Բոլոր ԶԼՄ-ները գրում են Չինաստանի նոր վիրուսի մասին. Տեղեկատվությունը շատ է և հակասական. արդյո՞ք պետք է վախենալ — Շեշտ.am (shesht.am)
25.01.2020, 17:33
33 րոպե
Խմբագրություն

Բոլոր ԶԼՄ-ները գրում են Չինաստանի նոր վիրուսի մասին. Տեղեկատվությունը շատ է և հակասական. արդյո՞ք պետք է վախենալ

Նոր կորոնավիրուսը հին ատիպիկ թոքաբորբի «հարազատն» է: Այն արդեն մի քանի տասնյակ մարդու մահվան պատճառ է դարձել: Համարվում է, որ վարակվածների թիվը մի քանի հազարի է հասել: Հայտնի է, որ համաճարակը բռնկվել է Չինաստանում: Բայց դա խուճապի մատնվելու պատճառ չէ: Հավաքվել է հայտնի ամբողջ տեղեկատվությունը և փորձ է արվել պատասխանել նոր հիվանդության վերաբերյալ գլխավոր հարցերին:

Չինական նոր կորոնավիրուսի հարազատը` մերձավորարևելյան շնչառական ախտանիշի կորոնավիրուսը: Անունն ստացել է իր ելուստային տեսքի պատճառով (corona-թագ) / ©Wikimedia Commons

1. Ամենուր գրում են այդ վիրուսի մասին: Ամեն ինչ իսկապե՞ս այդքան լուրջ է: Նախկինում արդյո՞ք այն չի եղել

Հստակ է, որ 2019-nCoV նոր կորոնավիրուսը լուրջ է: Հունվարի 24-ի առավոտյան հայտնի է 893 հիվանդացության և 26 մահվան դեպք, այսինքն՝ հիվանդությունից մահացությունը 2,9% է, և այդ ցուցանիշը կարող է աճել (հիվանդների մի մասը ծայրահեղ վիճակում է): Հաշվի առնելով ինկուբացիոն շրջանը՝ հիվանդների ընդհանուր թիվը կարող է մի քանի հազար լինել, իսկ մահվան դեպքերը կարող են հասնել հարյուրի:

Карта распространения нового коронавируса 2019 года по регионам Китая. Черным показаны регионы распространения на 11 января 2020 года, более светлыми оттенками — на 20, 21, 22 и 23 января (чем позже, тем светлее). Географически распространение выглядит очень быстрым / ©Wikimedia Commons
2019թ. նոր կորոնավիրուսի տարածումը Չինաստանում: Սևով՝ 2020թ. հունվարի 11-ի դրությամբ, վառ գույներով՝ հունվարի 20-24 (ըստ գույների): Տարածումն աշխարհագրորեն արագ է ընթանում / ©Wikimedia Commons

Նման մի բան նախկինում էլ եղել է. 2002-2003թթ. ատիպիկ թոքաբորբով վարակվել է 7 հազար մարդ, մահացել է նրանցից 775-ը: Այն նույնպես տարածվել էր Չինաստանից և նույնպես կենդանու հետ շփումից: Չղջիկներն ատիպիկ թոքաբորբի բազային ձևավորման օջախ են եղել: Այն ժամանակվա վիրուսը նույնպես կորոնավիրուս էր և գենետիկորեն 70%-ով համընկնում էր նորի հետ: Այսինքն, նախկին և նոր համաճարակները «հարազատներ» են:

Карта распространения эпидемии по планете. Впрочем, в последние дни такие карты все время устаревают, так что не факт, что и эта останется актуальной надолго / ©Wikimedia Commons
Համաճարակի տարածումն աշխարհում: Վերջին օրերին այսպիսի քարտեզները հնանում են, ուստի սա էլ երկար չի մնա արդիական / ©Wikimedia Commons

Այն ժամանակ հիվանդության տարածումը հաջողվել է կանխել կարանտինային միջոցառումներով: Նոր կորոնավիրուսը փոխանցվում է մարդուց մարդուն: Եթե կարանտինային միջոցառումներով սահմանափակել չստացվի, ապա 2019-nCoV-ը բազմաթիվ մահերի պատճառ կարող է դառնալ:

2. Նոր կորոնավիրուսը վտանգավոր է նաև երիտասարդների՞ համար, թե՞ միայն տարեցների

Պետք է հստակ ըմբռնել, որ 2019-nCoV-ը հերթական վիրուսն է՝ ունակ առաջացնելու թոքաբորբ: Ուստի մահացության վտանգն այնքան մեծ է, որքան թոքաբորբի դեպքում: Այսինքն, առաջին հերթին նրանց համար, ովքեր ուշ են դիմել բժշկի, ապա՝ տարեցների և խրոնիկ (այդ թվում՝ շնչառական) հիվանդություններով տառապողների համար:

Схема с общей структурой коронавируса 2019-nCoV / ©Roger Harris/Science Photo Library/Getty Image
2019-nCoV կորոնավիրուսի ամբողջական կառուցվածքը / ©Roger Harris/Science Photo Library/Getty Image

Դիտարկվել են նոր և 18 տարի առաջ գրանված կորոնավիրուսները: ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ նրա դեպքում մահանալու հավանականությունը եղել միջինում 9%, բայց մինչև 24 տարեկանների համար՝ 1%-ից քիչ: 25-44 տարեկանների համար եղել է մինչև 6%, 44-64 տարեկանների համար՝ մինչև 15%, 65 տարեկանից մեծերի համար՝ 55%-ից բարձր: Դրանից չի հետևում, թե երիտասարդներին վտանգ չի սպառնում, բայց տարեցներին այն պետք է առավել մտահոգի:

Մեծ հավանականությամբ՝ այդպես կլինի նաև նոր թոքաբորբի դեպքում, ինչի հարուցիչը ատիպիկի «հարազատն» է:

3. Հնարավո՞ր է՝ առաջանա նոր վիրուս, որը կսպանի մարդկանց, և մենք պաշտպանվելու միջոց չենք ունենա

Նման պատմություններ պարբերաբար են տեղի ունենում: Օրինակ՝ կարմրուկի վիրուսը. գենետիկները հաստատել են, որ 11-13-րդ դարերում այն եղջերավոր անասունների սովորական վիրուս էր: Այնուհետև այն մուտացիայի է ենթարկվել՝ տարածվելով մարդկանց միջև՝ սպանելով միլիոնավորների: 1980թ. դրանից մահացել է 2,6 մլն մարդ, և մինչ օրս տարեկան 20 մլն մարդ է վարակվում: ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ նույնիսկ 2017թ. սպանել է 110 հազար մարդու: Ինչպես երևում է՝ ատիպիկ թոքաբորբը դրա համեմատ փոքր դեպք է: ԶԼՄ-ներում այսքան լուրջ լուսաբանվել է միայն այն պատճառով, որ այնտեղ սիրում են նոր ու անսովոր ամեն ինչ:

Ավելին, նույնիսկ 2019-nCoV-ի «հարազատները» մեզ մշտապես վարակում են: Կորոնավիրուսներն առաջացնում են հարբուխ, հաճախ են թաքնվում սուր շնչառական վարակների հետևում և այլն: Սովորաբար այն գոյություն է ունենում, եթե չի սպառնում կրողների մահվանը: Ուստի նմանատիպ այդպիսի մահը նշանակում է, որ կրողների քանակն նվազում է և զանգվածային համաճարակի դեպքում նրանց քանակն այնքան կնվազի, որ վաղ թե ուշ համաճարակը կնվազի: Նշանակում է՝ կնվազի նաև ակտիվ վիրուսների քանակը:

В эпоху Первой мировой никаких вакцин и противовирусных не было, поэтому борьба с вирусами сводилась к маскам, без которых даже в трамвай иной раз не пускали / ©Wikimedia Commons
Առաջին համաշխարհայինի տարիներին պատվաստանյութեր ու հակավիրուսներ չկային, ուստի պայքարը վիրուսների դեմ ընթանում էր դիմակներով, առանց որոնց նույնիսկ տրամվայ չէր կարելի բարձրանալ / ©Wikimedia Commons

Սակայն երբեմն վիրուսների թագավորություն են ներթափանցում «աննորմալ» գծեր: Օրինակ, արագ մուտացիայի ենթարկվող վիրուսներից մեկը՝ գրիպը, 1918-1919թթ. վարակել է մոլորակի բնակչության 1/3-ին՝ սպանելով առնվազն 50 մլն մարդու («իսպանուհի» համաճարակ): Այն մի քանի անգամ շատ է, քան Առաջին համաշխարհային պատերազմի զոհերի թիվը և գրեթե հավասար Երկրորդի ժամանակ զոհվածների թվին:

Բարեբախտաբար՝ այսօր առկա է բժշկություն, որն արագորեն պատվաստանյութ է ստեղծում: Վիրուսի թուլացած կառուցվածքները ստեղծվում են կարճ ժամանակում, պատվաստումը կտրուկ նվազեցնում է մահացությունը «իսպանուհու» նման ցանկացած համաճարակից:

Կա մեկ սցենար, երբ վիրուսը կարող է սպանել միաժամանակ բազմաթիվ մարդկանց՝ չնայած պատվաստմանը: Օրինակ՝ ՄԻԱՎ-ը. այն վնասում է իմունիտետի բջիջների մի մասը, ուստի իմունիտետը դժվարությամբ է հաղթահարում այն: Դրա դեմ պատվաստանյութ ստեղծելն այնքան դժվար է, որ միայն հիմա են ընթանում փորձարկումները՝ չնայած նրան, որ վիրուսը հայտնի է արդեն տասնյակ տարիներ:

Եթե ծագում է վիրուս, որը տարածվում է օդակաթիլային ճանապարհով, ինչպիսին Չինաստանում ի հայտ եկած նոր կորոնավիրուսն է, բայց միևնույն ժամանակ իմունիտետի բջիջներն է վնասում, ինչպես ՄԻԱՎ-ը, ապա դրա դեմ պատվաստանյութ գտնելը բարդ է: Այդ դեպքում հնարավոր է զոհերի թիվն ավելի մեծ լինի և նման վիրուսից պաշտպանություն երկար ժամանակ չլինի:

Այդպիսի զարգացման հնարավորությունը փոքր է. վիրուսը մասնագիտանում է մեկ տեսակի բջիջների վնասման ուղղությամբ: Նույն ՄԻԱՎ-ը իմունային համակարգի բջիջների վրա հարձակվելու համար նրանց շարքում փնտրում է ռեցեպտոր CD4 պարունակողներին: Բայց շնչառական ուղիներում այդպիսի բջիջները քիչ են. ոչ իմունային բջիջներում այդ ռեցեպտորները շատ չեն: Այնպես որ սովորաբար վիրուսը կարող է լինել դժվար բուժվող, ինչպես ՄԻԱՎ-ը, կամ հեշտությամբ փոխանցվող, ինչպես կարմրուկը:

Հնարավոր է՝ այդ տարրերն արհեստականորեն կոմբինացնել և ստանալ վիրուս, որը կվնասի իմունիտետի և օրգանիզմի սովորական բջիջները, այդ թվում՝ շնչուղիներում, դրանք ավելի վտանգավոր դարձնելու համար: Դա, օրինա, կարող է տեղ գտնել կենսաբանական զենք ստեղծելիս: Բայց դեռևս գենետիկների ունեցած տեխնոլոգիան հեռու է այդ մակարդակի կոմբինացիա ստեղծելուց:

4. Ինչպե՞ս կարելի է նվազեցնել նոր վիրուսով վարակվելու հավանականությունը

Ինչպես և կորոնավիրուսների դեպքում. ինչպես սովորական մրսածության: Նախ, աշխատեք բացառել շփումը հավանական կրողի հետ: Նոր կորոնավիրուսը ծագում է չղջիկների և չինական թունավոր օձի (հավանաբար՝ չինական կոբրայի) կորոնավիրուսի գեներից: Երկուսն էլ վաճառվում են չինական շուկաներում՝ այլ մանր կենդանիների շարքում:

Նոր համաճարակի էպիկենտրոնը Յուհան քաղաքն է, ուր հայտնվել է տեղի ծովամթերքի շուկայից, որտեղ և վաճառվում են այդ կոբրաներն ու այլ կենդանիները: Կորոնավիրուսների երկու գծերի գենետիկ նյութերի ռեկոմբինացիայի պատճառով էլ շուկայում ծագել է 2019-nCoV-ը: Այդ պատճառով խորհուրդ չի տրվում այցելել Յուհան, և, եթե ազնիվ լինենք, Չինաստան՝ ընդհանրապես. ծայրահեղ դեպքում, քանի դեռ համաճարակը չի հաղթահարվել: Պետք է հիշեցնել, որ վիրուսն արդեն հասել է Թայլանդ, Հարավային Կորեա, Ճապոնիա, ԱՄՆ, Սինգապուր, Վիետնամ, Սաուդյան Արաբիա, ուստի այս երկրներ նույնպես ճիշտ կլինի առայժմ չմեկնել:

Тот самый рынок в Китае, откуда распространился вирус. По закону это рынок морепродуктов, но по факту там торговали сурками, ядовитыми змеями, летучими мышами и иными экзотическими животными, продаваемыми на мясо. Сейчас рынок закрыт, там проведена дезинфекция, но болезнь это не остановило / ©Getty Image
Այս շուկայից է տարածվել վիրուսը: Օրենքով այն ծովամթերքի էր, բայց վաճառվում էին չղջիկներ, օձեր, տարբեր էկզոտիկ կենդանիների մսեղեն: Շուկան այժմ փակ է, իրականացվել է ախտահանում, սակայն հիվանդությունը դրանով չի վերացել / ©Getty Image

Եթե արդեն Չինաստանում եք, խուսափեք ծովամթերքի շուկաներից և էկզոտիկ կենդանիներից, ըմպեք միայն ջուր շշերից և բարձր ջերմաստիճանում մշակված սնունդ կերեք:

Մշտապես լվացեք ձեռքերը հասարակական վայրեր այցելելուց և նոր մարդկանց հետ շփվելուց հետո: Օդակաթիլային եղանակով փոխանցվող բոլոր վիրուսներն ակտիվորեն տեղավորվում են ձեռքերում, իսկ մարդիկ ձեռքով բերանին ու քթին դիպչում են միջինում օրական 300 անգամ: Փորձարկումների ժամանակ վիրուսային վարակով մարդը ձեռքով դիպչում է խոշոր գրասենյակի դռանը, ինչը հանգեցնում է նրան, որ վիրուսը հայտնվում է գրասենյակի բոլոր դռների բռնակներին (առողջ աշխատակիցներն են տեղափոխում): Ուստի ձեռքերի հիգիենային պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել: Եթե ամեն անգամ ձեռքերը լվանալու հնարավորություն չկա, օգտագործեք սպիրտային անձեռոցիկներ:

5. Արժե՞ նախապես դիմակներ գնել. իսկ ինչպիսի՞

Որքանով որ տարօրինակ է, այսպիսի կորոնավիրուսները «մեկ փռշտոցով» չեն տարածվում: Բանն այն է, որ բոլոր վիրուսները մասնագիտացած են հիմնական կրողով: 2019-nCoV գեների մի մասը ծագել է չղջիկներից (ջերմությունն ավելի բարձր է, քան մարդկանց մոտ), մի մասը՝ օձերից (սառնարյուն, ջերմությունը մարդու ջերմության համեմատ ցածր է): Դա նշանակում է, որ նոր կորոնավիրուսը լիարժեք ունակ չէ մարդուց մարդուն փոխանցվելու:

Врачи в масках и защитных очках транспортируют пациента, больница города Ухань, 17 января 2019 года / © Getty Images
Բժիշկները դիմակներով ու պաշտպանիչ ակնոցներով տեղափոխում են հիվանդին, Յուհան քաղաքի հիվանդանոց, հունվարի 17 / © Getty Images

Միևնույն ժամանակ դիմակներն էականորեն նվազեցնում են վարակվելու հավանականությունը: Բայց դրանք վաղօրոք կրելու, առավել ևս՝ տեսակի մասին մտածելու կարիքը չկա: Գործնականում դրանք բոլորն էլ հնարավորություններով իրար մոտ են: Եթե գործն այնուամենայնիվ հասնի համաճարակին, հիշեք, որ դիմակը պետք է փոխել մի քանի ժամը մեկ:

6. Ինչքա՞ն ժամանակ անց է վիրուսն արտահայտվում: Ինչպե՞ս հասկանալ, որ հիվանդացել եք

Վիրուսի ինկուբացիոն շրջանը մոտ 5 օր է: Այսինքն, եթե Չինաստանից վերադառնալուց մեկ շաբաթ անց ախտանիշներ չկան ձեզ մոտ, ուրեմն չեք վարակվել:

2019-nCoV-ով վարակվելու մասին վկայում է ջերմությունը: Դրա բարձրացումը կարող է լինել և չափավոր, և լուրջ, բայց առկա է 90% դեպքերում: 80%-ով հանդիպում է չոր հազ և արագ պատող թուլություն: Հաճախ է հանդիպում հևոցը և շնչառության դժվարացումը: Զարկերակը, շնչառությունը և ճնշումը վաղ շրջանում նորմայի մեջ են. դրանք ստուգելու կարիք չկա:

Նշված ախտանիշները հայտնաբերելու դեպքում պետք է դիմել բժշկի, եթե եղել եք համաճարակի օջախ համարվող երկրներում: Մասնագետը ախտորոշում կարող է կատարել թոքերի նկարից. կորոնավիրուսն այնտեղ թոքաբորբին բնորոշ հետք է թողնում:

6. Եթե ամեն դեպքում վարակվել ե՞ք, ի՞նչ անել

Առաջին հերթին խուճապի չմատնվել և սթրես չտանել: Դեռևս 17 տարի առաջ հետազոտողները ցույց են տվել, որ բացասական զգացումների դեպքում մարդու արյան հակամարմինների մակարդկը կտրուկ անկում է: Կոպիտ ասած՝ բնությանն անհաջողներ ու սթրես տանողներ պետք չեն: Ուստի հիվանդության դեպքում հուսատությունը միայն թուլացնում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը:

2019-nCoV-ով վարակվելու դեպքում կարևոր դերակատարում ունի իմունիտետը: Դրա դեմ բուժման հատուկ միջոց դեռևս չկա, թեև ենթադրվում է, որ այլ կորոնավիրուսների համար նախատեսված հակավիրուսային պատվաստանյութերը կարող են օգնել:

Այդ պատճառով վարակվելու դեպքում պետք է հանգիստ հետևել բուժող բժշկի խորհուրդներին, և ոչ թե բուժվել տանը, և պետք չէ ավելորդ անգամ նյարդայնանալ:

7. Aliexpress-ից ստացված ծանրոցներն արդեն վտանգավո՞ր են: Ավելի ճի՞շտ է դրանք թողնել փոստում և մնալ առանց հեռախոսի նոր պատյանի

Ներկայումս չկա հստակ պատկերացում, թե ինչքան այդ վիրուսը կպահպանվի կենդանի օրգանիզմներից դուրս: Համաճարակը սկիզբ է առել մեկ շաբաթ առաջ: Կարելի է ընդամենը ենթադրել, թե ունա՞կ է նոր վիրուսը փոխանցվել առարկայորեն:

Ընդհանուր առմամբ՝ վիրուսները լինում են «խելացի» և «դիմացկուն»: Վերջիններն ունեն թաղանթ՝ արտաքին միջավայրից լավ պաշտպանող: «Խելացիներն» ունեն մեծ գենոմ: 2019-nCoV-ն «խելացի» է՝ իր տեսակի մեջ անսովոր երկար ՌՆԹ-ով: Թաղանթը նրան լավ չի պաշտպանում. այն ապրում է տիրոջ մոտ, որտեղ տաք ու հարմարավետ է: Բաց օդի պայմաններում երկար չեն դիմանում:

Չինաստանից հատկապես այս օրերին (չինական Նոր տարի) ծանրոցներն ուշ են առաքվում, վարակվելու վտանգը մեծ է, սակայն ամեն դեպքում հեռախոսի պատյանը ստանալիս ճիշտ կլինի սպիրտային անձեռոցիկով մաքրել:

8. Այն խոզի կամ թռչնի գրիպից վտանգավո՞ր է

Նայած՝ ինչ նկատի ունենք: Հարցն այն է, որ այն նույն «իսպանուհին», համաձայն մի քանի հետազոտությունների, ծագել է ընտանի թռչունների ու մարդու գրիպային վիրուսի գեների ռեկոմբինացիայից (H1N1): Այդպիսի հիբրիդային գրիպը դարձել է համաճարակների պատմության ամենավտանգավորներից մեկը՝ սպանելով առնվազն կես միլիոն մարդու:

Սակայն այդ մասին սովորաբար ոչ ոք տեղյակ չէ: Թռչնի և խոզի գրիպները լրատվամիջոցները համարում են Չինաստանից ծագած համաճարակներ, որոնք այնտեղ գրանցվում են 1990-ականներից սկսած: Թռչնի գրիպը (H5N1) համեմատաբար քիչ վտանգավոր էր, քանզի ավելի դյուրին փոխանցվում էր թռչնից մարդուն, քան մարդուց մարդուն: Ամեն դեպքում, դրանով վարակվելիս մահացության հավանականությունը 50% է (վարակվել է 630 մարդ, մահացել՝ 375-ը):

ԶԼՄ-ները խոզի գրիպն անվանում են A/H1N1 գրիպի պանդեմիա: Իրականում փաստ չէ, որ այն մարդուց է փոխանցվել է խոզերին: Հավանաբար դա խոզերին և մարդուն բնորոշ գրիպի գեների ռեկոմբինացիայի հետևանք է: Ընդհանուր առմամբ՝ դա սովորական գրիպ է քիչ մահացությամբ (3000-ից 1-ը): A/H1N1-ից մահացել է 17 հազար մարդ, ինչը մեծ թիվ է: Բայց պետք է հիշել, որ գրիպից կամ, ավելի ճիշտ, դրա բարդացումից աշխարհում տարեկան 250 հազար մարդ է մահանում:

Իհարկե, խոզի գրիպն ավելի վտանգավոր է նոր կորոնավիրուսի համեմատ՝ զոհերի թվով: Սակայն դրանով 2009-2010թթ. վարակվածների մահացության հավանականությունը 0,03% էր, իսկ 2019-nCoV-ի դեպքում՝ 9% է, այսինքն՝ 300 անգամ ավելի շատ:

9. Մարդիկ դրանից հետո լիարժեք առողջանո՞ւմ են, թե՞ խնդիրներ են մնում

Ներկայումս դա հայտնի չէ. վարակվածների թիվը քիչ է: Սակայն սովորաբար վիրուսային թոքաբորբից հետո ճնշող մեծամասնությունը հետագայում խնդիր չի ունենում:

11. Ի՞նչ հաճախականությամբ են այդպիսի վիրուսները հայտնվում: Նախկինում նույնպե՞ս այդպիսի վտանգավորները եղել են

Կենդանիներից մարդուն փոխանցվող վիրուսները պարբերաբար հայտնվում են նաև մեր օրերում: Օրինակ, մեկ այլ կորոնավիրուսով հարուցված մերձավորարևելյան շնչառական ախտանիշը հայտնվել է նույնիսկ 21-րդ դարում: 2012-2017թթ. դրանով վարակվել է 2 հազար մարդ, մահացել՝ 700 մարդ:

Вирус ближневосточного респираторного синдрома в 2012-2017 годах привел к гибели сотен людей, но сам по себе распространялся среди них плохо, основным каналом оставалось заражение от больных верблюдов / ©Wikimedia Commons
Մերձավորարևելյան շնչառական ախտանիշի վիրուսը 2012-2017թթ. հարյուրավոր մարդկանց մահվան պատճառ է դարձել, սակայն տարածումը մարդկանց միջև հեշտությամբ չի կատարվել: Վարակման հիմնական աղբյուրը հիվանդ ուղտերն էին / ©Wikimedia Commons

Մարդը վարակվել է միասապատ հիվանդ ուղտից, հիմնականում՝ Արաբական թերակղզում: Սակայն ներկայիս գլոբալիզացիայի պայմաններում հիվանդները կարող են տեղափոխվել մեծ տարածությամբ, ուստի մեկ մարդը Սաուդյան Արաբիայից վիրուսը տեղափոխել են Հարավային Կորեա, որտեղ և մահացել են տասնյակ մարդիկ:

Այդպիսի վիրուսների նորահայտությունը սովորական երևույթ է: Վիրուսների մեծ մասն արագորեն են ենթարկվում մուտացիայի՝ ի տարբերություն բազմաբջիջների, և նրանք հաճախ տարբեր շտամների գենետիկ նյութը կոմբինացնում են, ինչը և բերում է նրանց բարձր փոփոխականությանը և նոր շտամների ի հայտ գալուն: Այդուհանդերձ, ժամանակակից բժշկության շնորհիվ այդպիսի վիրուսներից մահացությունը քիչ է՝ 100 մարդ/համաճարակ:

12. Ի վերջո՝ արժե՞ խուճապի մատնվել: Պատվաստանյութը շո՞ւտ կգտնվի: Հնարավո՞ր է՝ ընդհանրապես չլինի

Խուճապի մատնվելու կարիք ընդհանրապես չկա. ինչպես նշվել է, բացասական զգացումները կարող են լրջորեն ազդեն իմունիտետի վրա, ինչը կնվազեցնի պայքարը դրա դեմ: Եվ ոչ միայն 2019-nCoV-ի՝ բավականին էկզոտիկ հիվանդության դեպքում, այլև՝ ավելի մոտ և վտանգավոր գրիպի ու նրա բարդացումների: Եվ ոչ միայն: Բոլոր տեսակի թոքաբորբերից աշխարհում մահանում է տարեկան 1/4 մլն մարդ, և թույլ իմունիտետով նրանց միջավայրում հայտնվելը վտանգավոր է:

Уже для вируса ближневосточного респираторного синдрома были разработаны относительно эффективные способы предупреждения болезни через иммунизацию. Но, в силу редкости заболевания, массовой иммунизации так никто и не проводил / ©Shutterstock
Մերձավորարևելյան շնչառական ախտանիշի վիրուսի համար մշակվել են արդյունավետ հիվանդության արդյունավետ զգուշացման մեթոդներ՝ իմունիզացիայի միջոցով: Սակայն, պայմանավորված հիվանդացության քիչ հաճախականությամբ, զանգվածային իմունիզացիա այդպես էլ չի անցկացվել / ©Shutterstock

Տեսականորեն՝ պատվաստանյութը շուտով կլինի: Լաբորատորիաներում 2019-nCoV-ի հիման վրա ստեղծվել են մեկ ցիկլի բազմացման կորոնավիրուսներ: Այդպիսիք կարող են հայտնվել օրգանիզմում, մեկ անգամ ստեղծել իրենց կրկնօրինակը, բայց հետո դադարեցնում են ակտիվությունը: Դա, ըստ էության, արդեն պատվաստուկ է, դրա առկայության դեպքում իմունային համակարգը կսովորի անհրաժեշտ պատասխան հնարել:

Մեկ նրբություն կա. ցանկացած պատվաստանյութ պահանջում է անվտանգության երկարատև ստուգումներ, և դա արագ չի կատարվում: Իսկ ատիպիկ թոքաբորբի և նրան «հարազատ» 2019-nCoV-ի համաճարակները հաճախ շեշտակի ավարտվում են: Այն նույն թոքաբորբը տևել է մեկ տարի: Նման կարճ ժամանակամիջոցի համար պատվաստանյութեր չեն ստեղծվում, ուստի, ամենայն հավանականությամբ, համաճարակի դեմ պայքարը կընթանա կարանտինով և հիվանդներին բուժելով: Այդպես է եղել նաև 2002-2004թթ. ատիպիկ թոքաբորբի դեպքում:

Կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութը, որը ոչնչացնում է օրգանիզմի ոչ իմունային բջիջները, կարելի է դարձնել գրեթե երաշխավորված: Որպեսզի բարդ լինի պատվաստուկի ստացումը, վիրուսը պետք է լինի ՄԻԱՎ-ի նման՝ հարձակվի ոչ թե սովորական բջիջների վրա, այլ՝ իմունային համակարգի: Կոպիտ ասած` օրգանիզմի «ոստիկանների» համար դժվար է չեզոքացնել հանցագործ-վիրուսին, եթե այն մասնագիտացած է հենց «ոստիկանների» որսում:

Կորոնավիրուսները դրանով չեն զբաղվում, ուստի նոր համաճարակի համար պատվաստանյութի ստեղծման անհնարինության մասին պետք չէ անհանգստանալ:

13. Նաև ասում են, թե այդ վիրուսը կարող են ամերիկացիները ստեղծած լինել՝ չինական Ամանորի օրերին: Այստեղ ճշմարտության տարրեր կա՞ն

Այդպիսի շշուկներ պարբերաբար են ծագում: Դեռևս ատիպիկ թոքաբորբի ժամանակ երկու ռուսաստանցի հետազոտություններ ենթադրել են, որ դա ամերիկյան վիրուս է: Սակայն վիրուսի ՌՆԹ-ն ուսումնասիրելուց հետո նման «հիպոթեզները» հօդս ցնդեցին:

ՌՆԹ-ով հստակ երևում է, որ և ատիպիկ թոքաբորբը, և նոր կորոնավիրուսը «հարազատներն» են Չինաստանում բնակվող չղջիկների և թունավոր օձերի: Դրանք վաճառվում են Յուհանի էկզոտիկ սննդի շուկայում: Հենց այն պատճառով, որ 2019-nCoV-ը ծագել է գեների խառնուրդով, այն լավ չի տարածվում մարդկանց շրջանում:

Եթե այդ վիրուսն արհեստական ճանապարհով ստեղծված լիներ, ապա այդպիսի արդյունքի համար հեղինակներին պետք էր հեռացնել աշխատանքից: Մարդկանց միջև դժվարությամբ փոխանցվող վիրուսը վատ զենք է:

Եթե «հեղինակներն» այն ստեղծել են մարդուց մարդուն հեշտ փոխանցվելու համար, առավել ևս պետք էր հեռացնել: 2002-2003թթ. ատիպիկ թոքաբորբը Կանադայում տասնյակ զոհերի պատճառ դարձավ: Վտանգավոր վիրուսը հեշտությամբ կարող էր հասնել ԱՄՆ և մեծ համաճարակ հարուցել: Մեծ քանակությամբ ավիաթռիչքների պարագայում Չինաստանի համար վիրուս ստեղծելը նշանակում է համաճարակ ստեղծել սեփական երկրում:

Տեսականորեն հնարավոր է փորձել ստեղծել վիրուս, որը մարդկանց կվարակի առանց հատուկ գեների, և փորձել գտնել այդպիսի գեներ միայն չինացիների մոտ: Առկա տեխնոլոգիաների պարագայում դա հնարավոր է մոտավորապես այնքան, ինչքան իրատեսական է Կետի Տաուի տեխնոլոգիան գաղութացնելը:

Գենոմով մանիպուլյացիա իրականացնելու առկա միջոցները խիստ անբավարար են և ոչ հստակ, որպեսզի նման ամբիցիոզ խնդիր իրագործվի: Բացի այդ, նոր կորոնավիրուսով հիվանալն արդեն գրանցվել է այլ երկրներում, ինչը բացառում է «հակաչինական» կենսաբանական զենքի վարկածը:

Ամենաընթերցվածը

Այսօր, 11:10
2 րոպե
Խմբագրություն

Նման երևույթ դիտարկվել է Անտարկտիկայի տարբեր հատվածներում ևս: Մասնագետները պատմական ռեկորդն անվանել են «անհավատալի և աննորմալ»:

Այսօր, 14:00
4 րոպե
Խմբագրություն

Հետազոտողները պարզել են, որ եթե մարդը կյանքում ունեցել է 10 և ավելի սեռական զուգընկեր, ապա ամենայն հավանականությամբ նրա մոտ կախտորոշվի քաղցկեղ կամ այլ վտանգավոր հիվանդություն:

երեկ, 22:34
24 րոպե
Խմբագրություն

Մյունխենի անվտանգության համաժողովի շրջանակում տեղի է ունեցել Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցի վերաբերյալ պանելային քննարկում, որին մասնակցել են Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը:

11.02.2020, 00:13
4 րոպե
Խմբագրություն

Տեսանյութը Համառուսաստանյան պետական հեռուստաընկերության YouTube-յան էջից ու սոցցանցերից հեռացված է: Կամչատկայի մասնաճյուղի տնօրենը նշել է, որ տեսանյութը տարածողի անունն ու պաշտոնը հայտնի է, բայց դա իրենց խնդիրն է:

12.02.2020, 14:48
2 րոպե
Խմբագրություն

Լուսանկարի հեղինակը մեկ շաբաթ ամեն երեկո մի քանի ժամ անցկացրել է մետրոյի տարբեր կայարաններում՝ լավ կադր որսալու սպասումով: Ի վերջո՝ հաջողվել է արձանագրել մկների պայքարն ուղերի նետած սննդի կտորի համար:

10.02.2020, 21:05
8 րոպե
Խմբագրություն

«Թոմն ու Ջերին» մուլտֆիլմի առաջին կադրերը եթեր են հեռարձակվել 80 տարի առաջ: Դրանցում ի սկզբանե մեծ տեղ են ունեցել բռնության ու դաժան տեսարանները: Ներկայացվում են հատվածներ՝ առանց կոնտեքստի:

23.01.2020, 10:22
23 րոպե
Խմբագրություն

Ներկայացնում ենք Հայաստանի Հանրապետության 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավորների 1 տարվա գործունեության որոշ մանրամասներ՝ ըստ վիճակագրության. նախաձեռնություններ, ելույթներ, հարցեր:

30.01.2020, 14:40
3 րոպե
Խմբագրություն

Շփոթմունքն արդեն մեմերի առիթ է դարձել, բայց եթե ինչ-որ մեկը կասկածի՝ ոչ, Corona գարեջուրը կորոնավիրուսի հետ ոչ մի կապ չունի:

25.01.2020, 17:33
33 րոպե
Խմբագրություն

Նոր կորոնավիրուսը հին ատիպիկ թոքաբորբի «հարազատն» է: Այն արդեն մի քանի տասնյակ մարդու մահվան պատճառ է դարձել: Համարվում է, որ վարակվածների թիվը մի քանի հազարի է հասել: Հայտնի է, որ համաճարակը բռնկվել է Չինաստանում: Բայց դա խուճապի մատնվելու պատճառ չէ: Հավաքվել է հայտնի ամբողջ տեղեկատվությունը և փորձ է արվել պատասխանել նոր հիվանդության վերաբերյալ գլխավոր հարցերին:

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանությունները

Գրել մեկնաբանություն
Հաստատեք
Մուտք գործեք
Մուտք գործելով Դուք համաձայնվում եք կայքի օգտագործման օրենքների հետ.