Անտառային հրդեհները «միջուկային ձմռան» վտանգ են ստեղծում — Շեշտ.am (shesht.am)
5 րոպե
Խմբագրություն

Անտառային հրդեհները «միջուկային ձմռան» վտանգ են ստեղծում

Անտառային հրդեհների ծուխն ու մոխիրը կարող են հասնել մինչև վերնոլորտ՝ ծածկելով արևի լույսն ու առաջացնելով միջուկային պատերազմի հետևանքով փոփոխված կլիմայի իրական պատկեր:

Անտառային հրդեհներ՝ Կանադայում / ©shantnews.am

Գլոբալ տաքացմանը զուգահեռ՝ անտառային հրդեհներն ահագնանում են: Բարձր կրակը մթնոլորտ է արձակում մուր և ծուխ՝ նպաստելով կլիմայի հետագա փոփոխությանը: Այդպիսի հրդեհներն իսկական լաբորատորիա են դարձել Բոուլդերում գտնվող Կոլորադոյի համալսարանի գիտնականների համար՝ ուսումնասիրելու ավելի դաժան երևույթ՝ «միջուկային ձմեռը»:

«Միջուկային ձմռան» մասին պատկերացումները ծագել են 1980-ականներին, երբ փորձաքննությունները ցույց են տվել, որ ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի կողմից ատոմային զենքի մեծամասշտաբ կիրառումն անուղղակի հետևանքներ կարող է ունենալ՝ բերելով կլիմայի լուրջ ու վտանգավոր փոփոխությունների: Այդպիսի աղետալի սցենարների դեպքում ծուխն ու մոխրի մասնիկների բարձրացումն օդ կթուլացնեն արևային էներգիայի ներթափանցումը դեպի Երկրի մակերես: Վերջինս կտրուկ կսառչի, բուսականության աճը կդադարի, կսկսվի սով՝ սպառնալով մարդկության գոյությանը:

Հետագայում ավելի ժամանակակից և հստակ հաշվարկները որոշակիորեն թուլացրեցին այդ հիպոթեզի ուժգնությունը: Այսօր գիտնականներն ավելի շատ խոսում են «միջուկային աշնան» մասին՝ պայմանավորված համեմատաբար նվազող ջերմաստիճանով, ընդ որում՝ ընդամենը 1-2 աստիճանով: Այդուհանդերձ, այդպիսի տվյալները մարդկությանն ազդարարում են դժվարին ժամանակների մասին: Ավելին, համարվում է, որ այն կարող է իրականանալ նույնիսկ տարածաշրջանային բախումների ժամանակ միջուկային զենքի թեկուզեւ սահմանափակ կիրառման դեպքում:

Փորձաքննությունը ցույց է տալիս, որ վեր բարձրացող մոխրի մասնիկները պետք է արագ տաքանան Արևից՝ ուժեղացնելով դրանց հոսքը և թույլ տալով հասնել վերնոլորտին: Այդ բարձրության վրա օդը գործնականում զուրկ է խոնավությունից, և մասնիկները կարող են երկար ժամանակ մնալ այդտեղ՝ ծածկելով արևային լույսը: Հենց այդ գործընթացն էլ ուսումնասիրել են ամերիկյան կլիմայագետները: Գիտնականները 2017թ. օգոստոսին Կանադայի արևմուտքում բռնկված հրդեհների ժամանակ ստացված տվյալների համեմատությամբ երզակացրել են, որ վերոնշյալ գործընթացները ծավալվում են նաև անտառային խոշոր հրդեհների ժամանակ:

Канадские пожары 17 августа 2017 г. Снимок спутника GOES-16 / ©Peterson et al., 2018
Արբանյակային նկար՝ 2017թ. կանադական հրդեհները / ©naked-science.ru

Ինչպես և կանխատեսել էին գիտնականները, ենթադրություններն ու դիտարկումները համընկել են: Կանադական հրդեհներին հետևած արբանյակներն արձանագրել են 5 խոշոր «հրդեհային ամպեր» (Cumulonimbus Flammagenitus), որոնք շուրջ 300 հազար տոննա մոխիր։ Դրանից 6 հազար տոննան հասել է վերնոլորտ։ Մի քանի ամիս անց մոտ 23 կմ բարձրության վրա արձանագրվել են բազմաթիվ մասնիկներ։ Դրանք ծավալվել են հյուսիսային կիսագնդում՝ դեռ մի քանի ամիս էլ մնալով վերնոլորտի ստորին շերտերում։

Այդուհանդերձ, հաղորդվում է, որ մթնոլորտի աղտոտման այս ծավալները համեմատելի չեն նույնիսկ տեղային միջուկային պատերազմների հետեւանքների հետ։ Գիտնականները նշում են, որ Հնդկաստանի եւ Պակիստանի միջեւ բախման պատճառով մթնոլորտ կարող է հասնել տասնյակ միլիոնավոր տոննաների մոխիր, իսկ Ռուսաստան — ԱՄՆ առճակատումը, նրանց զինանոցի միջուկային ռումբերի կիրառմամբ, այդ թիվը կհասցնի 150 մլն-ի։

Ամենաընթերցվածը

1 րոպե
Խմբագրություն

Բեն-Ամիի խոսքով` Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տասնամյակներով շարունակվող հակամարտությունը Լեռնային Ղարաբաղում ավարտվել է Ռուսաստանի միջնորդությամբ կայացած համաձայնությամբ, որը «լեգիտիմացրել է Ադրբեջանի կողմից զգալի տարածքների անեքսիան»:

4 րոպե
Խմբագրություն

Պետքարտուղարի թեկնածուն հավաստիացրել է, որ վարչակազմը, պաշտոնում հաստատվելուց հետո, կհստակեցնի Սպիտակ տան հայտարարության ձևակերպումը՝ Հիշատակի օրը նշելու համար, և այդ կարևոր հարցի վերաբերյալ կխորհրդակցի Կոնգրեսի հետ:

2 րոպե
Խմբագրություն

Անդրանիկ Քոչարյանը լրագրողներին հայտնել է, որ փետրվարի սկզբին նախատեսված թուրք-ադրբեջանական զորավարժություններն անհանգստանալու տեղիք չպետք է տան: Քոչարյանը խոսել է նաև Հայաստանի ու Արցախի անվտանգային համակարգում նախատեսվող փոփոխությունների և առկա խնդիրների մասին:

1 րոպե
Խմբագրություն

Դավիթ Գալստյանին (հայտնի` Պատրոն Դավիթ) մեղադրանք է ներկայացվել Պաշտպանության նախարարության մի խումբ բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ միասին առանձնապես խոշոր չափերի յուրացման համար:

6 րոպե
Խմբագրություն

Արցախյան 2-րդ պատերազմի ընթացքում շատերին զարմացրել է տեղի ունեցողի նկատմամբ ԱՄՆ-ի արտասովոր պասիվությունը: WarGonzo նախագծի վերլուծաբանները որոշել են այս թեմայի վերաբերյալ ավելի շատ խոսել փաստերով, ներկայացնել քաղաքական ուղերձները: Առաջին մասը վերաբերում է տեղի ունեցած գործընթացներում ամերիկյան մասնակցությանը:

4 րոպե
Խմբագրություն

Համարվում է, որ եթե հայկական զինուժն ու Գյումրու 102-րդ ռազմաբազան ավելի երկար դիմակայեն, քան Ադրբեջանի զինուժը, ապա թուրքական դաշինքի կողմից հետագա գործողությունները կիմաստազրկվեն: Եվ, աղբյուրի համոզմամբ, կստորագրվի հաշտություն Մոսկվայի ու, նույնիսկ, Երևանի պայմաններով:

2 րոպե
Խմբագրություն

Շահնազարյանի համոզմամբ` Մարալ Նաջարյանը պահվում է Բաքվից մոտ 70 կմ հեռավորության վրա գտնվող Գուբիստանի բանտի 3-րդ մասնաշենքի, 2-րդ հարկի 213 խցում:

2 րոպե
Խմբագրություն

Ռազմական փորձագետները սա համարում են ամենավտանգավոր երևույթը, երբ «ոչ ադեկվատ, աշխարհաքաղաքական ցնորված գաղափարներով օսմանյան ֆյուրերի ձեռքում ատոմային զենք կարող է հայտնվել»:

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանությունները

Գրել մեկնաբանություն
Հաստատեք
Մուտք գործեք
Մուտք գործելով Դուք համաձայնվում եք կայքի օգտագործման օրենքների հետ.