից»: Փորձաքննության մյուս մանրամասների մասին կինն իմացել է հետաքննողների նկատմամբ դատական գործընթացի ընթացքում:



Ռավանան այն տասնյակ տուժածներից մեկն է, որ զինդատարանի դեմ հայց է ներկայացրել: Այլ զինծառայողների ելույթներից տեղեկացել է, թե ինչպես են ամուսնուն խոշտանգել: Նրա բերանը փակել են շապիկով, խեղդել, պահանջել են խոստովանել, որ լրտես է: Առաջարկել են ընտրել՝ կամ մահ, կամ խոստովանություն: Ռավանան դատարանում տեղեկացել է, որ իր ամուսինը դարձել է այլ զինծառայողի կողմից խոշտանգումներով կորզված կեղծ մատնության զոհը:



Ռավանան պատմել է, որ ամուսնու խոշտանգման մեջ մեղադրվող Ֆուադ Աղաևին դատարանում հարցրել է, թե ինչու է սպանել, պատասխանել է, որ հրամայել են. կամ ինքը պիտի սպաներ, կամ իրեն պիտի սպանեին:



Ռավանայի խոսքով՝ ամուսնուն մերկացրել են, կապկպել ու խոշտանգել: Այդ ամենը տեղի է ունեցել բժշկի ներկայությամբ, ով պետք է հետևեր, որ մահը վրա չհասնի: Այդ ամենը փաստում են ինչպես վկաների ցուցմունքները, այնպես էլ դատափորձաքննությունը: Ռավանան Ֆուադին հարցրել է հրամայողի անունը, բայց նա չի ասել: Հարցրել է, թե  ամուսինը խոստովանե՞լ է, որ հայկական լրտես է: Ֆուադը պատասխանել է, որ ոչ, եթե խոստովաներ, ողջ կմնար:



Դատախազությունում նրան տեղեկացրել են, որ ամուսնու դեմ ոչ մի գործ նույնիսկ հարուցված չէ: Այդ ժամանակ Ռավանան հարցրել է, թե իր ամուսինն իրենց համար կո՞վ է, ոչխա՞ր է, հա՞վ է, ինչպե՞ս և ինչի՞ համար են Ռուսլանին սպանել մի օրվա մեջ: Իսկ սպանվածը 32 տարեկան էր, ուներ երկու որդի:



Թաղումներ՝ ոստիկանների ուղեկցությամբ



39-ամյա, զորացրված գնդապետ-լեյտենանտ Սալեհ Գաֆարովը նույնպես երկու որդի ուներ: Նրա կինը՝ Նատավանը, պատմել է, որ ոստիկանությունն ամուսնուն առևանգել է տանից, առանց բացատրության: Կինը երկու շաբաթ նրա գտնվելու վայրի մասին տեղեկություն չի ունեցել: Ապա ուղղակի փոխանցել են նրա մարմինը:



Գերեզմանը շրջապատած ոստիկանները թույլ չեն տվել բացել դագաղը, չեն հայտնել մահվան պատճառը և շտապել են հնարավորինս շուտ ավարտել: Միայն դատական գործընթացում է Նատավանն իմացել, որ ամուսինը փաստացի մահացել է առևանգման հենց հաջորդ օրը՝ խոշտանգման հետևանքով:



Դատարանում պարզվել է, որ նրան տարել են խոշտանգման ենթարկված զինվորներից մեկի մատնությամբ: Մայիսի 4-ին նրան տարել են, ամսի 6-ին ընկել է կոմայի մեջ: Տեղափոխել են Բաքու՝ զինհոսպիտալ, որտեղ ամսի 13-ին մահացել է: Սալեհի ձեռքերն ու ոտքերը կապել են, խեղդել ջրում, հոսանքահարել, քաշել եղունգները, կոտրել են ծնոտը և գցել երկրորդ հարկից: Դրանից հետո էլ շարունակել են խոշտանգել, մինչև ընկել է կոմայի մեջ:



Կնոջ խոսքերը հաստատում են վկաների ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքները: Վերջինս մանրամասն նկարագրում է առկա վնասվածքները, կոտրվածքները և եղունգների բացակայությունը:



©Մահերամ Զեյնալով



Հարազատների ըմբոստությունը



Ներկայումս ավելի քան 25 մարդ բանտարկված է տարբեր հոդվածներով՝ պետական դավաճանություն, բարձր կոչում ունեցողների վրա հարձակում և այլն: Նրանց մտերիմները դատարաններում են, պատմում են խոշտանգումների մասին և Բաքվում բողոքի ակցիաներ են իրականացնում:



Նրանցից մեկն Էլբրուսն է՝ ժամկետային զինծառայող Նատիք Գուլուզադեի հայրը: 2017թ. մայիսին նրա որդին արձակուրդ չի եկել: Ծնողներն անհանգստացել են և մեկնել զորամաս: Նրանց տեղեկացել են, որ իրենց որդին հոսպիտալում է: Այստեղ հանդիպել են նաև այլ ծնողների, որոնց որդիները նույնպես կորել են: Պարզվել է, որ Նատիկը հոսպիտալում չէ:



Մի քանի ծնողներ համատեղ մեկնել են շրջանի զինղեկավարի մոտ: Նրանց վրա նետվել է մոտ 50 սպա, հետները խոսել են ինչպես թշնամիների և վռնդել: Ծնողները սպառնացել են ինքնասպանություն գործել, ինչից հետո խոստացել են լսել նրանց: Գրառել են անուն-ազգանունները՝ խոստանալով երեք օրից հայտնել երեխաների գտնվելու վայրը:



Երեք օր անց Էլբրուսին հաջողվել է խոսել որդու հետ հեռախոսով: Համոզվելու, որ իր որդին է, հայրը հարցրել է խալերի տեղը: Իսկապես որդին է եղել: Հինգ օր անց Նատիքը և հարևան գյուղից մի զինվոր վերադարձել են տուն: Նատիքն այդ ժամանակ էլ պատմել է իր հետ տեղի ունեցածը. նրա մեջքին են հարվածել, հոսանքահարել են, ինչից հետո նա ընկել է կոմայի մեջ: Թեև այս կապակցությամբ բժշկական փորձաքննություն չկա, բայց զինվորի հայրը լուսանկարել է հարվածների հետքերը որդու մարմնի վրա: Էլբրուսը պատմել է, որ Նատիքը հաջորդ օրը վերադարձել է զորամաս և շարունակել ծառայությունը:



Սեպտեմբերին Էլբրուսին զանգահարել են զինդատախազությունից, ասել են, որ որդին գնա, ինչ-որ բացատրագիր գրի և վերադառնա տուն: Նատիքը եղբոր՝ Նահիդի հետ մեկնել է Բաքու՝ զինվորական դատախազություն: Կեսգիշերին մոտ եղբայրը զանգել է հորը և հայտնել, որ Նատիքին ձերբակալել են:



Էլբրուսը փորձել է հանդիպել որդուն: Սկզբում նա տեղեկություն չի ունեցել, թե ինչու են որդուն ձերբակալել: Երբ վերջապես հանդիպել են, Նատիքը պատմել է, որ իրենից պահանջել են խոստովանել հայկական հետախուզության հետ ունեցած կապը: Նրան ասել են, թե ծնողներին թմրանյութի առքուվաճառքի համար ձերբակալել են, և որ ինքը պետք է խոստովանի, որպեսզի ծնողներին ազատ արձակեն: Բայց հիմա տեսնում է, որ ծնողներն ազատության մեջ են:



Ներկայումս Նատիքը 18 տարվա ազատազրման է դատապարտված՝ պետական դավաճանության մեղադրանքով: Նրա և մյուսների ընտանիքները փորձում են բողոքարկել վճիռը: Նրանց գործն անցել է դատական բոլոր փուլերը, այդ թվում և Ադրբեջանի Բարձրագույն դատարանով, որի միակ նիստը, Էլբրուսի խոսքով, տևել է 20 րոպե: Այժմ հայրը պատրաստ է բողոքարկել Մարդու իրավունքի եվրոպական դատարանում, քանզի տեղի դատարանը նույնիսկ չի դիտարկել գործը:



Խոշտանգումների մասին պատմել է նաև զինվոր Ֆայիք Ահմեդովի հայր Ալիբեյը: Նրա որդին դատապարտվել է 20 տարվա ազատազրկման: Նրա խոսքով՝ չի կարողացել դատարանում հասնել խոստովանության, որ որդուն խոշտանգել են: Իսկ դատարանը փաստերը չի դիտարկել:



©Մահերամ Զեյնալով



Փրկվածները՝ ազատության մեջ



Տուժածների մեծ մասին հաջողվել է խուսափել բանտից: Շատերը երջանիկ են նրանով, որ ողջ են մնացել: Որոշ դեպքերում դատարանը պատասխանատվության է ենթարկել խոշտանգմամբ հարցաքննություն իրականացրածներից մի քանիսին: Վերոնշյալ Ֆուադ Աղաևը 10 տարի է ստացել, ևս 7 հոգի՝ ավելի քիչ:



Զինդատախազությունը հաղորդել է, որ բոլոր մասնակիցները ենթարկվել են պատասխանատվության: Սակայն Վագիֆ Աբդուլաևը (կապիտան, վաշտի նախկին հրամանատար) դժգոհ է դատական գործընթացներից:



Նրան սովի են ենթարկել, մերկացրել են, սառը ջուր լցրել վրան, ծեծել մետաղով, հոսանքահարել: Խոշտանգումից հետո պահանջել են հանձնել քննություն, ինչը, բնականաբար, չի հաջողվել սպային: «Վատ արդյունքի պատճառով» նրան հեռացրել են բանակից: Դատարանում նա ճանաչվել է որպես տուժող: Նրա խոսքով՝ մեղավորներից շատերն իրենց ծանոթների շնորհիվ պատասխանատվության չեն ենթարկվել:



©Մահերամ Զեյնալով



«Մարդիկ այլևս չեն վախենում խոսել»



Իրավապաշտպան Օքթայ Գյուլալիևը պատմել է, որ սկզբում ոչ ոք տեղեկություն չի ունեցել խոշտանգումների մասին: Հետո հայտնվել են շշուկներ տանջանքների ու սպանությունների մասին: Հայտարարվել է, որ բոլոր ձերբակալվածները համագործակցել են հայերի հետ. ծնողները վախեցել են դուրս գալ բողոքի: Իրավապաշտպանների գործողությունների արդյունքում տուժող է ճանաչվել ավելի քան 101 մարդ: Նրանցից 9-ը մահացել է խոշտանգումներից: 



Ուշագրավ է, որ 2019թ. հոկտեմբերի 29-ին Օքթայ Գյուլալիևին Բաքվի կենտրոնում հետիոտնային անցման վրա մեքենա է հարվածել: Հոդվածի հրապարակման պահին նա դեռ գտնվում է ծանր վիճակում, հիվանդանոցում պառկած:



BBC-ի ռուսական ծառայության հոդվածը նկարագրում է ադրբեջանական բանակում բռնությունների նաև այլ դեպքեր՝ սկսած 1990-ականներից: Պատմվում է այնտեղ տիրող կոռուպցիայի՝ ահռելի հասնող չափերի պատճառով: Ընդ որում՝ 2016թ. Ապրիլյան պատերազմի ժամանակ կրած հսկայական կորուստների պատճառը նախկին զինվորականները համարում են հենց կոռուպցիան:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/merir-kam-xostovanir</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=5542</guid>

            <pubDate>Thu, 21 Nov 2019 08:33:01 +0000</pubDate>

            <title>BBC-ի ռուսական ծառայությունն Ամուլսարի հարցի վերաբերյալ հոդված է հրապարակել</title>

            <description><![CDATA[<p>Մեր ընթերցողին ենք ներկայացնում BBC-ի ռուսական ծառայության նոր հոդվածը՝ «Մարտահրավեր Փաշինյանի համար. ինչպե՞ս ոսկու շուրջ անհամաձայնությունը մասնատեց Հայաստանը» վերտառությամբ:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/11/Amulsar-gold-mine-3-1600x800.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[BBC-ի ռուսական ծառայությունն Ամուլսարի հարցի վերաբերյալ հոդված է հրապարակել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մարտահրավեր Փաշինյանի համար. ինչպե՞ս ոսկու շուրջ անհամաձայնությունը մասնատեց Հայաստանը



Ամուլսարից արդյունահանված ոսկին կարող էր Հայաստանի բյուջեն հարյուրավոր միլիոն դոլարներով լցնել՝ հարկերի տեսքով: Սակայն օֆշորային «Լիդիան» ընկերության՝ դեռևս նախորդ իշխանությունների օրոք մեկնարկած ամբիցիոզ նախագիծը բնապահպանների և տեղի բնակիչների կողմից զանգվածային բողոքի ալիք է բարձրացրել:



Ներկայումս պարզ լուծում չկա, և Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը հայտնվել է ներքին քաղաքական ճգնաժամի և խոշոր ներդրողին կորցնելու միջև: «Լիդիանում» ասում են, որ պատրաստ են Հայաստանին դատի տալ:



Կոլորադոյում հիմնադրված, Ջերսիում գրանցված ընկերությունն Ամուլսարում ոսկի է հայտնաբերել դեռևս 2006թ.: Ներդրողները միլիարդների շահույթ են կանխատեսում: Սակայն բնապահպանները և տեղացիները անհանգստանում են, որ հանքավայրի շահագործումը վտանգավոր է տարածաշրջանի կարևորագույն Սևանա լճի էկոհամակարգի և Ջերմուկ քաղաքի տնտեսության համար: Վերջինս հանդիսանում է Կրեմլի հանքային ջրի թիվ մեկ մատակարարը:



Ցույցերի պատճառով «Լիդիանի» աշխատանքները դադարեցված են դեռ նախորդ տարվանից, իսկ ընկերությունում պատրաստ են հարցը լուծել դատարանով: «Լիդիան» ընկերությանը լիցենզիա տրամադրած Սերժ Սարգսյանը 2018թ. գարնանը ժողովրդական հոծ զանգվածների բողոքի ցույցերի արդյունքում հրաժարական էր ներկայացրել:



Կոռուպցիայի դեմ պայքարի լոզունգների ներքո իշխանության եկան երիտասարդ ընդդիմադիրները՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, ովքեր կասկածանքով էին վերաբերվում նախորդների կնքած պայմանագրերին:



Նիկոլ Փաշինյան / ©SERGEI BOBYLEV, TASS



Նոր իշխանությունը մեկ տարուց ավել ուսումնասիրում էր հանքի շահագործման հարցը: Երբ այս տարվա աշնանը Փաշինյանը հայտարարեց, որ հանքի շահագործմանը խոչընդոտելու հիմքեր չկան, արդեն ուշ էր. տեղի բնակիչները և բնապահպանները փակել էին Ամուլսար տանող ճանապարհները՝ կենտրոնացնելով մեծ կոալիցիա:



Հանքավայրի շահագործմանը դեմ հանդես եկան ինչպես ձախ լիբերալ ուժերը, այնպես էլ արմատական ազգայնականները: Նրանց աջակցում են կառավարության մի շարք ներկայացուցիչներ, պատգամավորներ, ովքեր համաձայն չեն վարչապետի դիրքորոշմանը: Վեճը թեժացնում է նաև օտարերկրյա ճնշումը. ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի դիվանագետներն աջակցում են «Լիդիանին»:



Ամուլսարի հարակից տարածք / ©KAREN MINASYAN, AFP VIA GETTY IMAGES



«Լիդիանի» ժամանակավոր ղեկավար Էդվարդ Սելլերս BBC-ի ռուսական ծառայությանը հայտնել է, որ այսպես շարունակվել չի կարող: Նրա խոսքով՝ եթե կառավարությունը միջոցներ չձեռնարկի, ընկերությունի չի կարող ներգրավել ֆինանսավորում և հարկադրված կլինի կամ վաճառել բիզնեսը կամ դիմել դատարան: Այլ տարբերակ, հնարավոր է, չգտնվի: ՀՀ վարչապետի մամուլի քարտուղար Վլադիմիր Կարապետյանը նշել է, որ Հայաստանը պատրաստ է ցանկացած զարգացման, այդ թվում և՝ արբիտրաժի:



«Լիդիանը» հիմնադրվել է 2000-ականների կեսերին՝ Թուրքիայում, Բալկաններում և Հարավային Կովկասում ոսկու հանքարդյունահանման նպատակով, սակայն Ամուլսարը նրա միակ գործող նախագիծն է: Ընկերությունում վստահեցնում են, որ արդեն ծախսել են ավելի քան 400 մլն դոլար: Հարկերը գերազանցել են 360 մլն դոլարը:



Հնարավո՞ր է արբիտրաժը



«Լիդիանը» բարդ կառուցվածք ունի ընկերության համար, որը դեռ չի սկսել հիմնական գործունեությունը՝ ոսկու արդյունահանումը և վաճառքը: Բացի Ջերսում գրանցված գլխադասային կազմակերպությունից և Հայաստանի մասնաճյուղից՝ գրանցված են նաև դուստր ընկերություններ ԱՄՆ-ում, Անգլիայում, Կանադայում և Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներում:



«Լիդիան Արմենիայի» տնօրենը և Հայաստանում Բրիտանիայի դեսպանը / ©UK EMBASSY YEREVAN, FACEBOOK



Կանադայի և Անգլիայի տարածքում գրանցումը կատարվել է 2018թ. օգոստոսի 28-ին և 29-ին: Դա տեղի է ունեցել ամենայն հավանականությամբ այն բանից հետո, երբ «Լիդիանի» ներկայացուցիչներն առաջին անգամ հրապարակայնորեն հայտարարեցին արբիտրաժի դիմելու մտադրության մասին:



2018թ. հունիսին ակտիվիստները փակել են Ամուլսար տանող բոլոր ճանապարհները, և օգոստոսին հայտնի է դարձել, որ նոր իշխանությունները պատրաստակամ չեն ուժով բացել ճանապարհները: Երբ 2019թ. մարտին ընկերությունը պաշտոնապես տեղեկացրեց Հայաստանի կառավարությանը՝ միջազգային արբիտրաժային դատարան հայց ներկայացնելու վերաբերյալ, դա արեց հենց կանադական և անգլիական մասնաճյուղերի անունից:



Բրիտանիայի երկկողմ ներդրումային պայմանագրերը, որպես կանոն, չեն տարածվում նրա հիմնական ցամաքային տարածքից դուրս, տվյալ դեպքում՝ Ջերսիում, գրանցված ընկերությունների վրա: Այս մասին հաղորդել է լոնդոնյան Fountain Court Chambers-ի իրավաբան Ալեքսանդր Միլները:



BBC-ի հարցեին, թե արդյո՞ք մասնաճյուղերը հիմնվել են Հայաստանին դատի տալու նպատակով, ընկերության ժամանակավոր ղեկավար Էդվարդ Սելլերսը պատասխանել է, որ պատճառները շատ են, թե ինչու են Լոնդոնի և Տորոնտոյի պայմաններն ընկերության համար ձեռնտու, բայց մանրամասներ չի կարող հաղորդել:



Միջազգային արբիտրաժային իրավունքի փորձագետ և Double Bridge Law ընկերության գործընկեր Սերգեյ Ուսոսկինի կարծիքով՝ կոնֆլիկտի ծագումից հետո գրանցված ընկերությունների անունից հայց ներկայացնելու դեպքում իրավաբանական անձինք կհանդիպեն դժվարությունների: Նրա համոզմամբ՝ արբիտրաժ դիմելու նպատակով արված կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են դիտվել որպես չարամտություն իրավունքի նկատմամբ և հանդիսանալ հայցի մերժման հիմք:



Շվեյցարական Schellenberg Wittmer իրավաբանական ընկերության գործընկեր Աննա Կոզմենկոն ավելացնում է, որ վեճի ծագումից հետո գրանցված ընկերությունների կողմից հայց ներկայացնելը կարող է ուղեկցվել բարդություններով՝ ներառյալ հետաքննության դադարեցումը, ինչը կախված է հստակ իրադրությունից և յուրաքանչյուր գործի պայմաններից:



Ամուլ սար



«Ամուլ սար»՝ այսինքն՝ «անպտուղ սար»: Այն գտնվում է պատմական Սյունիքի տարածքում, որտեղ Գլաձորի և Տաթևի միջնադարյան համալսարաններում հոգևորականներն ուսումնասիրում էին Արիստոտել, Պլատոն, Ֆոմա Ակվինսկի, Իբն Սին, իսկ սյունյաց իշխանները մարտնչում էին մոնղոլների, թուրքերի ու պարսիկների դեմ:



Տաթևի վանք, Սյունիք / ©SERGEI MALGAVKO, TASS



Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկումից հետո՝ 1920թ., Սյունիքը (Գարեգին Նժդեհի գլխավորությամբ.- խմբ.) որոշ ժամանակ հանդիսացավ բոլշևիզմին դիմադրող վերջին օջախը:



2006թ. «Լիդիանը» սկսել է Ամուլսարի հետախուզումը: Ընկերության ներկայացուցիչները պատմել են, որ պատրատվում են Հայաստանում կառուցել համաշխարհային նշանակության հանքավայր: «Լիդիանի» առաջին ղեկավար Տիմոտի Կաֆլինը հայտարարել է, որ արոտավայրը վերածելու են ոսկու հանքավայրի:



Բայց շուտով սկսվեցին բնապահպանների և տեղի բնակիչների ցույցերը, ովքեր ընկերությանը մեղադրում էին ջրային պաշարների աղտոտման և Սևանա լճի համար վտանգ ստեղծելու մեջ: Ամուլսարը գտնվում է երեք գետերի, երկու արհեստական լճերի մոտ, որոնք կապված են Սևանին:



Ամուլսարի շրջանի բնակիչներն անհանգստանում են, որ տարածաշրջանը կդառնա ոչ բնակելի: Detector.am-ի գլխավոր խմբագիր, քաղաքագետ Էդգար Վարդանյանը հաստատում է, որ տեղի բնակիչների դիրքորոշումն այն է, որ իրենց կարծիքը լիցենզիա տրամադրելիս հաշվի չեն առել:



Ամուլսարից ոչ հեռու գտվում է Ջերմուկը` աշխարհահռչակ սպա-առողջարանն իր բնական աղբյուրներով: «Ջերմուկ» ընկերությունը հանդիսանում է Կրեմլի պաշտոնական մատակարարը: Զբոսաշրջային ոլորտի ներկայացուցիչները նույնպես դեմ են հանքի շահագործմանը, ինչի վերաբերյալ բաց նամակ են հղել կառավարությանը:



Ջերմուկի Զբոսաշրջության զարգացման կենտրոնի տնօրեն Նարեկ Միրզոյանը BBC-ի ռուսական ծառայությանը պատմել է, որ մարդիկ տարիներով ներդրումներ են կատարել, կառուցել են ռեստորաններ և հյուրանոցներ: Եթե շրջակա միջավայրին վնաս հասցվի, աշխատակիցները կհեռացվեն, նրանց կկրճատեն, և կառավարությունը ստիպված կլինի գնահատել ռիսկերը:



Ջերմուկ / ©GETTY IMAGES



2018թ. հունիսից Ջերմուկի բնակիչները փակել են դեպի հանքատեղի տանող ճանապարհները` կասեցնելով «Լիդիանի» գործունեությունը:



Ընկերության ժամանակավոր ղեկավար Սելլերսը պատմել է, որ իր կարծիքով արգելափակման հետևում կանգնած են ոչ թե տեղի բնակիչները, այլ կամ միջազգային բնապահպանական ակտիվիստները, կամ մրցակիցները: Նման մեղադրանք ներկայացրել է նաև փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը:



Փորձագետները կարծում են, որ գուցե և մրցակիցները խրախուսել են բողոքի ցույցերը, սակայն հիմնական նախաձեռնությունը տեղացիներինն է և հայտնի բնապահպաններինը: Վարդանյանը նշել է, որ մրցակիցների միջամտության ապացույց չկա, միևնույն ժամանակ` հիմնական ակտիվիստներն, ովքեր անցել են բազմաթիվ ցույցերի միջով, ապրում են հասարակ կյանքով:



Էկոլոգներն առանձնահատուկ անհանգստություն են արտահայտում «Լիդիանի» ծրագրերի վերաբերյալ՝ նատրիումի ցիանիդի օգտագործմամբ ոսկու անդյունահանման առումով: 2000թ. ռումինական Բայա-Մարե ոսկու հանքավայրից ցիանիդի արտահոսքի պատճառած էկոլոգիական աղետը համարվում է Եվրոպայում ամենամեծը` Չեռնոբիլից հետո: Այն ազդել է 3 երկրների վրա, իսկ թունավոր նյութերը թափվել են Դունայ գետը և նրա Տիսու վտակը՝ ոչնչացնելով հազարավոր տոննաներով ձկների ու վտանգելով 2,5 մլն մարդու խմելու ջրի մաքրությունը:



Ներկայումս ցիանիդի կիրառումն արգելված է Հունգարիայում, Գերմանիայում, Թուրքիայում, Չեխիայում, ԱՄՆ մի շարք նահանգներում և Արգենտինայի նահանգներում:



Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է Ամուլսարի պաշտպանների հետ / ©primeminister.am



Տեղի բնակիչների բողոքի պատճառով 2017թ. «Լիդիանը» զրկվել է ներդրողներից մեկից` Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայից (ՄՖԿ, Համաշխարհային բանկի կառույց), որը մի ժամանակ տիրապետել է ընկերության 15% բաժնեմասերի:



Ջերմուկցիները և ակտիվիստները բողոք են ներկայացրել Նյու Յորքում գտնվող Համաշխարհային բանկի օմբուդսմենի գրասենյակ, որ քաղաքի վրա հանքավայրի ազդեցության գնահատման ժամանակ հաշվի են առնվել միայն էկոլոգիական հանգամանքները, բայց ոչ զբոսաշրջային բիզնես, սպա-առողջարանի վրա ազդեցությունը:



Արտաքին հետազոտությունները հաստատել են այդ ենթադրությունները, ինչպես նաև Ամուլսարի ստորոտին գտնվող Գնդեվազ բնակավայրի հայտարարությունը: Մասնավորապես, 2007-2013թթ. ՄՖԿ-ն «Լիդիանից» չի ստացել էկոլոգիական և սոցիալական ռիսկերի վերաբերյալ բավարար տեղեկատվություն և Հայաստան չի ուղարկել մասնագետի` ստուգումների համար: Հետազոտության հրապարակումից հետո ՄՖԿ-ն իր միջոցները դուրս է բերել ծրագրից: «Լիդիանի» ակցիաները նա վաճառել էր ավելի վաղ:



Կես միլիարդի կորուստը



Թեև «Լիդիանը» դեռ եկամուտ չի ստացել, հիմնական ակցիոներները փոփոխվել են մի քանի անգամ: Ներկայումս ընկերությունը տնօրինում են ներդրումային ֆոնդերն ու մասնավոր անձինք, որոնցից ամենախոշոր ակցիոներներն են Resurce Capital Fund-ը (32%), Orion Capital Management-ը (11%) և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ):



Վերջինս հայտարարել է, որ նախագիծը համապատասխանում է միջազգային նորմերին, բանկի չափորոշիչներին և հայկական օրենսդրությանը: Բանկում սպասում են Հայաստանի Շրջակա միջավայրի նախարարության որոշմանը:



Ամուլսարի հանքավայր / ©KAREN MINASYAN, AFP



Մյուս բաժնետերերն իրավաբանական և ֆիզիկական անձինք են՝ Հայաստանից դուրս գտնվող: Resurce Capital Fund-ը և Orion Capital Management-ը չեն թաքցնում իրենց թիկունքում կանգնածների անունները, ում իրականում պատկանում են բաժնեմասերը:



Ընկերությունը Հայաստանում արդեն ծախսել է ավելի քան 400 մլն դոլար, որի կեսը՝ նախապատրաստական աշխատանքների, մեքենաների և սարքավորումների գնման վրա: Գումարները ակցիոներային կապիտալի և վարկերի տեսքով հիմնականում տրամադրել են երկու գլխավոր սեփականատերերը՝ RCF-ը և Orion-ը: Սելլերսը նշել է, որ իրենք չեն կարողանում վերադարձնել այդ գումարները:



«Կեղտոտ փիառ հնարքներ»



«Լիդիան» նկատմամբ անվստահությունը նաև սկանդալներն են հրահրում, որոնք Վաշինգտոնի Վուդրո Վիլսոնի կենտրոնի Քիսինջերի ինստիտուտի գիտաշխատող Բրեդլի Ժարդինն անվանել է «կեղտոտ փիառ հնարքներ»:



Տեղի լրագրողները հրապարակել են տեղեկություններ, որ ընկերությունը Հայաստան են բերել և կառավարության հետ հանդիպմանը հրավիրել են փորձագետների, ովքեր ֆինանսական և ազգակցական կապեր ունեն նրա հետ: Այդ կապերը չեն բացահայտվել, իսկ գիտնականներին ներկայացրել են որպես անկախ միջազգային փորձագետներ:



2017թ. հոկտեմբերին Երևանում «Լիդիանի» մասնակցությամբ նապատեսված էր մենեջեր Ահարոն Ստիգսի ելույթը լեռնահանքարդյունաբերության անվտանգ և ժամանակակից պրակտիկայի վերաբերյալ: Իրադարձության համար ընտրվել է Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանը, որը վայելում է ԱՄՆ կառավարության աջակցությունը: Ոչ մի տեղ նշված չէր, որ Ստիգսն ամուսնացած է «Լիդիանի» փոխտնօրեն Բոբ Քարոյի դստեր հետ: Էկո-ակտիվիստների ցույցերից հետո միջոցառումը չեղարկվեց:



2018թ. հունվարին ընկերության ներկայացուցիչները հանդիպել են Հայաստանի Շրջակա միջավայրի նախարարի հետ: Նրանց ուղեկցել է Լարրի Բրեկենրիջը, ով ներկայացվել է որպես «միջազգային անկախ փորձագետ»: Սակայն Բրեկենրիջը Global Resource Engineering ընկերության ավագ ինժեներն է, որից «Լիդիանը» առնվազն երեք անգամ էկոլոգիական զեկույց է պատվիրել Ամուլսարի վերաբերյալ:



Թեստ Փաշինյանի համար



«Լիդիանի. ժամանակավոր ղեկավարի հանդիպումը Փաշինյանի հետ / ©primeminister.am



Բողոքների բնույթն ինչպես էկոլոգիական է, այնպես էլ՝ քաղաքական. Ամուլսարի վերաբերյալ կասկածներն ակնհայտորեն ուղեկցվել են նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանից դժգոհությամբ:



Հայաստանում շատերն են վստահ, որ նախկինները հանքավայրի շահագործմանը թույլտվություն են տվել ինչ-որ կոռուպցիոն սխեմաների շրջանակներում: Այս մասին հայտնել է քաղաքագետ Վարդանյանը: 2018թ. ապրիլին Նիկոլ Փաշինյանի՝ փողոց դուրս գալու կոչին առաջինն արձագանքած ակտիվիստներից շատերը նույնպես դեմ են հանքի շահագործմանը: Քիսինջերի ինստիտուտից Ժարդինի կարծիքով Ամուլսարը Փաշինյանի համար թեստ է դարձել, որպես պրոգրեսիվ քաղաքական գործիչ և թավշյա հեղափոխության մարմնավորում:



Փաշինյանն ինքը խոստովանել է, որ այս նախագծին հավանություն չէր տա, եթե կոնցեսիայի հարցը հիմա վճռելիս լիներ: Սակայն լիցենզիան տրվել է նախորդների կողմից, և կառավարությունը հայտնվել է փակուղում:



Ավելին, վարչապետը խոստացել է կյանքի կոչել նաև «տնտեսական հեղափոխությունը», իսկ «Լիդիանը» խոստանում է, որ հանքը 11 տարի շահագործելու դեպքում բյուջեն կունենա ավելի քան 400 մլն դոլարի հավելյալ մուտքեր: Վարչապետի մամուլի քարտուղարը հայտարարել է, որ ներկայումս կառավարությունը սպասում է Ամուլսարի ստուգումների արդյունքներին, որոնք իրականացվում են բնապահպանության տեսչության կողմից:



Օտարերկրյա ճնշում



Ամուլսարի հարցում մեկ այլ խնդիր է ԱՄՆ-ի և Մեծ Բրիտանիայի դեսպանների կողմից «Լիդիանին» աջակցությունը: Ամերիկյան փորձագետ, Eurasianet-ի Կովկասի բաժնի խմբագիր Ջոշուա Կուչերը նշել է, որ վաղուց է հետևում հետխորհրդային երկրներում ԱՄՆ-ի վարած քաղաքականությանը, և ապշած է այս հարցում նման անկեղծ հայտարարություններից:



ԱՄՆ-ի նախկին դեսպան Ռիչարդ Միլսը 2018թ. հրաժեշտի խոսքում հայտարարել է, որ դեպի Ամուլսար տանող ճանապարհների փակումը կարող է Հայաստանի գրավչությունը նվազեցնել օտարերկրյա ներդրողների համար:



Սյունյաց լեռներում / ©SERGEI MALGAVKO, TASS



Միլսը նշել է, որ վարչապետն ու իր ավագ խորհրդատուները հասկանում են իր մտահոգությունը և փորձում են հավասարակշռել ու գտնել լուծում: Դեսպանը կոչ արել այդ գործընթացն արագացնել և այնպես անել, որ հարցը լուծվի օրենքի շրջանակներում: Կուչերի կարծիքով՝ ամերիկացի դեսպանի հրապարակային հայտարարությունները  անսովոր կտրուկ էին:



Երևանում ԱՄՆ-ի դեսպանության մամուլի քարտուղարը նշել է, որ բողոքի ցույցերի սկզբում ԱՄՆ դեսպանությունը կոչ է արել զերծ մնալ բռնությունից և գործել օրենքի շրջանակներում: Հույս են հայտնել, որ Հայաստանի կառավարությունը և «Լիդիանը» կուսումնասիրեն հնարավոր տարբերակները՝ փոխադարձ կիրառելի, ընկերական և շուտափույթ լուծման ուղղությամբ:



Մեծ Բրիտանիայի կողմից ընկերությանը տրամադրվող աջակցության մասին են վկայում դիվանագիտական փաստաթղթերը: «Լիդիանի» ղեկավարության և Հայաստանի բրիտանացի դիվանագետների միջև հաղորդակցությունից հետևում է, որ մենեջմենթը տարիներ շարունակ շփվել է դեսպանների հետ, համատեղ կազմակերպել են լսումներ, սեմինարներ և նույնիսկ թագուհու ծնունդն են միասին նշել: Փաստաթղթերը հրապարակվել են OpenDemocracy-ի կողմից, որը բրիտանական՝ տեղեկատվության ազատության մասին օրենքի համաձայն հասանելիություն էր ձեռք բերել:



BBC-ի հարցմանն ի պատասխան՝ Մեխծ Բրիտանիայի դեսպանությունն աջակցում է բրիտանական ընկերությունների զարգացմանն ամբողջ աշխարհում: Այս կապակցությամբ դեսպանությունը համագործակցում է նաև հայկական շուկայում գործող բրիտանական ընկերությունների հետ: Նշվել է նաև, որ հարգում են Հայաստանի կառավարության որոշումը՝ Ամուլսարի վերաբերյալ սեփական երաշխիքները ստանալու հարցում:



Անհամաձայնություն կառավարությունում



Ջերմուկի մերձակայքում / ©KAREN MINASYAN, AFP VIA GETTY IMAGES



Հայաստանի խորհրդարանի և կառավարության զրուցակիցները պատմել են, որ Ամուլսարի վերաբերյալ ընդունված որոշումն առաջացրել է ներքին անհամաձայնություններ: Դրանք նոր իշխանության ներսում լուրջ հակադրություններ են:



Պատգամավորների մի խումբ, դեմ լինելով հանքի շահագործմանը, այդ հարցը բարձրացրել են Փաշինյանի մոտ՝ «Իմ Քայլը» խմբակցության փակ հանդիպումներում: Խմբակցությունում ընդունված է վիճել փակ դռների ետևում, իսկ անհամաձայնությունը բացահայտ արտահայտելը չի խրախուսվում: Խմբակցությունը հարցերին միաձայն է քվեարկում:



Հանքի շահագործմանը դեմ հանդես եկող պատգամավորները Փաշինյանին ներկայացրել են իրենց դիրքորոշումը, փաստերը: Նրանց կարծիքով՝ վարչապետը լսել է իրենց: Սակայն վարչապետը կրկին հայտարարեց, որ Ամուլսարի շահագործումը դադարեցնելու օրինական հիմքեր չկան և տեղի բնակիչներին կոչ է արել բացել ճանապարհները: Կոչն անպատասխան է:



«Խումարաթող՝ էյֆորիայից հետո»



Երևան, հեղափոխության օրեր / ©KAREN MINASYAN, AFP VIA GETTY IMAGES



«Լիդիանի» վերջին հաշվարկներով, եթե ճանապարհները բացվեն, գարնանը՝ ձնհալից հետո, ընկերությունը կարող է վերսկսել հանքի շինարարությունը, իսկ առաջին ոսկին կստացվի 2020թ. վերջին կամ 2021թ. սկզբին: Դրա համար կպահանջվի ևս 150 մլն դոլարի ներդրում և շուրջ 25 մլն դոլարի շրջանառու կապիտալ:



Ընկերության ղեկավար Սելլերսը նշել է, որ եթե «Լիդիանը» չկարողանա շարունակել աշխատանքները, ապա Հայաստանի համբավը միջազգային ներդրողների «աչքից կարող է ընկնել»: Նրա խոսքով՝ միջազգային ֆինանսական հանրությունը հետևում է իրավիճակին:



Վարչապետը և նրա տեղակալները կիսում են այս վտանգը և հրապարակային ելույթներում հղում են արբիտրաժի վտանգին և օտարերկրյա ներդրողներին վանելու վտանգին: Իսկ մինչ Ջերմուկի բնակիչները շարունակում են արգելափակել ճանապարհը դեպի հանքավայր՝ չնայած վարչապետի կոչին: Վարդանյանը չի բացառում, որ կոչով հարցը լուծելու անհաջող փորձից հետո իշխանությունները կարող են անցնել ուժի կիրառմանը:



Փաշինյանի մամուլի քարտուղարը BBC-ի հարցին ի պատասխան նշել է, որ կառավարությունը գործելու է Սահմանադրությանը, ՀՀ օրենսդրությանը համապատասխան և հաշվի է առնելու միջազգային պարտավորությունները:



Քիսինջերի համալսարանից Ժարդինը համարում է, որ ինչպիսին էլ լինի վեճի հանգուցալուծումը, Ամուլսարի էթիկական դիլեման հանդիսանում է ծանր խումարաթող (похмель)՝ հեղափոխական էյֆորիայից հետո:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/amulsari-harci-veraberyal</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=4698</guid>

            <pubDate>Sun, 27 Oct 2019 10:26:09 +0000</pubDate>

            <title>Պահանջում են Զոհրաբ Մնացականյանի հրաժարականը. ի՞նչն է պատճառը</title>

            <description><![CDATA[<p>ԱԳ նախարարի հարցազրույցի ընդդիմախոսները նրան մեղադրեցին հարցադրումներին անհրաժեշտ կերպով չհակազդելու մեջ: Մասնագետները վստահեցնում են՝ Մնացականյանը ճիշտ է վարվել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/10/15720048934764.png"
                                            type="image/png"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Պահանջում են Զոհրաբ Մնացականյանի հրաժարականը. ի՞նչն է պատճառը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
ՀՀ արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացականյանն օրերս հյուրընկալվել է BBC-ի հանրահայտ «HARDtalk» («Դժվար խոսակցություն») ծրագրին: Համացանցում այն բուռն քննարկման տեղիք է տվել. մի մասը նրան մեղադրել է դավաճանության մեջ` պահանջելով հրաժարական ներկայացնել, իսկ շատերը ողջունել են նախարարի ողջախոհ պատասխանները:




https://youtu.be/nuoJuvfkMvc
Հարցազրույցը՝ հայերեն թարգմանությամբ / ©Ministry of Foreign Affairs of Armenia



Տեսնենք, թե հատկապես ինչի համար են նրան մեղադրում:



1) Հայաստանի ծանր վիճակը



Քաղաքագետ Արմեն Այվազյանն առաձնացրել է մի քանի հատված, որտեղ նախարարն, ըստ Այվազյանի, այլ պատասխան պիտի տար: Նրա խոսքով՝ ԱԳ նախարարը չի նկարագրել Հայաստանի ծանր աշխարհառազմավարական դրությունը, որն առաջացել է Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հակահայկական ու ցեղասպանական քաղաքականության պատճառով։




https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=602189526985629&amp;id=100015837611475




Քաղաքագետի նշած հատվածում, սակայն, Զոհրաբ Մնացականյանը խոսում է առաջ շարժվելու մասին: ԱԳ նախարարի կեցվածքը, ըստ մի շարք քաղաքական գործիչների, վերլուծաբաններ ու օգտատերերի, տարբերվում է նախկինում ունեցած պարտվողական, խեղճացած կեցվածքից:




https://www.facebook.com/gayane.abrahamyan.9/posts/10218115801660262




Մնացականյանը հանդես է գալիս որպես ուժ ունեցող, անվտանգությունն անհրաժեշտ կերպով ապահովելու ունակ պետության ներկայացուցիչ, և ոչ՝ որպես օգնություն հայցող:



2) Հակամարտության բուն պատճառները



«Արարատ» ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Արմեն Այվազյանը ՀՀ արտգործնախարարին մեղադրում է նրանում, որ ոչ մի խոսք չասաց հակամարտության բուն պատճառների մասին և թե ով Է այն սկսել։ Նախարարին մեղադրում են նաև խճճվածության, հախուռնության մեջ:




https://www.facebook.com/farmanyan.samvel/posts/10219141441984008




ՄԱՀՀԻ հիմնադիր, քաղաքագետ Ստյոպա Սաֆարյանը նշում է, որ Զոհրաբ Մնացականյանը ոչ մի տեղ «չի սայթաքել»: Նրա խոսքով՝ նախարարը ճիշտ է արել, որ ներքին բառաֆոնդով՝ «ազատագրում» և այլն, «խնդրի տեսլականը» չհանեց միջազգային լսարան:




https://www.facebook.com/styopa.safaryan.9/posts/1120950304777134




Սաֆարյանը նշում է, որ Մնացականյանը պատասխանները հնչեցրել է միջազգային լսարանին հասու տերմիններով՝ այդ տարածքում ապրող 150.000 հայերը պետք է «միջազգայնորեն ճանաչված» ու «համաձայնեցված կարգավիճակ» ու «անվտանգություն» ունենան:



3) Շրջափակում և ագրեսիա



Արմեն Այվազյանը նշել է, որ Հայաստանի արտաքին գերատեսչության ղեկավարը ոչ մի խոսք չի ասել ադրբեջանական շրջափակման և ագրեսիայի մասին և չի դատապարտել դրանք։




https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10218145958214048&amp;set=a.1116488946032&amp;type=3&amp;theater




Ազգային ժողովի պատգամավոր Սոս Ավետիսյանը ֆեյսբուքյան գրառմամբ անդրադարձել է Մնացականյանի տված հարցազրույցին: Ըստ նրա՝ այս հարցազրույցը ոչ միայն Սթիվեն Սակուրի հետ էր, այլև միջազգային լսարանի, որի պարագայում կարևոր բոլոր ուղերձները նշվել են:




https://www.facebook.com/styopa.safaryan.9/posts/1120979024774262




Պատգամավորի խոսքով՝ դրանք են՝ Ադրբեջանի կողմից մարդասպանին հերոսացնելը, Ապրիլյան քառօրյայի բարբարոսությունները, Բաքվի որդեգրած ապակառուցողական մոտեցումը:



4) Շատ բառեր չասաց



Մնացականյանի ընդդիմախոսները նրան մեղադրեցին ինչ-ինչ բառեր, արտահայտություններ չարտաբերելու հարցում: Նրանք պնդրում են, մասնավորապես, որ անհրաժեշտ էր շարունակել նախորդ տասնամյակներում հայ հասարակության համար հնչեցված արտահայտությունների շեշտադրումը:




https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=2688873194478067&amp;id=100000662386291




Սակայն արտաքին հարաբերությունների նրբություններին քաջածանոթ մասնագետները վստահեցնում են, որ միջազգային լսարանի համար կա հստակ բառապաշար, որն ընդունելի է, և պաշտպանում են արտաքին գերատեսչությունը ղեկավարող նախարարի կողմից այդ միջազգային նորմերը պահպանելն ու միջազգային տերմինաբանությունից չշեղվելը՝ չնայած լրագրողի սադրիչ հարցերին:




https://www.facebook.com/haytatev/posts/2688524661199061




Ընդդիմախոսները, մասնավորապես, մեղադրում են հայ խաղաղ բնակչության դեմ Սումգայիթում, Բաքվում, Մարաղայում և այլուր ադրբեջանական իշխանությունների գործած բռնությունների, մշակութային ցեղասպանության, հայատյաց քաղաքականության, Թուրքիայի կողմից շրջափակման, ցեղասպանության ժխտման մասին հարցազրույցի ժամանակ չբարձրաձայնելու համար:




https://www.facebook.com/vahram.argelcy/posts/2494521927291688




Սակայն Արցախյան հակամարտության պատմությանը, այդ ոլորտում տարիներ շարունակ աշխատած, ինչպես նաև միջազգային հարաբերությունների ձևաչափին քաջածանոթ գործիչները վստահեցնում են, որ Զոհրաբ Մնացականյանը ոչ միայն անհրաժեշտ կոռեկտությամբ պատասխանել է լրագրողին, այլ, ինչպես երևում է նաև տեսանյությում, նշել է. «Դուք խեղաթյուրում եք պատմությունը»: Մասնագետներն ընդգծում են, որ ԱԳ նախարարը չտրվեց սադրանքին և մնաց նախարարի, արտաքին դիվանագիտական 
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/pahanjum-en-zohrab-mnacakanyani-hrajarakany</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=2555</guid>

            <pubDate>Wed, 07 Aug 2019 13:20:29 +0000</pubDate>

            <title>Ո՞վ է կրակել ցուցարարների վրա. BBC-ի հետազոտությունը</title>

            <description><![CDATA[<p>BBC-ն 2008թ. մարտի 1-ի վերաբերյալ հոդված է հրապարակել. Shesht.am-ն իր ընթերցողների համար թարգմանել է հոդվածը։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/08/cimg1161.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Ո՞վ է կրակել ցուցարարների վրա. BBC-ի հետազոտությունը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
BBC-ի ռուսական ծառայությունը բացառիկ հնարավորությամբ ձեռք է բերել Հայաստանի արդի պատմության ողբերգական իրադարձություններից մեկի՝ 2008թ. մարտի 1-ին Երեւանում բողոքի ցույցերի ժամանակ սպանված 10 անձանց մահվան հետաքննության վերաբերյալ փաստաթղթերը։



Հետաքննության համաձայն՝ ցուցարարների վրա իրականացված հրաձգությունը ղեկավարել է գեներալ-մայոր Սամվել Կարապետյանը (Օգանովսկին):  



Բացի այդ, BBC-ի կողմից ձեռք բերված հետաքննչական փաստաթղթերում խոսվում է նախկին երկու նախագահների եւ երկու ազդեցիկ գործարար-պատգամավորների մասին:



2008թ. փետրվար-մարտ ամիսների ողբերգական դեպքերի նոր հետաքննությունն այսօր հիմնականում առընչվում է նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ իրականացվող գործընթացին։



Հետաքննությունը հսկայական քաղաքական նշանակություն ունի եւ կարող է էականորեն փոխել Հայաստանում քաղաքական ուժերի դասավորվածությունը։



Զոհերի հարազատները սպասում են հետաքննության արդյունքներին , սակայն գործն անվանում են նաեւ ընտրովի արդարադատության օրինակ։



Հետաքննության նյութերից տեղեկանում ենք, որ քննիչների կարծիքով՝



Ցուցարարների վրա կրակել են ղարաբաղյան ուժայինները՝ գեներալ Կարապետյանի հրամանատարությամբ (վկայի կարգավիճակ ունի գործում)Կարապետյանի ջոկատը տեղակայված է եղել նախագահի նստավայրի նկուղում։Ջոկատին այցելել են եւ Քոչարյանը, եւ Սարգսյանը։



Հետաքննիչները ստուգում են նաեւ ազդեցիկ գործարարներ Գագիկ Ծառուկյանի եւ Սամվել Ալեքսանյանի մասնակցությունն այս գործին, ովքեր կարող են ֆինանսավորած լինել ցույցերի ցրման օրերին ղարաբաղյան ուժերի պահման ծախսերը։



Հայաստանի եւ Ղարաբաղի աղբյուրները BBC-ին հաստատել են հարցաքննության նյութերի վերաբերյալ պնդումները, սակայն մեզ չի հաջողվել ձեռք բերել բոլոր սպանվածների մահվան հանգամանքների վերաբերյալ անկախ տեղեկություններ: 



Գեներալ-մայոր Կարապետյանը ծառայել է չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Պաշտպանության բանակում: Սերժ Սարգսյանի կառավարման երկու ժամանակահատվածներում սպանությունների մեղավորները չեն հայտնաբերվել:



2008թ. նոր հետաքննությունը բացվել է Նիկոլ Փաշինյանի հանձնարարությամբ, ով բողոքի նոր ալիքի շնորհիվ եկել է իշխանության: Գործի վերաբացումը էնտուզիազմով է ընդունվել հայ հասարակության կողմից, ում համար 10 հոգու չպատժված սպանությունը ծանր հարված էր:



Սակայն հետաքննության գաղտնիությունը և նոր իշխանությունների էմոցիոնալ հայտարարությունները գործի քաղաքական նշանակությանն ու դատական համակարգի նկատմամբ ճնշումներին առընչվող հարցեր են առաջացրել: Դրան է նպաստել այն հանգամանքը, որ ներկայիս վարչապետ Փաշինյանն է 2008թ. կազմակերպել ցույցերը և աշխատել է նախագահի պարտված թեկնածուի շտաբում, այնուհետև մեղադրվել էր այդ օրերի դեպքերի համար:



Հայաստանի Հատուկ քննչական ծառայությունը, որը վարում է նոր քննությունը, ենթարկվում է վարչապետին: ՀՔԾ-ն հրաժարվել է մեկնաբանությունից:



Կարապետյանը BBC-ի հետ չի ցանկացել քննարկել իր հասցեին ուղղված մեղադրանքները: Գործարարներ Ծառուկյանը և Ալեքսանյանը հերքել են իրենց մասնակցությունը 2008թ. իրադարձություններին:Քոչարյանի փաստաբանը չի կարողացել օպերատիվ մեկնաբանություններ ներկայացնել, իսկ Սարգսյանը հրաժարվել է մեկնաբանությունից:



Ո՞վ է հրամայել կրակել



Հարցաքննությունների ընթացքում քննիչները հաստատել են, որ գեներալ-մայոր Սամվել Կարապետյանը (Օգանովսկի) ղեկավարել ցուցարարների վրա արձակված հրաձգությունը:



Մարտի 1-ի գիշերն այրված մեքենա / ©MAX SIVASLIAN/AFP/GETTY IMAGES



2008թ. Կարապետյանը ղեկավարել է Երևան տեղափոխված ղարաբաղյան ստորաբաժանումները: Այս փաստը նա հաստատել է 2018թ. օգոստոսի 15-ի հարցաքննության ժամանակ, ուր հրավիրվել էր որպես վկա:



Հարցաքննությունը տևել է 4 ժամ, BBC-ն ունի դրա կրկնօրինակը: Հարցաքննության պահին Կարապետյանը զբաղեցրել է ԼՂՀ ՊՆ տեղակալի պաշտոնը, իսկ 2019թ. ապրիլին հրաժարական է տվել: Դրանից հետո ՀՔԾ-ի և գեներալի տարբերակներն իրար չեն համապատասխանում:



Հետաքննության տվյալներով՝ Կարապետյանն իր ենթականերից 20 հոգանոց խումբ է կազմել և տեղակայել Բաղրամյան պողոտայում՝ նախագահի նստավայրի նկուղում:



Կարապետյանի հարցաքննությամբ հաստատվել է, որ այնտեղ խմբի անդամներին մի քանի անգամ այցելել են Ռոբերտ Քոչարյանը և վարչապետ, ընտրված նախագահ Սերժ Սարգսյանը: Խմբի բոլոր անդամները պատրաստականություն են հայտնել հրամանի պարագայում կրակել ժողովրդի վրա, և համաձայն հետաքննության՝ հենց այս խումբն է կրակել մարտի 1-ին:



Հարցաքննության ժամանակ Կարապետյանը հերքել է բոլոր մեղադրանքները և հայտարարել, որ ժողովրդի վրա կրակելու հրաման ոչ ոք չի տվել: Գեներալը հարցերին պատասխանել է շատ կարճ՝ հիմնականում մեկ բառով: Կարապետյանին վերագրվող համապատասխան մեղադրանքները ներկայացվել են նաև այլ վկաների հարցաքննությունների ժամանակ: Նրանք չեն կարողացել հերքել կամ հաստատել տեղեկությունը մարտի 1-ին Կարապետյանի մասնակցության վերաբերյալ:



BBC-ի հարցմանն ի պատասխան՝ Կարապետյանը էլեկտրոնային նամակ է գրել՝ նշելով, որ համապատասխան կառույցներին արդեն բացատրություն տվել է: Գեներալի խոսքով՝ այդ հարցերին վերադառնալու անհրաժեշտություն չկա:



Գեներալ-մայոր Սամվել Կարապետյան (Օգանովսկի) / ©armlur.am



ՀՔԾ-ում չեն մեկնաբանել BBC-ի ստացած փաստաթղթերը՝ մերժումը բացատրելով «նախնական հետաքննության հետաքրքրությամբ»: Ծառայությունը երկու անգամ հարցաքննել է Սերժ Սարգսյանին, ս.թ. փետրվարի 1-ին և 6-ին: Երկու անգամն էլ վկայի կարգավիճակով: Նախկին նախագահ Քոչարյանը ՀՔԾ-ում հարցաքննությունից հետո՝ 2018թ. հուլիսին ձերբակալվել է:



Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության նախագահ Սերժ Սարգսյանի տեղակալ Արմեն Աշոտյանը էլեկտրոնային նամակով տեղեկացրել է, որ ՀՀ երրորդ նախագահն այս փուլում մամուլի հետ շփվելու ցանկություն չունի: Քոչարյանի փաստաբան Արամ Օրբելյանը չի կարողացել օպերատիվ մեկնաբանություն ներկայացնել, սակայն իր Telegram էջում հաստատել է, որ Քոչարյանի գործում ղարաբաղյան ջոկատի վերաբերյալ տեղեկություն չկա:



Վճարել են օլիգարխները



Գործարարներ Գագիկ Ծառուկյանը և Սամվել Ալեքսանյանը Հայաստանի տնտեսության կարևոր դերակատարներ են, նրանց ձեռնարկությունները աշխատանքով են ապահովում հազարավոր քաղաքացիների: Տեղական լրատվամիջոցները նրանց օլիգարխներ են անվանում՝ պայմանավորված նրանց պատգամավորական կարգավիճակով և նախկին նախագահների աշխատակազմերի հետ ունեցած կապերով:



Ծառուկյանի ունեցվածքը կազմում է 222 մլն դոլար, իսկ Ալեքսանյանինը՝ 8 մլն դոլար՝ համաձայն նրանց կողմից 2018թ. ներկայացված հայտարարագրերի: Դրանցում ներկայացված են եղել միայն դրամական միջոցները և փոխառությունները, մինչդեռ անշարժ գույքը, մեքենաները և թանկարժեք զարդերն ու պարագաները նշված չեն եղել:



Հետաքննչական գործողությունների ընթացքում ՀՔԾ աշխատակիցները պարզել են, որ Ծառուկյանը և Ալեքսանյանը փոխհատուցել են 2008թ. փետրվար-մարտ ամիսներին Երևանում տեղակայված ղարաբաղյան խմբավորման ծախսերը:



Քննիչը հաստատել է, որ Ծառուկյանի ներկայացուցիչը այցելել է նախագահական նստավայրի նկուղում տեղակայված, Կարապետյանի ենթակայության տակ գործող խմբի անդամներին և նրանց գումար բաժանել: Երկու գործարարներն էլ հերքել են այս տեղեկությունը՝ BBC-ի հարցմանն ի պատասխան:



Ազգային ժողովի պատգամավոր, Ծառուկյանի պաշտոնական ներկայացուցիչ Իվետա Տոնոյանն իր էլեկտրոնային հաղորդագրությունում նշել է, որ Ծառուկյանն իր հրապարակային ելույթներում բազմիցս է հայտարարել, որ մարտի 1-ի դեպքերի հետ ոչ մի կապ չունի:



Ալեքսանյանը հեռախոսազրույցի ժամանակ հերքել է մարտի 1-ի դեպքերին իր մասնակցությունը՝ նշելով, որ ոչ մի այդպիսի բան չի եղել, ինքը ոչ ոքի պարենամթերքով չի ապահովել:



«Բոլոր մարդասպանները նստելու են»



2008թ. մարտի իրադարձությունները հետխորհրդային Հայաստանի պատմության ամենաողբերգական դեպքերից են: Այն ժամանակ Երևանի կենտրոնում ցուցարարները պահանջում էին բողոքարկել նախագահական ընտրությունների արդյունքները, որոնք, իրենց կարծիքով, նախագահ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի կողմից կեղծվել են:



ԵԱՀԿ պաշտոնական զեկույցի համաձայն՝ 2008թ. ընտրությունները ընտրատեղամասերի 16%-ում անցել են «վատ» և «շատ վատ»: Դիտորդներն արձանագրել են ձայների հաշվարկի ժամանակ իրականացվող կեղծումների փորձերը:



Մարտի 1-ի առավոտյան ոստիկանությունը Ազատության հրապարակում տեղակայված ընդդիմության վրանային ճամբարը ցրել է, իսկ նույն օրը երեկոյան քաղաքի փողոցներում բախումներ են տեղի ունեցել, որոնց հետևանքով զոհվել է 2 ոստիկան և 8 քաղաքացիական անձ: Այն ժամանակվա Մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանը հայտարարել է, որ մարտի 1-ից հետո անհանդուրժողականությունը վերաճել է փոխադարձ ատելության:



Կովկասի երևանյան ինստիտուտի գիտաշխատող, քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը BBC-ին պատմել է, որ մարտի 1-ի վերաբերյալ հայ հասարակությունում ձևավորվել է կարծիքների իրար հակասող խումբ: Մեծ մասն այն դիտարկում է որպես խաղաղ ցուցարարների արյունալի ցրում, որի մեղավորը Քոչարյանն է:



Քաղաքագետի կարծիքով՝ կա նաև տեսակետ, որ Նիկոլ Փաշինյանի և Տեր-Պետրոսայնի գործողությունների հետևանքով բողոքի ցույցերը ծայրահեղացվել են` վերածվելով արյունալի բախումների:



2008թ. Փաշինյանը փողոցային բողոքի կազմակերպիչն է եղել, ինչի համար շուրջ 1 ու կես տարի անցկացրել է բանտում: Նա, իշխանության գալով 2018թ. բողոքի նոր ալիքի շնորհիվ, մարտի 1-ի գործի վերաբացման հրահանգ է տվել: Այժմ, արդեն որպես կառավարության ղեկավար, նա խոստացել է զոհվածների ընտանիքների համար հասնել արդարության և հայտարարել է ամբիոնից, որ «բոլոր մարդասպանները նստելու են»:



Միքայելյանի կարծիքով` իրադարձությունների նոր պաշտոնական հաստատումը Փաշինյանի համար «անձնական հարց է», ինչպես նաև քաղաքական պատմության դաս, ինչի անմիջական մասնակիցն էլ ինքն է եղել:



ՀՔԾ-ն վերջին մեկ տարում մեղադրանք է առաջադրել նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին, նրա օգնականին, Պաշտպանության երկու նախկին նախարարներին և Գլխավոր շտաբի նախկին պետին: Նրանք կասկածվում են Սահմանադրական կարգի բռնի տապալման մեջ: Հետաքննության համաձայն՝ այդպիսի նշանակություն է ունեցել արտակարգ իրավիճակի հայտարարման մասին գաղտնի հրամանը և 2008թ. բանակի կիրառումը ցույցերը ցրելու համար:



«Ես հավատում եմ այս իշխանություններին»



BBC-ին տված հարցազրույցում Կարնեգի հիմնադրամի ավագ աշխատակից Փոլ Ստրոնսկին հայտարարել է, որ մարտի 1-ի հետաքննությունը շատ առումներով ընտրովի արդարադատություն է թվում՝ նշելով, որ հարցեր ունի այս գործի հետ կապված, քանի որ այն լիարժեքորեն թափանցիկ չէ:



Փորձագետի կարծիքով՝ Հայաստանը կարող է կրկնել Վրաստանի սխալները. վարդերի հեղափոխությունից 16 տարի անց ժողովրդավարական զարգացումը կանգ է առել, իսկ քաղաքական պայքարն ընթանում  միայն առանձին քաղաքական գործիչների միջև: Ստրոնսկին ավելացրել է, որ, հաշվի առնելով այն փաստը, որ Փաշինյանն ուսումնասիրվող դեպքերի մասնակից է եղել, պետք է ցանկացած դրվագ պետք է հնարավորինս բաց ու թափանցիկ լինի:



Սակայն մարտի 1-ի զոհերի բարեկամներից շատերի մոտ արդարության հույս է նշմարվել: Մարիամ Հովհաննիսյանը կարծում է, որ նոր իշխանությունները մեկ տարվա ընթացքում արդեն ավելին են արել, քան նախորդ 10 տարիների ընթացքում:



Նրա եղբայր Զաքար Հովհաննիսյանն այդ իրադարձությունների վերջին զոհն է եղել՝ սպանվել է 2008թ. մարտի 1-ի լույս 2-ի գիշերը Երևանի կենտրոնում՝ Մաշտոցի պողոտայի վրա:



Հայաստանում իշխանափոխությունից հետո Զաքարի սպանության գործը վերաբացվել է: Առաջին ձերբակալությունը տեղի է ունեցել 2019թ., երբ ՀՔԾ-ն Հովհաննիսյանի սպանության համար մեղադրանք առաջադրեց ոստիկանության զորքերի հրամանատարի նախկին տեղակալ Գեղամ Պետրոսյանին: Զաքար Հովհաննիսյանի քույրը նշել է, որ հավատում է այս իշխանություններին և վստահ է, որ եղբոր սպանությունը կբացահայտվի:



Ի՞նչ ընթացք են ունեցել դեպքերը 2008թ. փետրվար-մարտ ամիսներին



Փետրվարի 19 - Նախագահական ընտրություններ Հայաստանում:



Փետրվարի 20 - Նախագահի թեկնածու Սերժ Սարգսյանը հաղթել է ընտրությունների առաջին փուլում՝ հավաքելով 52,8% ձայն, իսկ ընդդիմության առաջնորդ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը՝ 21,5%: Երկու թեկնածուներն էլ իրենց հաղթող են հռչակել:



Փետրվարի 21 - Ձայների հաշվարկի լուրջ խախտումներ են բացահայտվել մի շարք տեղամասերում: Այդ օրը Տեր-Պետրոսյանը հանրահավաքի ժամանակ հայտարարել է, որ ստացել է Պաշտպանության երկու փոխնախարարների աջակցությունը, և բանակի չի միջամտի քաղաքական դիմակայությանը: 



Փետրվարի 24 - ԿԸՀ-ն հրապարակել է ձայների վերջնահաշվարկի արդյունքները. Սարգսյանն առաջին փուլով հաղթել է՝ հավաքելով ավելի քան 52%:



Փետրվարի 25-29 - Ընդդիմությունն ամենօրյա զանգվածային հանրահավաքներ է իրականացնում Երևանում: Քաղաքացիական հագուստով սադրիչները ցուցարարներին դրդում են բռնության:



Մարտի 1 - Ընդդիմության վրանային ճամբարի նկատմամբ ոստիկանությունը բռնի ուժ է գործադրում: Տեր-Պետրոսյանը հարկադրաբար ուղարկվում է տուն: Երևանի կենտրոնում ոստիկանության և ցուցարարների միջև բախումների ժամանակ զոհվում է 10 մարդ: Երկրում հայտարարվում է արտակարգ դրություն, որն արգելում է հանրահավաքները և սահմանափակում խոսքի ազատությունը:



Մարտի 2 - Քաղաքի փողոցներում զինվորականներ են, Տեր-Պետրոսյանը ցուցարարներին կոչ է անում հեռանալ տները: Արգելափակվում են ընդդիմադիր և անկախ լրատվամիջոցների կայքերը:



Ապրիլի 9 - Սերժ Սարգսյանի երդման արարողությունը տեղի է ունենում մարտի 1-ի ողբերգությունից 40 օր անց:



Լեռնային Ղարաբաղը և Հայաստանը



Չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը, որտեղից, համաձայն հետաքննության, բերվել են զինված ջոկատները, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև տարածքային վեճի առարկա է: Բաքուն այն համարում է հայերի կողմից օկուպացված, իսկ Երևանը, թեկուզև փորմալ առումով չի ճանաչում ԼՂՀ անկախությունը, նրա հետ սերտ դաշինքի մեջ է:



ԼՂՀ և Հայաստանի Զինված ուժերը համատեղ են գործում, Հայաստանի ժամկետային զորակոչվածերի մի մասը ծառայություն է անցնում Ղարաբաղում: Հայաստանի 4 նախագահներից երկուսը ղարաբաղցի են: ԼՂՀ բնակչությունն ունի ՀՀ անձնագրեր, սակայն հայկական ընտրություններին չի մասնակցում:



Ի՞նչ են ասում փորձագետները



Փորձագետների կարծիքով՝ Փաշինյանի հարաբերությունները Ղարաբաղի ռազմաքաղաքական էլիտայի հետ կարգավորված չեն: Կովկասի ինստիտուտից Միքայելյանը նշել է, որ այդ հարաբերությունների վրա այլ երևույթներից բացի ազդել է նաև մարտի 1-ի շուրջ հետաքննությունը:



Քաղաքագետը պատմել է, որ Ղարաբաղի ղեկավարությունը դատարանում պաշտպանել է Քոչարյանի ազատ արձակման պահանջը, ինչից հետո Հայաստանի քաղաքական ղեկավարությունն ու նրանց կողմնակիցները հանդես են եկել կոշտ հայտարարություններով:



Հարավային Կալիֆորնիայի համալսարանի հայկական հետազոտությունների ինստիտուտի աշխատակից Էմիլ Սանամյանը կարծում է, որ ԼՂՀ իշխանությունները Հայաստանի նախկին նախագահ Սերժ Սարգսյանի քաղաքական թիմի մասն են, և չի երևում, թե ԼՂՀ-ում Սարգսյանի թիմը կհեռանա առանց պայքարի:



Կարնեգի հիմնադրամից Ստրոնսկին հայտարարել է, որ Փաշինյանը վայելում է հայ հասարակության լիակատար աջակցությունը, ինչը չի կարելի ասել ռազմական ղեկավարության մասին: Իշխանության գալով՝ Փաշինյանը նշանակել է ոստիկանության և հատուկ ծառայությունների նոր ղեկավարների, սակայն բանակի վերնախավը փոխելը դժվար է՝ հաշվի առնելով, որ Հայաստանը պատերազմի մեջ է դեռ: Փաշինյանի թիմում չկան ռազմական լուրջ հմտություններ և ազգային անվտանգության ոլորտում փորձ ունեցող մարդիկ:



Իշխող խմբակցության պատգամավոր Անուշ Բեղլոյանի համոզմամբ՝ Հայաստանի և Ղարաբաղի իշխանությունների միջև կոնֆլիկտը ենթադրյալ է, այդ թեման շահարկում են Հայաստանի խեղաթյուրված մեդիադաշտի և սոցցանցերի ֆեյքերը: 
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/research/marti1in-ov-e-krakel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>