<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/esa/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 08 Oct 2026 19:27:24 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20222</guid>

            <pubDate>Sun, 20 Sep 2026 08:44:00 +0000</pubDate>

            <title>Պիկաչուի փափուկ խաղալիքը 67 օր է անցկացրել Միջազգային տիեզերակայանում</title>

            <description><![CDATA[<p>Պիկաչուի հատուկ փափուկ խաղալիքը ESA-ի տիեզերագնաց Սոֆի Ադենոյի հետ 67 օր է անցկացրել Միջազգային տիեզերակայանում և Երկրի շուրջ կատարել մոտ 1040 պտույտ։ ESA-ն ու The Pokémon Company International-ը այժմ համատեղ ցուցահանդես են բացում Եվրոպայի տիեզերական կենտրոններում և թանգարաններում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/esa-pikachu-cover.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Պիկաչուի փափուկ խաղալիքը 67 օր է անցկացրել Միջազգային տիեզերակայանում]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Եվրոպական տիեզերական գործակալությունն ու The Pokémon Company International-ը համագործակցության մասին հայտարարել են սեպտեմբերի 19-ին։ Նախագիծը նվիրված է հոկտեմբերի 4–10-ը անցկացվող Տիեզերքի համաշխարհային շաբաթին։

Պիկաչուի հատուկ փափուկ խաղալիքը ՄՏԿ է հասել ESA-ի տիեզերագնաց Սոֆի Ադենոյի առաքելության ընթացքում։ Այն ուղեծրում է գտնվել ապրիլի 11-ից մինչև հունիսի 17-ը՝ 67 օր, և այդ ընթացքում Երկրի շուրջ կատարել է մոտ 1040 պտույտ։

Համագործակցության հիմնական մասը տիեզերքին ու Pokémon-ի աշխարհին նվիրված շրջիկ ցուցահանդեսն է։ Դրա վահանակները կպատմեն եվրոպական տիեզերական առաքելությունների մեկնարկի, ՄՏԿ-ում տիեզերագնացների աշխատանքի, Արեգակի, Արեգակնային համակարգի և ավելի հեռավոր տիեզերքի ուսումնասիրության մասին։

Ցուցահանդեսի առաջին կանգառներն են ESA-ի կենտրոնները Փարիզում, Հռոմում, Նորդվեյկում, Դարմշտադտում, Վիլյանուևա դե լա Կանյադայում և Հարվելի մոտ։ Դրանցից առաջինը բացվել է Փարիզում սեպտեմբերի 19-ին, իսկ մյուս բացումները նախատեսված են մինչև հոկտեմբերի 10-ը։

Հոկտեմբերի սկզբից մինչև 2027 թվականի ապրիլ ցուցադրությունը կհյուրընկալվի նաև Թուլուզի, Վալենսիայի, Նյուրնբերգի, Լիբինի, Լոնդոնի և Նորդվեյկի գիտական թանգարաններում, ինչպես նաև Լուկկայի կոմիքսների և խաղերի փառատոնում։ Մասնակից վայրերի ժամկետները տարբեր են, ուստի այցելությունից առաջ անհրաժեշտ կլինի ստուգել ընտրված թանգարանի գրաֆիկը։

Նախագիծը կշարունակվի նաև Pokémon GO խաղում։ Հոկտեմբերի 4-ից մինչև 2027 թվականի ապրիլի 30-ը մասնակից թանգարանների այցելուներին հասանելի կլինեն տիեզերական թեմայով առաջադրանքներ և տիեզերագնաց Պիկաչուի մասնակցությամբ խաղային իրադարձություններ։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/pikachu-67-days-iss-esa-pokemon</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20185</guid>

            <pubDate>Sat, 19 Sep 2026 21:30:06 +0000</pubDate>

            <title>Գրենլանդիան և Անտարկտիդան կորցրել են 11,3 տրիլիոն տոննա սառույց</title>

            <description><![CDATA[<p>1979–2023 թվականներին Գրենլանդիայի և Անտարկտիդայի սառցածածկույթները միասին կորցրել են մոտ 11,3 տրիլիոն տոննա սառույց։ Այդ կորուստը համաշխարհային ծովի մակարդակը բարձրացրել է 3,14 սանտիմետրով, ընդ որում՝ հիմնական դերը խաղացել է սառույցի արագացող հոսքը դեպի օվկիանոս։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/thwaites-sentinel.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գրենլանդիան և Անտարկտիդան կորցրել են 11,3 տրիլիոն տոննա սառույց]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Գնահատականը պատրաստել է IMBIE միջազգային գիտական խումբը՝ ESA-ի և NASA-ի աջակցությամբ։ Աշխատանքը սեպտեմբերի 16-ին հրապարակվել է Scientific Data ամսագրում։ Հետազոտողները համադրել են 27 արբանյակային առաքելությունների տվյալների վրա հիմնված 42 անկախ գնահատական։



Տարբեր գործիքներ սառույցի փոփոխությունը չափում են տարբեր եղանակներով. մի մասը հետևում է մակերևույթի բարձրությանը, մյուսները՝ Երկրի ձգողական դաշտին կամ սառցադաշտերի շարժման արագությանը։ Թիմը համադրելի է դարձրել այդ չափումները՝ հաշվի առնելով մեթոդների տարբերություններն ու անորոշությունները։ Գրենլանդիայի տվյալաշարը սկսվում է 1972-ից, Անտարկտիդայինը՝ 1979-ից, իսկ ընդհանուր կորուստը հաշվարկվել է երկուսի համար համընկնող ժամանակահատվածում։



Ծովի մակարդակի աճի նշված 3,14 սանտիմետրից 1,81 սանտիմետրը բաժին է ընկնում Գրենլանդիային, 1,33-ը՝ Անտարկտիդային։ Սա միայն այդ երկու սառցածածկույթների ներդրումն է, ոչ թե նշված տարիներին համաշխարհային ծովի մակարդակի ամբողջ բարձրացումը։



Ըստ ESA-ի ամփոփման՝ համատեղ զուտ կորստի մոտ 84 տոկոսը կապված է սառցադաշտերի դինամիկ փոփոխությունների հետ. դրանք ավելի արագ են սառույց տեղափոխել դեպի օվկիանոս։ Մնացած մասը պայմանավորված է մակերևույթին սառույցի կուտակման ու կորստի հավասարակշռության փոփոխությամբ։ Հետևաբար ամբողջ կորուստը պարզապես մակերևութային հալոցք անվանելը ճշգրիտ չէ։



2020–2023 թվականներին ընդհանուր կորուստը դանդաղել է։ Արևելյան Անտարկտիդայում առատ ձյունը մասամբ փոխհատուցել է այլ շրջանների կորուստները, իսկ Գրենլանդիայում համեմատաբար մեղմ ամառները նվազեցրել են մակերևութային հալոցքը։ Սակայն երկու սառցածածկույթները շարունակում են զուտ սառույց կորցնել. կարճատև դանդաղումը երկարաժամկետ միտման շրջադարձ չի նշանակում։



Հաշվարկները ներառում են չափումների և մոդելների անորոշությունները։ Ուսումնասիրության նպատակը անցյալի փոփոխությունների համահունչ պատկերը ստանալն է, որը հետագայում կօգնի ստուգել ծովի մակարդակի կանխատեսման մոդելները։ Ստացված կորուստը չի կարելի ուղղակի նույն արագությամբ տարածել հաջորդ տասնամյակների վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/greenland-antarctica-ice-loss-1979-2023</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20179</guid>

            <pubDate>Sat, 19 Sep 2026 21:16:47 +0000</pubDate>

            <title>«Հաբլը» լուսանկարել է գալակտիկա, որի կենտրոնը պտտվում է սկավառակին ուղղահայաց</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ն և ESA-ն ներկայացրել են NGC 4698 պարուրաձև գալակտիկայի նոր պատկերը։ Երկրից մոտ 55 միլիոն լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող այս համակարգի կենտրոնական աստղերն ու գազը պտտվում են հիմնական սկավառակի նկատմամբ ուղղահայաց հարթության մեջ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/09/ngc4698-hubble.webp"
                                            type="image/webp"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[«Հաբլը» լուսանկարել է գալակտիկա, որի կենտրոնը պտտվում է սկավառակին ուղղահայաց]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Սեպտեմբերի 18-ին NASA-ն հրապարակել է «Հաբլ» տիեզերական աստղադիտակի տվյալներով ստացված պատկերը։ NGC 4698-ը գտնվում է Կույս համաստեղության ուղղությամբ և պատկանում է Կույսի գալակտիկաների կույտին՝ ավելի քան հազար գալակտիկա միավորող համակարգին։



Պատկերում երևում են շագանակագույն փոշային գոտիներ և կապտավուն աստղերի փոքր խմբեր։ Պարուրաձև թևերը հատկապես նկատելի են սկավառակի արտաքին մասում, որտեղ օղակ հիշեցնող կառուցվածք են կազմում։ Դրանք չեն հասնում մինչև պայծառ կենտրոնը այնպես, ինչպես շատ այլ պարուրաձև գալակտիկաներում։



Կենտրոնի սպիտակավուն, ցրված փայլը հիմնականում տալիս են արտաքին սկավառակի կապույտ աստղերից ավելի հին և սառը աստղերը։ Դրանք կազմում են գալակտիկայի կենտրոնական աստղային խտացումը՝ բալջը։ Այն երկարաձգված է հիմնական սկավառակին ուղղահայաց ուղղությամբ, և այդ թույլ ելուստը նկատելի է նաև նոր պատկերում։



Գալակտիկայի անսովոր շարժումը հնարավոր բախման հետք է։ Ըստ ESA-ի՝ արտաքին աղբյուրից ներհոսած գազը կարող էր կենտրոնում այլ հարթությամբ պտտվող գազային ու աստղային սկավառակ ձևավորել։ Գալակտիկայի մի կողմից ձգվող ջրածնի կարճ «պոչն» էլ հնարավոր փոքր միաձուլման օգտին վկայություններից է, սակայն այս բացատրությունը վերջնականապես հաստատված չէ։



Նոր պատկերի տվյալները հավաքվել են Կույսի կույտի գալակտիկաներն ուսումնասիրող դիտարկումների ծրագրի շրջանակում։ Մոտակա այս համակարգերում հնարավոր է տարբերել առանձին աստղակույտեր ու միգամածություններ։ Այդ մանրամասները հետազոտողներին օգնում են հասկանալ, թե կույտի միջավայրն ինչպես է ազդում գալակտիկաների զարգացման և նոր աստղեր ձևավորելու կարողության վրա։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/hubble-ngc-4698-galaxy</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=4599</guid>

            <pubDate>Tue, 22 Oct 2019 20:29:10 +0000</pubDate>

            <title>ESA-ն ապացուցել է, որ Մարսի վրա ժամանակին գետեր են հոսել</title>

            <description><![CDATA[<p>Ցամաքած գետի հունը լուսանկարել է Կարմիր մոլորակի ուղեծրում աշխատող զոնդը: Գետի մասին են վկայում նաև հուներում հայտնաբերված «ծովի քարերը»:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/10/inx960x640-1.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[ESA-ն ապացուցել է, որ Մարսի վրա ժամանակին գետեր են հոսել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը (The European Space Agency ESA) հրապարակել է Mars Express ավտոմատացված միջմոլորակային կայանքի (զոնդ) ուղարկած լուսանկարները: Դրանցում Nirgal Vallis հովիտն է՝ հասարակածից հարավ ընկած, իսկ հովտում՝ ցամաքաց գետերի հուները:



Ցամաքած գետի հուն, Մարս / ©kp.ru



Եվրոպացի մասնագետները վստահեցնում են, որ ինչ-որ ժամանակ հովտում գոյություն է ունեցել գետային ծավալուն համակարգ` մոտ 700 կմ երկարությամբ: Այն ջրով է լցված եղել 3,5-4 մլրդ տարի առաջ: Այդ ժամանակ, ըստ մոլորակագետների, Մարսի վրա տաք ու խոնավ է եղել՝ թթվածնով հարուստ մթնոլորտով:



Բարձրավանդակի տարածքը՝ ցամաքած հուներով / ©kp.ru



ESA գիտնականների համոզմամբ՝ սա գետի հուն է, ոչ թե՝ լավայի / ©kp.ru



ESA-ում նշում են, որ նույնատիպ ցամաքած գետեր հանդիպում են նաև Երկրի վրա, օրինակ` ԱՄՆ-ի Կոլորադոյի սարահարթում, Չիլիի Ատակամա անապատում: Իսկ դա փաստում է, որ ժամանակին Մարսը մեր մոլորակի նման է եղել:



Ցամաքած գետի հուն՝ Երկրի վրա / ©kp.ru



Ընդ որում, այս լուսանկարներն առաջինը չեն, որ խոսում են մարսյան ջրի մասին: 2013թ. սկզբին ESA-ի մասնագետները հայտարարեցին Promethei Terra Highlands-ով անցնող երբեմնի ջրառատ գետի հետքերի մասին: Գետից մնացել է 1500 կմ երկարությամբ, 7 կմ լայնությամբ և 300 մ խորությամբ հունը: Գետն անվանվել է Reull Vallis: Նրա նկարը նույնպես Mars Express-ն էր փոխանցել:



2013թ. Մարսի վրա հայտնաբերված գետի հուն / ©kp.ru



«Ծովի քարերը»



2012թ. NASA-ի «Հետաքրքրություն» անունը կրող ռոբոտը, հասնելով Հեյլի խառնարան, Երկիր էր ուղարկել ցամաքած գետ հիշեցնող օբյեկտի լուսանկարները:



«Ծովի քարեր» (գետի հուներին բնորոշ քարեր)՝ 1. Մարս, 2. Երկիր / ©kp.ru



Այնտեղ հստակ երևում են «ծովի քարերը», որը բնորոշ է գետերին: Այդպիսիք կան Երկրի բոլոր գետերում: Այդ քարերի չափերի համաձայն կազմվել է գետի արագությունն ու բարձրությունը. 1 մ/վ և ծնկների բարձրությամբ:



Հայտնաբերված լիճը նման է Անտարկտիդայի լճին



Նախորդ տարի Մարսի վրա առաջին անգամ հայտնաբերվեց հեղուկ ջրով լիճ: ESA-ի մասնագետներին լիճը գտնելու հարցում աջակցել են NASA-ի գործընկերները: Եվրոպացիներն ու ամերիկացիները համատեղ ուսումնասիրեցին տվյալները, որոնք ստացել էին իրենց տիեզերական սարքավորումներից՝ Mars Express-ից և Mars Odyssey-ից:



Հիմնական դիտարկումներն իրականացվել են MARSIS (Mars Advanced Radar for Subsurface and Ionosphere Sounding instrument) ռադարի օգնությամբ: Ստացված տվյալները հաստատել են, որ մոլորակի հարավային կիսագնդի Planum Australe շրջանում առկա է ստորգետնյա ջրավազան: Այն կայուն վիճակ է ունեցել՝ լճի նման: Գրեթե համապատասխանում է Անտարկտիդայի Արևելք լճին:



Հեղուկ ջրով լիճը՝ Մարսի վրա / ©kp.ru



Հաղորդվում է, որ մարսյան լիճը Արևելքից փոքր է: Խորությունն ընդամենը մեկ մետր է, լայնությունը՝ 20 կմ: Այն գտնվում է սառույցի ու փոշու 1,5 կմ-անոց շերտի տակ: Աղբյուրը եզրակացնում է, որ Մարսի ամբողջ ջրային պաշարը չէ, որ միլիարդավոր տարիներ առաջ ցամաքել է: Ինչ-որ մասը մնացել է: Այն հույս է տալիս այնտեղ կյանք որոնողներին:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/marsi-vra-jamanakin-geter-en-hosel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>