6

XRISM-ը չափել է պուլսարին մոտեցող գազի արագությունը՝ վայրկյանում մոտ 150 կիլոմետր

XRISM տիեզերական աստղադիտարանի տվյալներով աստղագետները հայտնաբերել են դեպի GX 301-2 պուլսար հոսող գազի սպեկտրային նշանները։ Դրանցից գնահատված արագությունը մոտ 150 կմ/վ է՝ ժամում 540 հազար կիլոմետր։

XRISM տիեզերական աստղադիտարանի գեղարվեստական պատկերը
XRISM տիեզերական աստղադիտարանը՝ գեղարվեստական պատկեր / © NASA’s Goddard Space Flight Center/Conceptual Image Lab

Դիտարկվել է Երկրից մոտ 13 հազար լուսատարի հեռավորության վրա գտնվող BP Crucis կրկնակի աստղային համակարգը։ Նրա Wray 977 կապույտ գերհսկան Արեգակից մոտ 40 անգամ զանգվածեղ է և մշտապես գազ է արտանետում՝ առաջացնելով աստղային քամի։ Այդ հոսքի մի մասը որսում է փոքր, բայց խիտ ուղեկիցը, հայտնել է NASA-ն։

Ուղեկիցը՝ GX 301-2-ը, նեյտրոնային աստղ է՝ պայթած աստղի խտացած մնացորդ։ Մոտ 20 կիլոմետր տրամագծով մարմնում այն պարունակում է Արեգակից ավելի մեծ զանգված։ Պտտվելիս նրա ռենտգենյան ճառագայթման փունջը պարբերաբար ուղղվում է դեպի Երկիր, ուստի այն դասվում է պուլսարների շարքին։

XRISM-ը համակարգին հետևել է 2025 թվականի փետրվարի 1-ին՝ շուրջ 16 ժամ։ Resolve սարքը գրանցել է երկաթի իոնների կլանման գծերի շեղումը դեպի ցածր էներգիաներ։ Այդ շեղումը և համակարգի երկրաչափությունը ցույց են տվել գազի շարժումը դեպի պուլսար։ Սա սպեկտրային չափում է, ոչ թե առանձին գազային մասնիկների տեսագրություն։

GX 301-2-ի ռենտգենյան սպեկտրը՝ երկաթի կլանման գծերի շեղմամբ
Resolve սարքի չափած սպեկտրը. կարմիր գծերը ցույց են տալիս երկաթի կլանման գծերի դիտված դիրքերը, կապույտ ընդհատ գծերը՝ լաբորատոր դիրքերը / © NASA’s Goddard Space Flight Center, JAXA/NASA, Rahin et al. 2026

Արդյունքները սեպտեմբերի 18-ին հրապարակվել են Science Advances ամսագրում։ Հեղինակները նկարագրում են նաև դիտարկման ընթացքում կլանման գծերի անցումը ճառագայթման գծերի։ Նրանց մեկնաբանությամբ՝ գազի հոսքը սկզբում հիմնականում ուղղված է դեպի նեյտրոնային աստղ, ապա դառնում է ավելի լայնական՝ հնարավոր սկավառակաձև կառուցվածքով։

Հետազոտողների մոդելում պուլսարը խիտ հոսանքի միջով անցնելիս կարող է ժամանակավորապես գազային սկավառակ ստեղծել, ապա կորցնել այն և կրկին ձևավորել։ Սկավառակի փոփոխության այս պատկերը տվյալների ֆիզիկական մեկնաբանությունն է։ Չափումներն այժմ հնարավորություն են տալիս ավելի խիստ ստուգել, թե ինչպես է աստղային քամուց նյութը հասնում խիտ ուղեկցին և սնուցում ռենտգենյան բռնկումները։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Նոյեմբերի 19, 08:07
Հ. Թումանյան

Հարավային Չինաստանի երկու քարանձավներում հայտնաբերված ատամները վկայում են, որ հոմո էրեկտուսը հարմարվել էր խիտ արևադարձային անտառներում կյանքին։ Գտածոների տարիքը գնահատվում է մոտ 324–184 հազար տարվա միջակայքում․ սա մայրցամաքային Չինաստանում այս տեսակի ներկայության ամենաուշ շրջանի հուսալիորեն թվագրված վկայությունն է։

Նոյեմբերի 20, 08:03
Հ. Թումանյան

ՆԱՍԱ-ն հաստատել է, որ «Վոյաջեր-1»-ը դարձել է մարդու ստեղծած առաջին օբյեկտը, որը Երկրից մեկ լուսային օր՝ մոտ 25,9 միլիարդ կիլոմետր հեռավորության է հասել։ Այդ կետից ռադիոազդանշանին Երկիր հասնելու համար անհրաժեշտ է 24 ժամ։

Նոյեմբերի 17, 14:05
Հ. Թումանյան

Մոնղոլիայի նախագահ Ուխնաագիյն Խուրելսուխը նոյեմբերի 17-ին հայտարարել է, որ մտադիր է հեռանալ պաշտոնից։ Նա հերքել է պետական երկաթուղու նախագծից անձնական օգուտ ստանալու մեղադրանքը։ Հրաժարականը պետք է հաստատի խորհրդարանը։

Նոյեմբերի 16, 18:30
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։

Նոյեմբերի 16, 20:04
Հ. Թումանյան

Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։

Նոյեմբերի 16, 21:02
Հ. Թումանյան

Գերմանիան, Ավստրիան, Նիդեռլանդները, Դանիան և Հունաստանը նոյեմբերի 16-ին հայտարարել են Ռուանդայի հետ բանակցությունների մասին։ Նրանք ցանկանում են այնտեղ ընդունման կենտրոն ստեղծել այն մարդկանց համար, որոնք ԵՄ-ում մնալու իրավունք չունեն և չեն կարող վերադառնալ իրենց ծագման երկիր։

Նոյեմբերի 16, 18:30
Հ. Թումանյան

ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։

Նոյեմբերի 13, 08:05
Հ. Թումանյան

Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։

Նոյեմբերի 16, 20:04
Հ. Թումանյան

Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն