Անտառային հրդեհները «միջուկային ձմռան» վտանգ են ստեղծում
Անտառային հրդեհների ծուխն ու մոխիրը կարող են հասնել մինչև վերնոլորտ՝ ծածկելով արևի լույսն ու առաջացնելով միջուկային պատերազմի հետևանքով փոփոխված կլիմայի իրական պատկեր:
Գլոբալ տաքացմանը զուգահեռ՝ անտառային հրդեհներն ահագնանում են: Բարձր կրակը մթնոլորտ է արձակում մուր և ծուխ՝ նպաստելով կլիմայի հետագա փոփոխությանը: Այդպիսի հրդեհներն իսկական լաբորատորիա են դարձել Բոուլդերում գտնվող Կոլորադոյի համալսարանի գիտնականների համար՝ ուսումնասիրելու ավելի դաժան երևույթ՝ «միջուկային ձմեռը»:
«Միջուկային ձմռան» մասին պատկերացումները ծագել են 1980-ականներին, երբ փորձաքննությունները ցույց են տվել, որ ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի կողմից ատոմային զենքի մեծամասշտաբ կիրառումն անուղղակի հետևանքներ կարող է ունենալ՝ բերելով կլիմայի լուրջ ու վտանգավոր փոփոխությունների: Այդպիսի աղետալի սցենարների դեպքում ծուխն ու մոխրի մասնիկների բարձրացումն օդ կթուլացնեն արևային էներգիայի ներթափանցումը դեպի Երկրի մակերես: Վերջինս կտրուկ կսառչի, բուսականության աճը կդադարի, կսկսվի սով՝ սպառնալով մարդկության գոյությանը:
Հետագայում ավելի ժամանակակից և հստակ հաշվարկները որոշակիորեն թուլացրեցին այդ հիպոթեզի ուժգնությունը: Այսօր գիտնականներն ավելի շատ խոսում են «միջուկային աշնան» մասին՝ պայմանավորված համեմատաբար նվազող ջերմաստիճանով, ընդ որում՝ ընդամենը 1-2 աստիճանով: Այդուհանդերձ, այդպիսի տվյալները մարդկությանն ազդարարում են դժվարին ժամանակների մասին: Ավելին, համարվում է, որ այն կարող է իրականանալ նույնիսկ տարածաշրջանային բախումների ժամանակ միջուկային զենքի թեկուզեւ սահմանափակ կիրառման դեպքում:
Փորձաքննությունը ցույց է տալիս, որ վեր բարձրացող մոխրի մասնիկները պետք է արագ տաքանան Արևից՝ ուժեղացնելով դրանց հոսքը և թույլ տալով հասնել վերնոլորտին: Այդ բարձրության վրա օդը գործնականում զուրկ է խոնավությունից, և մասնիկները կարող են երկար ժամանակ մնալ այդտեղ՝ ծածկելով արևային լույսը: Հենց այդ գործընթացն էլ ուսումնասիրել են ամերիկյան կլիմայագետները: Գիտնականները 2017թ. օգոստոսին Կանադայի արևմուտքում բռնկված հրդեհների ժամանակ ստացված տվյալների համեմատությամբ երզակացրել են, որ վերոնշյալ գործընթացները ծավալվում են նաև անտառային խոշոր հրդեհների ժամանակ:
Ինչպես և կանխատեսել էին գիտնականները, ենթադրություններն ու դիտարկումները համընկել են: Կանադական հրդեհներին հետևած արբանյակներն արձանագրել են 5 խոշոր «հրդեհային ամպեր» (Cumulonimbus Flammagenitus), որոնք շուրջ 300 հազար տոննա մոխիր։ Դրանից 6 հազար տոննան հասել է վերնոլորտ։ Մի քանի ամիս անց մոտ 23 կմ բարձրության վրա արձանագրվել են բազմաթիվ մասնիկներ։ Դրանք ծավալվել են հյուսիսային կիսագնդում՝ դեռ մի քանի ամիս էլ մնալով վերնոլորտի ստորին շերտերում։
Այդուհանդերձ, հաղորդվում է, որ մթնոլորտի աղտոտման այս ծավալները համեմատելի չեն նույնիսկ տեղային միջուկային պատերազմների հետեւանքների հետ։ Գիտնականները նշում են, որ Հնդկաստանի եւ Պակիստանի միջեւ բախման պատճառով մթնոլորտ կարող է հասնել տասնյակ միլիոնավոր տոննաների մոխիր, իսկ Ռուսաստան – ԱՄՆ առճակատումը, նրանց զինանոցի միջուկային ռումբերի կիրառմամբ, այդ թիվը կհասցնի 150 մլն-ի։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Հայաստանում բենզինը կրկին թանկացել է․ ԱԻ-92 տեսակի մեկ լիտրի գինը հասել է 600 դրամի, իսկ ԱԻ-95-ինը՝ 620 դրամի։ Որոշ միջազգային ցանցերում գներն ավելի բարձր են, սակայն առանձին առաջարկներով վառելիքը կարելի է գնել նաև ավելի էժան։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Հայաստանում բենզինը կրկին թանկացել է․ ԱԻ-92 տեսակի մեկ լիտրի գինը հասել է 600 դրամի, իսկ ԱԻ-95-ինը՝ 620 դրամի։ Որոշ միջազգային ցանցերում գներն ավելի բարձր են, սակայն առանձին առաջարկներով վառելիքը կարելի է գնել նաև ավելի էժան։
Հայաստանի՝ չեխական L-39 Skyfox ուսումնական ինքնաթիռներ ձեռք բերելու հնարավորության մասին ենթադրությունները կապում են երկու իրադարձության հետ՝ չբացահայտված պատվիրատուի համար չորս մեքենայի արտադրության և Վահագն Խաչատուրյանի՝ Aero Vodochody այցի։ Սակայն այս տեղեկությունները դեռ չեն հաստատում Հայաստանի հետ պայմանագրի առկայությունը։
Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։
Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։
Rocket Lab-ի Electron հրթիռը սեպտեմբերի 19-ին ուղեծիր է դուրս բերել ճապոնական Synspective ընկերության տասներկուերորդ StriX ռադարային արբանյակը։ Այն նախատեսված է Երկրի մակերևույթը դիտարկելու համար, սակայն շահագործման կհանձնվի առաջիկա ամիսների փորձարկումներից հետո։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները