Կլիմայի 16 հիմնական ցուցանիշներից յոթը հասել են ռեկորդային արժեքների
Կլիմայի վիճակի 2026 թվականի զեկույցում գիտնականներն արձանագրել են ջերմոցային գազերի խտության, օվկիանոսի ջերմության ու ծովի մակարդակի ռեկորդներ։ Միաժամանակ սառցադաշտերի հաստությունն ու Գրենլանդիայի սառցային զանգվածը հասել են դիտարկումների ընթացքում գրանցված նվազագույն արժեքների։
Օրեգոնի պետական համալսարանի գիտնականների ղեկավարած միջազգային խումբը հոկտեմբերի 14-ին BioScience ամսագրում հրապարակել է կլիմայի վիճակի իր յոթերորդ տարեկան զեկույցը։ Այն համադրում է տարբեր աղբյուրների չափումներն ու հետազոտությունները՝ հետևելով մթնոլորտի, օվկիանոսների, սառույցի և մարդու գործունեության փոփոխություններին։
Հեղինակների գնահատմամբ՝ ջերմոցային երեք կարևոր գազերի՝ ածխաթթու գազի, մեթանի և ազոտի ենթօքսիդի խտությունները 2026 թվականի հասանելի տվյալների միջինով կրկին ռեկորդային են։ Մայիսին մթնոլորտում ածխաթթու գազի խտությունը գերազանցել է 428 ppm-ը՝ միլիոն բաժնում 428 բաժինը։ Դա մոտ 50 տոկոսով բարձր է նախաարդյունաբերական մակարդակից։
Օվկիանոսի ջերմային պարունակությունն ու ծովի մակարդակը, նախնական տվյալներով, հասել են նոր առավելագույնների։ Օվկիանոսը կլանում է ջերմոցային գազերի հետևանքով կուտակվող հավելյալ ջերմության մեծ մասը։ Տաքանալիս ջուրը ընդարձակվում է՝ սառույցի հալոցքի հետ միասին նպաստելով ծովի մակարդակի բարձրացմանը։
Սառցադաշտերի հաստության և Գրենլանդիայի սառցային զանգվածի նվազագույնները ցույց են տալիս փոփոխությունների մյուս կողմը։ Զեկույցը միաժամանակ արձանագրում է, որ մի շարք ցուցանիշներ ոչ միայն վատթարանում են, այլև արագացման կամ կտրուկ տեղաշարժերի նշաններ են դրսևորում։
Էներգետիկայում առաջընթացն առայժմ չի կասեցրել հանածո վառելիքի օգտագործման աճը։ 2025-ին դրա սպառումն ավելացել է 0,9 տոկոսով, իսկ էներգետիկայի հետ կապված ածխաթթու գազի տարեկան արտանետումները գերազանցել են 41 միլիարդ տոննան։ Նույն տարում արևային և հողմային էներգիայի սպառումը աճել է մոտ 18 տոկոսով։
Համալսարանը նաև նշում է դրական միտումները՝ վերականգնվող էներգիայի ու մարտկոցային կուտակիչների արագ զարգացումը և Բրազիլական Ամազոնիայում անտառահատումների տեմպի չորսամյա անկումը։ 2025-ին ցածրածխածնային աղբյուրներն ապահովել են համաշխարհային էլեկտրաէներգիայի արտադրության մոտ 43 տոկոսը․ այս ցուցանիշը վերաբերում է էլեկտրաէներգիային, ոչ ամբողջ էներգասպառմանը։
Զեկույցի հեղինակները շեշտում են, որ արտանետումների կրճատումը պետք է ուղեկցվի կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու միջոցներով և էկոհամակարգերի պաշտպանությամբ։ Նրանք առաջարկում են, մասնավորապես, քաղաքների հովացման միջոցառումներ, ջրի խնայողություն, խոնավ տարածքների վերականգնում և անտառային հրդեհներին պատրաստվածության բարձրացում։
Telegram 
Facebook 
Google News NASA-ի Parker Solar Probe սարքի տվյալներով գիտնականները պարզել են, որ արևային քամու մագնիսական տատանումների պտույտի ուղղությունը փոխվում է՝ կախված դիտարկվող մասշտաբից։ Արդյունքն օգնում է հասկանալ տիեզերական պլազմայի տուրբուլենտ վարքը և կարող է օգտակար լինել տիեզերական եղանակի մոդելավորման համար։
ԱՄՆ-ում և Իսրայելում ավելի քան մեկ միլիոն կանանց լաբորատոր տվյալների ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դաշտանադադարի շրջանում փոփոխվում են ոչ միայն սեռական հորմոնները։ Մի շարք ցուցանիշներում հետազոտողները հայտնաբերել են կտրուկ անցում, իսկ հորմոնային փոփոխությունները՝ վերջին դաշտանից ավելի քան տասը տարի առաջ։
Ֆիզիկոսների տեսական հաշվարկները ցույց են տվել, որ լույսի քվանտային տատանումները կարող են փոխել ատոմներից արձակվող էլեկտրոնների ազդանշանը։ Այդ փոփոխությունը չափման մեջ կարող է երևալ որպես մի քանի տասնյակ ատտովայրկյանի լրացուցիչ ուշացում՝ լույսի հատկությունները հետազոտելու նոր հնարավորություն տալով։
Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը պայմանական թույլտվություն է տվել ամերիկյան Agenus ընկերության Botvymo և Evamplix դեղամիջոցների համատեղ կիրառմանը՝ աղիների քաղցկեղի որոշակի տեսակի բուժման համար։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ սա երկու դեղամիջոցների առաջին պաշտոնական գրանցումն է աշխարհում։
Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։
Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։
Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։
Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։
Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները