411

Գերնոր աստղի «չավարտված» պայթյունն աստղին արագընթաց թռիչք է հաղորդել դեպի մեր գալակտիկա

Արտասովոր սպիտակ թզուկը՝ J124043-ը, որն 900 հազար կմ/ժ արագությամբ թռչում է Ծիր Կաթինի ուղղությամբ, կարող է մինչ օրս անհայտ տեսակի գերնոր աստղի պայթյունի արդյունք լինել:

Ծիր Կաթին գալակտիկան
Ծիր Կաթին գալակտիկան / © Futurism / Հեղինակ՝ неизвестен, фото предоставлено пользователем

«Մասնակի» պայթյուն կրած սպիտակ թզուկը հսկայական իմպուլս է ստացել և 900 հազար կմ/ժ արագությամբ շարժվում է Ծիր Կաթինի ուղղությամբ: Նրա թռիչքը և արտասովոր բաղադրությունը կարող են նոր, աստղագետների կողմից նախկինում չարձանագրված գերնոր աստղի տեսակ մատնանշել և ցույց տալ,որ Գալակտիկայում և նրա սահմաններից դուրս կարող են այլ «արագընթաց» սպիտակ թզուկներ գտնվել:

Ուորիքի համալսարանից Բորիս Գյոնսիքը և նրա գործընկերները հետազոտել են SDSS J124043.01+671034.68 սպիտակ թզուկը , որի տարօրինակ քիմիական բաղադրությունն արդեն առաջին տարին չէ, որ ուսումնասիրվում է գիտնականների կողմից: Այդպիսի մարմինները համարվում են կարմիր խոշոր հսկաների մնացորդներ, ըստ ամենայնի՝ նրանց միջուկներ, որոնք պահպանվել են արտաքին շերտի վերացումից հետո: Որպես կանոն՝ սպիտակ թզուկների մթնոլորտները կազմված են լինում ջրածնից և հելիումից, և քիչ քանակությամբ թթվածնի ու ածխածնի հավելմամբ:

Սակայն J124043-ի վրա ոչ ջրածին, ոչ հելիում չի գտնվել. պարզվել է, որ նրա մթնոլորտը թթվածնային է, քիչ քանակությամբ այլ նյութեր ևս առկա են, որոնցից են նեոնը, նատրիումը, մագնիումը, կրեմնիումը, ալյումինիումը՝ գերնոր աստղի պայթյունի նյութեր: Իրականում՝ սպիտակ թզուկները բավականին զանգվածեղ են ու հարթ, և, սովորական, առավել փխրուն աստղերի հետ երկակի համակարգում գտնվելով, կարող են նրա նյութերի մի մասը ձգել: Դա աստիճանաբար մեծացնում է թզուկի զանգվածը՝ նրանում կրկին առաջացնելով ջերմամիջուկային ռեակցիաներ:

Համարվում է, որ այդ ամենն ավարտվում է Ia տեսակի գերնորի պայթյունով, որը սինթեզացված ծանր տարրեր է նետում տիեզերք: Այն, որ J124043 սպիտակ թզուկը նմանատիպ ինչ-որ երևույթի է բախվել, ցույց է տալիս նրա՝ ոչ մեծ զանգվածը, որը կազմում է արեգակի զանգվածի ընդամենը 40%-ը: Ենթադրվում է՝ մեծ մասն անջատվել է նրանից: Սակայն J124043-ի մթնոլորտում չի գտնվել ոչ երկաթ, ոչ նիկել ու քրոմ. այդ գործընթացի տիպային նյութերը: Դրա փոխարեն՝ սպիտակ թզուկի արագությունը կազմել է 900 հազար կմ/ժ:

Պրոֆեսոր Գյունսիքը նշել է, որ այս աստղը յուրահատուկ է: Նրա քիմիական բաղադրությունը, ոչ մեծ զանգվածը և բարձր արագությունը, ըստ գիտնականի, ցույց են տալիս, որ այն խիտ, երկակի համակարգի մաս է և ենթարկվել է ջերմամիջուկային ռեակցիաների մեկնարկի: Պրոֆեսորը հնարավոր է համարել, որ դա գերնորի ինչ-որ տեսակ լինի, մինչ օրս չնկատված: Ենթադրվում է, որ սպիտակ թզուկը կարող էր զարգանալ սովորական Ia գերնորի ուղիով, սակայն ինչ-որ պահի կտրուկ բաց է թողել իր զանգվածի մի մասը՝ հավելյալ պտտելով երկակի համակարգը:

Արդյունքում՝ գրավիտացիան և կենտրոնախույս ուժերն աշխատել են պարսատիկի նման՝ J124043-ին արձակելով թռիչքի: Երկաթի խմբի ծանր տարրերի ձևավորմամբ ջերմամիջուկային ռեակցիաները նրանում դադարել են, և փոքրացած թզուկն ուղևորվել է «ճանապարհորդության»՝ դեպի Գալակտիկա: Աստղագետները ենթադրում են, որ գերնորի այսպիսի անվերջանալի մեխանիզմը կարող է գործել նաև երկակի այլ համակարգերում: Սակայն այդպիսի բռնկումները դիտարկելը բավականին բարդ է, քանի որ դրանք խիստ կարճաժամկետ են:

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Հոկտեմբերի 14, 19:17
Հ. Թումանյան

Ֆիզիկոսների տեսական հաշվարկները ցույց են տվել, որ լույսի քվանտային տատանումները կարող են փոխել ատոմներից արձակվող էլեկտրոնների ազդանշանը։ Այդ փոփոխությունը չափման մեջ կարող է երևալ որպես մի քանի տասնյակ ատտովայրկյանի լրացուցիչ ուշացում՝ լույսի հատկությունները հետազոտելու նոր հնարավորություն տալով։

Հոկտեմբերի 14, 09:46
Հ. Թումանյան

Գերմանիայի Հելֆտա թագավորական նստավայրի պեղումներում հայտնաբերվել է X դարի քարե շենք՝ նկուղով և լավ պահպանված մուտքի աստիճաններով։ Դրա նշանակությունը դեռ պարզ չէ․ հնագետները քննարկում են հյուրատան կամ նստավայրի կառավարչի տան վարկածները։

Հոկտեմբերի 15, 12:06
Հ. Թումանյան

NASA-ի Roman տիեզերական աստղադիտակի լայնադաշտ տեսախցիկի օպտիկական սխալը կարգաբերումից հետո կազմել է 63 նանոմետր՝ նախատեսված մոտ 90 նանոմետրի փոխարեն։ Արդյունքը կարևոր է ապագա լայնածավալ դիտումների համար, սակայն աստղադիտակի գիտական աշխատանքին նախապատրաստումը դեռ շարունակվում է։

Հոկտեմբերի 11, 22:04
Հ. Թումանյան

Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը պայմանական թույլտվություն է տվել ամերիկյան Agenus ընկերության Botvymo և Evamplix դեղամիջոցների համատեղ կիրառմանը՝ աղիների քաղցկեղի որոշակի տեսակի բուժման համար։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ սա երկու դեղամիջոցների առաջին պաշտոնական գրանցումն է աշխարհում։

Հոկտեմբերի 11, 21:17
Հ. Թումանյան

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։

Հոկտեմբերի 12, 00:18
Հ. Թումանյան

Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։

Սեպտեմբերի 22, 12:47
Հ. Թումանյան

Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։

Սեպտեմբերի 19, 20:24
Հ. Թումանյան

Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։

Հոկտեմբերի 4, 23:46
Հ. Թումանյան

Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն