<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/roman/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Thu, 05 Nov 2026 07:10:13 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20583</guid>

            <pubDate>Fri, 23 Oct 2026 17:10:31 +0000</pubDate>

            <title>«Հաբլի» կադրում հեռավոր գալակտիկան երևում է երկու աղեղի տեսքով</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ն հրապարակել է «Հաբլ» տիեզերական աստղադիտակի պատկերը, որտեղ ավելի մոտ գալակտիկայի ձգողությունը խոշորացնում և աղավաղում է հեռավոր գալակտիկայի լույսը։ Դիտարկումը գրավիտացիոն ոսպնյակների ուսումնասիրության ծրագրի մաս է, որը նաև հիմք է նախապատրաստում «Ռոման» աստղադիտակի տվյալների վերլուծության համար։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/hubble-lens-roman-20261022.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[«Հաբլի» կադրում հեռավոր գալակտիկան երևում է երկու աղեղի տեսքով]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Պատկերը NASA-ն հրապարակել է հոկտեմբերի 22-ին։ Կադրի մեծ պարուրաձև գալակտիկան անմիջապես գրավում է ուշադրությունը, սակայն գրավիտացիոն ոսպնյակը գտնվում է ներքևի աջ անկյունում։ Այն ներկայացված է նաև խոշորացված ներդիրում։



Ոսպնյակի կենտրոնում երևացող էլիպսաձև գալակտիկան մոտ 4,5 միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա է։ Նրա հետևում գտնվող գալակտիկան մոտ 8 միլիարդ լուսատարի հեռավորության վրա է և երևում է երկու պատկերով՝ մեծ աղեղով ու ավելի փոքր, շրջված աղեղով։



Գրավիտացիոն ոսպնյակավորման ժամանակ զանգվածեղ մարմինը կորացնում է տարածաժամանակը՝ փոխելով լույսի տարածման ուղին։ Ինչպես NASA-ն բացատրում է, դիտվող պատկերի աղավաղումն ու կրկնապատկումը կախված են առաջին պլանի մարմնի և հեռավոր աղբյուրի փոխդասավորությունից։



Այդ աղավաղումների չափումը թույլ է տալիս գնահատել ոսպնյակ ստեղծող գալակտիկայի զանգվածը։ Տեսանելի նյութը միշտ չէ, որ բավարար է դիտվող ազդեցությունը բացատրելու համար, և աստղագետներն այս մեթոդով ուսումնասիրում են նաև անտեսանելի՝ մութ նյութի բաշխումը։



«Հաբլը» մանրամասն պատկերում է առանձին թիրախներ, իսկ «Ռոմանի» լայն տեսադաշտը նախատեսված է երկնքի մեծ հատվածների դիտարկման համար։ NASA-ն երկու աստղադիտակների աշխատանքը ներկայացնում է որպես փոխլրացնող մոտեցում՝ ընդգրկուն որոնում և ընտրված օբյեկտների մանրամասն ուսումնասիրություն։



Գրավիտացիոն ոսպնյակների «Հաբլի» պատկերներով հետազոտողները համակարգչային մոդել են կառուցում՝ մութ նյութի առաջացրած աղավաղումները վերլուծելու համար։ Այն կօգնի աշխատել «Ռոմանի» ավելի մեծածավալ պատկերների հետ, իսկ «Հաբլը» հետագայում կարող է մանրամասն դիտարկել նոր թիրախները։
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/hubble-lens-roman</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=20497</guid>

            <pubDate>Thu, 15 Oct 2026 08:06:57 +0000</pubDate>

            <title>Roman աստղադիտակի գլխավոր տեսախցիկի օպտիկան գերազանցել է ճշգրտության պահանջը</title>

            <description><![CDATA[<p>NASA-ի Roman տիեզերական աստղադիտակի լայնադաշտ տեսախցիկի օպտիկական սխալը կարգաբերումից հետո կազմել է 63 նանոմետր՝ նախատեսված մոտ 90 նանոմետրի փոխարեն։ Արդյունքը կարևոր է ապագա լայնածավալ դիտումների համար, սակայն աստղադիտակի գիտական աշխատանքին նախապատրաստումը դեռ շարունակվում է։</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2026/10/shesht-roman-detectors-cover.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Roman աստղադիտակի գլխավոր տեսախցիկի օպտիկան գերազանցել է ճշգրտության պահանջը]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[Հայելիների կարգաբերման և հիմնական գործիքի փորձարկումների արդյունքների մասին NASA-ն հոկտեմբերի 14-ին հայտնել է առաքելության պաշտոնական բլոգում։ Գործակալության տվյալներով՝ սեպտեմբերին միացված Wide Field Instrument-ի 18 դետեկտորներն ու էլեկտրոնիկան անցել են ստուգումների մի շարք։
Մասնագետները փորձարկել են նաև լուսային զտիչների անիվը, ներքին լուսադիոդներով չափաբերման համակարգը և ջերմային կարգավորումը։ Դրանք պետք է ապահովեն, որ գործիքը կայուն աշխատի, իսկ տարբեր դետեկտորների զգայունության տարբերությունները հնարավոր լինի հաշվի առնել դիտումների մշակման ժամանակ։
Օպտիկական համակարգը ճշգրտելու համար երկրորդային հայելու դիրքը փոխել են մարդու մազի տրամագծի մոտ մեկ տասնվեցերորդի չափով։
63 նանոմետր ցուցանիշը նկարագրում է օպտիկական սխալի միջին քառակուսային մեծությունը՝ RMS-ը։ Այն չպետք է շփոթել տեսախցիկի լուծաչափի կամ պատկերի սրության տոկոսային աճի հետ. որքան փոքր է այս սխալը, այնքան օպտիկական համակարգը մոտ է իդեալական կարգաբերմանը։
Կարգաբերել են նաև աստղի լույսը ճնշելու համար նախատեսված կորոնագրային գործիքի ֆոկուսը։ Դրա տեսախցիկի և ձևափոխվող հայելիների չափաբերումը շարունակվելու է, իսկ լույսը ճնշելու կարողության ցուցադրումը նախատեսվում է առաջիկա շաբաթներին։
Roman-ը տիեզերք է արձակվել 2026 թվականի օգոստոսի 30-ին։ Նրա 300 մեգապիքսելանոց ինֆրակարմիր տեսախցիկը նախատեսված է երկնքի ընդարձակ հատվածներ ուսումնասիրելու համար՝ մութ նյութի, մութ էներգիայի և Արեգակնային համակարգից դուրս մոլորակների հետազոտություններում։
Աստղադիտակը դեռ անցնում է շահագործման նախապատրաստական փուլը՝ դեպի Արեգակ–Երկիր համակարգի Լագրանժի երկրորդ կետ եռամսյա ուղևորության ընթացքում։ Այդ փուլում միացնում, ստուգում և չափաբերում են համակարգերը՝ նախքան կանոնավոր գիտական դիտումները։]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/roman-optics-focus</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>