Տիրանոզավրի մարմնի ջերմաստիճանը գնահատել են ատամներով՝ մոտ 36 °C
Գիտնականները բրածո ատամների էմալով գնահատել են տիրանոզավրի մարմնի ջերմաստիճանը՝ ստանալով մոտ 36 °C։ Արդյունքն ամրապնդում է այն վարկածը, որ այս գիշատիչը մարմինը տաքացնում էր սեփական նյութափոխանակության շնորհիվ, սակայն միայն ջերմաստիճանով դա վերջնականապես հաստատել հնարավոր չէ։
Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի մասնակցությամբ միջազգային խումբն ուսումնասիրել է Tyrannosaurus rex — տիրանոզավրի երեք ատամ՝ պատկանող երկու առանձին կենդանու։ Դրանք գտնվել են ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի Հել Քրիք երկրաբանական շերտախմբում, որը ձևավորվել է ուշ կավճի ժամանակաշրջանում։ Ատամներից երկուսը պատկանում են «Թոմաս» անունով հայտնի նմուշին՝ Լոս Անջելեսի շրջանի Բնական պատմության թանգարանի հավաքածուից։ Աշխատանքը սեպտեմբերի 16-ին հրապարակվել է Science Advances ամսագրում։
Հետազոտողները կիրառել են իզոտոպային ջերմաչափություն։ Ատամի էմալի հանքանյութում ածխածնի և թթվածնի ծանր իզոտոպների՝ նույն տարրերի ավելի ծանր ատոմների կապակցման հաճախականությունը կախված է էմալի ձևավորման ջերմաստիճանից։ Այդ քիմիական հետքը հնարավորություն է տալիս միլիոնավոր տարիներ անց գնահատել կենդանու մարմնի ջերմաստիճանը՝ ատամի աճի ընթացքում։
Էմալն ընտրվել է նաև այն պատճառով, որ այն սովորաբար ավելի լավ է պահպանում սկզբնական իզոտոպային կազմը, քան ոսկորը կամ ատամի ներքին հյուսվածքը։ Մի քանի անկախ ստուգմամբ հեղինակները չեն հայտնաբերել թաղվելուց հետո էմալի փոփոխման հստակ նշաններ։ Համալսարանի հաղորդմամբ՝ կատարելագործված մեթոդը թույլ է տվել աշխատել ընդամենը մի քանի միլիգրամ նյութով՝ սահմանափակելով հազվագյուտ ատամներին հասցվող վնասը։
Երեք ատամի տվյալներից ստացված միջին գնահատականը 36,3 °C է՝ 2,5 °C ստանդարտ սխալով։ Վերջին թիվը նկարագրում է գնահատման անորոշությունը, ոչ թե կենդանու մարմնի ջերմաստիճանի օրական տատանումները։ Այս արդյունքը մոտ է, օրինակ, ժամանակակից փղերի մարմնի ջերմաստիճանին և բարձր է տվյալ միջավայրի համար վերականգնված ջերմաստիճաններից։
Համեմատության համար թիմը նույն շերտախմբից ուսումնասիրել է նաև կոկորդիլոսների հինգ ատամ։ Դրանցով հաշվարկված միջին ջերմաստիճանը մոտ 30,9 °C էր՝ տիրանոզավրի ցուցանիշից վիճակագրորեն նշանակալիորեն ցածր։ Այս տարբերությունը լրացուցիչ հիմք է տալիս ենթադրելու, որ նույն ժամանակաշրջանում ապրած կենդանիները մարմնի ջերմաստիճանը կարգավորում էին տարբեր կերպ։
Այնուամենայնիվ, բարձր ջերմաստիճանն ինքնին դեռ չի որոշում նյութափոխանակության տեսակը։ Խոշոր կենդանու մարմինը կարող է դանդաղ կորցնել ջերմությունը՝ նույնիսկ համեմատաբար ցածր նյութափոխանակության պայմաններում։ Հեղինակներն արդյունքը դիտարկում են որպես տիրանոզավրի՝ սեփական օրգանիզմում ջերմություն արտադրելու օգտին լրացուցիչ փաստարկ, բայց զգուշացնում են միայն այս չափումներով նյութափոխանակության արագության մասին եզրակացություն անելուց։
Թիմը նաև մոդելավորել է հնարավոր բնակության տարածքները։ Եթե տիրանոզավրը կարողանում էր մարմինը տաքացնել սեփական նյութափոխանակությամբ, Հյուսիսային Ամերիկայի մեծ մասը, ներառյալ ավելի ցուրտ հյուսիսային շրջանները, կարող էր կլիմայական առումով հարմար լինել նրա համար։ Սա մոդելի արդյունք է և չի նշանակում, որ այդ բոլոր վայրերում տիրանոզավրի բրածոներ են հայտնաբերվել։
Ուսումնասիրության սահմանափակումներից մեկը փոքր նմուշաքանակն է՝ երեք ատամ և երկու կենդանի։ Բացի այդ, ատամները հնարավորինս քիչ վնասելու համար նմուշներ են վերցվել պսակի սահմանափակ հատվածներից, ուստի հեղինակները չեն կարող վերջնականապես բացառել սեզոնային ազդեցությունը։ Ստացված գնահատականը նոր տվյալ է հենց տիրանոզավրի մասին. այն հիմք չէ բոլոր դինոզավրերին նույն մարմնի ջերմաստիճանը կամ ջերմակարգավորման նույն եղանակը վերագրելու համար։
Telegram 
Facebook 
Google News 
NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։
Ֆիզիկոսների տեսական հաշվարկները ցույց են տվել, որ լույսի քվանտային տատանումները կարող են փոխել ատոմներից արձակվող էլեկտրոնների ազդանշանը։ Այդ փոփոխությունը չափման մեջ կարող է երևալ որպես մի քանի տասնյակ ատտովայրկյանի լրացուցիչ ուշացում՝ լույսի հատկությունները հետազոտելու նոր հնարավորություն տալով։
Գերմանիայի Հելֆտա թագավորական նստավայրի պեղումներում հայտնաբերվել է X դարի քարե շենք՝ նկուղով և լավ պահպանված մուտքի աստիճաններով։ Դրա նշանակությունը դեռ պարզ չէ․ հնագետները քննարկում են հյուրատան կամ նստավայրի կառավարչի տան վարկածները։
Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը պայմանական թույլտվություն է տվել ամերիկյան Agenus ընկերության Botvymo և Evamplix դեղամիջոցների համատեղ կիրառմանը՝ աղիների քաղցկեղի որոշակի տեսակի բուժման համար։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ սա երկու դեղամիջոցների առաջին պաշտոնական գրանցումն է աշխարհում։
Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։
Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։
Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։
Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։
Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները