222

Քաղաքական պայքարի հաջողությունը հնարավոր է կանխատեսել ֆիզիկայի բանաձևի օգնությամբ

Օրինակ, եթե մեկ շաբաթում կարողանաք բնակչության 20%-ին մասնակից դարձնել 60 ցույցի կամ հանրահավաքի, ապա իշխանափոխությունն, ամենայն հավանականությամբ, տեղի կունենա:

Բողոքի ցույցեր Սուդանում
Բողոքի ցույցեր Սուդանում / ©iz.ru / Հեղինակ՝ неизвестен, фото предоставлено пользователем

1687թ. Նյուտոնի կողմից հաստատված՝ մարմնի իմպուլսի պահպանման օրենքը գիտնականներին հնարավորություն է տվել կանխատեսելու քաղաքական ոչ բռնի շարժման հաջողությունը:

Սուդանում և Ալժիրում վերջին շրջանում ընթացող քաղաքական իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ քաղաքական արմատական փոփոխություններ իրականացնելու համար բավարար է համախմբել ոչ մեծ թվով մարդկանց: Երկու դեպքում էլ բողոքի ցույցերին մասնակցել է բնակչության 2,5%-ը՝ արդյունքում հասնելով հաջողության:

Օգտագործելով Աֆրիկայում սոցիալական բախումների վերաբերյալ SCADA-ի տվյալների բազան՝ հետազոտողները հակամարտությունների առաջացման կանխորոշման փաստերը որոշելու համար ուսումնասիրել են 1990-2014թթ. աֆրիկյան 47 երկրներում տեղի ունեցած ցույցերը, գործադուլները և անկարգությունների այլ դրսևորումները: Բացի շարժման մասնակիցների քանակից (ըստ Նյուտոնի օրենքի՝ «զանգված»), պարզվել է, որ որոշիչ նշանակություն ունի նաև հաճախականությունը, որը մարդկանց համախմբել է (Նյուտոնի օրենքով՝ «արագություն»):

Այդպիսով գիտնականները ցույց են տվել, որ իմպուլսի օրենքը միայն դասական մեխանիկային չի բերաբերում. այն հատուկ է նաև քաղաքական շարժումներին: Նրանք պատմական տարբեր անկարգությունների գծապատկեր են պատրաստել և դրանով մի շարք կարևոր եզրակացություններ արել: Օրինակ, գիտնականները հաստատում են, որ եթե մեկ շաբաթում հնարավոր լինի բնակչության 20%-ին մասնակից դարձնել 60 իրադարձության (ցույցեր, հանրահավաքներ և այլն), ապա իշխանափոխության հավանականությունը 100%-ին մոտ կլինի:

Ընդ որում, իշխանափոխություն հնարավոր է 10% բնակչությամբ և մեկ շաբաթում 81 միջոցառմամբ, իսկ ավելի քիչ՝ բնակչության 5% մասնակցությամբ իշխանափոխություն անելու համար մեկ շաբաթվա ընթացքում կպահանջվի 121 հանրահավաք: Հետաքրքրական է, որ եթե շաբաթական ընդամենը 20 ցույց կազմակերպվի, ապա մարդկանց մասնակցության աճը (զանգվածի մեծացումը) այլև չի ազդի դինամիկայի վրա:

Սակայն, չնայած խորիմաստ եզրակացություններին, իշխանափոխության վրա ազդող ցույցերի ու հանրահավաքների կազմակերպումը ոչ միանշանակ գործընթաց է, որն առանձնահատուկ է յուրաքանչյուր երկրի համար: Իշխանությունները նույնպես կարող են սահմանափակել «զանգվածի մեծացումը» և թույլ չտալ մարդկանց համախմբվել ընդդեմ գործող կառավարության քաղաքականությանը:

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Հոկտեմբերի 14, 19:17
Հ. Թումանյան

Ֆիզիկոսների տեսական հաշվարկները ցույց են տվել, որ լույսի քվանտային տատանումները կարող են փոխել ատոմներից արձակվող էլեկտրոնների ազդանշանը։ Այդ փոփոխությունը չափման մեջ կարող է երևալ որպես մի քանի տասնյակ ատտովայրկյանի լրացուցիչ ուշացում՝ լույսի հատկությունները հետազոտելու նոր հնարավորություն տալով։

Հոկտեմբերի 14, 09:46
Հ. Թումանյան

Գերմանիայի Հելֆտա թագավորական նստավայրի պեղումներում հայտնաբերվել է X դարի քարե շենք՝ նկուղով և լավ պահպանված մուտքի աստիճաններով։ Դրա նշանակությունը դեռ պարզ չէ․ հնագետները քննարկում են հյուրատան կամ նստավայրի կառավարչի տան վարկածները։

Հոկտեմբերի 15, 12:06
Հ. Թումանյան

NASA-ի Roman տիեզերական աստղադիտակի լայնադաշտ տեսախցիկի օպտիկական սխալը կարգաբերումից հետո կազմել է 63 նանոմետր՝ նախատեսված մոտ 90 նանոմետրի փոխարեն։ Արդյունքը կարևոր է ապագա լայնածավալ դիտումների համար, սակայն աստղադիտակի գիտական աշխատանքին նախապատրաստումը դեռ շարունակվում է։

Հոկտեմբերի 11, 22:04
Հ. Թումանյան

Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը պայմանական թույլտվություն է տվել ամերիկյան Agenus ընկերության Botvymo և Evamplix դեղամիջոցների համատեղ կիրառմանը՝ աղիների քաղցկեղի որոշակի տեսակի բուժման համար։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ սա երկու դեղամիջոցների առաջին պաշտոնական գրանցումն է աշխարհում։

Հոկտեմբերի 11, 21:17
Հ. Թումանյան

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։

Հոկտեմբերի 12, 00:18
Հ. Թումանյան

Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։

Սեպտեմբերի 22, 12:47
Հ. Թումանյան

Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։

Սեպտեմբերի 19, 20:24
Հ. Թումանյան

Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։

Հոկտեմբերի 4, 23:46
Հ. Թումանյան

Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն