Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000 Շեշտ.am (shesht.am) - Feed Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն https://shesht.am/?p=20771 Sat, 31 Oct 2026 14:13:51 +0000 Ֆիզիկոսները ստացել են մետաղի պես հոսանք հաղորդող ածխածնային նանոժապավեններ Գիտնականները ստացել են ածխածնային նանոժապավեն, որը մոտ 0,9 նանոմետր լայնության դեպքում ցուցաբերում է մետաղական հաղորդականություն։ Լաբորատոր չափումներում դրա հաղորդականությունը մոտեցել է մեկ հաղորդականության քվանտի՝ էլեկտրոնների գրեթե բալիստիկ փոխադրման նշաններով։

]]> https://shesht.am/science/carbon-metal-nanoribbons info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20739 Fri, 30 Oct 2026 09:08:26 +0000 Ֆիզիկոսներն ալտերմագնիսից մագնիսական տեղեկություն են փոխանցել 300 նանոմետր հեռավորության վրա Գիտնականները նանոսարքի միջոցով կարդացել են ալտերմագնիսի ներքին մագնիսական վիճակը՝ այն վերածելով էլեկտրական ազդանշանի։ Փորձը ցույց է տվել, որ զրոյական ընդհանուր մագնիսացմամբ նյութից հնարավոր է ստանալ տեղեկություն կրող սպինային հոսանք։

]]> https://shesht.am/science/altermagnet-spin-current info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20718 Thu, 29 Oct 2026 16:10:04 +0000 Գործիքների համար պիտանի քարի պակասը կարող էր սահմանափակել հին մարդկանց տարածումը Արաբական թերակղզու Ռուբ ալ Խալի անապատում հնագետները հին քաղցրահամ լճերի բազմաթիվ հետքեր են գտել, բայց ոչ՝ քարե գործիքներ։ Նոր հետազոտության համաձայն՝ ջրի առկայությունը բավարար չէր մարդկանց երկարատև բնակության համար, եթե մոտակայքում գործիքներ պատրաստելու պիտանի քար չկար։

]]> https://shesht.am/science/desert-stone-water info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20711 Thu, 29 Oct 2026 14:08:58 +0000 Բիսմութի սուլֆիդում հայտնաբերել են արևային էներգիայի կորուստները նվազեցնելու մեխանիզմ Ֆիզիկոսները ցույց են տվել, որ բիսմութի սուլֆիդը կարող է ուժեղ կլանել լույսը և միաժամանակ դանդաղեցնել լուսային գրգռմամբ առաջացած էլեկտրոնների ու խոռոչների վերամիավորումը։ Այս համադրությունը կարող է օգտակար լինել ավելի արդյունավետ արևային տարրեր ստեղծելու համար։

]]> https://shesht.am/science/bismuth-sulfide-solar info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20698 Thu, 29 Oct 2026 09:12:21 +0000 Գենետիկ խոշոր խախտումներով նեյրոնների բաժինը ծննդից հետո կտրուկ նվազում է Մինչև ծնունդը մարդու գլխուղեղի կեղևի նեյրոնների զգալի մասը կարող է կրել ԴՆԹ-ի խոշոր փոփոխություններ, սակայն ծննդի շրջանում այդպիսի բջիջների բաժինը կտրուկ նվազում է։ Նոր հետազոտությունը հուշում է, որ զարգացող ուղեղը կարող է ընտրողաբար հեռացնել գենետիկ ծանր խախտումներով նեյրոնները։

]]> https://shesht.am/science/brain-neuron-genome-selection info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20599 Sun, 25 Oct 2026 05:10:50 +0000 Մեկ մոլեկուլից շարժիչի պտույտը կառավարել են էլեկտրական հոսանքով Ֆիզիկոսները երկու ոսկե էլեկտրոդների միջև ամրացված պարուրաձև մոլեկուլում էլեկտրական հոսանքով ուղղորդված շարժում են առաջացրել։ Լարման բևեռականությունը փոխելիս շարժման ուղղությունը փոխվել է, իսկ ավելի բարձր լարման դեպքում հոսանքի ուժը կտրուկ աճել է։

]]> https://shesht.am/science/archimedes-molecule info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20512 Fri, 16 Oct 2026 09:22:31 +0000 Միկրոպլաստիկը ջրի հետ շփվելիս քիմիապես ակտիվ մասնիկներ է առաջացնում Միկրոպլաստիկի մասնիկները ջրում կարող են ինքնաբերաբար առաջացնել թթվածնի ակտիվ ձևեր, այդ թվում՝ հիդրօքսիլ ռադիկալներ։ Նոր լաբորատոր հետազոտությունը բացահայտում է հնարավոր մեխանիզմ, որով պլաստիկի մանր մասնիկները կարող են վնասել կենսաբանական մոլեկուլներն ու բջիջները։

]]> https://shesht.am/science/microplastics-water-reactivity info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20503 Thu, 15 Oct 2026 15:17:53 +0000 Վաղ քառոտանիների պարանոցը քիչ շարժուն էր․ նոր մոդելը վերանայում է հին վարկածը Ձկներից քառոտանի ողնաշարավորների առաջացման ընթացքում գանգի և ուսագոտու բաժանումը, ըստ նոր մոդելի, անմիջապես չի մեծացրել պարանոցի շարժունությունը։ Հետազոտողները վաղ ձևերի մեծ մասի համար շարժման ընդամենը մի քանի աստիճանի հնարավորություն են գնահատել։

]]> https://shesht.am/science/early-tetrapod-neck info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))