Գիտնականները պարզել են, թե ինչու են Covid-19-ով վարակվածները կորցնում հոտառությունը
Հոտառության կորուստը սովորաբար տեղի է ունենում, երբ քիթը փակ է: Իսկ այս դեպքում պատճառն այլ է. վարակի ներթափանցման դեպքում քթի՝ հոտառության համար պատասխանատու հատվածը փակվում է այտուցված փափուկ հյուսվածքներով ու լորձով:
Covid-19-ին բնորոշ ախտանշաններից մեկն անոսմիան է՝ հոտառության կորուստը: Սովորաբար դա պայմանավորված է լինում քթի հագեցվածությամբ, սակայն կորոնավիրուսային վարակով պացիենտները կարող են քթով շնչել և հոտ չզգալ: Մի քանի շաբաթ տևած հետազոտություններից հետո գիտնականները ներկայացրել են այդ երևույթի մոդելը:
Ստանալով Covid-19-ի պատճառով անոսմիա ունեցող մարդկանց քթի և խոռոչի համակարգչային տոմոգրաֆիայի պատասխանները՝ գիտնականները պարզել են, որ քթի այն հատվածը, որը պատասխանատու է հոտառության համար, փակվում է այտուցված փափուկ հյուսվածքներով ու լորձով: Քթի և խոռոչի մյուս հատվածում փոփոխություն տեղի չի ունենում, այդ պատճառով քթով շնչելու խնդիր չի առաջանում:
Հայտնի է, որ կորոնավիրուսն օրգանիզմը վարակում է վերին շնչուղիներում առկա բջիջների մակերեսներին ACE2 ռեցեպտորների ամրակցման միջոցով: TMPRSS2 սպիտակուցը բջջի մեջ սողոսկելու հարցում աջակցում է վիրուսին: Հայտնվելով բջջի ներսում՝ վիրուսը կարող է բազմանալ՝ առաջացնելով իմունային համակարգի բորբոքային պատասխան:
Ի սկզբանե ենթադրվել է, որ վիրուսը կարող է վարակել և վնասել հոտառական նեյրոններին (բջիջներ, որոնք հոտի մոլեկուլի ազդանշանը փոխանցում է ուղեղի այն հատվածին, որտեղ այդ ազդանշանը վերափոխվում է հոտի): Սակայն միջազգային հետազոտական խմբի աշխատանքի արդյունքները ցույց են տվել, որ հոտառական նեյրոնների վրա ACE2 բջիջներ չկան: Սակայն առկա են այսպես կոչված սուստենտակուլյար բջիջների վրա, որոնք աջակցում են հոտառական նեյրոններին:
Գիտնականները ենթադրում են, որ հենց այդ բջիջների վնասումն է առաջացնում իմունային պատասխան և այտուց, բայց հոտառական նեյրոններին չի դիպչում: Երբ իմունային համակարգը հաղթահարում է վիրուսը, այտուցն անկում է, և հոտի մոլեկուլները կրկին կարող են հասնել չվնասված ռեցեպտորների մոտ:
Լուրջ զարգացումների դեպքում բորբոքված գոտին ամեն դեպքում այլ բջիջների կարող են վնասել: Այդ դեպքում հոտառության վերականգնումը դանդաղ է ընթանում, ուստի հոտառական նեյրոններին ժամանակ է պետք՝ ցողունային բջիջները պահուստից դեպի քթի լորձաթաղանթը վերագեներացնելու համար:
Նախնական առողջացումը հաճախ կապված է հոտառության խախտման՝ պարոսմիայի հետ, երբ նյութերն այնպիսի հոտ չունեն, ինչպես նախկինում: Օրինակ՝ այդպիսի խնդիրներ ունեցողներից շատերը սուրճի հոտի փոխարեն կեղտաջրի հոտ են զգում:
Լավ լուրն այն է, որ հոտառական նեյրոնները կարող են վերագեներացվել: Հնարավոր է այդ վերագեներացիան օգտագործել և ուղղել «քթի ֆիզիոթերապիայի»՝ հոտի մարզման օգնությամբ:
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Հայաստանում բենզինը կրկին թանկացել է․ ԱԻ-92 տեսակի մեկ լիտրի գինը հասել է 600 դրամի, իսկ ԱԻ-95-ինը՝ 620 դրամի։ Որոշ միջազգային ցանցերում գներն ավելի բարձր են, սակայն առանձին առաջարկներով վառելիքը կարելի է գնել նաև ավելի էժան։
2026 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Starship-ն առաջին անգամ ուղեծրային թռիչք կատարեց՝ դառնալով մեկ արձակմամբ Երկրի ուղեծիր դուրս բերված ամենամեծ և ամենազանգվածեղ օբյեկտը։ Մոտ հիսուն մետր բարձրությամբ ու ինը մետր տրամագծով տիեզերանավի թռիչքն ուղեկցվեց տեխնիկական խնդիրներով, սակայն այն կարողացավ վերահսկելիորեն վերադառնալ Երկիր։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ SpaceX-ը կհասցնի պատրաստվել NASA-ի՝ 2028 թվականի սեպտեմբերին նախատեսված լուսնային վայրէջքին։
Հայաստանում բենզինը կրկին թանկացել է․ ԱԻ-92 տեսակի մեկ լիտրի գինը հասել է 600 դրամի, իսկ ԱԻ-95-ինը՝ 620 դրամի։ Որոշ միջազգային ցանցերում գներն ավելի բարձր են, սակայն առանձին առաջարկներով վառելիքը կարելի է գնել նաև ավելի էժան։
Հայաստանի՝ չեխական L-39 Skyfox ուսումնական ինքնաթիռներ ձեռք բերելու հնարավորության մասին ենթադրությունները կապում են երկու իրադարձության հետ՝ չբացահայտված պատվիրատուի համար չորս մեքենայի արտադրության և Վահագն Խաչատուրյանի՝ Aero Vodochody այցի։ Սակայն այս տեղեկությունները դեռ չեն հաստատում Հայաստանի հետ պայմանագրի առկայությունը։
Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։
Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։
Rocket Lab-ի Electron հրթիռը սեպտեմբերի 19-ին ուղեծիր է դուրս բերել ճապոնական Synspective ընկերության տասներկուերորդ StriX ռադարային արբանյակը։ Այն նախատեսված է Երկրի մակերևույթը դիտարկելու համար, սակայն շահագործման կհանձնվի առաջիկա ամիսների փորձարկումներից հետո։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները