Տարեց շիմպանզեների սրտում ոսկոր են հայտնաբերել
Գիտնականները համարում են, որ «սրտի ոսկորի» ձևավորումն այդ կենդանիների մոտ կապված է սրտի հիվանդությունների հետ, սակայն՝ թե հատկապես ինչո՞վ է պայմանավորված այդ կապը, դեռևս չի պարզվել:
Որոշ տարեց շիմպանզեների սրտում հանքայնացված հյուսվածք է ձևավորվում՝ «սրտի ոսկոր»: Անսպասելի բացահայտման վերաբերյալ աշխատության հեղինակներից Քեթրին Ռուտլանդը (Նոթինգհեմի համալսարան) նշել է, որ նոր ոսկորի հայտնաբերումը ներկայումս հազվադեպ երևույթ է, հատկապես շիմպանզեների դեպքում, որոնց անատոմիան բավականին մոտ է մարդուն:
Իրականում «սրտի ոսկորը» (os cordis), իսկ երբեմն նաև՝ այդպիսի հանքայնացված նմուշների զույգը, հայտնի է այլ տեսակների մոտ, ինչպիսիք են՝ կովերը, ջրասամույրները, ուղտերը: Բայց նույնիսկ նրանց մոտ այն կմախքի «պարտադիր» մաս չի հանդիսանում և կարող է ձևավորվել միայն որոշ տարեց կենդանիների մոտ: Համարվում է, որ os cordis-ը մեխանիկական գործառույթ է կատարում՝ աջակցելով սրտի կծկումներին, մեծացնելով տարողունակությունը, սակայն դրա հստակության հարցը մնում է չպարզված:
Կռճիկի խտացած և կոշտ հատվածներ առկա են նաև մարդու սրտում, սակայն լիարժեք «սրտի ոսկորի» ի հայտ գալը միշտ պայմանավորված է տարբեր պաթոլոգիաներով: Մեր մոտ հարազատների՝ շիմպանզեների սիրտը նման է մեր սրտին, և տարիքի հետ նրանք նույնպես հանդիպում են սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների: Ուստի կենդանիների սրտում հանքայնացված հատվածների առաջացումը գիտնականները պայմանավորել են հիվանդությամբ:
Ռուտլանդը և նրա գործընկերները հետազոտել են 16 շիմպանզեների, որոնց տարիքն այդ տեսակի համար բավականին բարձր է եղել՝ 59: Ընդ որում՝ շիմպանզեներից երեքի մոտ հայտնաբերվել է մեծ տարիքում այդ կենդանիների համար սովորական ֆիբրոզ միոկարդ՝ միացնող հյուսվածքների կարծրացում, որը կարող է հանգեցնել սրտի կծկումների ռիթմի խանգարմանը՝ ընդհուպ մինչև դադարում: Այդ երեք հիվանդ կապիկներն էլ ունեցել են «սրտի ոսկոր»:
Բացի այդ՝ այն հայտնաբերվել է նաև յոթ՝ լիովին առողջ սրտով շիմպանզեների մոտ, ընդ որում՝ չորսի մոտ՝ նույն տեղում, որտեղ և՝ os cordis-ը: Իսկ մեկի մոտ գիտնականները նույնականացրել են կռճիկային կոշտացած հյուսվածքի հատված. ոսկորի հնարավոր ձևավորման նախանշան:
Գիտնականները համարում են, որ «սրտի ոսկորի» ձևավորումն այդ կենդանիների մոտ կապված է սրտի հիվանդությունների հետ, սակայն՝ թե հատկապես ինչո՞վ է պայմանավորված այդ կապը, դեռևս չեն կարող նշել: Ոսկրացումը կարող է հանդիսանալ պաթոլոգիական գործընթացների մաս, որոնք ի վերջո հանգեցնում են մահվան: Այն կարող է լինել նաև պաշտպանիչ մեխանիզմ, որն աջակցում է սրտի թուլացած հյուսվածքներին:
Telegram 
Facebook 
Google News Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Մեծ Բրիտանիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր աճել է 0,7 տոկոսով՝ նախորդ եռամսյակի 0,5 տոկոսի դիմաց։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների ոլորտն էր։
Ամերիկյան Kraus Hamdani Aerospace ընկերությունը նոյեմբերի 12-ին հայտնել է, որ ԱՄՆ բանակն իր գնումների ծրագրերից մեկի համար ընտրել է K1000ULE էլեկտրական անօդաչու թռչող սարքը։ Ընկերությունը չի հրապարակել պատվերի ծավալը կամ մատակարարման ժամկետները։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Մեծ Բրիտանիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր աճել է 0,7 տոկոսով՝ նախորդ եռամսյակի 0,5 տոկոսի դիմաց։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների ոլորտն էր։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ կկրկնապատկի Մեքսիկայից ներմուծվող ապրանքների մաքսատուրքերը, եթե Մեխիկոն չկանգնեցնի դեպի ԱՄՆ շարժվող միգրանտների խմբերին։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումի խոսքով՝ 2025 թվականի հունվարից ի վեր այդպիսի որևէ խումբ չի հասել ԱՄՆ-ի սահմանին։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Մեծ Բրիտանիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր աճել է 0,7 տոկոսով՝ նախորդ եռամսյակի 0,5 տոկոսի դիմաց։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների ոլորտն էր։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ կկրկնապատկի Մեքսիկայից ներմուծվող ապրանքների մաքսատուրքերը, եթե Մեխիկոն չկանգնեցնի դեպի ԱՄՆ շարժվող միգրանտների խմբերին։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումի խոսքով՝ 2025 թվականի հունվարից ի վեր այդպիսի որևէ խումբ չի հասել ԱՄՆ-ի սահմանին։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
