Swift աստղադիտարանն ավարտել է գրեթե 22 տարի տևած առաքելությունը

NASA-ն հոկտեմբերի 23-ին հայտնել է, որ Նիլ Գերելսի անվան Swift տիեզերական աստղադիտարանի գիտական աշխատանքն ավարտվել է։ Երկրի մակերևույթից մոտ 275 կիլոմետր բարձրության վրա մթնոլորտի դիմադրությունն արդեն խանգարում է աստղադիտակներին կայուն պահել ուղղությունը դեպի դիտարկվող օբյեկտները։

Առաքելության վերջին դիտարկումը կատարվել է հոկտեմբերի 20-ին։ Նույն օրը սարքն անցել է անվտանգ ռեժիմի, երբ այլևս չի կարողացել փոխհատուցել մթնոլորտի ուժեղացած դիմադրության ազդեցությունը։ Փենսիլվանիայի պետական համալսարանում գործող կառավարման թիմն այնուհետև հրաման է ուղարկել՝ դադարեցնելու աշխատանքն ու սարքը մթնոլորտ վերադարձին նախապատրաստելու համար։ NASA-ի գնահատմամբ՝ վերադարձը սպասվում է առաջիկա մի քանի շաբաթների ընթացքում։

Ցածր ուղեծրով շարժվող արբանյակները մթնոլորտի դիմադրության պատճառով աստիճանաբար կորցնում են բարձրությունը։ Արեգակնային վերջին ակտիվությունն արագացրել էր այդ գործընթացը Swift-ի համար։ Դրա ուղեծիրը բարձրացնելու նպատակով կազմակերպված սպասարկման առաքելությունն օգոստոսին ավարտվել էր՝ առանց աստղադիտարանը բարձրացնելու փորձի։

Այդուհետև Swift-ը վերսկսել էր գիտական դիտարկումները, որոնք ավելի վաղ սահմանափակվել էին՝ դիմադրությունը նվազեցնելու և սպասարկման համար ժամանակ շահելու նպատակով։ Վերագործարկումից հետո այն ուսումնասիրել էր հարյուրավոր թիրախներ՝ աստղային պայթյունների մնացորդներից մինչև գիսաստղեր և հեռավոր գալակտիկաների ակտիվ սև խոռոչներ։ Առաքելության թիմը հոկտեմբերի 23-ին պարզաբանել է, որ դիտարկումների վերսկսումը կրկին մեծացրել էր դիմադրությունն ու արագացրել ուղեծրի իջեցումը։

Swift-ը մեկնարկել էր 2004 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ սկզբում երկու տարվա հիմնական առաքելության համար։ Այն ստեղծվել էր գամմա բռնկումները հայտնաբերելու, դրանց դիրքը մյուս աստղադիտարաններին հաղորդելու և սեփական ռենտգենյան ու ուլտրամանուշակագույն/օպտիկական աստղադիտակները դեպի բռնկումը շրջելու համար։ Սովորաբար այս ամենը տևում էր մոտ մեկ րոպե՝ թույլ տալով որսալ պայթյունից հետո արագ մարող լուսարձակումը։

Գրեթե 22 տարվա ընթացքում աստղադիտարանը դիտարկել է ավելի քան 2000 գամմա բռնկում և ավելի քան 1400 գերնոր աստղի պայթյուն։ Այն նաև ուսումնասիրել է սև խոռոչների կողմից քայքայվող աստղեր, ակտիվ գալակտիկաներ, աստերոիդներ ու գիսաստղեր։ NASA-ի տվյալներով՝ Swift-ի դիտարկումներն օգտագործվել են շուրջ 7000 գիտական հոդվածներում։

Առաքելության ավարտից հետո հետազոտողների տրամադրության տակ կմնա մոտ 12 տերաբայթ բաց արխիվ։ Այն ներառում է տարբեր ալիքային տիրույթներում չափումներ և միայն ուլտրամանուշակագույն/օպտիկական աստղադիտակից՝ ավելի քան 1,5 միլիոն պատկեր։ NASA-ն նախատեսում է շարունակել արագ արձագանք պահանջող տիեզերական դիտարկումների հնարավորությունների որոնումը՝ բացը ժամանակավորապես լրացնելով գործող առաքելություններով։

Էջանիշ

Պատճենել հղումը

Email

Տպել

Twitter

VK

Telegram