Ինչո՞ւ են աճում լեռները. գիտնականները միասնական պատասխանի են հանգել — Շեշտ.am (shesht.am)
3 րոպե
Խմբագրություն

Ինչո՞ւ են աճում լեռները. գիտնականները միասնական պատասխանի են հանգել

Լեռների աճը կարող է տևել միլիարդավոր տարիներ, սակայն փաստն այն է, որ դրանք իսկապես աճում են: Սակայն թե ի՞նչն է հենց ազդում այդ գործընթացների վրա, մինչ օրս հարցական է: Նոր հետազոտությունը կարող է օգնել՝ հարցին վերջապես պատասխանելու համար:

Կայլաս, Տիբեթ / © @TripAtom

Ներկայումս լեռների աճը պայմանավորված է երեք հանգամանքներով: Առաջինը տեկտոնական ապարների տեղաշարժն է, ինչպես նաև նրանց «խորացումը» դեպի Երկրի մանթիա: Երկրորդը հիմնված է կլիմայական մաշվածության վրա: Երրորդ հանգամանքը իզոստազիան է. այն գործընթացը, որը լեռներին ստիպում է «լողալ» տաք ու փափուկ մանթիայի բարձունքում: Սակայն դա համարվում է քիչ էական և մասամբ պայմանավորված է երկու այլ հանգամանքներով:

Գիտնականները վերլուծել են ապարների առանձին սահմանների ամրությունը և մոդելավորել են տարբեր ուժեր, որոնք կարող են ազդել տեկտոնական ապարների վրա: Այդ մոդելները համեմատելով Հիմալայների, Անդերի, Սումատրայի և Ճապոնիայի լեռնաշղթաների փաստացի բարձրությունների հետ՝ խումբը եզրակացրել է, որ դեռևս ակտիվ աճող լեռների վրա բարձրությունն ու քաշը շարունակում են հավասարակշռված մնալ ստորգետնյա հսկայական ուժերի հետ: Եթե նրանց ներքո շփումն ու ճնշումը միախառնվում են, նույնը տեղի է ունենում նաև լեռան բարձրության հետ: Այդպիսով՝ լեռների ներքո առկա տեկտոնական ուժերը վերահսկում են, թե ինչքան կարող են դրանք աճել:

Հետազոտողներն օրինակ են բերում՝ նշելով, որ եթե ձեռքը դնենք սփռոցի վրա և երկուսը միասին տեղաշարժենք, ապա միջնամասերում կտորը ծալքեր կտա, որոնք կբարձրանան, ինչպես լեռներ, իսկ ձեռքի շարժմամբ հետ ընթացող կտորի շփումը տեկտոնական ակտիվությունն է:

Մնում է պարզել՝ ճի՞շտ է արդյոք դա նաև լեռների համար, որոնք գտնվում են սուբդուկցիայի (մեկը մյուսի ներքո խորասուզման) գոտիների մոտ: Այդպիսի վայրերում դեռևս հնարավոր է, որ լեռների բարձրությունները սահմանափակված լինեն կլիմայական պայմաններով:

Ամենաընթերցվածը

7 րոպե
Խմբագրություն

Հաշվարկները ցույց են տալիս, որ Հայաստանն արդեն 30 տարի ենթարկվում է թուրքական զավթողական քաղաքականությանը: Նոր ուղիները հնարավոր կլինի շահագործել միլիոնավոր դոլարների ներդրումների գնով` դրա դիմաց տարեկան մի քանի տասնյակ մլն դոլարների շահույթ ստանալով, սակայն քաղաքականապես ու ընդհանրապես` կտուժի:

4 րոպե
Խմբագրություն

Նախկինում մի քանի անգամ խոսվել է Հայաստանում ֆրանսիական բազայի ստեղծման ծրագրերի մասին, իսկ այժմ նշվում է, որ ֆրանսիական ուժերը Հայաստան կարող են տեղափոխվել Վրաստանի տարածքից:

2 րոպե
Խմբագրություն

Հակոբ Արշակյանի հաղորդմամբ` այն նախատեսված է հակառակորդի հետևակի և ռազմական տեխնիկայի խոցման համար։ ՕԳ-7Վ-ն պետական փորձարկումներ է անցել, այժմ գտնվում է սերիական արտադրության փուլում։

2 րոպե
Խմբագրություն

Նշվում է, որ ներդրողը մտադիր է ռազմաարդյունաբերական գոտի ստեղծել, այնտեղ արտադրել զրահամեքենաներ, սակայն Կառավարությունը չի թույլատրում: Վահան Քերոբյանի խոսքով` ինքն է կանգնեցրել այդ նախագծի որոշման կայացումը, քանի որ «այն ծիծաղելիորեն արհամարհում էր ՀՀ քաղաքացիների շահերը»։

4 րոպե
Խմբագրություն

Նշվում է, որ վերջնական որոշումը պետք է համաձայնեցվի ԱՄՆ-ի հետ: Այս գործընթացի մասն են համարվում նախագահ Արմեն Սարգսյանի հանդիպումները Լոնդոնում: Փարիզին կարող են միանալ նաև Աթենքի ներկայացուցիչները` ռազմական դիտորդների մակարդակով:

4 րոպե
Խմբագրություն

Նախկինում մի քանի անգամ խոսվել է Հայաստանում ֆրանսիական բազայի ստեղծման ծրագրերի մասին, իսկ այժմ նշվում է, որ ֆրանսիական ուժերը Հայաստան կարող են տեղափոխվել Վրաստանի տարածքից:

3 րոպե
Խմբագրություն

Փաստերի ստուգման հարթակն արձանագրում է, որ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության և Ադրբեջանի նախագահի հայտարարություններն իրականությանը չեն համապատասխանում։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանությունները

Գրել մեկնաբանություն
Հաստատեք
Մուտք գործեք
Մուտք գործելով Դուք համաձայնվում եք կայքի օգտագործման օրենքների հետ.