#աստղագիտություն

Հ. Թումանյան
8

NASA-ն ավարտել է «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական աստղադիտակի գործիքների փոխադարձ դիրքի ճշգրտումը։ Փորձնական դիտումներով թիմը պարզել է, թե ինչպես պետք է ուղղել աստղադիտակը, որպեսզի այն դիտման ընթացքում կայուն պահի թիրախը։

Հ. Թումանյան
4

Չիլիում տեղակայված երկու աստղադիտակների նոր լուսանկարներում SN 2026ahvu գերնորը երևում է NGC 1433 պարուրաձև գալակտիկայում։ Վաղ դիտումները կարող են օգնել պարզել, թե ինչ պայմաններում է պայթել սպիտակ թզուկը։

Հ. Թումանյան
29

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Հ. Թումանյան
2

«Ջեյմս Ուեբ» և Gemini North աստղադիտակների տվյալներում աստղագետները գտել են երկու լուսարձակող աղբյուր, որոնք տեսնում ենք Մեծ պայթյունից մոտ 900 միլիոն տարի անց եղած վիճակում։ Դրանց սպեկտրները հուշում են, որ գործ ունենք երկու գերզանգվածային սև խոռոչի հետ, թեև մեկ քվազարի կրկնապատկված պատկերի վարկածը դեռ լիովին չի բացառվել։

Հ. Թումանյան
3

AT 2016blu հսկա աստղը մոտավորապես 113 օրը մեկ կտրուկ պայծառանում է։ «Չանդրա» տիեզերական աստղադիտակի տվյալները հուշում են, որ բռնկումների պատճառը աստղից նյութ կլանող սև խոռոչը կամ նեյտրոնային աստղն է։

Հ. Թումանյան
3

Աստղի լույսը հեռացնելու նոր մեթոդով աստղագետներն առաջին անգամ ստացել են 51 Էրիդանի b հսկա էկզոմոլորակի պատկերը 4,3 միկրոմետր ալիքի երկարությամբ։ «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակի նույն տվյալների նախորդ մշակման ժամանակ մոլորակի ազդանշանը չէր երևացել։

Հ. Թումանյան
4

Աստղագետները սպիտակ թզուկ J1328−1450-ի շուրջ հայտնաբերել են միմյանցից բաց տարածությամբ բաժանված երկու գազային օղակ։ Դրանց կառուցվածքը, ըստ հետազոտողների, կարող են պահպանել աստղի էվոլյուցիայից հետո գոյատևած երկու փոքր երկնային մարմիններ։

Հ. Թումանյան
2

NASA-ն դադարեցրել է Swift տիեզերական աստղադիտարանի աշխատանքը․ ցածրացած ուղեծրում մթնոլորտի դիմադրությունն այլևս թույլ չի տալիս կայուն դիտարկումներ կատարել։ Գամմա բռնկումների ուսումնասիրությամբ հայտնի սարքի վերադարձը մթնոլորտ սպասվում է առաջիկա շաբաթներին։

Հ. Թումանյան
3

NASA-ն հրապարակել է «Հաբլ» տիեզերական աստղադիտակի պատկերը, որտեղ ավելի մոտ գալակտիկայի ձգողությունը խոշորացնում և աղավաղում է հեռավոր գալակտիկայի լույսը։ Դիտարկումը գրավիտացիոն ոսպնյակների ուսումնասիրության ծրագրի մաս է, որը նաև հիմք է նախապատրաստում «Ռոման» աստղադիտակի տվյալների վերլուծության համար։

Հ. Թումանյան
2

Աստղագետները «Ջեյմս Ուեբ» տիեզերական աստղադիտակի տվյալներով վերականգնել են WASP-17 b գազային հսկայի մթնոլորտի եզրի անհամաչափ ձևը։ Մոլորակի «երեկոյան» եզրն ավելի տաք ու ընդարձակ է, քան «առավոտյան» եզրը։

Հ. Թումանյան
5

NASA-ի Roman տիեզերական աստղադիտակի լայնադաշտ տեսախցիկի օպտիկական սխալը կարգաբերումից հետո կազմել է 63 նանոմետր՝ նախատեսված մոտ 90 նանոմետրի փոխարեն։ Արդյունքը կարևոր է ապագա լայնածավալ դիտումների համար, սակայն աստղադիտակի գիտական աշխատանքին նախապատրաստումը դեռ շարունակվում է։

Հ. Թումանյան
1

Astronomy Photographer of the Year 2026-ի գլխավոր մրցանակը ստացել է Ալի Ալոբայդլիի՝ Շնաձուկ միգամածության լուսանկարը։

Հ. Թումանյան
3

NASA-ն և ESA-ն ներկայացրել են NGC 4698 պարուրաձև գալակտիկայի նոր պատկերը։ Երկրից մոտ 55 միլիոն լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող այս համակարգի կենտրոնական աստղերն ու գազը պտտվում են հիմնական սկավառակի նկատմամբ ուղղահայաց հարթության մեջ։

Հ. Թումանյան
2

Երկրից մոտ 450 լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող Elias 2-24 b մոլորակը դեռ աճում է իրեն շրջապատող գազափոշային սկավառակում։ Նոր հետազոտության հեղինակների գնահատմամբ՝ այն մեկ միլիոն տարեկանից երիտասարդ է և մինչ օրս հայտնաբերված ամենաերիտասարդ մոլորակն է։