Շատ է խոսվում ԱՄՆ կողմից ցեղասպանության ճանաչման մասին. որքանո՞վ է դա ճիշտ, և ի՞նչ կտա ճանաչումը — Շեշտ.am (shesht.am)
9 րոպե
Խմբագրություն

Շատ է խոսվում ԱՄՆ կողմից ցեղասպանության ճանաչման մասին. որքանո՞վ է դա ճիշտ, և ի՞նչ կտա ճանաչումը

FAQ
Խմբագրի ընտրությունը
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփ / ©usnews.com

Օրերս անդրադարձել էինք Թուրքիայի Մեջլիսի պատգամավորի այն հայտարարությանը, որով առաջարկվել էր Ս-400 ԶՀ համալիրները շահագործման հանձնել ավելի շուտ, քան նախանշել էր նախագահ Էրդողանը:

Ինչի՞ մասին է խոսքը

Թուրքիայի նախագահը նշել էր, որ համալիրները 2020թ. ապրիլին կսկսեն մարտական հերթապահություն իրականացնել: Մինչդեռ պատգամավորի առաջարկությունը պայմանավորված էր ապրիլքսանչորսյան օրակարգի շրջանակներում ԱՄՆ-ի համար առիթ չստեղծելու անհանգստությամբ:

Ապրիլի 24-ին ընդառաջ արդիական են դառնում ԱՄՆ-ի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման շուրջ քննարկումները: Մասնավորապես, հայ ժողովուրդը սպասում է ամերիկյան նախագահների ցավակցական ուղերձին, որտեղ կնշվի «ցեղասպանություն»՝ «genocide» եզրույթը: Բայց այն դեռ չի հնչել:

Մեջլիսի պատգամավոր Օզթյուրք Յըլմազը ենթադրում է, որ եթե Թուրքիան Ս-400-ները 2020թ. ապրիլին հանձնի շահագործման, ապա Վաշինգտոնն այս անգամ Անկարայի վրա ճնշում գործադրելու համար կարող է ամբողջությամբ ճանաչել ցեղասպանությունը՝ ունենալով «բարկանալու» շարժառիթը:

Ինչո՞ւ է հիմա խոսվում ճանաչման մասին

Թեև շատ մասնագետների կարծիքով` ԱՄՆ վերջին` Միսիսիպի նահանգի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը կհանգեցնի գործադիր մարմնի կողմից ընդունման, բայց կան նաև կարծիքներ, որ 49 նահանգների կողմից ճանաչումը Թուրքիայի նկատմամբ քաղաքական հարցերի շրջանակներում հանդիսանում է միայն ճնշում ԱՄՆ-ի կողմից:

Իսկ Ս-400-ների ձեռքբերման շրջանակներում ամերիկյան կողմը բազմիցս հայտարարել է, որ այդ գործարքն անհանգստացնում է Նահանգներին: Վերջինս կասեցրել է Թուրքիայի համար Ֆ-35 կործանիչների արտադրման գործընթացը, սպառնացել նաև այլ պատժամիջոցներով (CAATSA): Եվ քանի որ ցեղասպանության ճանաչումը քաղաքական գործընթաց է, ապա ԱՄՆ-ը պատժամիջոցների շարքում անդրադառնում է նաև այս հարցին:

Մասնավորապես, Հայոց ցեղասպանության ընդունման բանաձևի համահեղինակ, 2020թ. ԱՄՆ նախագահի ընտրությունների դեմոկրատ թեկնածու Բերնի Սանդերսը հայտարարել է, որ բանավեճն ավարտված է` խոստանալով ճանաչել ցեղասպանությունը:

Ի՞նչ մասնակցություն ունի ԱՄՆ-ը Հայկական հարցի լուծման գործընթացում

Նախ` դեռևս 1920թ. ապրիլի 25-26-ին Սան-Ռեմոյի կոնֆերանսին, ապա օգոստոսիի 10-ի՝ Սևրի պայմանագրի ստորագրմանը պետք է հաջորդեր ԱՄՆ իրավարար (արբիտր) նախագահի կողմից միացյալ ու դեպի ծով ելք ունեցող Հայաստանի մանդատի ստանձնումը:

Սևրի պայմանագրի 89-րդ հոդվածի համաձայն՝ Էրզրումի, Տրապիզոնի, Վանի և Բիթլիսի վիլայեթներում Թուրքիայի և Հայաստանի միջև սահմանատումը թողնվում էր ԱՄՆ-ի որոշմանը և ընդունվում էին ինչպես նրա որոշումը, այնպես էլ այն բոլոր միջոցառումները, որոնք նա կարող էր առաջարկել Հայաստանին դեպի ծով ելք տալու և նշված սահմանագծին հարող օսմանյան բոլոր  տարածքների ապառազմականացման վերաբերյալ:

Նույն թվականի նոյեմբերի 22-ին նախագահ Վիլսոնը ներկայացնում է իր վճիռը, որով Հայաստանն ունենալու էր շուրջ 103 հազ.քմ տարածք և ելք դեպի Սև ծով: Սակայն հայ-թուրքական պատերազմն ու Հայաստանի խորհրդայնացումն ընդհատեցին այդ գործընթացը:

Այդուամենայնիվ, Վիլսոնի իրավարար վճիռը չունի ժամանակային սահմանափակում: Այն կախված չէ հետագա ճակատագրից, ինչպես նաև ենթակա չէ չեղարկման: Ուստի այսօր էլ ԱՄՆ-ի նախագահը, որի պաշտոնական դիրքորոշումը հանդիսանում է երկրի դիրքորոշում, իրավասու է կայացնելու շուրջ 100 տարի առաջ սահմանված իրավարարությունը:

Ցեղասպանության ճանաչումն ԱՄՆ-ի կողմից նշանակություն ունի՞

Բազմաթիվ հասարակական ու քաղաքական գործիչներ վստահ են, որ եթե ԱՄՆ-ը ճանաչի ցեղասպանությունը, ապա Թուրքիան ևս կճանաչի, ինչու չէ՝ նաև կվերադարձնի մեր հողերը:

Այս մոտեցումը պայմանավորված է նրանով, որ այդ երկու երկրները ՆԱՏՕ դաշնակիցներ են, և մեկի քաղաքական որոշումը չի կարող չանդրադառնալ մյուսի վրա: Բացի այդ, ԱՄՆ-ը համարվում է գերտերություն, որն ի վիճակի է իր կամքը թելադրելու Անկարային:

Սակայն վերջինս Ս-400-ների շրջանակներում ցույց տվեց, որ կարող է վարել ինքնուրույն արտաքին քաղաքականություն և չի պատրաստվում իր շահը ստորադասել դաշնակից երկրների շահերին:

Մյուս հանգամանքը ԱՄՆ-ում ցեղասպանությունից փրկվածների ու նրանց սերունդների մեծ համայնք կա, որը ճանաչումից հետո Վաշինգտոնից կպահանջի իր իրավունքների վերականգնում և փոխհատուցում:

ԱՄՆ-ի ճանաչմամբ հողերը կվերադարձվե՞ն

Վերոնշյալ իրավարարության հարցերին բազմիցս անդրադարձել է «Մոդուս Վիվենդի» կենտրոնի հիմնադիր Արա Պապյանը: Նրա համոզմամբ` ԱՄՆ-ը եղել է աշխարհի առաջին պետությունը, որը կառավարության հատուկ որոշմամբ 1953թ-ին գրավոր միջազգային դատարանին տեղյակ է պահել այն մասին, որ հայերի հանդեպ 1915թ-ին իրականացրածը ցեղասպանություն է և նշել «genocide» բառը:

Մինչդեռ, Արա Պապյանը մատնանշում է, որ մեր իրավունքները խարսխված չեն Ցեղասպանության ճանաչման փաստի վրա: Նա կասկածում է, թե ԱՄՆ-ի նախագահի կողմից այդ բառն արտասանելը կհանգեցնի նաև Թուրքիայի կողմից ճանաչման, կամ վերջինս ընդունելուց հետո կվերադարձնի տարածքները:

Պապյանը հիշեցնում է, որ Ցեղասպանության ճանաչումն ու տարածքների վերադարձը մեկը մյուսից չեն բխում: Ըստ նրա՝ այս հարցում հենքը պետք է դնել փաստաթղթերի վրա: Առաջարկվող տարբերակներից մեկը Հաագայի և ՄԱԿ-ի միջազգային դատարանների միջոցով հարցի իրական լուծումը` տարածքների վերադարձը և փոխհատուցումն ապահովելն է, և ոչ թե աշխարհաքաղաքական շահարկումների գործոն դառնալը:

FAQ
Խմբագրի ընտրությունը

Ամենաընթերցվածը

2 րոպե
Խմբագրություն

Ադրբեջանցիները Վրաստանում նույնպես անհանգիստ են. տարածված տեսանյութերում երևում են Դմանիսիում ադրբեջանցիների ու վրացիների միջև տեղի ունեցած զանգվածային բախումները: Մեծ թվով իրավապահներ են կենտրոնացել, սակայն իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ:

2 րոպե
Խմբագրություն

«Ռեալիստ» տեղեկատվական գործակալության գլխավոր խմբագրի համոզմամբ՝ Գազայի հատվածում ստեղծված իրադրությունն ուղղակիորեն կապ ունի հայկական Սյունիքի շուրջ տեղի ունեցող գործընթացների հետ։ Պնդում է, որ Արցախի ճանաչման հարցը շուտով բոլորի համար ակնհայտ կդառնա։

2 րոպե
Խմբագրություն

Ադրբեջանցիները Վրաստանում նույնպես անհանգիստ են. տարածված տեսանյութերում երևում են Դմանիսիում ադրբեջանցիների ու վրացիների միջև տեղի ունեցած զանգվածային բախումները: Մեծ թվով իրավապահներ են կենտրոնացել, սակայն իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ:

4 րոպե
Խմբագրություն

Նշվում է, որ եթե ժամկետը լրանալուն պես նրանք չնահանջեն, ՀՀ զինված ուժերը պատրաստվում են ուժ կիրառել։

2 րոպե
Խմբագրություն

«Ռեալիստ» տեղեկատվական գործակալության գլխավոր խմբագրի համոզմամբ՝ Գազայի հատվածում ստեղծված իրադրությունն ուղղակիորեն կապ ունի հայկական Սյունիքի շուրջ տեղի ունեցող գործընթացների հետ։ Պնդում է, որ Արցախի ճանաչման հարցը շուտով բոլորի համար ակնհայտ կդառնա։

4 րոպե
Խմբագրություն

Նշվում է, որ եթե ժամկետը լրանալուն պես նրանք չնահանջեն, ՀՀ զինված ուժերը պատրաստվում են ուժ կիրառել։

2 րոպե
Խմբագրություն

Ադրբեջանցիները Վրաստանում նույնպես անհանգիստ են. տարածված տեսանյութերում երևում են Դմանիսիում ադրբեջանցիների ու վրացիների միջև տեղի ունեցած զանգվածային բախումները: Մեծ թվով իրավապահներ են կենտրոնացել, սակայն իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ:

5 րոպե
Խմբագրություն

Հայաստանում հիշում են, թե Իսրայելն ինչպես էր զինում Ադրբեջանին՝ Արցախի դեմ պատերազմի համար, սակայն հիմա ակնհայտ է, որ թուրքերը դեմ են դուրս գալիս Իսրայելին․ Անկարան այժմ սպառնում է Թել Ավիվին, ինչի մասին Երևանում դեռ ամսիներ առաջ էին նախազգուշացնում։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանությունները

Գրել մեկնաբանություն
Հաստատեք
Մուտք գործեք
Մուտք գործելով Դուք համաձայնվում եք կայքի օգտագործման օրենքների հետ.