2

Միկրոպլաստիկը ջրի հետ շփվելիս քիմիապես ակտիվ մասնիկներ է առաջացնում

Միկրոպլաստիկի մասնիկները ջրում կարող են ինքնաբերաբար առաջացնել թթվածնի ակտիվ ձևեր, այդ թվում՝ հիդրօքսիլ ռադիկալներ։ Նոր լաբորատոր հետազոտությունը բացահայտում է հնարավոր մեխանիզմ, որով պլաստիկի մանր մասնիկները կարող են վնասել կենսաբանական մոլեկուլներն ու բջիջները։

Միկրոպլաստիկի գունավոր մասնիկներ ծովափի ավազի մեջ
Միկրոպլաստիկի մասնիկներ ծովափին․ արխիվային լուսանկար՝ թեման պատկերելու համար / © NOAA

Կոլումբիայի համալսարանի և Բերքլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի հետազոտողները ցույց են տվել, որ լայնորեն օգտագործվող պլաստիկների մանր մասնիկների մակերեսը ջրում քիմիապես անգործուն չէ։ Աշխատանքը հոկտեմբերի 14-ին հրապարակվել է Nature ամսագրում։

Փորձերում ուսումնասիրվել են վեց տեսակի պոլիմերներ՝ պոլիէթիլեն, պոլիպրոպիլեն, պոլիստիրոլ, պոլիվինիլքլորիդ, պոլիէթիլենտերեֆթալատ և պոլիմեթիլմեթակրիլատ։ Թթվածնի ակտիվ ձևերի առաջացումը գրանցվել է բոլոր վեց տեսակի դեպքում, սակայն ակտիվության ուժգնությունը տարբեր է եղել։ Ռեակցիաներն ընթացել են առանց լուսային ճառագայթման կամ հավելյալ քիմիական օքսիդիչի։

Սա չի հակասում խոշոր պլաստիկե իրերի համեմատական քիմիական կայունությանը։ Մանրացման հետ մեծանում է նյութի մակերեսի և ծավալի հարաբերակցությունը, ուստի ջրի հետ շփման սահմանում ընթացող գործընթացները կարող են ավելի մեծ դեր ստանալ։ Հետազոտողները հենց այդ սահմանային շերտում են հայտնաբերել ռադիկալների առաջացման ազդանշանը՝ կիրառելով լյումինեսցենտային ցուցիչ և մանրադիտակային դիտարկումներ։

Համակարգչային հաշվարկների համաձայն՝ պոլիմերի մակերեսի մոտ փոխվում են ջրի ու իոնների փոխազդեցությունները։ Դա կարող է նպաստել հիդրօքսիդ իոնների՝ էլեկտրոն կորցնելուն և խիստ ռեակցունակ հիդրօքսիլ ռադիկալների առաջացմանը։ Ավելի ջրավանող մակերեսներն ընդհանուր առմամբ ավելի բարձր ակտիվություն են ցուցաբերել։

Բերքլիի համալսարանը հոկտեմբերի 15-ի հաղորդագրությամբ պարզաբանում է, որ փորձարարական աշխատանքում արձանագրվել են նաև սպիտակուցների կուտակում և բջիջների քայքայում։ Հեղինակների մեկնաբանությամբ՝ մակերեսին ընթացող օքսիդացման ռեակցիաները կարող են օգնել բացատրել միկրոպլաստիկի կենսաբանական ազդեցություններից մի քանիսը։

Արդյունքը մարդու մոտ որևէ կոնկրետ հիվանդության պատճառի կլինիկական ապացույց չէ։ Այս աշխատանքից չի հետևում, թե առօրյա միջավայրում միկրոպլաստիկի որ քանակությունն է վտանգավոր կամ նույն գործընթացներն ինչ ուժգնությամբ են ընթանում մարդու օրգանիզմում։ Դրա համար անհրաժեշտ են առանձին հետազոտություններ։

Գիտնականների գնահատմամբ՝ նոր տվյալները կարող են օգտակար լինել նաև նյութերի նախագծման համար։ Պլաստիկների միայն բաղադրությունը գնահատելուց բացի՝ հնարավոր կլինի ուսումնասիրել, թե մակերեսի որ հատկություններն են ուժեղացնում ջրի հետ անցանկալի ռեակցիաները և ինչպես կարելի է դրանք թուլացնել։

Տեքստում վրիպա՞կ եք գտել։ Նշեք հատվածը և սեղմեք Ctrl (Cmd) + Enter։
Հետևեք մեզ Telegram-ում, Facebook-ում և Google News-ում

Հանրաճանաչ

Հոկտեմբերի 14, 19:17
Հ. Թումանյան

Ֆիզիկոսների տեսական հաշվարկները ցույց են տվել, որ լույսի քվանտային տատանումները կարող են փոխել ատոմներից արձակվող էլեկտրոնների ազդանշանը։ Այդ փոփոխությունը չափման մեջ կարող է երևալ որպես մի քանի տասնյակ ատտովայրկյանի լրացուցիչ ուշացում՝ լույսի հատկությունները հետազոտելու նոր հնարավորություն տալով։

Հոկտեմբերի 14, 09:46
Հ. Թումանյան

Գերմանիայի Հելֆտա թագավորական նստավայրի պեղումներում հայտնաբերվել է X դարի քարե շենք՝ նկուղով և լավ պահպանված մուտքի աստիճաններով։ Դրա նշանակությունը դեռ պարզ չէ․ հնագետները քննարկում են հյուրատան կամ նստավայրի կառավարչի տան վարկածները։

Հոկտեմբերի 15, 12:06
Հ. Թումանյան

NASA-ի Roman տիեզերական աստղադիտակի լայնադաշտ տեսախցիկի օպտիկական սխալը կարգաբերումից հետո կազմել է 63 նանոմետր՝ նախատեսված մոտ 90 նանոմետրի փոխարեն։ Արդյունքը կարևոր է ապագա լայնածավալ դիտումների համար, սակայն աստղադիտակի գիտական աշխատանքին նախապատրաստումը դեռ շարունակվում է։

Հոկտեմբերի 11, 22:04
Հ. Թումանյան

Հայաստանի առողջապահության նախարարությունը պայմանական թույլտվություն է տվել ամերիկյան Agenus ընկերության Botvymo և Evamplix դեղամիջոցների համատեղ կիրառմանը՝ աղիների քաղցկեղի որոշակի տեսակի բուժման համար։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ սա երկու դեղամիջոցների առաջին պաշտոնական գրանցումն է աշխարհում։

Հոկտեմբերի 11, 21:17
Հ. Թումանյան

Գիտնականներն ուսումնասիրել են Սուրբ Հեղինե կղզում ապրող Ջոնաթան հսկա կրիայի գենոմն ու գեների ակտիվությունը կարգավորող քիմիական նշումները։ Ըստ գնահատականների՝ 194 տարեկան կենդանու մոտ հայտնաբերված որոշ առանձնահատկություններ կարող են առնչվել նրա երկարակեցությանը, սակայն այդ կապը դեռ ապացուցված չէ։

Հոկտեմբերի 12, 00:18
Հ. Թումանյան

Էկվադորի Ամազոնիայում հայտնաբերված Taczanowskia waska սարդի մարմնի ելուստները սնկային գոյացություններ են հիշեցնում։ Հետազոտողների վարկածով՝ այդ նմանությունը կարող է օգնել նրան խուսափել գիշատիչներից կամ աննկատ որսալ։

Սեպտեմբերի 22, 12:47
Հ. Թումանյան

Wildberries-ը Հայաստանում գործարկել է WB Taxi տաքսի ծառայությունը։ Առաջին փուլում ծառայությունը վաղ հասանելիության ռեժիմով աշխատում է Երևանում և հասանելի է ընկերության աշխատակիցների ու գործընկերների համար, սակայն նախատեսվում է աստիճանաբար ընդլայնել օգտատերերի շրջանակը։

Սեպտեմբերի 19, 20:24
Հ. Թումանյան

Lockheed Martin-ը Տեխասի Ֆորտ Ուերթ քաղաքում պաշտոնապես ներկայացրել է Գերմանիայի համար կառուցված առաջին F-35A Lightning II կործանիչը՝ «35+01» համարով։ Ինքնաթիռն իր առաջին թռիչքն իրականացրել էր սեպտեմբերի 8-ին։ Գերմանիան ընդհանուր առմամբ պատվիրել է 35 F-35A, որոնք աստիճանաբար փոխարինելու են երկրի հնացող Tornado ինքնաթիռներին։

Հոկտեմբերի 4, 23:46
Հ. Թումանյան

Մի ինքնաթիռի հետևում երկար սպիտակ գիծ է ձգվում, իսկ մյուսի հետևում երկինքը մնում է պարզ։ Այս տարբերությունը պայմանավորված է օդի վիճակով և շարժիչների աշխատանքով, ոչ թե ինքնին ապացուցում է «թունավոր նյութերի ցրում»։

[miniorange_social_login]

Մեկնաբանություններ

Գրել մեկնաբանություն