Ինչո՞ւ են որոշ ինքնաթիռներ երկնքում հետք թողնում, իսկ մյուսները՝ ոչ, նույնիսկ մեծ բարձրության վրա

Խմբագրությանը փոխանցված տեսանյութում երևում են երկնքի սպիտակ շերտերը, իսկ դրանց ուղեկցող գրությունը մարդկանց թունավորելու մասին է։ Սակայն կադրերը չեն բացահայտում օդի քիմիական կազմը, ինքնաթիռների ճշգրիտ բարձրությունը կամ նկարահանման վայրի եղանակային պայմանները։ Տեսանելի գիծը և դրա մասին արված եզրակացությունը տարբեր բաներ են։

Այդ սպիտակ գծերը կոչվում են կոնդենսացիոն հետքեր։ ԱՄՆ Դաշնային ավիացիոն վարչությունը՝ FAA-ն, բացատրում է՝ վառելիքի այրման ժամանակ առաջանում է նաև ջրային գոլորշի։ Շարժիչից դուրս եկող տաք, խոնավ արտանետումը խառնվում է սառը օդին։ Հարմար պայմաններում գոլորշին խտանում է մանր մասնիկների շուրջ, իսկ կաթիլները սառչում են։ Տեսանելի շերտը հիմնականում սառցե բյուրեղներից կազմված ամպ է, ոչ թե անտեսանելի ջրային գոլորշին։

Միայն մեծ բարձրությունը բավարար չէ։ Կարևոր են հենց թռիչքի տեղում օդի ջերմաստիճանն ու խոնավությունը։ Գետնից կողք կողքի թվացող ինքնաթիռները կարող են տարբեր բարձրությունների վրա լինել։ Նույնիսկ նույն բարձրության օդը միատեսակ չէ․ մի հատվածը կարող է ավելի խոնավ լինել, մյուսը՝ ավելի չոր։ Ուստի «երկուսն էլ բարձր են թռչում» դիտարկումը դեռ չի նշանակում, որ երկուսն էլ նույն պայմաններում են։

NASA-ն նշում է, որ չոր օդում հետքը կարող է վերանալ վայրկյանների կամ րոպեների ընթացքում։ Սառցե բյուրեղները սուբլիմացվում են՝ անմիջապես վերածվելով գոլորշու։ Իսկ սառույցի նկատմամբ գերհագեցած օդում շրջակա ջրային գոլորշին ավելանում է բյուրեղներին, և հետքը պահպանվում ու աճում է։ Այն կարող է ժամերով մնալ, քամուց լայնանալ և նմանվել փետրավոր ամպերի։

Նույն պատճառով հետքը երբեմն ընդհատվում է, հետո նորից հայտնվում․ ինքնաթիռն անցնում է տարբեր ջերմաստիճանով ու խոնավությամբ օդային հատվածներով։ Դրա համար պարտադիր չէ որևէ սարք միացնել կամ անջատել։ Իսկ գծերի հատվելը բնականորեն հնարավոր է տարբեր ուղղություններով թռիչքների դեպքում․ քամին նաև տեղափոխում ու ձևափոխում է ավելի վաղ առաջացած հետքերը։

Նշանակություն ունեն նաև շարժիչի տեխնոլոգիան ու վառելիքի բաղադրությունը, որոնք ազդում են արտանետման և սառցե բյուրեղների առաջացման վրա։ Այսինքն՝ «հետք կա կամ չկա» տարբերությունը մեկ պատճառ չունի։ Իսկ հետքի բացակայությունը չի նշանակում, որ ինքնաթիռն ընդհանրապես արտանետումներ չունի․ դրանց մեծ մասը աչքով տեսանելի չէ։

ԱՄՆ Շրջակա միջավայրի պաշտպանության գործակալությունը՝ EPA-ն, տարբերակում է կոնդենսացիոն հետքերն ու իրական նպատակային ցրումը, օրինակ՝ գյուղատնտեսական աշխատանքները։ Սպիտակ գծի երկարությունը կամ պահպանվելը ինքնին թունավորման ապացույց չէ։ Այս կոնկրետ կադրերի հանգամանքները գնահատելու համար անհրաժեշտ են նկարահանման տեղն ու ժամը, թռիչքի տվյալները և վերին օդաշերտերի չափումները, որոնք տեսանյութը չի տալիս։

Սա չի նշանակում, թե ավիացիան բնապահպանական ազդեցություն չունի։ Շարժիչներն արտանետում են ածխաթթու գազ և այլ աղտոտիչներ, իսկ երկար պահպանվող հետքերն ազդում են Երկրի ջերմային հաշվեկշռի վրա։ Սակայն այդ ուսումնասիրվող ազդեցությունները մարդկանց միտումնավոր թունավորելու պնդման ապացույց չեն։

Էջանիշ

Պատճենել հղումը

Email

Տպել

Twitter

VK

Telegram