Sun, 15 Nov 2026 18:04:59 +0000 Շեշտ.am (shesht.am) - Feed Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն https://shesht.am/?p=21105 Wed, 11 Nov 2026 12:07:18 +0000 Նասկայի շրջանի մանկական աճյունի ԴՆԹ-ում հայտնաբերել են 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն Պերուի հարավում՝ Նասկայի մշակույթի մոտ 1600 տարվա վաղեմության գերեզմանում, հնագետները երկու մանկան աճյուն են գտել նույն կավե անոթում։ Նրանցից մեկի գանգի կենտրոնում մեկ ակնակապիճ կար։ Հին ԴՆԹ-ի վերլուծությունը ցույց է տվել, որ երեխան ունեցել է 13-րդ քրոմոսոմի լրացուցիչ պատճեն։

]]> https://shesht.am/science/nasca-burial-trisomy-13 info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=21072 Tue, 10 Nov 2026 16:04:42 +0000 Ձգվելիս տալին սպիտակուցի մոլեկուլները կարող են կապվել միմյանց Հետազոտողները պարզել են, որ ձգումը բացում է տալին սպիտակուցի մի հատված, որի միջոցով դրա մոլեկուլները կապվում են միմյանց։ Այս մեխանիզմն օգնում է հասկանալ, թե ինչպես են բջիջները փոխում շրջակա հյուսվածքին ամրանալու ձևը մեխանիկական ուժերի ազդեցությամբ։

]]> https://shesht.am/science/talin-force-cell-adhesion info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20934 Fri, 06 Nov 2026 14:04:03 +0000 Արևային բջիջների համար խոստումնալից նյութում տեղային բևեռացում են հայտնաբերել Մոնաշի և Օքսֆորդի համալսարանների ֆիզիկոսները պերովսկիտի բարակ թաղանթում հայտնաբերել են տեղային էլեկտրական բևեռացում։ Այն ի հայտ է գալիս բյուրեղի որոշ հատվածների սահմաններին և ընդգրկում է ընդամենը մի քանի ատոմային շերտ։

]]> https://shesht.am/science/perovskite-polar-twin-walls info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20904 Wed, 04 Nov 2026 16:09:20 +0000 Դինոզավրի 115 միլիոն տարվա ոսկրում հեմի հետքեր են հայտնաբերել Բրազիլիայում հայտնաբերված դինոզավրի ոտքի բրածո ոսկրում գիտնականները գտել են հեմի՝ հեմոգլոբինի բաղադրիչի հետքեր։ Դրանք պահպանվել են ոսկրի անոթային խողովակներում՝ հանքայնացած գոյացությունների ներսում, որոնք հետազոտողները համարում են արյան կարմիր բջիջների մնացորդներ։

]]> https://shesht.am/science/dinosaur-bone-heme info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20674 Wed, 28 Oct 2026 14:14:04 +0000 Սկաֆանդրի նյութերի նմուշների վրա մարսյան փոշու գերմանր մասնիկներ են հայտնաբերել Perseverance մարսագնացի տվյալների վերլուծությամբ գիտնականները գնահատել են մակերևույթներին կառչած փոշու մասնիկների չափերը․ ամենափոքրերից որոշները մոտ 100–200 նանոմետր են։ Դրանք կարող են բարդացնել Մարս մեկնող ապագա անձնակազմերի սկաֆանդրների և բնակելի մոդուլների պաշտպանությունը փոշուց։

]]> https://shesht.am/science/mars-ultrafine-dust info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20664 Wed, 28 Oct 2026 10:12:07 +0000 Ցատկող սարդի մոտ քնի երկու տարբեր վիճակ են հայտնաբերել Ավստրալական ցատկող սարդի վարքը ցույց է տվել, որ նրա քունը ներառում է երկու տարբեր վիճակ։ Գիշերային հանգիստը խանգարելուց հետո հաջորդ գիշեր ավելացել են աչքերի շարժումներով ու մկանային կծկումներով ուղեկցվող դրվագները։

]]> https://shesht.am/science/spider-sleep-stages info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am)) https://shesht.am/?p=20618 Mon, 26 Oct 2026 12:06:12 +0000 Պարտադիր կրթության լրացուցիչ տարին կապել են դեմենցիայի ավելի քիչ դեպքերի հետ Բրիտանիայում դպրոցից հեռանալու նվազագույն տարիքը 15-ից 16 բարձրացրած բարեփոխման ազդեցությունը տեսանելի է եղել տասնամյակներ անց։ Նոր ուսումնասիրության համաձայն՝ լրացուցիչ կրթությունը նվազեցրել է Ալցհայմերի հիվանդության և հարակից դեմենցիաների ախտորոշումների հավանականությունը, սակայն ազդեցության ճշգրիտ չափը դեռ անորոշ է։

]]> https://shesht.am/science/schooling-dementia info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))