<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/ngc-4449/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20850</guid>

            <pubDate>Tue, 03 Nov 2026 05:13:55 +0000</pubDate>

            <title>37 գաճաճ գալակտիկաներում պահպանվել է աստղերի արտադրած թթվածնի միջինը 11%-ը</title>

            <description><![CDATA[<p>Մոտակա 37 գաճաճ գալակտիկաների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դրանցում մնացել է աստղերի գոյացրած թթվածնի ընդամենը 4–25 տոկոսը՝ միջինը մոտ 11 տոկոս։ Հեղինակների գնահատմամբ՝ գերնոր աստղերի պայթյուններով պայմանավորված գազային արտահոսքերը այդ տարրի մեծ մասը դուրս են մղել գալակտիկաներից։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/11/glow-ngc4449-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[37 գաճաճ գալակտիկաներում պահպանվել է աստղերի արտադրած թթվածնի միջինը 11%-ը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
GLOW ծրագրի արդյունքները նոյեմբերի 2-ին հրապարակվել են The Astrophysical Journal-ում։ Նույն օրը դրանց մասին հայտնել է NASA-ն։ Աշխատանքի նախնական տարբերակը arXiv-ում հասանելի էր օգոստոսից։



Քրիստեն ՄաքՔուինի ղեկավարած թիմն օգտագործել է «Հաբլի» արխիվային պատկերները՝ առանձին աստղերը տարբերակելու և գալակտիկաների աստղառաջացման պատմությունը վերականգնելու համար։ Դրանք համադրել են «Սփիթզերի» ինֆրակարմիր ու ռադիոաստղադիտակների տվյալների հետ՝ գնահատելով աստղերում, գազում և փոշում եղած թթվածինը։



Համեմատության մյուս կողմում հաշվարկն էր, թե աստղերը ժամանակի ընթացքում որքան թթվածին պետք է արտադրած լինեին։ Այդ տարրը հարմար է նման ուսումնասիրության համար․ դրա առաջացումը համեմատաբար լավ է հասկացված, իսկ գազում պարունակությունը հնարավոր է չափել սպեկտրային դիտարկումներով։ Այսպիսով կարելի է հետևել աստղերում գոյացած նյութի շրջանառությանը։



Ուսումնասիրված համակարգերում պահպանված թթվածնի մեծ մասը գազի մեջ է, իսկ աստղերում ու փոշում՝ շատ ավելի քիչ։ Մի շարք հիդրոդինամիկական մոդելներ նման փոքր գալակտիկաներում զգալիորեն ավելի մեծ քանակ էին կանխատեսում։ Հեղինակների մեկնաբանությամբ՝ գերնոր աստղերով սնուցվող գազային արտահոսքերը կարող են թթվածինն ավելի արդյունավետ հեռացնել, քան ենթադրում են այդ մոդելները։



Թիմը նաև միջավայրի հնարավոր ազդեցություն է նկատել։ Ավելի խիտ շրջապատում և մեծ գալակտիկայի հարևանությամբ գտնվող որոշ համակարգեր ավելի շատ թթվածին են պահպանել։ Դա կարող է կապված լինել նյութի վերադարձի կամ հարևաններից հարստացված գազի ներհոսքի հետ, սակայն հեղինակներն ընդգծում են, որ այս կապը դեռ լրացուցիչ ստուգման կարիք ունի։



Թթվածնի պակասը դեռ չի բացահայտում դրա վերջնական տեղը։ Մի մասը կարող է մնացած լինել գալակտիկան շրջապատող նոսր գազային հալոյում, իսկ մյուսը՝ հեռացած լինել միջգալակտիկական տարածություն։ Առկա չափումները բավարար չեն որոշելու՝ այս երկու տարբերակներից որն է բացատրում բացակայող թթվածնի մեծ մասը։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/dwarf-galaxies-oxygen</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>