Գենետիկ խոշոր խախտումներով նեյրոնների բաժինը ծննդից հետո կտրուկ նվազում է
Մինչև ծնունդը մարդու գլխուղեղի կեղևի նեյրոնների զգալի մասը կարող է կրել ԴՆԹ-ի խոշոր փոփոխություններ, սակայն ծննդի շրջանում այդպիսի բջիջների բաժինը կտրուկ նվազում է։ Նոր հետազոտությունը հուշում է, որ զարգացող ուղեղը կարող է ընտրողաբար հեռացնել գենետիկ ծանր խախտումներով նեյրոնները։
Հարվարդի բժշկական դպրոցի և Բոստոնի մանկական հիվանդանոցի հետազոտողները համեմատել են մարդու գլխուղեղի կեղևի առանձին նեյրոնների գենոմները՝ պտղային շրջանից մինչև ծերություն։ Հոկտեմբերի 28-ին Nature-ում հրապարակված աշխատանքը հիմնված է մահացած դոնորներից ստացված հյուսվածքային նմուշների վրա․ նույն մարդու ուղեղի փոփոխություններին ժամանակի ընթացքում չեն հետևել։
Թիմն ուսումնասիրել է 2357 նեյրոն՝ գենոմի ընթերցման երկու տարբեր եղանակով։ Դրանցից մեկով վերլուծվել է 16 անհատի 1526 բջիջ, մյուսով՝ 12 անհատի 831 բջիջ։ Երկու մոտեցումներն էլ ցույց են տվել նույն ընդհանուր պատկերը՝ ծննդից առաջ տարածված գենետիկ խոշոր փոփոխություններ և այդպիսի փոփոխություններ կրող բջիջների բաժնի զգալի նվազում հետագայում։
Խոսքը ԴՆԹ-ի հատվածների պատճենների թվի փոփոխությունների մասին է՝ CNV-ների։ Այդպիսի փոփոխության դեպքում գենոմի որոշ հատվածներ կրկնապատկվում կամ կորչում են։ Պտղային կեղևի նեյրոնների միջինում 25,9 տոկոսում հեղինակները հայտնաբերել են բազմաթիվ քրոմոսոմներ ընդգրկող խախտումներ, իսկ ծննդից հետո այդպիսի բջիջների բաժինը նվազել է ավելի քան չորս անգամ։
Հարվարդի բժշկական դպրոցը բացատրել է, որ արդյունքները կարող են մատնանշել ուղեղի զարգացման բնական «որակի հսկողություն»։ Շատ փոփոխություններով նեյրոններում խաթարված է եղել նաև սինապսների՝ բջիջների միջև կապերի ձևավորմանը մասնակցող գեների աշխատանքը։ Հեղինակների վարկածով՝ այդ բջիջները դժվարությամբ են կապեր ստեղծում և չեն գոյատևում մյուս նեյրոնների հետ մրցակցության մեջ։
Այս բացատրությունը դեռ ամբողջությամբ հաստատված մեխանիզմ չէ։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս տարբեր տարիքի նմուշների միջև տարբերությունն ու հնարավոր մոլեկուլային կապերը, բայց ուղղակիորեն չի դիտարկում յուրաքանչյուր գենետիկորեն փոփոխված նեյրոնի մահը։ Ավելի փոքր ծավալի փոփոխություններ ունեցող բջիջների բաժինը նվազել է ավելի դանդաղ՝ նաև հետծննդյան տարիներին։
Հետազոտողները ցանկանում են պարզել՝ արդյոք այդ ընտրության խանգարումները դեր ունեն աուտիզմի և նյարդային զարգացման այլ վիճակների դեպքում։ Ներկայիս աշխատանքը չի հաստատում դրանց առաջացման մեկ ընդհանուր պատճառ և դեռ չի առաջարկում ախտորոշման կամ բուժման նոր մեթոդ։
Հյուսիսատլանտյան հարթ կետերի հետազոտությամբ զբաղվող կոնսորցիումը 2025 թվականի համար գնահատել է այս տեսակի թվաքանակը մոտ 382 կենդանի։ Նոյեմբերի 16-ին հրապարակված գնահատականը 1,8 տոկոսով ցածր է 2024 թվականի վերանայված ցուցանիշից։
Դանիայի Սեյերո կղզում թաղված տղամարդը մանկության տարիներին հիմնականում սնվել է ծովից ստացած մթերքներով։ Նրա ատամների վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պատանեկությունից սկսած նա ավելի շատ ցամաքային սնունդ է օգտագործել՝ այն ժամանակ, երբ տարածաշրջանում արդեն հայտնվել էին առաջին երկրագործները։
Մոնղոլիայի նախագահ Ուխնաագիյն Խուրելսուխը նոյեմբերի 17-ին հայտարարել է, որ մտադիր է հեռանալ պաշտոնից։ Նա հերքել է պետական երկաթուղու նախագծից անձնական օգուտ ստանալու մեղադրանքը։ Հրաժարականը պետք է հաստատի խորհրդարանը։
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։
ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի երկու F-15EX Eagle II կործանիչ նոյեմբերի 15-ին վայրէջք են կատարել Օկինավայի Կադենա ավիաբազայում։ Սա ԱՄՆ-ից դուրս առաջին ավիաբազան է, որտեղ այդ կործանիչները կտեղակայվեն մշտապես։
Եվրոպական տիեզերական գործակալությունը նոյեմբերի 12-ին բաց հասանելիությամբ հրապարակել է «Էվկլիդ» տիեզերական աստղադիտակի մոտ 13 ամսվա դիտումների տվյալները։ Դրանք աստղագետներին կօգնեն կազմել Տիեզերքի եռաչափ քարտեզ և ուսումնասիրել մութ նյութի բաշխումը։
Սոլքի ինստիտուտի հետազոտողները մշակել են մեթոդ, որը նույն բջջում ցույց է տալիս թե՛ ԴՆԹ-ի խմբագրման արդյունքը, թե՛ գեների ակտիվության փոփոխությունները։ Մարդու լաբորատոր բջիջների մի խմբում մեթոդը հայտնաբերել է խմբագրման 43 տեղամաս, որոնցից 36-ը նախատեսված թիրախներից դուրս էին։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա