Հայտնի բլոգեր Լապշինը քննադատել է Հայաստանի իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիայի համար. որքանո՞վ է իրավացի — Շեշտ.am (shesht.am)
16.12.2019, 21:25
17 րոպե
Խմբագրություն

Հայտնի բլոգեր Լապշինը քննադատել է Հայաստանի իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիայի համար. որքանո՞վ է իրավացի

Մեքենաների արտանետումներ, աղբ, քիչ կանաչ տարածքներ և հանքեր. դիտարկել ենք Ալեքսանդր Լապշինի մատնանշած խնդիրները. նա պնդում է, որ Հայաստանում ավելի շատ է հիվանդացել, քանի Եվրոպայում:

Ալեքսանդր Լապշին / ©Aleksander Lapshin

Ազգությամբ հրեա, Բաքվի բանտից վերջերս ազատ արձակված, այնուհետև Հայաստանում բնակված և այստեղից գոհունակությամբ հեռացած բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինն իր ֆեյսբուքյան էջում քննադատել է ՀՀ իշխանություններին՝ վատ էկոլոգիա ունենալու և դրա դեմ անհրաժեշտ միջոցներ չձեռնարկելու պատճառով:

Բլոգերը նշել է, որ Երևանում շուրջ 4 ամիս բնակվելուց հետո զգացել է, որ առողջական խնդիրներ համեմատաբար շատ է ունենում, շուտ է հոգնում, անքնություն է նկատվում: Նա այս ամենի պատճառ է համարել Երևանում (և ընդհանրապես՝ Հայաստանում) էկոլոգիան ծանր իրավիճակի: Լապշինն առանձնացրել է այն պատճառները, որոնք մեծ թվով մահացությունների են հանգեցնում: Նրա խոսքով՝ մթնոլորտի աղտոտվածությունն այս 28 տարիների ընթացքում ավելի շատ մարդ է սպանել Հայաստանում, քան Արցախյան պատերազմը:

АРМЕНИЯ ТЕРЯЕТ В ГОД БОЛЬШЕ ГРАЖДАН ОТ ОНКОЛОГИИ И ИНФАРКТОВ, ЧЕМ ЗА ВСЕ КАРАБАХСКИЕ ВОЙНЫДрузья-армяне, а можно я…

Опубликовано Александром Лапшиным Пятница, 29 ноября 2019 г.

Հերթով անդրադառնանք բլոգերի մատնանշած խնդիրներին. արդյո՞ք նա ճիշտ է.

1. Մեքենաներից արտանետումներ

Ռուսաստանի և Իսրայելի քաղաքացի Լապշինը գտնում է, որ Երևանում օդի աղտոտվածությունը հիմնականում պայմանավորված է ներմուծված հին մեքենաների արտանետումներով: Նրա խոսքով՝ ոչ մի կերպ չեն վերահսկվում դրանց տեխնիկական վիճակը, արտանետումները: Վերջիններս, ըստ բլոգերի, դառնում են քաղցկեղի ու սրտի կաթվածի պատճառ:

Անշուշտ, Երևանը հատկապես վերջին 1-1,5 տարում «լցվել» է մեքենաներով: Այս տարի արդեն ներմուծվել է շուրջ 135 հազար մեքենա: Մինչև տարեվերջ այդ թիվը կարող է հասնել 200 հազարի: Մինչդեռ նախորդ տարի ընդամենը մոտ 50 հազար մեքենա է ներկրվել: Սա պայմանավորված է 2020թ. հունվարի 1-ից մաքսատուրքի բարձրացմամբ (ԵԱՏՄ շրջանակներում):

Հարցազրույց ՊԵԿ փոխնախագահ Շուշանիկ Ներսիսյանի հետ

2019-ի հունվար-հոկտեմբերին Հայաստան է ներմուծվել մոտ 133 հազար ավտոմեքենա. հարցազրույց ՊԵԿ փոխնախագահ Շուշան Ներսիսյանի հետ#armgovՀՀ պետական եկամուտների կոմիտե / State Revenue Committee of Armenia

Опубликовано ՀՀ կառավարություն Воскресенье, 10 ноября 2019 г.

Սակայն այդ խնդիրն առկա էր դեռևս տարիներ առաջ, երբ Հայաստան էր ներկրվում տարեկան մոտ 40 հազար մեքենա: Օրինակ՝ 2010-2013թթ. ուսումնասիրությունների համաձայն՝ Երևանում օդի աղտոտվածությունը թույլատրելիից բարձր էր: Մասնագետները դեռ այն ժամանակ խնդիրը պայմանավորում էին մեքենաների արտանետումներով, մայրաքաղաքի և հարակից տարածքներում հանքերի առկայությամբ, նաև 2000-ականներին իրականացված բաց շինարարությամբ: Այս ամենն, ըստ մասնագետների, խախտել են Երևանի օդափոխության համակարգը՝ առաջացնելով փոշու մեծ զանգված:

Փոշի (Կարմիր գիծը՝ ՍԹԿ – Սահմանված թույլատրելի կոնցենտրացիա) / ©armmonitoring.am

Ի՞նչ են անում իշխանությունները. նախ՝ մեքենաների ներմուծման վերաբերյալ: Հունվարի 1-ից էականորեն նվազելու է մեքենաների ներմուծումը: Այդ մասին արդեն հաղորդել ենք: Բացի այդ՝ զարկ է տրվելու առավելապես նոր, քիչ արտանետող մեքենաների ներմուծմանը: Ընդգծենք, որ մինչև 2022թ. ԱԱՀ-ից ազատված են ներկրվող էլեկտրոմոբիլները, ինչը նույնպես էկոլոգիայի կարգավորմանն է միտված:

Հարկային օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները նույնպես նպատակ ունեն խթանել քիչ արտանետող մեքենաների ներմուծումը: Օրինակ՝ բարձր (301+) ձիաուժ ունեցող մեքենաների բնապահպանական հարկը կրկնապատկվել է` 50-ից դառնալով 100 դրամ՝ 1 ՁՈՒ-ի համար տարեկան: Մյուս կողմից, ԵԱՏՄ պայմանագրի համաձայն, հունվարի 1-ից ներկրվող մեքենաների համար սահմանված են հատուկ տեխնիկական պահանջներ, որոնք նույնպես զսպող մեխանիզմ են հանդիսանալու:

Ընդհանրապես, կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Երևանում հաշվառված մեքենաների մոտ 70%-ը գազով են աշխատում, ինչը, մեքենաների թվի աճին զուգահեռ, զսպում է աղտոտվածության աճը: Այսպես, իրավիճակն աղետալի չէ՝ շնորհիվ գազաբալոնների: Իսկ ընդհանուր առմամբ՝ մեքենաների արտանետումների խնդիրը նախատեսվում է կարգավորել օրենսդրորեն, ԵԱՏՄ պայմանագրի և էլեկտրոմոբիլների խթանման միջոցով:

2. Աղբավերամշակման գործարանի բացակայություն

Բլոգերը Երևանում օդի աղտոտվածության և դրանով պայմանավորված բազմաթիվ հիվանդությունների պատճառ է համարել աղբավերամշակման գործարանների բացակայությունը Երևանում և ամբողջ Հայաստանում: Նա մատնանշել է մայրաքաղաքի հարավում գտնվող խոշոր աղբավայրերը՝ Նուբարաշեն, Շենգավիթ, Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական միավորների տարածքում: Լապշինի խոսքով՝ այդտեղից թունավոր նյութերը տարածվում են նաև մյուս շրջաններ:

Նուբարաշենի աղբավայր / ©ampop.am

Ալեքսանդր Լապշինը նշել է, որ իրեն լավ է զգում Իսլայելում և Եվրոպայում: Ուշագրավ է, որ ամենաաղտոտված երկրների ցանկում Հայաստանից բացի առաջին տասնյակում են նաև եվրոպական երկրներից Բուլղարիան, Էստոնիան, Ֆինլանդիան, Շվեդիան, Լյուքսեմբուրգը, Ուկրաինան և Սերբիան:

Թեև բլոգերը բարձրաձայնում է իրականությունը՝ օդի աղտոտվածության մասին, սակայն փաստենք, որ Հայաստանում կան բազմաթիվ վերամշակող գործարաններ: Առկա է նույնիսկ քարտեզ: Այստեղ, ինչպես շատ բնապահպաններ են նշում, խնդիրը մեծապես կապված է քաղաքացիների իրավագիտակցության հետ:

Աղբի ընդունման կենտրոնները Հայաստանում / ©recycling.am

Հայաստանում շատ են հատկապես թղթի և պլաստիկի վերամշակման գործարանները: Պարզապես դրանք մեծ հզորություն չունեն, որպեսզի բավարարեն ամբողջ աղբի վերամշակման պահանջը: Ներկայումս շարունակվում է վերամշակող նոր գործարանների կառուցումը: Կառավարման առումով, ինչպես մասնագետներն են նշում, առկա է օրենսդրական որոշակի թերություն, որին վերջին շրջանում սկսել են ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել:

3. Հանքարդյունաբերություն

Ալեքսանդր Լապշինը Հայաստանում առողջական խնդիրների պատճառներից է համարում նաև Ալավերդիի, Ախթալայի, Քաջարանի և Ագարակի մետաղական հանքերը և պղնձաձուլական կոմբինատները: Նրա խոսքով՝ հանքարդյունահանումն իրականացվում է հնացած սարքավորումներով, չափորոշիչների կոպտագույն խախտմամբ:

Անշարժ աղբյուրներից արտանետումներ, տոննա / ©mnp.am

Բլոգերն ասում է այն, ինչ Հայաստանի քաղաքական օրակարգում է: Խնդրի մասին խոսվում է ամեն օր՝ նաև բարձր ամբիոններից: Ներկայումս Ազգային ժողովում ձևավորվել է հանձնաժողով՝ մետաղական հանքերն ուսումնասիրելու կապակցությամբ: Կատարվում են նաև օրենսդրական փոփոխություններ՝ մթնոլորտի և շրջակայքի վրա ազդեցության նվազեցմանը նպաստելու ուղղությամբ:

Հանքերի հետ կապված ամենամեծ խնդիրը Հայաստանում պոչամբարներն են: Բայց ներկայումս մոտեցումը փոխվել է: Եթե նախկինում դրանք պարտավորություն չէին առաջացնում հանքարդյունահանողի համար, միան պետությանն էր փոխանցվում հետագա մշակումը, ներկայումս պահանջներն ավելի խիստ են, և «աղտոտողը վճարում է»:

Թեև վերոնշյալ խնդիրն արդիական է, սակայն կան նաև հակափաստարկներ, որ հանքարդյունաբերությունը հիվանդությունների առաջացման հարցում առաջին տեղում չէ: Առողջապահության նախարարության տվյալներով՝ քաղցկեղով ավելի շատ հիվանդանում են Կոտայքի մարզում, որտեղ խոշոր հանքեր չկան: Ամենաքիչը հենց Սյունիքի մարզում են հիվանդանում, որտեղ ամենամեծ հանքերն են:

Քաղցկեղով հիվանդությունները՝ ըստ մարզերի, 2018թ., ըստ Առողջապահության նախարարության տվյալների / ©b4b.am

Ըստ պաշտոնական վարկածի՝ քաղաքացիներն ավելի շատ հիվանդանում են ծխելու, անառողջ սննդի, ցածր ֆիզակտիվության, ալկոհոլի պատճառով, ինչը նույնպես տարածված է Հայաստանում: Ազդեցիկ պատճառ են նաև քաղցկեղածին վիրուսները, առողջապահական ծառայությունների անմատչելիությունը:

4. Կանաչապատ տարածքների պակաս

Բլոգերի խոսքով՝ դժվարին տարիներին Երևանում հատվել են բազմաթիվ ծառեր, կրճատվել են կանաչ տարածքները: Նա իրավացիորեն հիշատակում է մութ ու ցուրտ տարիները՝ նշելով, որ այժմ արդեն 2019թ.-ն է: Պարոն Լապշինը, ամիսներ շարունակ բնակվելով Երևանում, հավանաբար չի նկատել այս թեմայով ընթացող քննարկումները, իրականացվող աշխատանքներն ինչպես մայրաքաղաքում, այնպես էլ մարզերում:

Երևանի Ավագանու որոշմամբ ստեղծվեց «Կանաչապատում և շրջակա միջավայրի պահպանություն» ՀՈԱԿ-ը:Կազմակերպությունը կզբաղվի ոչ…

Опубликовано Hakob Karapetyan Понедельник, 16 декабря 2019 г.
Ազատության հրապարակի հարակից տարածքի կանաչապատման նախագիծ (ընթացքում է) / ©yerevan.am

Նշենք, որ ներկայումս շարունակվում է Երևանի կանաչ տարածքների «վերադարձման» ծրագիրը: Մոտ ապագայում նախատեսվում է խոշոր ծառատունկ իրականացնել քաղաքի մի շարք հատվածներում:

Սարալանջի հատվածի անտառվերականգնման նախագիծ (ընթացքում է) / ©yerevan.am

Իսկ 2020թ. ամբողջ հանրապետությունում նախատեսվում է տնկել 10 մլն ծառ: Այս միջոցառումներում անմիջականորեն ներգրավված են պետական բոլոր կառույցներն ու կամավորները:

Սարալանջի հատված / ©yerevan.am

Իսկ ինչ վերաբերում է կանաչ տարածքների պատճառով առողջական խնդիրներին, նշենք, որ այդ մասին երևանցիները նույնպես բարձրաձայնում են: Սակայն հարկ է նշել այն ավանդույթները, որ առկա է երևանցիների մոտ՝ «քաղաքից դուրս», «մաքուր օդի» գնալու, որն ամռանը պարտադիր բնույթ է կրում:

Նոր զբոսայգի Երևանում / ©gov.am

Թեև հստակ հաշվարկներ չկան, թե կանաչ տարածքների սակավությունն ինչքանով է ազդում երևանցիների առողջության վրա, այնուամենայնիվ, 2020թ. նախատեսվում է կանաչ տարածքների ավելացմամբ չեզոքացնել հանքերից, շինհրապարակներից ու մեքենաներից արտանետվող աղտոտման ծավալները:

Ամենաընթերցվածը

երեկ, 12:04
5 րոպե
Խմբագրություն

Հետազոտողներին հերթական անգամ զարմացրել է կատուների վարքը. ինչպես պարզվել է, բազմաթիվ դիերի առկայության դեպքում էլ նրանք կարող են մեկ ամիս շարունակ սնվել միևնույն մարմնով:

14.01.2020, 18:34
2 րոպե
Խմբագրություն

Սմարթֆոնի լուսանկարները, որի ներկայացումը նախատեսված է փետրվարի 11-ին, կարծես՝ համացանցում են հայտնվել՝ «տեղեկությունը չտարածել» գրառմամբ:

երեկ, 12:04
5 րոպե
Խմբագրություն

Հետազոտողներին հերթական անգամ զարմացրել է կատուների վարքը. ինչպես պարզվել է, բազմաթիվ դիերի առկայության դեպքում էլ նրանք կարող են մեկ ամիս շարունակ սնվել միևնույն մարմնով:

13.01.2020, 14:27
4 րոպե
Խմբագրություն

Նախավիրահատական քիմիաթերապիայի շնորհիվ հաջողվել է կանխել ուռուցքի զարգացումը, ինչը թույլ է տվել առավել նպաստավոր պայմաններում իրականացնել նորագոյացության արմատական հեռացում:

11.01.2020, 15:08
3 րոպե
Խմբագրություն

Արտաարեգակնային TOI 1338b մոլորակը Երկրից 7 անգամ մեծ է, պտտվում է 2 աստղերի շուրջ: NASA-յի աշխատակիցները ստուգել են և հաստատել, որ այն իսկապես էկզոմոլորակ է:

03.01.2020, 15:44
2 րոպե
Խմբագրություն

Անցած մեկ տարվա ընթացքում Նորվեգիայի մայրաքաղաքում միայն 1 մահվան ելքով ՃՏՊ է գրանցվել, իսկ ամբողջ երկրում ոչ մի երեխա չի զոհվել:

23.12.2019, 21:44
5 րոպե
Խմբագրություն

Աստղագետները նշել են, որ պայթյունի էպիկենտրոնում ջերմաստիճանը հասել է 1-2 միլիոն °C-ի, ինչը միջուկային պայթյունի էպիկենտրոնից կրկնակի անգամ բարձր է:

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանությունները

Գրել մեկնաբանություն
Հաստատեք
Մուտք գործեք
Մուտք գործելով Դուք համաձայնվում եք կայքի օգտագործման օրենքների հետ.