Naked Science. Covid-19-ից ցածր մահացությունը կարող է կապ ունենալ տուբերկուլյոզի դեմ պատվաստման հետ
Որոշ երկրներում կորոնավիրուսից մահացությունների քիչ թիվը կարող է պայմանավորված լինել հակատուբերկուլյոզային ԲՑԺ-ի պատվաստման հետ: Սակայն եզրակացության համար դեռ վաղ է: Գիտնականները բացառությունները դեռ չեն պարզել, հայտնի չեն նաև նման պաշտպանության կենսաքիմիական մեխանիզմները:
Նյու Յորքի տեխնոլոգիական համալսարանի գիտնականների խումբը հաղորդել է, որ Covid-19-ից մահացությունը տուբերկուլյոզի դեմ պատվաստանյութի տարածվածության հետ հակառակ համահարաբերակցություն (կոռելյացիա) ունի:
Covid-19-ի պանդեմիան տարածվել է գրեթե ամբողջ աշխարհում, բայց առանձին երկրներում զարգացումը տարբեր է: Դա կարող է պայմանավորված լինել հաշվառման մեթոդաբանությամբ և հիվանդացածների թեստավորման պայմաններով, մշակութային նորմերով, կարանտինային պայմանների խստությամբ և առողջապահական ենթակառուցվածքների որակով: Նոր հոդվածում գիտնականները ենթադրել են, որ տարբերության վրա կարող է ազդել նաև տուբերկուլյոզի դեմ պատվաստանյութի կիրառման հարցում ազգային քաղաքականությունը:
Կալմետ-Գերինի բացիլի պատվաստանյութը (ԲՑԺ, BCG) հակատուբերկուլյոզային անվտանգ և ոչ թանկարժեք պատվաստանյութ է` պատրաստված Mycobacterium bovis կենդանի բակտերիաների թույլ շտամմերից: Այն ունի նաև ապացուցված արդյունավետություն այլ հիվանդությունների դեմ պայքարում, որոնք ծագում են միկրոբակտերիաներից, օրինակ՝ բորը և Բուրուլի խոցը:
Ամերիկացի գիտնականների տվյալներով՝ ԲՑԺ-ի պատվաստանյութն օրգանիզմին որոշակի հնարավորություն է տալիս պայքարելու կորոնավիրուսի դեմ: Համեմատելով հակատուբերկուլյոզային պատվաստման քաղաքականությունը տարբեր երկրներում՝ հետազոտողները հայտնաբերել են, որ պատվաստման համակողմանի քաղաքականություն չունեցող պետությունները (օրինակ՝ Նիդեռլանդները, Իտալիան և ԱՄՆ-ը) ավելի շատ են տուժում պանդեմիայից, քան այն երկրները, որտեղ այդ պատվաստանյութը վաղուց և պարբերաբար կիրառվում է:
Վերջիններիս շարքում հիշատակվում է Բրազիլիան, որտեղ համընդհանուր հակատուբերկուլյոզային պատվաստում իրականացվում է 1920թ.-ից, և Ճապոնիամ, որտեղ 1940-ից է լայնորեն կիրառվում: Ընդ որում՝ պետությունները, որտեղ պատվաստման համակողմանի քաղաքականությունը վերջերս է ձևավորվել (օրինակ՝ Իրանը, որտեղ ԲՑԺ-ի պատվաստումը սկսվել է 1984թ.-ից), տարեց բնակչության շրջանում մահացության բարձր ցուցանիշներ ունեն:
Հետազոտությունում առաջադրված ենթադրությունը կարող է բացատրել ցածր մահացությունն աղքատ երկրներում, օրինակ՝ հետխորհրդային տարածքում և Արևելյան Եվրոպայում: Պետք է ընդգծել, որ բնակչության մեկ շնչի հաշվարկով ցածր եկամուտ ունեցող բազմաթիվ երկրներում մինչ օրս կորոնավարիսից մահվան դեպքեր չեն գրանցվել: Հեղինակները հաշվի են առել, որ դա կարող է կապված լինել ախտորոշման ցածր որակի կամ վիճակագրության միտումնավոր նվազեցման հետ, ուստի իրենց հետազոտությունից բացառել են նման «անոմալիաներ»:
Սակայն ԲՑԺ-ի պատվաստանյութի արդյունավետության վերաբերյալ վերջնական եզրակացության համար դեռ վաղ է: Նախ՝ Նյու Յորքի տեխնոլոգիական համալսարանի հետազոտողների հոդվածը դեռևս գրախոսություն չի անցել և չի ընդունվել ոչ մի ծանրակշիռ գիտական հրատարակչության կողմից: Երկրորդ՝ հակատուբերկուլյոզային պատվաստանյութի գործածականության հաստատման համար անհրաժեշտ է իրականացնել կլինիկական փորձարկումներ: Ներկայումս նմանատիպ հետազոտություն սկսում են Մելբուրնում գտնվող Մերդոկի մանկական գիտահետազոտական ինստիտուտի գիտնականները:
Ամերիկյան հետազոտողների աշխատանքը նաև չի բացատրում, թե ինչու ԲՑԺ-ի համընդհանուր պատվաստումը և կորոնավիրուսից մահացության ցածր ցուցանիշները չեն համատեղվել Չինաստանում, որտեղ վաղուց պարտադիր իմունացում է կատարվում: Բացի այդ, բազմաթիվ գիտնականներ կասկածի տակ են դնում այն փաստը, որ մանկական տարիքում արված պատվաստումը կարող է տարեցներին օգնել հաղթահարելու հիվանդությունը: Ընդհանուր առմամբ հակատուբերկուլյոզային պաշտպանությունը պահպանվում է 10-15 տարի, իսկ նրա արդյունավետությունն այդ ժամանակի ավարտից հետո հստակեցված չէ:
Միևնույն ժամանակ միայն այդ փաստը բավական չէ ԲՑԺ-ի դերակատարման մասին տեսությունը ջախջախելու համար: Այսպես, ավելի հին հետազոտություն կա, որտեղ 1930-ականներին պատվաստված ամերիկյան հնդկացիների մոտ պատվաստումից 60 տարի անց հայտնաբերվել է գործող հակատուբերկուլյոզային պաշտպանություն:
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Հայաստանում բենզինը կրկին թանկացել է․ ԱԻ-92 տեսակի մեկ լիտրի գինը հասել է 600 դրամի, իսկ ԱԻ-95-ինը՝ 620 դրամի։ Որոշ միջազգային ցանցերում գներն ավելի բարձր են, սակայն առանձին առաջարկներով վառելիքը կարելի է գնել նաև ավելի էժան։
Հայաստանում բենզինը կրկին թանկացել է․ ԱԻ-92 տեսակի մեկ լիտրի գինը հասել է 600 դրամի, իսկ ԱԻ-95-ինը՝ 620 դրամի։ Որոշ միջազգային ցանցերում գներն ավելի բարձր են, սակայն առանձին առաջարկներով վառելիքը կարելի է գնել նաև ավելի էժան։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Հայաստանի՝ չեխական L-39 Skyfox ուսումնական ինքնաթիռներ ձեռք բերելու հնարավորության մասին ենթադրությունները կապում են երկու իրադարձության հետ՝ չբացահայտված պատվիրատուի համար չորս մեքենայի արտադրության և Վահագն Խաչատուրյանի՝ Aero Vodochody այցի։ Սակայն այս տեղեկությունները դեռ չեն հաստատում Հայաստանի հետ պայմանագրի առկայությունը։
Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։
Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։
Rocket Lab-ի Electron հրթիռը սեպտեմբերի 19-ին ուղեծիր է դուրս բերել ճապոնական Synspective ընկերության տասներկուերորդ StriX ռադարային արբանյակը։ Այն նախատեսված է Երկրի մակերևույթը դիտարկելու համար, սակայն շահագործման կհանձնվի առաջիկա ամիսների փորձարկումներից հետո։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները