Գիտնականները բացատրել են, թե ինչպես է Covid-19-ն ազդում նախածննդյան սթրեսի վրա
Մայրերի մոտ կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով ի հայտ եկած երկարատև սթրեսային վիճակը կարող է լրջորեն ազդել պտղի և երեխայի հետագա հոգեկան առողջության վրա:
Հետազոտողների միջազգային խումբը վեր է հանել մայրերի մոտ դիտվող նախածննդյան (պրենատալ) սթրեսի հստակ պատճառները: Այդ վիճակն անմիջապես և երկարատև ազդում է երեխայի հետագա հոգեկան առողջության վրա: Արդյունքները ստացվել են DREAM-BIG («Հետազոտություններ՝ աննպաստ շրջակա միջավայրի պայմանների, հոգեկան առողջության, կենսաբանական դյուրըմբռնման և գենդերի ոլորտներում») ծրագրի շրջանակներում:
Ծրագրի առաջատար հետազոտող Էշլի Վազանան նշել է, որ արդեն հասկացել են. ամբողջ կյանքի հոգեկան առողջության հիմքերը դրվում են կյանքի առաջին տարիներին, բայց նաև հաստատվել է այն հիպոթեզը, որ նախածննդյան սթրեսը՝ հղիության ընթացքում հոգեբանական բարօրությունը, կարևոր հանգամանք է: Նրա խոսքով՝ նախածննդյան սթրեսի ազդեցությունը հաստատող տվյալներ ունենալով՝ հնարավոր է դիտարկել միջոցառումները, որոնք կարող են օգնել մայրերին՝ պաշտպանելու իրենց երեխաներին:
Հետազոտությունում նշված են հաստատուն 4 հանգամանքներ, որոնք ազդում են մոր վրա: Դրանք են՝ գերագրգիռ ախտանշանների ընդհանուր հանգամանքը և երեք հստակները՝ ահազանգի/դեպրեսիայի, մարմնական, ինչպես նաև հղիության հետ կապված անհանգստության հանգամանքները:
Ընդհանուր գերագրգիռ ախտանշանները, որոնք կապված են հղիության ընթացքում մոր տրամադրության հետ, խոսում են հոգեկան առողջության խնդիրների մասին, որոնք ի հայտ են գալիս երեխայի մոտ՝ 4-7 տարվա ընթացքում: Նշվում է, որ հոգեկան առողջության խանգարման գրեթե կեսն ազդում է մինչև 5 տարեկանը, իսկ մինչև հասունանալը դրսևորվում է առնվազն 75%-ով:
Հեղինակները եզրակացնում են, որ ստացված արդյունքներն ընդգծում են աջակցող միջոցառումների անհրաժեշտությունը՝ ուղղված հղիների հոգեկան վիճակի բարելավմանը: Նրանք շեշտում են, որ ներկայումս նման միջոցները քիչ են, ինչպես՝ հետազոտությունները, որոնք դիտարկում են երկարատև հետևանքներն այն երեխաների մոտ, ում մայրերը հղիության ընթացքում տևական սթրես են տարել:
Հետազոտողների գնահատմամբ՝ Covid-19 համավարակը հավելյալ սթրես է հանդիսանում, իսկ սոցիալական հեռավորություն պահպանելու անհրաժեշտությունը նրանց համար հավելյալ ծանրաբեռնվածություն է առաջացնում: Աշխատության առաջին հեղինակ դոկտոր Էստեր Սեկելին նշել է, որ կան բազմաթիվ հանգամանքներ, այդ թվում՝ գենետիկան, գենդերը, սեռը, ծննդաբերությունից հետո շրջակա միջավայրը, սակայն մայրական սթրեսն այդ անբարենպաստ շրջակա միջավայրի հետ համադրելիս այս հետհամավարակային աշխարհում ծնված երեխաների մոտ հոգեկան առողջության լուրջ խնդիրների պոտենցիալ է ձևավորվում:
Դոկտոր Վազանան ընդծել է, որ հոգեկան առողջությունը պետք է հաղթանդամ առողջության հիմնարար մասը լինի: Նշվում է, որ ապագա մայրը չի կարող իր համար բարենպաստ միջավայր ստեղծել, որն իրեն կպաշտպանի շրջապատի ցնցումներից: Գիտնականները շեշտել են, որ պետք է հասկանալ հոգեկան առողջության պահանջների կարևորությունն ամբողջ կյանքի ընթացքում՝ սկսած նախածննդյան շրջանից: Նրանք ցանկություն են հայտնել, որ մայրերը հասանելիություն ունենան հոգեկան առողջության պահպանության ռեսուրսների նկատմամբ, սակայն ներկայումս նման ծառայություններին, հնարավոր է, ավելի երկար պետք լինի սպասել, քան հղիության ընթացքն է:
Telegram 
Facebook 
Google News ՌԴ անվտանգության խորհրդի նախագահի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևը քննադատել է Հայաստանի ղեկավարության արտաքին քաղաքականությունը։ Իրանի պետական հեռուստառադիոընկերությանը տված հարցազրույցում նա Հայաստանի համար ամենավտանգավոր սցենարն անվանել է «նոր Ուկրաինայի» վերածվելը։
Սպիտակ տան հավատքի հարցերով գրասենյակի ավագ խորհրդականը հոկտեմբերի 4-ին այցելել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին։ Գարեգին Երկրորդի հետ հանդիպմանը քննարկվել է հոգևոր առաջնորդների համագործակցությունը՝ հանուն խաղաղության։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հոկտեմբերի 4-ին՝ Ազգային փոքրամասնությունների օրվա առիթով, ուղերձ է հղել նրանց ներկայացուցիչներին։ Նա իրավունքների պաշտպանությունն ու հասարակական կյանքին լիարժեք մասնակցության ապահովումը համարել է պետության կարևոր առաջնահերթություններից։
ՌԴ անվտանգության խորհրդի նախագահի տեղակալ Դմիտրի Մեդվեդևը քննադատել է Հայաստանի ղեկավարության արտաքին քաղաքականությունը։ Իրանի պետական հեռուստառադիոընկերությանը տված հարցազրույցում նա Հայաստանի համար ամենավտանգավոր սցենարն անվանել է «նոր Ուկրաինայի» վերածվելը։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։
Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։
Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները