<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/nature-energy/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 13:08:19 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=21461</guid>

            <pubDate>Sun, 22 Nov 2026 12:05:41 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականները համեմատել են էներգետիկ անցման 24 սցենարի բնապահպանական հետևանքները</title>

            <description><![CDATA[<p>Ջերմոցային գազերի արտանետումների կրճատումը բարելավում է օդի որակը և նվազեցնում առողջությանն ու էկոհամակարգերին հասցվող վնասը, բայց միշտ չէ, որ թեթևացնում է ջրի, հողի և հանքային հումքի պահանջարկը։ Նոր հետազոտությամբ՝ նույնանման կլիմայական նպատակների հասնող էներգետիկ համակարգերը կարող են շատ տարբեր բնապահպանական բեռ ունենալ։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/energy-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականները համեմատել են էներգետիկ անցման 24 սցենարի բնապահպանական հետևանքները]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Շվեյցարիայի Պաուլ Շերերի ինստիտուտի՝ PSI-ի ղեկավարած միջազգային թիմի աշխատանքը նոյեմբերի 20-ին հրապարակվել է Nature Energy ամսագրում։ Հեղինակները երեք համակցված գնահատման մոդելներից վերցված 24 սցենարով համեմատել են աշխարհի էներգամատակարարման հնարավոր փոփոխությունները 2020–2100 թվականներին։



Հաշվարկները չեն սահմանափակվել վառելիքի այրման ժամանակ առաջացող արտանետումներով։ Էներգետիկ համակարգերի սցենարները համադրվել են կյանքի ցիկլի գնահատման հետ՝ հաշվի առնելով նաև հումքի արդյունահանումը, նյութերի մշակումը և ենթակառուցվածքների ստեղծումը։ Այդ կապն ապահովելու համար կիրառվել է PSI-ում մշակված Premise բաց կոդով գործիքը։



Մոդելներում հանածո վառելիքից հրաժարումն օգուտ է բերում առողջությանն ու էկոհամակարգերին՝ հատկապես օդի աղտոտման նվազման շնորհիվ։ Սակայն հողի օգտագործումը մեծապես կախված է կենսազանգվածի կիրառման ծավալից։ Դարի վերջում տաքացումը 2 աստիճանից ցածր պահող սցենարներում էներգահամակարգի զբաղեցրած հողատարածքը, 2020-ի համեմատ, տատանվում է 13 տոկոսի նվազումից մինչև 354 տոկոսի աճի սահմաններում։



Քաղցրահամ ջրի օգտագործումն աճում է գրեթե բոլոր ուսումնասիրված սցենարներում։ Պատճառներից են հանքարդյունաբերության, նյութերի մշակման և էլեկտրաէներգիայի մատակարարման ընդլայնվող շղթաներում հովացման կարիքները։ Հետևաբար էլեկտրիֆիկացման ազդեցությունը միայն էլեկտրակայանի աշխատանքի փուլով գնահատելը չի նկարագրում ամբողջ բեռը։



Արագ էներգետիկ անցումն ավելի վաղ է մեծացնում որոշ մետաղների պահանջարկը։ Սակայն դա ինքնաբերաբար չի նշանակում, որ դարի ընթացքում դրանց ընդհանուր արդյունահանումն ավելի մեծ կլինի, քան դանդաղ անցման դեպքում։ Ինչպես PSI-ն պարզաբանում է, պակաս հավակնոտ սցենարներում էներգիայի ավելի մեծ պահանջարկը երկարաժամկետ կտրվածքով կարող է բերել հումքի համադրելի սպառման։



Հեղինակները շեշտում են՝ սրանք տարբեր ենթադրությունների պայմաններում ստացվող արդյունքներ են, ոչ թե ապագայի կանխատեսումներ։ Գնահատումը չի կարող ընդգրկել չնախատեսված տեխնոլոգիական առաջընթացը, իսկ աշխարհագրական խոշորացված տվյալները սահմանափակում են տեղային ազդեցությունների ճշգրիտ գնահատումը։ Համեմատության մեջ էներգիայի ավելի փոքր պահանջարկը մեղմում է բնապահպանական ու նյութական ճնշումների մեծ մասը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/energy-transition-footprint</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20822</guid>

            <pubDate>Mon, 02 Nov 2026 05:05:37 +0000</pubDate>

            <title>Էլեկտրացանցերի մեկրոպեանոց տատանումները կապել են մարտկոցների ինքնաստուգումների հետ</title>

            <description><![CDATA[<p>Գիտնականները էլեկտրացանցերում յուրաքանչյուր 60 վայրկյանը մեկ կրկնվող փոքր տատանումները կապել են մարտկոցային համակարգերի համաժամանակյա ինքնաստուգումների հետ։ Յուլիխի հետազոտական կենտրոնի խումբը ցույց է տվել, թե ինչպես են սարքերի կառավարման ծրագրերը պարբերական պիկեր առաջացնում էլեկտրաէներգիայի պահանջարկում։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/shesht-grid-cover-20261102.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Էլեկտրացանցերի մեկրոպեանոց տատանումները կապել են մարտկոցների ինքնաստուգումների հետ]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Դիրկ Վիթհաութի ղեկավարած խումբը արդյունքները հրապարակել է հոկտեմբերի 30-ին՝ Nature Energy ամսագրում։ Հետազոտողները համեմատել են հինգ մայրցամաքների 12 էլեկտրացանցերի տվյալները և բոլորում հայտնաբերել ուղիղ մեկ րոպե պարբերությամբ կրկնվող ազդանշան։ Այդ ռիթմը պահպանվել է տարիներ շարունակ։



Ցանցի հաճախականությունը ցույց է տալիս արտադրության և սպառման հավասարակշռությունը․ երբ պահանջարկը գերազանցում է արտադրությունը, այն նվազում է։ Տարբեր երկրներում անվանական հաճախականությունը 50 կամ 60 հերց է։ Հետազոտված կարճատև շեղումները շատ փոքր են, սակայն դրանց ճշգրիտ պարբերականությունը հուշել է, որ աղբյուրը կարող է ժամացույցով կառավարվող գործընթաց լինել։



Պատճառը գտնելու համար գիտնականներն ուսումնասիրել են Յուլիխի հետազոտական կենտրոնի շենքերի և տրանսֆորմատորների չափումները։ Կենտրոնը հայտնել է, որ իր տարածքում չափումներ են արվել 80 կետում։ Հստակ մեկրոպեանոց ազդանշան արձանագրվել է չորս շենքում, որոնք ունեին մարտկոցներով անխափան սնուցման համակարգեր՝ UPS-ներ։



Դրանցից մեկում մարտկոցի կառավարման համակարգն ամեն րոպե ինքնաստուգում էր կատարում՝ առաջացնելով հոսանքի կարճ պիկեր։ Արտադրողը հաստատել է ստուգումների այդ գործառույթը։ Հետազոտողները ազդանշանի հետքը հայտնաբերել են նաև տրանսֆորմատորներից այն կողմ՝ մինչև հանրային 110 կիլովոլտանոց ցանցին միացման կետը։ Շատ սարքերի համաժամանակյա գործողությունները կարող են գումարվել և նկատելի դառնալ ամբողջ համակարգի մակարդակում։



Իռլանդիայում մեկրոպեանոց հաճախականության անկումը 2016–2021 թվականներին մոտ 3 միլիհերցից աճել է մինչև 12 միլիհերց։ Այդ ընթացքում ընդլայնվել են նաև տվյալների կենտրոնները, սակայն դրանց աճի և տատանումների ուժգնացման համընկնումն ինքնին ամբողջ պատճառահետևանքային կապը չի ապացուցում։ Ըստ հոդվածի՝ դիտված երևույթը դեռ չի հասել ցանցի անվտանգության համար կրիտիկական մակարդակի։



Կրկնվող շեղումները կարող են մեծացնել հաճախականությունը կարգավորող հիդրոտուրբինների մաշվածությունը։ Հեղինակներն առաջարկում են ինքնաստուգումները ժամանակի մեջ պատահականորեն բաշխել կամ փոխել կառավարման ծրագրերը, որպեսզի բազմաթիվ սարքեր նույն պահին չաշխատեն։ Նրանք նաև չեն բացառում, որ նման ռիթմ կարող են ստեղծել թվային կառավարմամբ այլ սարքեր․ դրանց ներդրումը դեռ պետք է պարզել։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/grid-minute-oscillations</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>