Գիտնականները պնդում են՝ մարդը կարողացել է կրակ վառել դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ — Շեշտ.am (shesht.am)
5 րոպե
Խմբագրություն

Գիտնականները պնդում են՝ մարդը կարողացել է կրակ վառել դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ

Այն հարցը, թե երբ են մարդիկ սովորել կրակ վառել, հնագիտության ոլորտում թեժ վեճերի առարկա է: Կրակը և նրա կառավարումն էականորեն փոխել են մարդկային էվոլյուցիան՝ մեր նախնիներին թույլ տալով սնունդ պատրաստել, պայքարել գիշատիչների դեմ և դիմանալ ցուրտ եղանակին:

Հնարավոր է՝ մարդը կրակն օգտագործել է 1,6 մլն տարի առաջ / © Pinterest, Story of humans

Նյու Յորքի Բնագիտական պատմության ամերիկյան թանգարանի պալեոանթրոպոլոգ և մարդու ծագման ուսումնասիրության վաստակավոր համակարգող, պրոֆեսոր Յան Տաթերսոլը նշել է, որ կրակի հնագույն ապացույցները լավ չեն պահպանվել, նրանց տարիքը որոշելը շատ բարդ է: Այդուհանդերձ, այժմ նա կասկածելու հիմքեր ունի, որ կրակ վառելու հմտությունը մարդու նախնիներն ունեցել են դեռևս 1,6 մլն տարի առաջ:

Խարույկ վառելու ամենահին ապացույցները գտնվել են Իսրայելի Քեսեմ անձավում (300-400 հազար տարեկան), սակայն հնագետների միջազգային խումբը, որը պեղումներ է իրականացրել 2012թ. Հարավային Աֆրիկայի Վոնդերվերք քարանձավում, հայտնաբերել է խարույկի հետքեր, որոնք շուրջ 1 մլն տարեկան են:

Քարանձավում գտնվել են այրված խարույկի մնացորդներ, բուսականություն, ինչպես նաև «հնագույն օջախ»: Այն հանգամանքը, որ օջախը գտնվել է քարանձավի խորքերում, խոսում է այն մասին, որ կրակը պատահական հրդեհ չի եղել, այլ՝ կառավարվող:

Սակայն Տաթերսոլը ենթադրել է, որ մարդիկ կրակն ավելի վաղ են սկսել օգտագործել: Շուրջ 2 մլն տարի առաջ մարդու նախնու՝ Homo erectus-ի ստամոքսը սկսել է փոքրանալ: Դա խոսում է այն մասին, որ ուտելիք պատրաստելը կարող էր ավելի հեշտացնել մարսողությունը: Ավելին՝ այդ նույն շրջանում ուղեղը մեծացել է, ինչը կալորիաների ու ածխաջրերի ավելի մեծ քանակ է պահանջել: Այդ բացահայտումները գիտնականի առաջ հարց են դրել. ինչպե՞ս կարող էր առաջանալ այդ էներգիան առանց կրակի:

Աստղաֆիզիկոս և գիտությունը հանրայնացնող Կառլ Սագանի կողմից առաջ քաշված սկզբունքի համաձայն՝ արտասովոր պնդումներն արտասովոր ապացույցներ են պահանջում: Այդ սկզբունքն իմանալով՝ Տաթերսոլը և Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանի գիտությունների դոկտոր, պալեոանթրոպոլոգ Սառա Գլուբիկը սկսել են իրենց արտասովոր փաստարկի ապացույցների որոնումները: Ներկայումս նրանք աշխատանքներ են իրականացնում Քենիայի հյուսիսում՝ Քոոբի Ֆորայում, որտեղ 1,6 մլն տարվա հնագիտական շերտ կա:

Հետազոտության ընթացքում գիտնականները դիտարկել են այրված ոսկորների ու արտեֆակտների կույտերը: Նրանք արդեն նշմարել են, որ ածխացած և այրված մնացորդներն առանձին են խմբավորված, ինչը վկայում է, որ կրակ վառելու և ուտելիք պատրաստելու վայրը քնելու տեղից առանձնացված են եղել: Գլուբիկը վստահ է, որ հենց այդ շրջանում են կրակ օգտագործել մեր նախնիները:

Հետազոտությունների հաջորդ փուլը լինելու է տարածաշրջանում այլ օբյեկտների ուսումնասիրությունը, որպես կառավարվող կրակի օգտագործման ապացույց: Եվ, թեև հետազոտության եզրակացություն կատարելու համար դեռևս վաղ է, սակայն գիտնականները համոզված են, որ կգտնեն իրենց տեսության հավաստի ապացույցներ և մարդու կողմից կրակի օգտագործման ժամանակագրությունը ևս 600 հազար տարով հետ տանել:

Ամենաընթերցվածը

1 րոպե
Խմբագրություն

Թուրքիայում ռուս զբոսաշրջիկների մասնակցությամբ ավտոտրանսպորտային խոշոր պատահար է գրանցվել: Ռուսական աղբյուրները բարձրաձայնում են, որ ռուս զբոսաշրջիկները չպետք է այցելեն «թշնամական երկրներ»` Թուրքիա և Վրաստան:

3 րոպե
Խմբագրություն

Յաքըշը բացառել է պատերազմի հավանականությունը` նշելով, որ տարբեր տարածաշրջաններում առկա տարաձայնությունները չեն ազդում համագործակցության այլ ուղղությունների վրա: Նրա կանխատեսմամբ` երկու երկրների միջև հարաբերությունները շարունակելու են բարգավաճել:

1 րոպե
Խմբագրություն

Հայկական անօդաչու թռչող սարքեր արտադրող Davaro ընկերության տնօրեն Դավիթ Գալոյանն իր ֆեյսբուքյան էջում հրապարակել է սեփական արտադրության «DEV-3» և «DEV-4» ԱԹՍ-ները:

8 րոպե
Խմբագրություն

Կասպից ծովով կարող է անցնել թուրքմենական գազն Ադրբեջանով ու Թուրքիայով Եվրոպա հասցնող գազատարը, ինչպես նաև Չինաստանից Եվրոպա ձգվող «Միջին միջանցքը»: 2018թ.-ի Կոնվենցիայով Մոսկվային համաձայնությունը պարտադիր չէ, սակայն մեծապես կվնասեն «Գազպրոմին» և ռուսական տարանցիկ ուղիներին:

3 րոպե
Խմբագրություն

Վարչապետն ընդգծել է, որ Սու-30ՍՄ ինքնաթիռները ժամանակակից բազմաֆունկցիոնալ կործանիչներ են, և դրանց գնումը նախատեսված է ինչպես երկկողմ պայմանագրային փաստաթղթերով, այնպես էլ ազգային Զինված ուժերի զարգացման ծրագրով:

2 րոպե
Խմբագրություն

Գերիների շահերի ներկայացուցիչ Սիրանուշ Սահակյանի խոսքով` մոտ 200 գերիների վերադարձման դիմաց առաջ քաշված պայմաններն են` ՀՀ զինված ուժերի դուրսբերումն Արցախի տարածքից, Տիգրանաշենի հանձնումը, Կարմիր Շուկա ավտոճանապարհի նկատմամբ վերահսկողությունը:

1 րոպե
Խմբագրություն

Հաղորդվում է, որ Արցախում մնալու են միայն այն ստորաբաժանումները, որոնք կազմված են տեղի բնակիչներից: Հայաստանի ժամկետային զինծառայողներին այլևս ծառայության չեն ուղարկելու Արցախ:

2 րոպե
Խմբագրություն

Նշվում է, որ զինտեխնիկայի տեղափոխման նպատակը Հայաստանի Սյունիքի մարզում գործողություններն են: Իրանական աղբյուրը շեշտում է, որ լայնամասշտաբ պատերազմը կանխելու նպատակով անհրաժեշտ է իրանական զինուժն անհապաղ տեղակայել հայ-նախիջևանյան սահմանի երկայնքով:

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանությունները

Գրել մեկնաբանություն
Հաստատեք
Մուտք գործեք
Մուտք գործելով Դուք համաձայնվում եք կայքի օգտագործման օրենքների հետ.