Mon, 09 Nov 2026 18:02:41 +0000 Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն https://shesht.am/?p=21036 Mon, 09 Nov 2026 17:04:24 +0000 Կլիմայական մոդելների համաձայն՝ այս դարում շոգի որոշ ալիքներ կարող են գերազանցել վերջին տարիների ռեկորդները նույնիսկ ցածր արտանետումների դեպքում։ Բարձր արտանետումների սցենարներում որոշ շրջաններում ծայրահեղ շոգը կարող է ամիսներ տևել։

]]> https://shesht.am/science/future-extreme-heatwaves info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20838 Mon, 02 Nov 2026 12:11:43 +0000 Գիտնականները նկարագրել են PNGaseA ֆերմենտը, որով նորածինների աղիքներում հանդիպող Bifidobacterium bifidum բակտերիաները կարող են շաքարներն անջատել կարճ սպիտակուցային շղթաներից։ Աշխատանքը բացահայտում է կրծքի կաթի բաղադրիչների օգտագործման մի մեխանիզմ, որը կարող է օգնել ավելի լավ հասկանալ աղիքային միկրոբիոմի ձևավորումը։

]]> https://shesht.am/science/bifidobacteria-milk-sugars info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20796 Sun, 01 Nov 2026 08:05:59 +0000 Տոկիոյի համալսարանի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը վայրկյանում ստանում է կենդանի բջջի 19,2 եռաչափ քիմիական պատկեր։ Առանց ներկանյութերի աշխատող համակարգով նրանք հետևել են բջջի ներսում լիպիդային կաթիլների շարժմանը։

]]> https://shesht.am/science/live-cell-3d-chemical-imaging info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20589 Sat, 24 Oct 2026 08:12:46 +0000 Սինգապուրի և Չինաստանի ֆիզիկոսները ցույց են տվել, որ էլեկտրոնների փնջի ու սիլիցիումային ցանցի փոխադարձ դիրքը փոխելով՝ կարելի է կառավարել առաջացող լույսի շրջանային բևեռացումը։ Փորձում բևեռացման աստիճանը հասել է 0,87-ի՝ առանց բարդ քիրալ կառուցվածք պատրաստելու։

]]> https://shesht.am/science/chiral-silicon-light info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20573 Thu, 22 Oct 2026 16:47:38 +0000 Մարդիկ սննդի, ձկնաբուծության, սիրողական ձկնորսության և ակվարիումների համար օգտագործում են ուսումնասիրված քաղցրահամ ձկների տեսակների 26%-ը։ Նոր վերլուծությունը ցույց է տվել, որ հատկապես ձկնաբուծությունն ու սիրողական ձկնորսությունը կենտրոնանում են հազվագյուտ մարմնակազմությամբ տեսակների վրա, որոնց հնարավոր կորուստը կարող է անհամաչափորեն աղքատացնել ձկների ձևաբանական բազմազանությունը։

]]> https://shesht.am/science/unique-fish-morphology info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20569 Tue, 20 Oct 2026 12:15:18 +0000 Միջազգային խումբը մագնեզիումի դիբորիդում գրանցել է էլեկտրոն-խոռոչ զույգերի գրգռումների շարունակական տիրույթը՝ Լինդհարդի կոնտինուումը։ Ռենտգենյան չափումը հնարավորություն է տվել առանձնացնել ազդանշանը, որը սովորական մեթոդներում գրեթե կորչում է մետաղի էլեկտրոնների ընդհանուր արձագանքի մեջ։

]]> https://shesht.am/science/lindhard-continuum info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20565 Tue, 20 Oct 2026 09:10:18 +0000 Չինաստանի հետազոտողները մշակել են DNA-SaM համակարգը, որը թվային ֆայլերը ԴՆԹ-ի հաջորդականությունների է վերածում և փոխարինում կենսաքիմիական գործընթացներին խանգարող հատվածները՝ պահպանելով տեղեկությունը։ Լաբորատոր փորձերում նրանք վերականգնել են ԴՆԹ-ում պահված տվյալները, իսկ բակտերիաներում ստուգել՝ արդյոք տեղեկությունը պահպանվում է բազմացման ընթացքում։

]]> https://shesht.am/science/dna-sam-storage info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20556 Mon, 19 Oct 2026 14:17:44 +0000 Էլեկտրագնացքների արագացումն ու արգելակումը համակարգելով՝ հնարավոր է դրանց շարժման էներգիան օգտագործել էլեկտրացանցի հավասարակշռման համար։ Նոր հաշվարկի համաձայն՝ դա կարող է նվազեցնել նոր էներգակուտակիչների անհրաժեշտությունը, սակայն գործնական փորձարկումները դեռ առջևում են։

]]> https://shesht.am/science/trains-energy-storage info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20552 Mon, 19 Oct 2026 12:08:55 +0000 Եղանակի օրական փոփոխությունները հաշվի առնելիս սառցադաշտերի ապագա կորուստն ավելի մեծ է ստացվում, քան ամսական տվյալներով հաշվարկելիս։ Նոր ուսումնասիրության մոդելում այդ տարբերությունը մինչև 2100 թվականը ծովի միջին մակարդակի բարձրացմանը հավելյալ 20–33 միլիմետր է ավելացնում՝ միայն սառցադաշտերի հաշվին։

]]> https://shesht.am/science/glacier-daily-weather info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))