<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/homo-erectus/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 29 Sep 2026 08:05:46 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=14346</guid>

            <pubDate>Tue, 25 Aug 2020 10:11:44 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները պնդում են՝ մարդը կարողացել է կրակ վառել դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ</title>

            <description><![CDATA[<p>Այն հարցը, թե երբ են մարդիկ սովորել կրակ վառել, հնագիտության ոլորտում թեժ վեճերի առարկա է: Կրակը և նրա կառավարումն էականորեն փոխել են մարդկային էվոլյուցիան՝ մեր նախնիներին թույլ տալով սնունդ պատրաստել, պայքարել գիշատիչների դեմ և դիմանալ ցուրտ եղանակին:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/08/37224df20d1ec3eb705ee8118b887c04.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները պնդում են՝ մարդը կարողացել է կրակ վառել դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Նյու Յորքի Բնագիտական պատմության ամերիկյան թանգարանի պալեոանթրոպոլոգ և մարդու ծագման ուսումնասիրության վաստակավոր համակարգող, պրոֆեսոր Յան Տաթերսոլը նշել է, որ կրակի հնագույն ապացույցները լավ չեն պահպանվել, նրանց տարիքը որոշելը շատ բարդ է: Այդուհանդերձ, այժմ նա կասկածելու հիմքեր ունի, որ կրակ վառելու հմտությունը մարդու նախնիներն ունեցել են դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ:



Խարույկ վառելու ամենահին ապացույցները գտնվել են Իսրայելի Քեսեմ անձավում (300-400 հազար տարեկան), սակայն հնագետների միջազգային խումբը, որը պեղումներ է իրականացրել 2012թ. Հարավային Աֆրիկայի Վոնդերվերք քարանձավում, հայտնաբերել է խարույկի հետքեր, որոնք շուրջ 1 մլն տարեկան են:



Քարանձավում գտնվել են այրված խարույկի մնացորդներ, բուսականություն, ինչպես նաև «հնագույն օջախ»: Այն հանգամանքը, որ օջախը գտնվել է քարանձավի խորքերում, խոսում է այն մասին, որ կրակը պատահական հրդեհ չի եղել, այլ՝ կառավարվող:



Սակայն Տաթերսոլը ենթադրել է, որ մարդիկ կրակն ավելի վաղ են սկսել օգտագործել: Շուրջ 2 մլն տարի առաջ մարդու նախնու՝ Homo erectus-ի ստամոքսը սկսել է փոքրանալ: Դա խոսում է այն մասին, որ ուտելիք պատրաստելը կարող էր ավելի հեշտացնել մարսողությունը: Ավելին՝ այդ նույն շրջանում ուղեղը մեծացել է, ինչը կալորիաների ու ածխաջրերի ավելի մեծ քանակ է պահանջել: Այդ բացահայտումները գիտնականի առաջ հարց են դրել. ինչպե՞ս կարող էր առաջանալ այդ էներգիան առանց կրակի:



Աստղաֆիզիկոս և գիտությունը հանրայնացնող Կառլ Սագանի կողմից առաջ քաշված սկզբունքի համաձայն՝ արտասովոր պնդումներն արտասովոր ապացույցներ են պահանջում: Այդ սկզբունքն իմանալով՝ Տաթերսոլը և Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանի գիտությունների դոկտոր, պալեոանթրոպոլոգ Սառա Գլուբիկը սկսել են իրենց արտասովոր փաստարկի ապացույցների որոնումները: Ներկայումս նրանք աշխատանքներ են իրականացնում Քենիայի հյուսիսում՝ Քոոբի Ֆորայում, որտեղ 1,6 մլն տարվա հնագիտական շերտ կա:



Հետազոտության ընթացքում գիտնականները դիտարկել են այրված ոսկորների ու արտեֆակտների կույտերը: Նրանք արդեն նշմարել են, որ ածխացած և այրված մնացորդներն առանձին են խմբավորված, ինչը վկայում է, որ կրակ վառելու և ուտելիք պատրաստելու վայրը քնելու տեղից առանձնացված են եղել: Գլուբիկը վստահ է, որ հենց այդ շրջանում են կրակ օգտագործել մեր նախնիները:



Հետազոտությունների հաջորդ փուլը լինելու է տարածաշրջանում այլ օբյեկտների ուսումնասիրությունը, որպես կառավարվող կրակի օգտագործման ապացույց: Եվ, թեև հետազոտության եզրակացություն կատարելու համար դեռևս վաղ է, սակայն գիտնականները համոզված են, որ կգտնեն իրենց տեսության հավաստի ապացույցներ և մարդու կողմից կրակի օգտագործման ժամանակագրությունը ևս 600 հազար տարով հետ տանել:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/krak-varel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>