5

237 միլիոն տարվա բրածոները հուշել են ամբողջովին ծովային երկկենցաղի մասին

Չինաստանում հայտնաբերված երկու գրեթե ամբողջական կմախքները վկայում են, որ մոտ 237 միլիոն տարի առաջ ապրած երկկենցաղը կարող էր մշտապես բնակվել ծովում՝ առանց ցամաքի կամ քաղցրահամ ջրի կարիքի։ Հետազոտողները Gerrothorax maritimus անունով նկարագրված տեսակը համարում են ամբողջովին ծովային կենսակերպի առաջին հայտնի օրինակը երկկենցաղների շրջանում։

Gerrothorax maritimus երկկենցաղի գրեթե ամբողջական բրածո կմախքը՝ ապարի մեջ
Gerrothorax maritimus-ի բրածո կմախքը՝ Չինաստանի Գույչժոու նահանգից / © Ryosuke Motani, UC Davis

Գույչժոուի երկրաբանական թանգարանի, Պեկինի համալսարանի և Դեյվիսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի գիտնականները նոր տեսակը նկարագրել են հոկտեմբերի 26-ին Nature Ecology & Evolution ամսագրում հրապարակված աշխատանքում։ Այն պատկանում է երկկենցաղների հնագույն, անհետացած ճյուղին։

Կմախքները գտնվել են Չինաստանի Գույչժոու նահանգի ուշ տրիասյան ապարներում։ Այդ տեղանքը ժամանակին ծովային ավազան էր։ Հրապարակմանը կից հաղորդագրության համաձայն՝ կենդանիները թաղվել են հնարավոր կղզիներից առնվազն 30 կիլոմետր հեռու։

Ծովային կենսակերպի օգտին խոսում է նախ կմախքների պահպանվածությունը։ Նույնիսկ մատների ոսկրերն են մնացել իրենց տեղում։ Հետազոտողների մեկնաբանությամբ՝ դա քիչ հավանական կլիներ, եթե դիակները երկար ժամանակ լողային կամ ցամաքից հասնեին այդ վայրը․ կենդանիները, հավանաբար, սատկել են իրենց բնակավայրի մոտ։

Մյուս հուշումը ոսկրերի քիմիական կազմն է։ Ստրոնցիումի իզոտոպների հարաբերակցությունը մոտ է եղել տվյալ ժամանակաշրջանի ծովաջրին բնորոշ արժեքներին։ Հեղինակները հենց երկրաբանական միջավայրի, կմախքների վիճակի և իզոտոպային տվյալների համադրությունն են դիտարկում որպես ծովում մշտական կյանքի ապացույց։

Այսօրվա երկկենցաղներից ոչ մեկը մշտապես ծովում չի ապրում։ Նրանց թափանցելի մաշկը մասնակցում է ջրի և գազերի փոխանակությանը, իսկ աղի միջավայրը կարող է ջրի կորստի և աղային հավասարակշռության խնդիրներ առաջացնել։ Որոշ տեսակների աղադիմացկունությունը դեռ չի նշանակում լիովին ծովային կենսակերպ։

G. maritimus-ի մարմինը տափակ էր և ծածկված ոսկրային զրահով։ Դեյվիսի համալսարանը հայտնել է, որ գանգի ձևից և մարմնի կառուցվածքից դատելով՝ կենդանին կարող էր հատակին սպասել որսին ու ներծծել այն բերանի մեջ։ Սա սնվելու եղանակի վերակազմություն է։

Հեղինակների վարկածով՝ զրահը կարող էր սահմանափակել մաշկով ջրի և աղերի փոխանակությունը, իսկ խռիկներն ու մարսողական համակարգը՝ օգնել հարմարվել ծովաջրին։ Սակայն փափուկ հյուսվածքները չեն պահպանվել, և աղային հավասարակշռության ճշգրիտ մեխանիզմն ու բազմացման եղանակը մնում են անհայտ։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Նոյեմբերի 13, 14:06
Հ. Թումանյան

Հռոմի պապ Լևոն XIV-ը նոյեմբերի 12-ին Պերուի մայրաքաղաքում հանդիպել է վեց մարդու, որոնք, Վատիկանի հաղորդմամբ, բռնության են ենթարկվել հոգևորականների և եկեղեցական հաստատությունների ներկայացուցիչների կողմից։ Մեկ ժամից ավելի տևած հանդիպմանը քննարկվել է, թե ինչպես կարող է եկեղեցին ավելի լավ լսել ու աջակցել բռնությունից տուժածներին։

Նոյեմբերի 14, 17:08
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերը նոյեմբերի 13-ին հայտնել են, որ B-21 Raider ռմբակոծիչի փորձանմուշից թռիչքի ընթացքում փորձնական զինամթերք են բաց թողել։ Գերատեսչությունը չի հրապարակել փորձարկման ճշգրիտ օրը կամ զինամթերքի տեսակը։

Նոյեմբերի 14, 08:11
Հ. Թումանյան

Հարավային Աֆրիկայի Արևելյան Քեյփ նահանգում գտնված գանգն ու կմախքի մյուս ոսկորները պատկանել են գիտությանը մինչ այդ անհայտ դինոզավրի։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ առանձնյակը կշռել է մոտ 400 կիլոգրամ, թեև դեռ ակտիվորեն աճում էր։

Նոյեմբերի 13, 08:05
Հ. Թումանյան

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Նոյեմբերի 13, 10:03
Հ. Թումանյան

Մեծ Բրիտանիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր աճել է 0,7 տոկոսով՝ նախորդ եռամսյակի 0,5 տոկոսի դիմաց։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների ոլորտն էր։

Նոյեմբերի 13, 19:04
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ կկրկնապատկի Մեքսիկայից ներմուծվող ապրանքների մաքսատուրքերը, եթե Մեխիկոն չկանգնեցնի դեպի ԱՄՆ շարժվող միգրանտների խմբերին։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումի խոսքով՝ 2025 թվականի հունվարից ի վեր այդպիսի որևէ խումբ չի հասել ԱՄՆ-ի սահմանին։

Նոյեմբերի 13, 08:05
Հ. Թումանյան

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Նոյեմբերի 13, 10:03
Հ. Թումանյան

Մեծ Բրիտանիայի իրական համախառն ներքին արդյունքը հուլիսից սեպտեմբեր աճել է 0,7 տոկոսով՝ նախորդ եռամսյակի 0,5 տոկոսի դիմաց։ Աճի հիմնական աղբյուրը ծառայությունների ոլորտն էր։

Նոյեմբերի 13, 19:04
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ կկրկնապատկի Մեքսիկայից ներմուծվող ապրանքների մաքսատուրքերը, եթե Մեխիկոն չկանգնեցնի դեպի ԱՄՆ շարժվող միգրանտների խմբերին։ Մեքսիկայի նախագահ Կլաուդիա Շեյնբաումի խոսքով՝ 2025 թվականի հունվարից ի վեր այդպիսի որևէ խումբ չի հասել ԱՄՆ-ի սահմանին։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն