<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0"
     xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
     xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
     xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">

<channel>

    <atom:link
        href="https://shesht.am/tag/tess/feed"
        rel="self"
        type="application/rss+xml"
    />

    <lastBuildDate>Mon, 12 Oct 2026 22:10:33 +0000</lastBuildDate>

    <title>Շեշտ.am (shesht.am) - Feed</title>

    <description>Շեշտ.am – նորություններ եւ ոչ միայն</description>

    <link></link>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=7100</guid>

            <pubDate>Sat, 11 Jan 2020 12:08:56 +0000</pubDate>

            <title>17-ամյա դպրոցականը NASA-յում փորձաշրջանի 3-րդ օրը նոր մոլորակ է հայտնաբերել</title>

            <description><![CDATA[<p>Արտաարեգակնային TOI 1338b մոլորակը Երկրից 7 անգամ մեծ է, պտտվում է 2 աստղերի շուրջ: NASA-յի աշխատակիցները ստուգել են և հաստատել, որ այն իսկապես էկզոմոլորակ է:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2020/01/84821186_2704269432983602_8077572747665866752_o.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[17-ամյա դպրոցականը NASA-յում փորձաշրջանի 3-րդ օրը նոր մոլորակ է հայտնաբերել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
Հունվարի 7-ին NASA-ն հայտարարել է TOI 1338b նոր մոլորակի հայտնաբերման մասին: Այն գտնվում է Երկրից 1300 լուսային տարվա հեռավորության վրա և պտտվում է միաժամանակ 2 աստղի շուրջ: Բայց արտասովորը ոչ թե դա էր, այլ մոլորակի հայտնաբերումը տասներորդ դասարանցի Վոլֆ Կուկերի օգնությամբ:



2019թ. ամռանը 17-ամյա պատանին ստացել է NASA-յում երկամսյա փորձաշրջան անցնելու հրավեր: Հունիսին նա Նյու Յորքից մեկնել է Գոդդարդի անվան տիեզերական թռիչքների կենտրոն: Առաջին հանձնարարությունը եղել է TESS աստղադիտակով էկզոմոլորակի (արտաարեգակնային մոլորակ) որոնման առաքելության շրջանակներում աստղերի պայծառության փոփոխության դիտարկումը:



NASA-ն ունի TESS Planet Huners նախագիծ, որի շրջանակներում կամավորներն աջակցում են գիտնականներին՝ հայտնաբերելու նոր մոլորակներ: Փորձաշրջանի առաջին օրերին Կուկերն ուսումնասիրել է կամավորների տվյալները երկու աստղերի վերաբերյալ և նրանց ուղեծրում նկատել տարօրինակ ստվեր: Սկզբում պատանին մտածել է, թե աստղային խավարում է, բայց պարզվել է, որ մոլորակ է: Դա Վոլֆի փորձաշրջանի երրորդ օրն էր NASA-յում:



NASA-յի աշխատակիցները ստուգել են և հաստատել Կուկերի գտածոն: Գիտնական Վեսելին Կոստովը նշել է, որ դա այն ազդանշանների տեսակին է պատկանում, որոնց հետ ալգորիթմների խնդիրներ են ծագում. մարդու աչքը չափազանց լավ է գտնում նման երևույթները:



NASA-յի իլյուստրացիա / ©tjournal.ru



Կուկերը լրագրողների հետ զրույցում իր հայտնագործությունը համեմատել է «Աստղային պատերազմների» հետ: Նա հաստատել է, որ հայտնաբերել է 2 աստղի շուրջ պտտվող մոլորակ: Նրանցից մեկն արևից 10%-ով մեծ է: Կուկերը համեմատական է անցկացրել Լյուկ (Սկայուեքեր) Տատուինի հարազատ աշխարհի հետ. յուրաքանչյուր մայրամուտի ժամանակ երկու աստղ է հայտնվում:



17-ամյա պատանին պատմել է, որ դեռ չի որոշել՝ ինչով կզբաղվի դպրոցից հետո, բայց ծրագրերի մեջ է մտնում ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի ուսումնասիրությունը: Կուկերը նախատեսում է ընդունվել Սթենֆորդ, Պրինսթոն կամ Մասաչուսեթսի համալսարան:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/nor-molorak-e-haytnaberel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=3622</guid>

            <pubDate>Thu, 19 Sep 2019 08:18:15 +0000</pubDate>

            <title>Գիտնականներն առեղծվածային Տաբբի աստղի պահվածքին նոր բացատրություն են գտել</title>

            <description><![CDATA[<p>Աստղի անկանոն առկայծումը կարող է պայմանավորված լինել այսպես կոչված «պլունետներով»՝ թափառող լուսիններով:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/09/spitzer_dustring.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Գիտնականներն առեղծվածային Տաբբի աստղի պահվածքին նոր բացատրություն են գտել]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
KIC 8462852 կամ առավել հայտնի Տաբբի առկայծող աստղի պայծառության տարօրինակ անկումը հնարավոր է պայմանավորված լինի մերձաստղային ուղեծրում էկզոլուսնի աստիճանաբար քայքայմամբ:



Տաբբին դեղնասպիտակ գաճաճ է, գտնվում է Երկրից շուրջ 1280 լուսային տարվա հեռավորության վրա: Այն առաջին անգամ հայտնաբերվել է 2015թ.՝ փոփոխական պայծառության պատճառով աստղագետների համար դառնալով իսկական գլխացավանք: Սովորաբար լուսավորության տատանումները բացատրվում են աստղի առջևով մոլորակի անցմամբ, սակայն KIC 8462852-ի դեպքում դա բացառված է: Առեղծվածային աստղի պայծառության անկումը տարբեր չափեր է ունեցել (5-22%) և անկանոն հաճախականություն: Բացի այդ, դիտարկումների արխիվային տվյալները վկայում են, որ Տաբբիի տեսանելի աստղային մեծությունը ժամանակի ընթացքում միանշանակ նվազում է:



Առկայծող աստղի հետագա դիտարկումները ցույց են տվել, որ պայծառության անկման դեպքում տարբեր երկարությամբ ալիքների լուսային ճառագայթման ինտենսիվությունն անհամաչափ է նվազում: Դա նշանակում է, որ աստղի լույսը ոչ մի կերպ չի կարող արգելափակվել անթափանց կոշտ մարմնի կողմից: Սա հնարավորություն է տալիս զտել որոշ վիճելի հիպոթեզեր, օրինակ՝ այլ քաղաքակրթության միջմոլորակային տիեզերանավերի մասին:



Տեղի ունեցողը կարող էր բացատրվել գիսաստղերի խմբով կամ փոշու ամպով, բայց լուսավորության նմանատիպ նվազման դեպքում գիսաստղի ընդհանուր ծավալը կամ տիեզերական փոշին պետք է որ անհավատալի լինեն: Կոլումբիական համալսարանի գիտնականների խումբը, Բրայան Մեցգերի ղեկավարությամբ, առաջարկել է իր տարբերակը: Առկայծումների պատճառը կարող է լինել իր մոլորակի ուղեծիրը լքող և աստղի ազդեցությամբ դանդաղ լողացող թափառող լուսինը (պլունետա): Այն կարող է փոշի և բեկորներ արտանետել, որոնք պտտվում են աստղի շուրջը՝ մինչև վերջինիս կողմից կուլ տալը, և պայծառության տատանումների պատճառ են դառնում:



Ավելի վաղ գիտնականները մոլեդավորել են գազային հսկաների ուղեծրից լուսինների միգրացիայի հնարավոր մեխանիզմը՝ այն դեպքում, երբ մոլորակը մոտենում է աստղին: Վերջնարդյունքում այդ լուսինները կարող են  դուրս շպրտվել մոլորակային համակարգից կամ բախվել աստղին, բայց մոդելավորման արդյունքներով նրանց գրեթե կեսը վերածվում է թափառող լուսնի՝ մնալով մերձաստղային որոշակի ուղեծրում:



Աստղագետներն արդեն փոփոխական պայծառությամբ շատ աստղեր են գտել, բայց նրանցից ոչ ոք Տաբբիի նման չի դրսևորում իրեն: Իրենց հիպոթեզը հաստատելու համար գիտնականները պետք է գտնեն նմանատիպ այլ օրինակներ: Մեցգերը նշել է, որ իրենք նույնիսկ ապացույց չունեն, որ Արևային համակարգից դուրս կան լուսիններ, սակայն աստղի վրա լուսնի անկման հանգամանքն արտասովոր չէ:



Վերջերս TESS աստղադիտակի օգնությամբ գիտնականները դիտարկել են հայտնի ամենափոքր էկզոմոլորակը. այն իր չափերով Երկրի և Մարսի միջև է:



Ավելի վաղ հետազոտողները գտել են արտասովոր կրկնակի աստղ, որի պայծառությունը յուրաքանչյուր 11 կամ 22 րոպեն մեկ նվազում և կրկնակի պակասում է:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/news/arexcvacayin-tabbi-astxi-pahvacqin</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
        
        <item>

            <guid isPermaLink="false">https://shesht.am/?p=2354</guid>

            <pubDate>Thu, 01 Aug 2019 19:32:30 +0000</pubDate>

            <title>Հայտնաբերվել է շատ մոտ և պոտենցիալ բնակելի «գերերկիր»</title>

            <description><![CDATA[<p>Ընդամենը 30 լուսային տարվա հեռավորության վրա գտնվող GJ 357 d մոլորակը հնարավոր է՝ բնակելի լինի և այնքան մոտ է, որ նոր աստղադիտակները կարող են ուսումնասիրել:</p>
]]></description>

            
                <media:content
                    url="https://shesht.am/wp-content/uploads/2019/08/planet0_9.jpg"
                                            type="image/jpeg"
                                        expression="full"
                >

                    <media:description type="plain"><![CDATA[Հայտնաբերվել է շատ մոտ և պոտենցիալ բնակելի «գերերկիր»]]></media:description>

                </media:content>

            
            <content:encoded><![CDATA[
TESS տիեզերական աստղադիտակը հայտնաբերել է Արեգակնային համակարգից դուրս գտնվող մոլորակ (էկզոմոլորակ)` Երկրից ավելի մեծ, թեորետիկ առումով` բնակության համար պիտանի:



GJ 357 համակարգը Հիդրայի համաստեղությունում է գտնվում: Նրա կենտրոնում M դասի աստղ է, արևից 3 անգամ թեթև, կարմիր գաճաճ, որի շուրջը պտտվում է նվազագույնը 3 մոլորակ: Դրանցից մեկը GJ 357 d-ն է, գտնվում է աստղի «բնակելի տարածքի» սահմաններում, այնպես, որ ջերմաստիճանը նրանում հնարավոր է պահպանվի հարմարավետ տիրույթում:



Դեռևս փետրվարին էր TESS-ը արձանագրել, որ GJ 357 աստղը յուրաքանչյուր 3,9 օրը մեկ անգամ նվազեցնում է պայծառությունը: Հայտնաբերվել էր մոլորակ՝ Երկրից 22 տոկոսով մեծ և ավելի տաք: Ավելի ուշ երևացին ևս 2 մոլորակներ: Դրանից հետո Կոռնելի համալսարանի գիտնական Կալտենեգգերն իր գործընկերների հետ սկսեց ավելի ուշադիր դիտարկել համակարգը: Նրանք հանել են վերջին տասնամյակների արխիվային տվյալները և հայտնաբերել հավելյալ տեղեկություններ:




https://youtu.be/6bWra2Wvudk
TESS աստղադիտակի հայտնաբերած GJ 357 d մոլորակը / ©naked-science.ru



Այս անգամ գիտնականները դիտարկել են ոչ թե աստղի փոխակերպվող մոլորակի անցման տվյալները, այլ GJ 357-ի և վրա ազդող գրավիտացիայի ազդեցությունը: Ստացված գնահատականներով՝ GJ 357-ի երկրորդ մոլորակը Երկրից 3,4 անգամ ծանր է, իսկ ջերմաստիճանն այնտեղ՝ 120°С: Վերջապես, ամենախորքում գտնվող GJ 357 d-ն մոտ 56 օրում ուղեծրի շուրջ կատարում է լիարժեք պտույտ: Այն շուրջ 5 անգամ մոտ է իր աստղին, քան Երկիրը` Արևին, սակայն GJ 357-ն ավելի աղոտ է, ուստի մոլորակը մնում է նրա «բնակելիության հնարավոր տիրույթում»:



Գիտնականները մոդելավորել են լուսապատկերային ազդանշանները, որոնք կարող է արձակել GJ 357 d-ն՝ հաշվի առնելով եղանակային առանձնահատկությունները, ջրի առկայությունը, մթնոլորտի բաղադրությունը և այլն: Լիզա Կալտենեգգերը նշել է, որ եթե այդ մոլորակը բավականաչափ խիտ մթնոլորտ ունի, ապա նրա մակերեսին, ինչպես Երկրի դեպքում, կարող է մնալ հեղուկ ջուր:



Կոռնելիի գիտնականը հավելել է, որ այնտեղ կյանքի հայտնաբերումը հնարավոր կլինի շահագործման նախապատրաստվող նոր աստղադիտակների միջոցով:
]]></content:encoded>

            <link>https://shesht.am/science/bnakerli-geryerkir-haytnabervel</link>

            <author>info@shesht.am (Շեշտ.am (shesht.am))</author>

        </item>

    
</channel>

</rss>