Նոյեմբերի 5, հինգշաբթի
Հ. Թումանյան
1

Գաբոնի վայրի մանդրիլների 11 տարվա դիտարկումները ցույց են տվել, որ մինչև մեկ տարեկան ձագ խնամող էգերի մոտ նոր հղիությունն ավելի հաճախ է ընդհատվում։ Կապն ավելի ուժեղ է եղել, երբ ձագերն ավելի հաճախ են ճիչերով ու տնքոցներով պահանջել մոր ուշադրությունը։

Հ. Թումանյան
3

Բրազիլիայում հայտնաբերված դինոզավրի ոտքի բրածո ոսկրում գիտնականները գտել են հեմի՝ հեմոգլոբինի բաղադրիչի հետքեր։ Դրանք պահպանվել են ոսկրի անոթային խողովակներում՝ հանքայնացած գոյացությունների ներսում, որոնք հետազոտողները համարում են արյան կարմիր բջիջների մնացորդներ։

Հ. Թումանյան
2

Չեռնոգորիայի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու բանակցությունները կարող են ավարտվել մինչև 2026 թվականի վերջը, եթե անդամ երկրները համաձայնեն։ Եվրահանձնաժողովի գնահատմամբ՝ անդամակցության պայմանագիրը հնարավոր կլինի ստորագրել 2027 թվականի հունիսին։

Հ. Թումանյան
3

Ֆրանսիան նոյեմբերի 4-ին Բիսկարոսի փորձադաշտից արձակել է SyLEx փորձարարական հրթիռը։ Այն սարքավորում է տարել մերձտիեզերք՝ սուզանավերից արձակվող M51.4 բալիստիկ հրթիռի մշակման համար անհրաժեշտ փորձերն անցկացնելու նպատակով։

Հ. Թումանյան
2

Հարավային օվկիանոսից դեպի հյուսիս շարժվող երկու ջրազանգվածներից մեկում ավելի արագ են կուտակվում նիտրատն ու ֆոսֆատը, մյուսում՝ սիլիկատը։ Այդ տարբերությունը կարող է ազդել, թե ֆիտոպլանկտոնի որ խմբերն ավելի բարենպաստ պայմաններ կգտնեն այնտեղ, որտեղ ջրերը կրկին հասնում են մակերևույթ։

Հ. Թումանյան
5

Չինաստանի և Ֆիլիպինների արտգործնախարարները նոյեմբերի 3-ի հեռախոսազրույցում պայմանավորվել են պահպանել դիվանագիտական կապը։ Հարավչինական ծովում կողմերի հավակնությունները շարունակում են բախվել, իսկ վեճի կարգավորման նոր համաձայնության մասին չի հայտարարվել։

Հ. Թումանյան
2

Պերուի և Արգենտինայի լեռներում հայտնաբերված ութ մումիաների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ զոհաբերված երեխաներն ու պատանիները տարբեր նյութեր են օգտագործել։ Մազերի բոլոր վեց նմուշներում կոկայի հետքեր են գտել, իսկ ալկոհոլի օգտագործման նշաններ՝ Արգենտինայում հայտնաբերված մումիաների մազերի նմուշներում։

Հ. Թումանյան
2

Պակիստանի զինված ուժերը հայտնել են երկրում մշակված առաջին «օդ–օդ» հրթիռի թռիչքային փորձարկման մասին։ Ռազմաօդային ուժերի հրապարակած տեսագրությունում երևում է Fa’az-ի արձակումը JF-17 Thunder կործանիչից։

Հ. Թումանյան
3

Նոյեմբերի 3-ի քվեարկության նախնական արդյունքներով՝ դեմոկրատները ԱՄՆ-ի Սենատում մեծամասնություն կազմելու համար բավարար թվով մանդատներ են ստացել։ Կուսակցությունը հանրապետականներից մանդատներ է վերցրել նաև Տեխասում և Կանզասում։

Հ. Թումանյան
5

CERN-ի LHCb փորձարարական խումբը ստացել է B⁰ մեզոնի՝ մյուոնի և հակամյուոնի տրոհման վկայություն։ Ըստ Ստանդարտ մոդելի՝ այս պրոցեսը տեղի է ունենում նման մեզոնների մոտավորապես յուրաքանչյուր տասը միլիարդ տրոհումից մեկում։

Հ. Թումանյան
2

ԱՄՆ-ը սահմանափակ հարվածներ է հասցրել Հորմուզի նեղուցում գտնվող Իրանի Քեշմ կղզուն, հաղորդել է Reuters-ը՝ վկայակոչելով ամերիկացի պաշտոնյաների։ Նրանք գործողությունը բնութագրել են որպես պաշտպանական՝ նշելով, որ այն լայնածավալ մարտական գործողությունների վերսկսում չի նշանակում։

Հ. Թումանյան
2

Հյուսիսային Կորեան նոյեմբերի 2-ին փորձարկել է ռազմավարական թևավոր հրթիռի կասետային մարտագլխիկն ու թիրախին ուղղահայաց հարված հասցնելու հնարավորությունը, հաղորդել է երկրի պետական ՑՏԱԿ գործակալությունը։ Հայտարարված տեխնիկական արդյունքները անկախ աղբյուրներով չեն հաստատվել։

Հ. Թումանյան
5

Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։

Հ. Թումանյան
2

ԱՄՆ-ում նոյեմբերի 3-ին անցկացվում են միջանկյալ ընտրություններ՝ Ներկայացուցիչների պալատի բոլոր 435 և Սենատի 35 տեղերի համար։ Քվեարկությունը կորոշի, թե որ կուսակցությունը կվերահսկի Կոնգրեսի պալատները Դոնալդ Թրամփի նախագահական երկրորդ ժամկետի վերջին երկու տարիներին։

Հ. Թումանյան
3

Հետազոտողները ցույց են տվել, որ նանոմասնիկների մակերեսի ճկուն պոլիմերային շղթաները կարող են ինքնուրույն վերադասավորվել և սահմանափակել հարևան մասնիկների հետ կապերի թիվը։ Դա թույլ է տալիս ստանալ ավելի նոսր բյուրեղային կառուցվածքներ՝ առանց մասնիկների ձևը բարդացնելու։

Հ. Թումանյան
2

Ռուսական «Կալաշնիկով» կոնցեռնը նոյեմբերի 2-ին Մոսկվայի մարզում ներկայացրել է կարևոր օբյեկտներն անօդաչուների զանգվածային հարձակումներից պաշտպանելու բազմաշերտ համակարգի մոդել։ Ցուցադրության ժամանակ կիրառվել են հեռակառավարվող գնդացրային կայանք և որսիչ անօդաչու, սակայն բոլոր փորձարկումների արդյունքները հաստատել չի հաջողվել։

Հ. Թումանյան
5

ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները նոյեմբերի 10–11-ին Աբու Դաբիում աշխատանքային բանակցություններ կանցկացնեն։ Այդ մասին նոյեմբերի 2-ին հայտարարել է ԱՄՆ հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆը՝ նշելով, որ օրակարգում կլինեն հետպատերազմյան անվտանգության պայմանավորվածություններն ու պատերազմի ավարտին ուղղված քայլերը։

Հ. Թումանյան
2

Մոտակա 37 գաճաճ գալակտիկաների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դրանցում մնացել է աստղերի գոյացրած թթվածնի ընդամենը 4–25 տոկոսը՝ միջինը մոտ 11 տոկոս։ Հեղինակների գնահատմամբ՝ գերնոր աստղերի պայթյուններով պայմանավորված գազային արտահոսքերը այդ տարրի մեծ մասը դուրս են մղել գալակտիկաներից։

Հ. Թումանյան
2

Հորմուզի նեղուցով փոխադրումների խափանումներից ի վեր նավթի համաշխարհային պաշարներից օգտագործվել է գրեթե 1 միլիարդ բարել, հայտարարել է Աբու Դաբիի պետական ADNOC նավթային ընկերության ղեկավար Սուլթան Ահմեդ ալ Ջաբերը։ Նա նոյեմբերի 2-ին Աբու Դաբիում՝ ADIPEC 2026 համաժողովի բացմանը, զգուշացրել է մատակարարման պահուստների նվազման մասին։

Հ. Թումանյան
3

Հնդկաստանի արևելյան ափին նոյեմբերի 2-ին սկսել են բնակիչների տարհանումը՝ «Մուրասու» ցիկլոնի մոտենալու պատճառով։ Օդերևութաբանների կանխատեսմամբ՝ այն Անդհրա Պրադեշի ափ կհասնի նոյեմբերի 2-ի լույս 3-ի գիշերը։

Հ. Թումանյան
2

Լատվիայի բանակը նոյեմբերի 1-ին BLAZE որսիչ անօդաչու է կիրառել երկրի օդային տարածք մտած անհայտ օբյեկտի դեմ։ Այնուհետև զինվորականներն ակտիվացրել են սեփական սարքի ինքնաոչնչացումը, որպեսզի այն չհատի Ռուսաստանի սահմանը։

Հ. Թումանյան
2

Գիտնականները նկարագրել են PNGaseA ֆերմենտը, որով նորածինների աղիքներում հանդիպող Bifidobacterium bifidum բակտերիաները կարող են շաքարներն անջատել կարճ սպիտակուցային շղթաներից։ Աշխատանքը բացահայտում է կրծքի կաթի բաղադրիչների օգտագործման մի մեխանիզմ, որը կարող է օգնել ավելի լավ հասկանալ աղիքային միկրոբիոմի ձևավորումը։

Հ. Թումանյան
4

Լենինգրադի մարզի ղեկավար Ալեքսանդր Դրոզդենկոն նոյեմբերի 1-ին հայտնել է Լադոգա լճում «Պլոտ-47» փորձնական լողացող հարթակի կրակային փորձարկման մասին։ Նրա խոսքով՝ հարթակի վրա տեղադրված «Նարվալ» մարտական մոդուլը խոցել է օդային և ծովային անօդաչուներին նմանակող բոլոր թիրախները։

Հ. Թումանյան
2

Արևմտյան Սահարայում ՄԱԿ-ի MINURSO խաղաղապահ առաքելությունը նոյեմբերի 1-ից դադարեցրել է գործողությունները՝ Անվտանգության խորհրդում մանդատի երկարաձգման շուրջ համաձայնության բացակայության պատճառով։ 35 տարի գործած առաքելությունն անցել է փակման փուլ։

Հ. Թումանյան
2

Կորեայի մեքենաշինության և նյութերի ինստիտուտը (KIMM) ներկայացրել է ազոտով աշխատող արդյունաբերական սառեցման համակարգ։ Մշակողների տվյալներով՝ այն −120 °C և ավելի ցածր ջերմաստիճանում ապահովում է 15 կՎտ սառեցման հզորություն։

Հ. Թումանյան
2

Իլիանա Յոտովան համոզիչ առավելություն ունի Բուլղարիայի նախագահական ընտրությունների նոյեմբերի 1-ի երկրորդ փուլում՝ ըստ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի գրեթե ամբողջական հաշվարկի։ Նրա մրցակից, նախկին ժամանակավոր վարչապետ Անդրեյ Գյուրովը ճանաչել է պարտությունը։

Հ. Թումանյան
2

Գիտնականները էլեկտրացանցերում յուրաքանչյուր 60 վայրկյանը մեկ կրկնվող փոքր տատանումները կապել են մարտկոցային համակարգերի համաժամանակյա ինքնաստուգումների հետ։ Յուլիխի հետազոտական կենտրոնի խումբը ցույց է տվել, թե ինչպես են սարքերի կառավարման ծրագրերը պարբերական պիկեր առաջացնում էլեկտրաէներգիայի պահանջարկում։

Հ. Թումանյան
2

Իրանի ԱԳ նախարար Աբբաս Արաղչին նոյեմբերի 1-ին հայտարարել է, որ Կատարի միջնորդությամբ քննարկվում է Հորմուզի նեղուցը երկու օրում բացելու առաջարկը։ Նրա խոսքով՝ վերջնական համաձայնություն դեռ չկա, իսկ ծրագրի իրականացումը կախված է Թեհրանի պայմանների ընդունումից։

Հ. Թումանյան
2

Ուրանի դիտելուրիդը՝ UTe₂-ը, որոշակի ճնշման և ջերմաստիճանի պայմաններում կարող է միաժամանակ ունենալ գերհաղորդականության երկու տարբեր բաղադրիչ։ Հետագա սառեցման ընթացքում դրանցից մեկը կարող է անհետանալ՝ մյուսի հետ մրցակցության պատճառով։

Հ. Թումանյան
5

Սենեգալում հոկտեմբերի 31-ին բացվել են Դակար-2026 պատանեկան օլիմպիական խաղերը՝ Աֆրիկայում անցկացվող առաջին օլիմպիական մարզական իրադարձությունը։ Մինչև նոյեմբերի 13-ը Դակարում և հարակից երկու քաղաքներում կմրցեն շուրջ 2700 պատանի մարզիկներ։

Հ. Թումանյան
7

Հարավկորեական DAPA գործակալությունը հայտնել է ծովային հետևակի MAH հարվածային ուղղաթիռի մշակման ավարտի մասին։ Սերիական արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2027 թվականին՝ սպառազինության, նավերից շահագործման և շրջակա միջավայրի ազդեցության փորձարկումներից հետո։

Հ. Թումանյան
7

Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։

Հ. Թումանյան
7

Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։

Հ. Թումանյան
6

Գիտնականները նանոսարքի միջոցով կարդացել են ալտերմագնիսի ներքին մագնիսական վիճակը՝ այն վերածելով էլեկտրական ազդանշանի։ Փորձը ցույց է տվել, որ զրոյական ընդհանուր մագնիսացմամբ նյութից հնարավոր է ստանալ տեղեկություն կրող սպինային հոսանք։

Հ. Թումանյան
6

ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հոկտեմբերի 30-ին չի ընդունել Արևմտյան Սահարայում MINURSO խաղաղապահ առաքելության մանդատը երկարաձգելու երկու մրցակից նախագծերը։ Գործող մանդատն ավարտվում է հոկտեմբերի 31-ին, և առաքելության շարունակության շուրջ համաձայնություն դեռ չկա։

Հ. Թումանյան
5

Գիտնականները ստացել են ածխածնային նանոժապավեն, որը մոտ 0,9 նանոմետր լայնության դեպքում ցուցաբերում է մետաղական հաղորդականություն։ Լաբորատոր չափումներում դրա հաղորդականությունը մոտեցել է մեկ հաղորդականության քվանտի՝ էլեկտրոնների գրեթե բալիստիկ փոխադրման նշաններով։

Հ. Թումանյան
5

ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները նոյեմբերի 10–11-ին Աբու Դաբիում աշխատանքային բանակցություններ կանցկացնեն։ Այդ մասին նոյեմբերի 2-ին հայտարարել է ԱՄՆ հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆը՝ նշելով, որ օրակարգում կլինեն հետպատերազմյան անվտանգության պայմանավորվածություններն ու պատերազմի ավարտին ուղղված քայլերը։

Հ. Թումանյան
5

Երևանում ավարտված COP17 համաժողովում երկրներն ընդունել են «Երևանյան ուղին»՝ մինչև 2030 թվականը կենսաբազմազանության պահպանման նպատակների իրականացումն արագացնելու համար։ Ֆինանսավորման մի շարք հարցեր, այդ թվում՝ Կալի հիմնադրամի կառուցվածքը, մնացել են չլուծված։

Հ. Թումանյան
5

Չինաստանի և Ֆիլիպինների արտգործնախարարները նոյեմբերի 3-ի հեռախոսազրույցում պայմանավորվել են պահպանել դիվանագիտական կապը։ Հարավչինական ծովում կողմերի հավակնությունները շարունակում են բախվել, իսկ վեճի կարգավորման նոր համաձայնության մասին չի հայտարարվել։

Հ. Թումանյան
5

Ֆիզիկոսները ցույց են տվել, որ բիսմութի սուլֆիդը կարող է ուժեղ կլանել լույսը և միաժամանակ դանդաղեցնել լուսային գրգռմամբ առաջացած էլեկտրոնների ու խոռոչների վերամիավորումը։ Այս համադրությունը կարող է օգտակար լինել ավելի արդյունավետ արևային տարրեր ստեղծելու համար։

Հ. Թումանյան
5

Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։

Հ. Թումանյան
5

CERN-ի LHCb փորձարարական խումբը ստացել է B⁰ մեզոնի՝ մյուոնի և հակամյուոնի տրոհման վկայություն։ Ըստ Ստանդարտ մոդելի՝ այս պրոցեսը տեղի է ունենում նման մեզոնների մոտավորապես յուրաքանչյուր տասը միլիարդ տրոհումից մեկում։

Հ. Թումանյան
5

Սենեգալում հոկտեմբերի 31-ին բացվել են Դակար-2026 պատանեկան օլիմպիական խաղերը՝ Աֆրիկայում անցկացվող առաջին օլիմպիական մարզական իրադարձությունը։ Մինչև նոյեմբերի 13-ը Դակարում և հարակից երկու քաղաքներում կմրցեն շուրջ 2700 պատանի մարզիկներ։

Հ. Թումանյան
4

Եվրոպական կենտրոնական բանկի նախագահ Քրիստին Լագարդը հայտարարել է վաղաժամ հեռանալու մասին։ Նրա պաշտոնավարման ութամյա ժամկետը պետք է ավարտվեր 2027-ի հոկտեմբերի 31-ին՝ նախատեսվող հեռանալուց շուրջ ինն ամիս անց։

Հ. Թումանյան
4

Ձյան առատ տեղումներն ու ամպամածությունը կարող են մասամբ փոխհատուցել Արևելյան Անտարկտիդայի սառույցի կորուստը երկարատև տաքացման պայմաններում։ Նոր մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ սառցային վահանի տարբեր հատվածների ապագան կախված է նաև մթնոլորտային շրջանառությունից, ոչ միայն ջերմաստիճանից։

Հ. Թումանյան
4

Ուկրաինայի և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները հոկտեմբերի 30-ին հայտնել են, որ մարդասիրական առաքելությամբ մտել են Ուկրաինայի հարավում գտնվող Օլեշկի քաղաք։ Տեղային հրադադարի պայմաններում նախատեսվում է օգնություն հասցնել բնակիչներին և աջակցել հեռանալ ցանկացողներին։

Հ. Թումանյան
4

Իսրայելում հոկտեմբերի 27-ի խորհրդարանական ընտրությունների նախնական տվյալներով՝ հիմնական դաշինքներից ոչ մեկը դեռ չի ապահովում մեծամասնություն։ Նախագահ Իսահակ Հերցոգը հոկտեմբերի 29-ին հայտնել է, որ պաշտոնական արդյունքներն ստանալուց հետո կհանդիպի Կնեսետի բոլոր խմբակցությունների ներկայացուցիչներին։

Հ. Թումանյան
4

Լենինգրադի մարզի ղեկավար Ալեքսանդր Դրոզդենկոն նոյեմբերի 1-ին հայտնել է Լադոգա լճում «Պլոտ-47» փորձնական լողացող հարթակի կրակային փորձարկման մասին։ Նրա խոսքով՝ հարթակի վրա տեղադրված «Նարվալ» մարտական մոդուլը խոցել է օդային և ծովային անօդաչուներին նմանակող բոլոր թիրախները։

Հ. Թումանյան
4

ARX Robotics-ը և ուկրաինական ROBONEERS-ը հայտարարել են GEREON ցամաքային ռոբոտի վրա SABER հեռավար կառավարվող մարտական մոդուլի համատեղման առաջին փորձարկումների ավարտի մասին։ Մինչև տարեվերջ նախատեսվում է պատրաստել գնդացրով և ավտոմատ նռնականետով տարբերակները՝ Ուկրաինայի պաշտպանության ուժերի կարիքներին համապատասխան։

Հ. Թումանյան
4

Ավազին խառնված մանրացված խեցիները նվազեցրել են դրա հատիկների միջև եղած ջրի թթվայնությունը և մեղմել երիտասարդ փափկամարմինների գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Կալիֆոռնիայի համալսարանի Դեյվիսի մասնաճյուղի գիտնականները դա դիտարկել են 90-օրյա լաբորատոր փորձարկման ընթացքում։

Հ. Թումանյան
20

Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։

Հ. Թումանյան
15

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։

Հ. Թումանյան
14

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Դավիթ Սանամյանն ազատվել է Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի տեղակալի պաշտոնից։ Հոկտեմբերի 5-ի որոշման մեջ պաշտոնանկության պատճառը չի նշվում։

Հ. Թումանյան
11

NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։

Հ. Թումանյան
10

Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։

Հ. Թումանյան
10

Կոտայքի մարզում ավտոմեքենայից արձակված կրակոցներից երկու պարեկային ծառայող վիրավորվել է։ Ոստիկանությունը ձերբակալել է դեպքին առնչություն ունենալու մեջ կասկածվող երկու անձի։

Հ. Թումանյան
8

Ֆիզիոլոգիայի և բժշկության 2026 թվականի Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է Պետեր Հեգեմանին, Գեորգ Նագելին և Կարլ Դայսերոթին՝ օպտոգենետիկայի համար։ Մեթոդը թույլ է տալիս լույսով կառավարել նյարդային բջիջների ակտիվությունը և ուսումնասիրել ուղեղի աշխատանքը։

Հ. Թումանյան
8

Ավստրալիայի Քվինսլենդ նահանգում անասնաբույժները վիրահատել են Սփայդեր անունով հորթին, որը ծնվել էր երկու լրացուցիչ ոտքով։ Կենդանին ապաքինվել է և վերադարձել մոր մոտ։

Հ. Թումանյան
7

Հարավկորեական DAPA գործակալությունը հայտնել է ծովային հետևակի MAH հարվածային ուղղաթիռի մշակման ավարտի մասին։ Սերիական արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2027 թվականին՝ սպառազինության, նավերից շահագործման և շրջակա միջավայրի ազդեցության փորձարկումներից հետո։

Հ. Թումանյան
7

Արևմտյան Ավստրալիայի չորային տարածքները ձմեռային առատ անձրևներից հետո ծածկվել են վայրի ծաղիկներով։ Landsat 8 արբանյակի պատկերներում երևում է, թե մեկ տարվա ընթացքում ինչպես է փոխվել շրջանի բուսածածկը։

Հ. Թումանյան
7

Երևանում կասեցվել է «Սիթի» ընկերությանը պատկանող հացի և լավաշի արտադրամասի գործունեությունը։ Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը ստուգման ընթացքում սանիտարահիգիենիկ խախտումներ է հայտնաբերել։

Հ. Թումանյան
7

Carlsberg Group-ը համաձայնության է հասել Հայաստանում PepsiCo-ի շշալցնող JI Pepsi Cola Bottler Armenia ընկերությունը գնելու շուրջ։ Գործարքի ավարտի համար անհրաժեշտ է Հայաստանի կառավարության կարգավորիչ հավանությունը։

Հ. Թումանյան
7

Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։

Հ. Թումանյան
7

ԱՄՆ-ում և Իսրայելում ավելի քան մեկ միլիոն կանանց լաբորատոր տվյալների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դաշտանադադարի շրջանում փոփոխվում են ոչ միայն սեռական հորմոնները։ Մի շարք ցուցանիշներում հետազոտողները հայտնաբերել են կտրուկ անցում, իսկ հորմոնային փոփոխությունները՝ վերջին դաշտանից ավելի քան տասը տարի առաջ։

Հ. Թումանյան
7

NASA-ի նոր քարտեզները ցույց են տալիս, որ 2026 թվականի Էլ Նինյոյի ընթացքում Խաղաղ օվկիանոսի հասարակածային ջրերի որոշ հատվածներ ավելի կապույտ են դարձել։ Փոփոխությունը կապված է ֆիտոպլանկտոնի՝ ջրի վերին շերտում ապրող մանրադիտակային օրգանիզմների նվազման հետ։

Հ. Թումանյան
7

Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։

Հ. Թումանյան
6

Գիտնականները պահպանված սնկային նմուշը կապել են Ganoderma lucidum-ի՝ 1781 թվականից եկող անվանման հետ՝ ստեղծելով տեսակի նույնականացման հուսալի հենակետ։ Այն կօգնի տարբերակել այս սունկը արևելաասիական ռեյշիից, որի հետ այն հաճախ շփոթում են։

Հ. Թումանյան
6

Գիտնականները նանոսարքի միջոցով կարդացել են ալտերմագնիսի ներքին մագնիսական վիճակը՝ այն վերածելով էլեկտրական ազդանշանի։ Փորձը ցույց է տվել, որ զրոյական ընդհանուր մագնիսացմամբ նյութից հնարավոր է ստանալ տեղեկություն կրող սպինային հոսանք։

Հ. Թումանյան
6

Գերմանիայի դաշնային հետախուզական ծառայության (BND) նախկին ղեկավար Ավգուստ Հանինգը, Der Spiegel-ի տվյալներով, գաղտնի փաստաթղթերի հիման վրա զեկույց է կազմել Ադրբեջանի հետախուզության ներկայացուցչի համար։ Քննությունը դեռ պարզում է՝ արդյոք այն հասել է հասցեատիրոջը։

Հ. Թումանյան
6

Արյան բազմաթիվ քննությունների արդյունքները քիչ են կախված վերջին սնունդից անցած ժամանակից։ Հարավային Կորեայում անցկացված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ քաղցած մնալու պահանջը կարող է տարբեր լինել՝ կախված ստուգվող ցուցանիշից։

Բոլոր հոդվածները