Գիտնականները պնդում են՝ մարդը կարողացել է կրակ վառել դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ — Շեշտ.am (shesht.am)
5 րոպե
Խմբագրություն

Գիտնականները պնդում են՝ մարդը կարողացել է կրակ վառել դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ

Այն հարցը, թե երբ են մարդիկ սովորել կրակ վառել, հնագիտության ոլորտում թեժ վեճերի առարկա է: Կրակը և նրա կառավարումն էականորեն փոխել են մարդկային էվոլյուցիան՝ մեր նախնիներին թույլ տալով սնունդ պատրաստել, պայքարել գիշատիչների դեմ և դիմանալ ցուրտ եղանակին:

Հնարավոր է՝ մարդը կրակն օգտագործել է 1,6 մլն տարի առաջ / © Pinterest, Story of humans

Նյու Յորքի Բնագիտական պատմության ամերիկյան թանգարանի պալեոանթրոպոլոգ և մարդու ծագման ուսումնասիրության վաստակավոր համակարգող, պրոֆեսոր Յան Տաթերսոլը նշել է, որ կրակի հնագույն ապացույցները լավ չեն պահպանվել, նրանց տարիքը որոշելը շատ բարդ է: Այդուհանդերձ, այժմ նա կասկածելու հիմքեր ունի, որ կրակ վառելու հմտությունը մարդու նախնիներն ունեցել են դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ:

Խարույկ վառելու ամենահին ապացույցները գտնվել են Իսրայելի Քեսեմ անձավում (300-400 հազար տարեկան), սակայն հնագետների միջազգային խումբը, որը պեղումներ է իրականացրել 2012թ. Հարավային Աֆրիկայի Վոնդերվերք քարանձավում, հայտնաբերել է խարույկի հետքեր, որոնք շուրջ 1 մլն տարեկան են:

Քարանձավում գտնվել են այրված խարույկի մնացորդներ, բուսականություն, ինչպես նաև «հնագույն օջախ»: Այն հանգամանքը, որ օջախը գտնվել է քարանձավի խորքերում, խոսում է այն մասին, որ կրակը պատահական հրդեհ չի եղել, այլ՝ կառավարվող:

Սակայն Տաթերսոլը ենթադրել է, որ մարդիկ կրակն ավելի վաղ են սկսել օգտագործել: Շուրջ 2 մլն տարի առաջ մարդու նախնու՝ Homo erectus-ի ստամոքսը սկսել է փոքրանալ: Դա խոսում է այն մասին, որ ուտելիք պատրաստելը կարող էր ավելի հեշտացնել մարսողությունը: Ավելին՝ այդ նույն շրջանում ուղեղը մեծացել է, ինչը կալորիաների ու ածխաջրերի ավելի մեծ քանակ է պահանջել: Այդ բացահայտումները գիտնականի առաջ հարց են դրել. ինչպե՞ս կարող էր առաջանալ այդ էներգիան առանց կրակի:

Աստղաֆիզիկոս և գիտությունը հանրայնացնող Կառլ Սագանի կողմից առաջ քաշված սկզբունքի համաձայն՝ արտասովոր պնդումներն արտասովոր ապացույցներ են պահանջում: Այդ սկզբունքն իմանալով՝ Տաթերսոլը և Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանի գիտությունների դոկտոր, պալեոանթրոպոլոգ Սառա Գլուբիկը սկսել են իրենց արտասովոր փաստարկի ապացույցների որոնումները: Ներկայումս նրանք աշխատանքներ են իրականացնում Քենիայի հյուսիսում՝ Քոոբի Ֆորայում, որտեղ 1,6 մլն տարվա հնագիտական շերտ կա:

Հետազոտության ընթացքում գիտնականները դիտարկել են այրված ոսկորների ու արտեֆակտների կույտերը: Նրանք արդեն նշմարել են, որ ածխացած և այրված մնացորդներն առանձին են խմբավորված, ինչը վկայում է, որ կրակ վառելու և ուտելիք պատրաստելու վայրը քնելու տեղից առանձնացված են եղել: Գլուբիկը վստահ է, որ հենց այդ շրջանում են կրակ օգտագործել մեր նախնիները:

Հետազոտությունների հաջորդ փուլը լինելու է տարածաշրջանում այլ օբյեկտների ուսումնասիրությունը, որպես կառավարվող կրակի օգտագործման ապացույց: Եվ, թեև հետազոտության եզրակացություն կատարելու համար դեռևս վաղ է, սակայն գիտնականները համոզված են, որ կգտնեն իրենց տեսության հավաստի ապացույցներ և մարդու կողմից կրակի օգտագործման ժամանակագրությունը ևս 600 հազար տարով հետ տանել:

Ամենաընթերցվածը

4 րոպե
Խմբագրություն

Սամվել Բաբայանը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը Հայաստանին տրամադրել է գնված 24 միավոր ՏՈՌ-երից միայն 6-ը, իսկ 6 միավոր ԲՈՒԿ-երից 5-ը չեն աշխատել: Նրա խոսքով` ռուս մասնագետները դրանք վերանորոգելու համար Հայաստան կարող էին գալ միայն նոյեմբերի 3-ին, աշխատանքներն ավարտել` նոյեմբերի 10-ին:

4 րոպե
Խմբագրություն

«Ռեալիստի» գլխավոր խմբագրի համոզմամբ` «Զանգեզուրի միջանցքն» աշխարհաքաղաքական «տուրք» է, որը Կրեմլը վճարում է Ռուսաստանի վրա չհարձակվելու երաշխիքի դիմաց: Նրա խոսքով` Արարատի մարզում ռուսական ուղղաթիռի խոցումն Անկարայի կողմից Մոսկվային ուղղված ուղիղ սպառնալիք է հենց այդ համատեքստում:

1 րոպե
Խմբագրություն

Էրդողանը շեշտել է, որ նախ Իլհամ Ալիևն այդ թեմայով պետք է խորհրդատվություններ անցկացնի Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտնինի հետ, ինչից հետո իրականացվի ռազմաբազաների տեղակայումն Ադրբեջանում:

4 րոպե
Խմբագրություն

Սամվել Բաբայանը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը Հայաստանին տրամադրել է գնված 24 միավոր ՏՈՌ-երից միայն 6-ը, իսկ 6 միավոր ԲՈՒԿ-երից 5-ը չեն աշխատել: Նրա խոսքով` ռուս մասնագետները դրանք վերանորոգելու համար Հայաստան կարող էին գալ միայն նոյեմբերի 3-ին, աշխատանքներն ավարտել` նոյեմբերի 10-ին:

3 րոպե
Խմբագրություն

Կուսակցություններից մեկի Գավառի տարածքային գրասենյակի ղեկավար Ա. Ա.-ն ընտրողներին կաշառք տալու համար նույն գրասենյակի քարտուղար Ս. Զ.-ի՝ Գավառ քաղաքում գտնվող բնակարան է տեղափոխել շուրջ 80 փաթեթ սննդամթերք՝ հանձնարարելով նրան ըստ ցուցակի բաժանել ընտրողներին:

1 րոպե
Խմբագրություն

Հաղորդվում է, որ ապօրինի գույքի բռնագանձման մասին օրենքն առաջին անգամ գործի է դրվել: Վլադիմիր Գասպարյանին և նրա հետ կապված անձանց պատկանող 4 առանձնատուն է բռնագանձվել, 2 բնակարան, 3 հողակտոր, 4 մեքենա, 1 ավտոտնակ: Սերոբ Հարությունյանը և նրա «զինակիցները» զրկվել են 2 բնակարանից, Հյուսիսային պողոտայի 2 կայանատեղիներից, 1 մեքենայից և 1 անշարժ գույքից:

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանությունները

Գրել մեկնաբանություն
Հաստատեք
Մուտք գործեք
Մուտք գործելով Դուք համաձայնվում եք կայքի օգտագործման օրենքների հետ.