4

Սպիտակ թզուկի շուրջ երկու առանձին գազային օղակ են հայտնաբերել

Աստղագետները սպիտակ թզուկ J1328−1450-ի շուրջ հայտնաբերել են միմյանցից բաց տարածությամբ բաժանված երկու գազային օղակ։ Դրանց կառուցվածքը, ըստ հետազոտողների, կարող են պահպանել աստղի էվոլյուցիայից հետո գոյատևած երկու փոքր երկնային մարմիններ։

J1328−1450 սպիտակ թզուկի շուրջ երկու գազային օղակների և հնարավոր փոքր մարմինների գեղարվեստական պատկերում
J1328−1450 սպիտակ թզուկի շրջապատի գեղարվեստական պատկերում / © ESO/L. Calçada, Ուորվիքի համալսարան (CC BY 4.0)

Տրիեստի և Ուորվիքի համալսարանների մասնակցությամբ միջազգային խմբի արդյունքների մասին հոկտեմբերի 27-ին հայտնել է Ուորվիքի համալսարանը։ Հետազոտությունը հոկտեմբերի 26-ին հրապարակվել է Nature Astronomy ամսագրում։ Այն նկարագրում է Երկրից մոտ 1600 լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող աստղային մնացորդի անսովոր շրջապատը։

Սպիտակ թզուկը Արեգակի նման աստղի խիտ միջուկն է, որը մնում է վառելիքի սպառումից և արտաքին շերտերի արտանետումից հետո։ Այդ փոփոխությունները կարող են ոչնչացնել մոտակա մոլորակները, իսկ պահպանված քարային մարմինների բեկորներից աստղի շուրջ սկավառակ է ձևավորվում։

Չիլիում տեղակայված VLT աստղադիտակի X-shooter սպեկտրագրով 2021–2023 թվականներին ստացված տվյալներում հետազոտողները նկատել են արտասովոր ազդանշան։ Մինչ այդ հայտնի 21 նման գազային սկավառակների ճառագայթման գծերն ունեին երկու գագաթ, իսկ այս համակարգում կալցիումի և թթվածնի որոշ գծերը՝ չորս։ Հեղինակների մոդելը դա բացատրում է տարբեր արագություններով պտտվող երկու առանձին օղակներով։

Ներքին գազային օղակը տարածվում է աստղից մոտ 100 հազարից մինչև 240 հազար կիլոմետր հեռավորության վրա, իսկ արտաքինը՝ մոտ 375 հազարից մինչև ավելի քան 1,3 միլիոն կիլոմետր։ Կրկնվող դիտարկումները ցույց են տվել, որ բաց տարածությամբ բաժանված կառուցվածքը պահպանվել է ավելի քան երկու տարի։

Օղակների բաղադրությունն էլ նույնը չէ։ Ներքին օղակում մագնեզիումի ճառագայթումն արտահայտված է, իսկ արտաքինում այն չի հայտնաբերվել՝ ի տարբերություն կալցիումի և թթվածնի։ Սա հուշում է մագնեզիումի տարբեր պարունակության մասին։ Ըստ հեղինակների՝ նյութը կարող էր առաջանալ տարբեր բաղադրությամբ երկու մարմնից կամ նույն մարմնի տարբեր շերտերից։

Խումբն առաջարկում է, որ յուրաքանչյուր օղակի ներսում պտտվող պինդ մարմինը շրջակա փոշու հետ փոխազդեցությամբ գազ է առաջացնում՝ պահպանելով այդ կառուցվածքը։ Այդ մարմիններն ուղղակիորեն չեն դիտվել։ Դրանց հնարավոր չափերը կախված են կազմից և ամրությունից. ներքինը կարող է լինել աստերոիդի չափերի, իսկ արտաքինի չափերի վերին գնահատականը համադրելի է Պլուտոնի չափերի հետ։

Համակարգը թույլ է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես են մոլորակային համակարգերի մնացորդները շարունակում զարգանալ կենտրոնական աստղի կյանքի ակտիվ փուլի ավարտից հետո։ Արեգակն էլ հեռավոր ապագայում սպիտակ թզուկ է դառնալու, սակայն այս դիտարկումները մեր համակարգի ճակատագրի միանշանակ կանխատեսում չեն։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Նոյեմբերի 17, 08:05
Հ. Թումանյան

Հյուսիսատլանտյան հարթ կետերի հետազոտությամբ զբաղվող կոնսորցիումը 2025 թվականի համար գնահատել է այս տեսակի թվաքանակը մոտ 382 կենդանի։ Նոյեմբերի 16-ին հրապարակված գնահատականը 1,8 տոկոսով ցածր է 2024 թվականի վերանայված ցուցանիշից։

Նոյեմբերի 16, 16:30
Հ. Թումանյան

Դանիայի Սեյերո կղզում թաղված տղամարդը մանկության տարիներին հիմնականում սնվել է ծովից ստացած մթերքներով։ Նրա ատամների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պատանեկությունից սկսած նա ավելի շատ ցամաքային սնունդ է օգտագործել՝ այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում արդեն հայտնվել էին առաջին երկրագործները։

Նոյեմբերի 14, 17:08
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը նոյեմբերի 13-ին հայտնել են, որ B-21 Raider ռմբակոծիչի փորձանմուշից թռիչքի ընթացքում փորձնական զինամթերք են բաց թողել։ Գերատեսչությունը չի հրապարակել փորձարկման ճշգրիտ օրը կամ զինամթերքի տեսակը։

Նոյեմբերի 16, 18:30
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։

Նոյեմբերի 13, 08:05
Հ. Թումանյան

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Նոյեմբերի 16, 20:04
Հ. Թումանյան

Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։

Նոյեմբերի 16, 18:30
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։

Նոյեմբերի 13, 08:05
Հ. Թումանյան

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Նոյեմբերի 16, 20:04
Հ. Թումանյան

Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն