<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/hubble/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Tue, 22 Sep 2026 08:47:41 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10519</guid>

            <pubDate>Wed, 22 Apr 2020 20:26:15 +0000</pubDate>

            <title>Hubble աստղադիտակը մանրակրկտորեն լուսանկարել է մասնատվող ATLAS գիսաստղը</title>

            <description><![CDATA[<p>Տիեզերական մարմինը, որը մայիսի վերջին Երկրին առավելագույնս մոտ է լինելու, սկսել է մասնատվել: Գիսաստղի լուսանկարները ցույց են տվել, որ նրա միջուկը ներկայումս կազմված է առնվազն չորս առանձին մասերից:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/94655751_2873356202741590_573292539612758016_o.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Hubble աստղադիտակը մանրակրկտորեն լուսանկարել է մասնատվող ATLAS գիսաստղը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Երկարժամանակյա C/2019 Y4 գիսաստղը հայտնաբերվել է 2019թ. դեկտեմբերի 28-ին: Իր երկրորդ անվանումն ATLAS-ը ստացել է Asteroid Terrestrial-impact Last Alert Systems աստղադիտակների ավտոմատացված համակարգի պատվին, որի շնորհիվ հաջողվել է հայտնաբերել տիեզերական մարմինը:



Նախնական գնահատականներով՝ Արեգակի շուրջը գիսաստղի պտտման ժամանակաշրջանը կազմել է շուրջ 5,5 հազար տարի: C/19 Y4-ը (ATLAS) Երկրին պետք է ամենամոտը գտնվի մոտ մեկ ամսից` մայիսի 23-ին: Սկզբնապես աստղագետները սպասում էին, որ արդեն մայիսի կեսերին գիսաստղը կարող է դառնալ արտառոց պայծառ: Սակայն, ամենայն հավանականությամբ, դա տեղի չի ունենա:



a, b, c և d տառերով նշված են գիսաստղի 4 բեկորները / © University of Maryland



Ապրիլի 20-ին Hubble տիեզերական աստղադիտակն արել է գիսաստղի մանրակրկիտ լուսանկարը: Այնտեղ լավ տեսանելի է, որ նրա միջուկը բաժանվել է առնվազն 4 մասերի: Նրանցից քիչ թե շատ պայծառ երկուսը, դատելով լուսանկարից, նույնպես մասնատված են. նրանք կազմված են 1-2 վառ և խոշոր, ինչպես նաև անհայտ քանակությամբ ավելի փոքր ու աղոտ տարրերից:



Լուսանկարման պահին C/2019 Y4 (ATLAS) գիսաստղը գտնվել է Երկրից շուրջ 0,98 աստղագիտական միավոր հեռավորության վրա (գրեթե 146 մլն կմ), իսկ մայիսի 23-ին այն մեր մոլորակից մոտ 0,78 աստղագիտական միավոր (մոտ 116 մլն կմ) հեռավորության վրա կգտնվի:



Մասնատվող գիսաստղին ներկայումս կարող են դիտել նաև սիրողական աստղագետները՝ բավարար չափով խոշոր աստղադիտակով (15 սմ տրամագծով): C/2019 Y4-ը (ATLAS) այժմ տեղափոխվում է դեպի Ընձուղտի համաստեղություն և եղանակային լավ պայմանների դեպքում տեսանելի է ամբողջ գիշեր:



Ավելի վաղ հաղորդվել է, որ գիտնականները կարողացել են արձանագրել էականորեն տարբեր չափերի սև խոռոչների բախումը, իսկ լեհ աստղագետների խումբը հայտարարել է, որ ևս մեկ գիսաստղ՝ 2I/Borisov-ը, աստիճանաբար մասնատվում է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/atlas-gisastxy</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=10482</guid>

            <pubDate>Tue, 21 Apr 2020 11:16:07 +0000</pubDate>

            <title>Հեռավոր Դագոն մոլորակի դիտարկումները ցույց են տվել, որ այն գոյություն չունի</title>

            <description><![CDATA[<p>Hubble աստղադիտակի ամենավառ գտածոներից մեկը՝ Դագոնը, կարող է պարզվել, որ մոլորակ չէ, այլ հեռավոր աստղի ուղեծրում զանգվածեղ աստղակերպերի զույգի բախման արձագանք:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/fomalhaut.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հեռավոր Դագոն մոլորակի դիտարկումները ցույց են տվել, որ այն գոյություն չունի]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
2004 և 2006 թվականներին Hubble տիեզերական աստղադիտակը դիտարկել է իր բազմամյա գործունեության ընթացքում ամենաուշագրավ մարմինները: Ամենապայծառ ու մոտ աստղերից մեկի՝ Ֆոմալհաուտի շրջապատի փոշու և բեկորների հարթ սկավառակի ծայրամասում նշմարվել է զանգվածեղ էկզոմոլորակի (արտաարեգակնային մոլորակ) վառ կետ: Հեռավոր մոլորակն անմիջականորեն տեսնելը հազվադեպ երևույթ է, և այն արագորեն մեծ ճանաչում ձեռք բերեց: Որոշ տատանումներից հետո դրան շնորհեցին Դագոն անվանումը (Ֆոմալհաուտ b): Աստղագետների գնահատմամբ՝ այն գազային հսկա է՝ հեռավոր և խիստ ձգված ուղեծրով:



Hubble-ի 2004 և 2006 թվականների լուսանկարները հետազոտվել և հրապարակվել են 2008թ., իսկ վերջերս գիտնականները ձեռք են բերել ավելի ուշ՝ 2014թ. աստղադիտակի կողմից ստացված տվյալները: Ի զարմանս նրանց՝ Դագոնի տեղում ոչ մի մոլորակ չեն գտել: Հնարավոր է՝ այն չի էլ եղել, իսկ մեզ բախտ է վիճակվել տեսնելու ավելի հազվադեպ երևույթ՝ մոլորակների խոշոր «սաղմերի» աղետալի բախումը: Նման վարկած է առաջ քաշվել նոր հետազոտությամբ:



Չնայած պայծառ լուսանկարներին՝ Դագոնի բնույթը միշտ կասկածներ է առաջացրել. թեև այն պատճառով, որ Ֆոմալհաուտն ինքը շատ երիտասարդ է: Նրա տարիքը չի գերազանցում մի քանի միլիոն տարին, և այն մինչ օրս շրջապատված է գազի, սառույցի ու փոշու մերձաստղային խիտ սկավառակով: Եթե այստեղ նույնիսկ հասցրել են լիարժեք մոլորակներ ձևավորվել, ապա դրանք պետք է դեռ շիկացած լինեին և ակտիվորեն ճառագայթեին ինֆրակարմիր տիրույթում: Սակայն սովորական ճառագայթներում լավ տարբերվող Դագոնն ինֆրակարմիրում անտեսանելի է (թեև արձակում է անսովոր շատ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներ):



Ֆոմալհաուտի համակարգի և արդեն նախկին Դագոն մոլորակի լուսանկարները / ©NASA, ESA, Gaspar and Rieke (University of Arizona)



Բացատրության համար առաջ են քաշվել բազմաթիվ ենթադրություններ: Օրինակ, որ Դրագոնը շրջապատված է օղակների ընդարձակ համակարգով, որը կարող է խեղաթյուրել նրա «իրական տեսքը»: Բայց նրանք բոլորն էլ չեն լուծել հեռավոր մոլորակի մյուս խնդիրները. օրինակ` այն, որ, դատելով մերձաստղային ճոխ սկավառակից, որի միջով այն թռչում է, այդ հսկայի ձգողականությունը ոչ մի կերպ չի ազդում նրա կառուցվածքի վրա:



Այդ պատճառով Արիզոնայի համալսարանից Անդրաս Գասպարը և Ջորջ Ռիքեն որոշել են հավաքել և վերլուծել Hubble-ի դիտարկումների բոլոր հասանելի տվյալները Ֆոմալհաուտի համակարգի վերաբերյալ: Պարզվել է, որ 2014թ.-ի լուսանկարներում անհետացած Դագոնն աստիճանաբար սկսել է մարել դեռ 2012-ից: Գիտնականները նշել են, որ իրենց աշխատանքը ցույց է տալիս հատկանիշների մի ամբողջ խումբ, որոնք խոսում են այն մասին, որ մոլորակի չափեր ունեցող մարմինը երբեք գոյություն չի ունեցել:



Զանգվածեղ քարասառույցային պլանետեզեմալների զույգի բախումը Ֆոմալհաուտի ուղեծրում՝ ըստ նկարչի / ©NASA, ESA, Martin Kornmesser



Աստղագետները համարում են, որ Hubble-ի գործիքներով հաջողվել է Ֆոմալհաուտի մոտ արձանագրել էլ ավելի հետաքրքրական երևույթ. երկու զանգվածեղ պլանետեզեմալների՝ ապագա մոլորակների «սաղմի» բախումը: Նրանց հաշվարկներով՝ երիտասարդ աստղի համակարգում նման երևույթ տեղի է ունենում 200 հազար տարին մեկ և դրան ականատես լինելը խոշոր շահումի է նման:



Երկու մարմինների չափերը հեղինակները գնահատում են 200 կիլոմետր: Քարասառույցային մարմինները բախվել են միմյանց 2004թ. առաջին դիտարկումներից շատ չանցած, և այդ պայթյունը որոշ ժամանակ տեսանելի էր նաև երկրային ուղեծրից: Սակայն ներկայումս բեկորների մեծ մասը ցրվել են, իսկ Դագոնը, եթե այն ընդհանրապես բախումից հետո պահպանվել է որպես առանձին մարմին, շեղվել է ուղեծրից և այժմ լքում է Ֆոմալհաուտի համակարգը՝ արդեն մեր կողմից չտարբերվելով:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dagon-moloraki</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=9908</guid>

            <pubDate>Sat, 04 Apr 2020 10:30:26 +0000</pubDate>

            <title>Hubble աստղադիտարանը հաստատել է 2I/Borisov միջաստղային գիսաստղի կառուցվածքի փոփոխությունները</title>

            <description><![CDATA[<p>Ստացված լուսանկարների համաձայն՝ այլ համակարգից մեզ մոտեցած գիսաստղի միջուկն արդեն երկու մասի է բաժանվել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/04/orig1.gif"
                                            type="image/gif"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Hubble աստղադիտարանը հաստատել է 2I/Borisov միջաստղային գիսաստղի կառուցվածքի փոփոխությունները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Մարտի սկզբին Լեհաստանի Յագելոնյան համալսարանի աստղագետները նկատել էին 2I/Borisov ոչ մեծ գիսաստղի 2 փայլատակում: Գիսաստղը երկրորդ միջաստղային օբյեկտն է (առաջինը 1I/Օումուամուա աստերոիդն է), որը մեզ մոտ է եկել օտար համակարգից և հայտնաբերվել է 2019թ. օգոստոսին: Նախորդ շաբաթ գիտնականները հայտարարել են, որ, հավանաբար, 2I/Borisov-ը դեկտեմբերին արևին մոտենալուց հետո սկսել է բաժանվել մասերի. գիստաստղի միջուկը տաքանում է, ակտիվանում և սկսում բաց թողնել մեծ քանակությամբ թռչող նյութեր՝ ջրային գոլորշի, ածխաթթու և այլ գազեր, նաև փոքր ու մեծ փոշեհատիկներ:



Այդ ժամանակվանից հետո աստղագետները շարունակել են գիսաստղի դիտարկումները: Օրերս Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիական համալսարանի գիտնականները, ովքեր վաղուց ուսումնասիրում են 2I/Borisov-ը, զեկույց են հրապարակել, ըստ որի՝ Երկրի ուղեծրում գտնվող ինքնաշխատ աստղադիտարանը՝ Hubble-ը, հաստատել է կտրուկ փոփոխությունները գիսաստղի կառուցվածքում. եթե սկզբում այն լուսանկարներում մեկ կետի նման էր, ապա այժմ դարձել է երկայնաձիգ: Ավելին, հետազոտողները վստահ են, որ գիսաստղի միջուկը երկու մասի է բաժանվել:



Դևիդ Ջուիթի ղեկավարած գիտական խումբը հայտարարել է, որ Hubble աստղադիտարանի կողմից միջաստղային 2I/Borisov մարմնի շարունակվող դիտարկումներն ապացուցել են նրա ուրվագծում կտրուկ փոփոխությունները: Մարտի 30-ին ստացված լուսանկարները ցույց են տալիս, որ նրա միջուկն այժմ երկու մարմիններից է կազմված, որոնք միմյանցից մոտ 180 կիլոմետր են հեռու: Նրանց շարժման արագությունը համապատասխանում է նրան, թե ինչ արագությամբ են շարժվում Արեգակնային համակարգի գիստաստղի բաղադրամասերը միջուկի մասնատումից հետո:



Գիսաստղի լուսանկարները՝ արված Hubble-ի աստղադիտակով / © David Jewitt (UCLA), Max Mutchler (STSCI), Yoonyoung Kim (MPI), Hal Weaver (JHU-APL), Man-To Hui (U. Hawaii)



Միջաստղային գիսաստղի ֆրագմենտավորման վերաբերյալ եզրակացության հետ համաձայնել են նաև Կալտեխի և NASA-յի գիտնականները: Հաղորդվում է, որ 2020թ. մարտի 23-ին և մարտի 28-ին ստացված լուսանկարներում երևում է ոչ մեծ ֆրագմենտ, որը բաժանված է հակաարևային ուղղության մոտ 0,3 անկյունային վայրկյանի: Մեծ կենտրոնի և ֆրագմենտի միջև հեռավորությունը մարտի 23-ից 28-ի դիտարկումներով փոփոխվում է 1-2 պիքսելով:



Չնայած այն հանգամանքին, որ 2I/Borisov-ն ակնհայտորեն այն նույն անխուսափելի կործանմանն է արժանանալու, ինչ որ բազմաթիվ այլ գիստաստղեր, այնուամենայնիվ՝ աստղագետները լիահույս են. մասնատումից հետո հետազոտողները կշարունակեն դիտարկումները և կկարողանան ուսումնասիրել նրա լուսապատկերը՝ հասկանալու, թե ինչից է բաղկացած միջաստղային մարմինը և տարբերվում է արդյոք Արեգակնային համակարգի գիստաստղերից:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/gisastxi-karucvacqi</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>