Կլիմայի 16 հիմնական ցուցանիշներից յոթը հասել են ռեկորդային արժեքների
Կլիմայի վիճակի 2026 թվականի զեկույցում գիտնականներն արձանագրել են ջերմոցային գազերի խտության, օվկիանոսի ջերմության ու ծովի մակարդակի ռեկորդներ։ Միաժամանակ սառցադաշտերի հաստությունն ու Գրենլանդիայի սառցային զանգվածը հասել են դիտարկումների ընթացքում գրանցված նվազագույն արժեքների։
Օրեգոնի պետական համալսարանի գիտնականների ղեկավարած միջազգային խումբը հոկտեմբերի 14-ին BioScience ամսագրում հրապարակել է կլիմայի վիճակի իր յոթերորդ տարեկան զեկույցը։ Այն համադրում է տարբեր աղբյուրների չափումներն ու հետազոտությունները՝ հետևելով մթնոլորտի, օվկիանոսների, սառույցի և մարդու գործունեության փոփոխություններին։
Հեղինակների գնահատմամբ՝ ջերմոցային երեք կարևոր գազերի՝ ածխաթթու գազի, մեթանի և ազոտի ենթօքսիդի խտությունները 2026 թվականի հասանելի տվյալների միջինով կրկին ռեկորդային են։ Մայիսին մթնոլորտում ածխաթթու գազի խտությունը գերազանցել է 428 ppm-ը՝ միլիոն բաժնում 428 բաժինը։ Դա մոտ 50 տոկոսով բարձր է նախաարդյունաբերական մակարդակից։
Օվկիանոսի ջերմային պարունակությունն ու ծովի մակարդակը, նախնական տվյալներով, հասել են նոր առավելագույնների։ Օվկիանոսը կլանում է ջերմոցային գազերի հետևանքով կուտակվող հավելյալ ջերմության մեծ մասը։ Տաքանալիս ջուրը ընդարձակվում է՝ սառույցի հալոցքի հետ միասին նպաստելով ծովի մակարդակի բարձրացմանը։
Սառցադաշտերի հաստության և Գրենլանդիայի սառցային զանգվածի նվազագույնները ցույց են տալիս փոփոխությունների մյուս կողմը։ Զեկույցը միաժամանակ արձանագրում է, որ մի շարք ցուցանիշներ ոչ միայն վատթարանում են, այլև արագացման կամ կտրուկ տեղաշարժերի նշաններ են դրսևորում։
Էներգետիկայում առաջընթացն առայժմ չի կասեցրել հանածո վառելիքի օգտագործման աճը։ 2025-ին դրա սպառումն ավելացել է 0,9 տոկոսով, իսկ էներգետիկայի հետ կապված ածխաթթու գազի տարեկան արտանետումները գերազանցել են 41 միլիարդ տոննան։ Նույն տարում արևային և հողմային էներգիայի սպառումը աճել է մոտ 18 տոկոսով։
Համալսարանը նաև նշում է դրական միտումները՝ վերականգնվող էներգիայի ու մարտկոցային կուտակիչների արագ զարգացումը և Բրազիլական Ամազոնիայում անտառահատումների տեմպի չորսամյա անկումը։ 2025-ին ցածրածխածնային աղբյուրներն ապահովել են համաշխարհային էլեկտրաէներգիայի արտադրության մոտ 43 տոկոսը․ այս ցուցանիշը վերաբերում է էլեկտրաէներգիային, ոչ ամբողջ էներգասպառմանը։
Զեկույցի հեղինակները շեշտում են, որ արտանետումների կրճատումը պետք է ուղեկցվի կլիմայի փոփոխությանը հարմարվելու միջոցներով և էկոհամակարգերի պաշտպանությամբ։ Նրանք առաջարկում են, մասնավորապես, քաղաքների հովացման միջոցառումներ, ջրի խնայողություն, խոնավ տարածքների վերականգնում և անտառային հրդեհներին պատրաստվածության բարձրացում։
Telegram 
Facebook 
Google News Բջջային մշակույթների և մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ cGAS սպիտակուցի կորուստը մեծացնում է բջիջներում խոլեստերինի կուտակումը և նպաստում ուռուցքի աճին։ Աշխատանքը բացահայտում է այս իմունային սպիտակուցի ևս մեկ գործառույթ՝ բջջակորիզում գեների ակտիվության կարգավորումը։
ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ Ուկրաինայի և Ռուսաստանի ներկայացուցիչները նոյեմբերի 10–11-ին Աբու Դաբիում աշխատանքային բանակցություններ կանցկացնեն։ Այդ մասին նոյեմբերի 2-ին հայտարարել է ԱՄՆ հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆը՝ նշելով, որ օրակարգում կլինեն հետպատերազմյան անվտանգության պայմանավորվածություններն ու պատերազմի ավարտին ուղղված քայլերը։
Չինաստանի և Ֆիլիպինների արտգործնախարարները նոյեմբերի 3-ի հեռախոսազրույցում պայմանավորվել են պահպանել դիվանագիտական կապը։ Հարավչինական ծովում կողմերի հավակնությունները շարունակում են բախվել, իսկ վեճի կարգավորման նոր համաձայնության մասին չի հայտարարվել։
Հարավկորեական DAPA գործակալությունը հայտնել է ծովային հետևակի MAH հարվածային ուղղաթիռի մշակման ավարտի մասին։ Սերիական արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2027 թվականին՝ սպառազինության, նավերից շահագործման և շրջակա միջավայրի ազդեցության փորձարկումներից հետո։
Binance կրիպտոարժութային բորսան հայտարարել է, որ կիբերհարձակման հետևանքները վերացնելու համար իր միջոցներից պահուստավորել է ավելի քան 6,34 միլիարդ դոլար։ Ընկերության նախնական գնահատմամբ՝ միջադեպի ընդհանուր վնասը մոտ 6,3 միլիարդ դոլար է։ Բորսան խոստացել է ամբողջությամբ ծածկել օգտատերերի կորուստները։
Շվեդիայի 10 հիվանդանոցի կոյուղաջրերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ հակաբիոտիկների մնացորդները նպաստում են դեղակայուն բակտերիաների գերակշռմանը։ Գիտնականներն այդ ազդեցությունը հիմնականում կապել են ցիպրոֆլոքսացինի և ցեֆոտաքսիմի հետ։
Tesla-ն ներկայացրել է նոր սերնդի Roadster-ը, որը կարողանում է կարճ ժամանակով օդ բարձրանալ, պտույտ կատարել և վայրէջք կատարել անիվների վրա։ Ընկերության հայտարարությամբ՝ մեքենան 0-ից մինչև 97 կմ/ժ արագացել է 0,81 վայրկյանում, իսկ արտադրությունը նախատեսվում է սկսել 2028-ին։
Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Դավիթ Սանամյանն ազատվել է Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի տեղակալի պաշտոնից։ Հոկտեմբերի 5-ի որոշման մեջ պաշտոնանկության պատճառը չի նշվում։
Դուք փորձել եք գրել արգելված արտահայտություն կամ արգելափակվել եք հաճախակի խախտումների պատճառով։
Հասկացա
Ձեր մեկնաբանությունում ինչ-որ բան կասկածելի է թվացել, ուստի հրապարակումից առաջ այն կանցնի մոդերացիա։
Հասկացա
Մենք անպայման կստուգենք մեկնաբանությունը և
անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ կձեռնարկենք։
Կայքի կանոնների խախտումների պատճառով ձեր հաշվի նկատմամբ սահմանափակումներ են կիրառվել։ Եթե սա սխալ է, գրեք մեզ։
Հասկացա
Մեր զտիչները ձեր գործողություններում նկատել են արհեստական ակտիվության նշաններ։ Մի փոքր ընդմիջեք և վերադարձեք ավելի ուշ։
Հասկացա
Վերջին մեկնաբանությունները